• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zatoka - geografia

    Przeczytaj także...
    Zatoka Koryncka (nowogr.: Κορινθιακóς κóλπος, Korintiakos Kolpos) – głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska. Położona wewnątrz Grecji, rozdziela Peloponez (na południu) od kontynentu (na północy). Rozciąga się od cieśniny Riońskiej na zachodzie, po Przesmyk Koryncki na wschodzie. Długość akwenu 130 km, szerokość 8,4–32,0 km, głębokość do 935 m. Wody zatoki bogate w ryby. Na północno-zachodnim skraju zatoki, miasto portowe Naupaktos, (dawniej nazywane Lepanto).Zatoka Gdańska (kasz. Gduńskô Hôwinga, niem. Danziger Bucht, ros. Гданьская бухта) – zatoka w południowo-wschodniej części Morza Bałtyckiego, pomiędzy Polską i Rosją. Średnia głębokość wynosi około 50 m, a maksymalna 118 m. Przezroczystość wody w zależności od pory roku kształtuje się od 8 do 16 m. Zasolenie zatoki wynosi od 7 do 8 promili. W czasie silnych sztormów występują fale o wysokości przekraczającej 9 m. Nad Zatoką Gdańską znajdują się największe polskie porty: Gdańsk i Gdynia. Jeszcze w drugiej połowie XX w. ważnym zajęciem części zamieszkałej nad nią ludności było rybołówstwo przybrzeżne, uprawiane nawet przy plażach Gdańska, Sopotu i Gdyni, które dziś zanikło m.in. z powodu znacznego zanieczyszczenia wód zatoki i zmniejszenia ilości ryb.
    Zatoka Perska (per. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج العربي – Al-Chalidż al-Arabi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez Cieśninę Ormuz i Zatokę Omańską.
    Niewielka zatoka morska (caletta)
    Zatoka Biskajska na zdjęciu satelitarnym

    Zatoka – część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd, ograniczona często od wód otwartych przylądkami lub małymi wyspami, przy czym rozmiary i kształt tego akwenu nie mają większego znaczenia.

    Zatoka Bonny (ang. Bight of Bonny, dawniej Zatoka Biafra, ang. Bight of Biafra, Bahia de Biafra) - zatoka Oceanu Atlantyckiego, część Zatoki Gwinejskiej, rozciągająca się od delty Nigru po Przylądek Lopez w Gabonie. Nad Zatoką Bonny leżą następujące państwa: Nigeria, Kamerun, Gwinea Równikowa i Gabon.Zatoka Moskitów (hiszp. Golfo de los Mosquitos) – zatoka Morza Karaibskiego, rozciągająca się u północno-zachodnich wybrzeży Panamy.

    Zatoka w nawigacji morskiej[]

    Polskie słowo "zatoka" jest bardzo mało precyzyjne dla żeglugi, ponieważ jest stosowane bez względu na właściwości i wielkość akwenu. To samo określenie stosuje się dla Zatoki Perskiej będącej z punktu widzenia hydrologii oddzielnym morzem śródlądowym, jak i dla Zatoki Biskajskiej, która jest stosunkowo niewielkim wcięciem w linii brzegowej. Z powodów historycznych język polski nie wykształcił odpowiednich określeń, dlatego w praktyce, w nawigacji morskiej stosuje się precyzyjne określenia angielskie:

    Fiord – rodzaj głębokiej zatoki, mocno wcinającej się w głąb lądu, często rozgałęzionej, z charakterystycznymi stromymi brzegami, powstałej przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.Mała Syrta albo Zatoka Kabiska (arab. خليج قابس, Chalidż Kabis) – zatoka Morza Śródziemnego, położona u wybrzeży Tunezji, oddzielona od pełnego morza przez wyspy Karkanna i Dżerba.
  • bight – zatoka między dwoma przylądkami, płytkowodna i niezbyt głęboko wcięta w ląd (np. Bight of Bonny – Zatoka Bonny)
  • gulf – część oceanu lub morza dowolnie głęboko wcięta w ląd, swobodnie wymieniająca wody z główną częścią akwenu (np. Gulf of Mexico – Zatoka Meksykańska)
  • bay – niewielka zatoka wyraźnie oddzielona od otwartego morza przylądkami i/lub wyspami (np. Gdańsk Bay – Zatoka Gdańska)
  • cove – niewielka zatoka, wgięcie linii brzegowej, najczęściej o stromych i urwistych brzegach, z wąskim wyjściem (np. Anzac Cove – Zatoka Anzac)
  • sound – wąska zatoka lub cieśnina łącząca sąsiednie obszary wodne o odmiennym reżimie hydrologicznym (np. Prince William Sound – Zatoka Księcia Williama)
  • creekestuarium rzeki lub strumienia wpadającego do morza (np. Wootton Creek)
  • inlet – wąska, mała zatoka, głęboko wcinająca się w ląd (np. Burrard Inlet)
  • Należy mieć na uwadze, że tradycyjne nazwy części zatok mogą nie odpowiadać powyższej klasyfikacji lub występować w różnych źródłach pod różnymi nazwami (np. Gulf of Oman – Oman Sound, Mould Inlet – Mould Bay).

    Zatoka Lwia (Zatoka Liońska, fr. Golfe du Lion) – zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego. Znajduje się u południowych wybrzeży Francji. Wcina się 125 km w głąb lądu. Wejście ma szerokość 245 km, głębokość dochodzi do 2000 m. Temperatura wód powierzchniowych waha się od 13 °C w zimie do 22 °C latem. Zasolenie wynosi 37,7‰. Do zatoki uchodzi Rodan. Wzdłuż wybrzeża znajduje się wiele jezior przybrzeżnych. Głównym portem zatoki jest Marsylia.Wielka Syrta (arab. Chalidż Surt) – zatoka Morza Śródziemnego, u wybrzeży Libii. Wcina się ona 115 km w głąb lądu. Szerokość u wejścia wynosi 465 km, a maksymalna głębokość 1374 m. Główne porty nad zatoką to Marsa al-Burajka, As-Sidr (oba naftowe) i Bengazi.

    Zatoki morskie świata[]

  • Ocean Atlantycki: Biskajska, Kadyksu, Gwinejska, Biała, Wenezuelska, Moskitów, Meksykańska, Honduraska, Chesapeake, Fundy, Świętego Wawrzyńca, Ungava, Hudsona, Jamesa, Trondheimsfjorden.
  • Ocean Arktyczny: Kandałaksza, Oneska, Dwińska, Bajdaracka, Obska, Amundsena, Boothia.
  • Morze Północne: Morze Wattowe
  • Morze Irlandzkie: Zatoka Dublińska
  • Morze Barentsa: Zatoka Czoska, Zatoka Mezeńska
  • Morze Bałtyckie: Kilońska, Meklemburska, Pomorska, Zalew Szczeciński, Gdańska, Pucka, Zalew Wiślany, Zalew Kuroński, Ryska, Fińska, Botnicka, Hanöbukten.
  • Morze Śródziemne: Walencka, Lwia, Genueńska, Tarencka, Wenecka, Rijecka, Zatoka Koryncka, Wielka Syrta, Mała Syrta
  • Morze Czarne: Karkinicka, Taganroska
  • Ocean Spokojny: Tajlandzka, Tonkińska, Zatoka Szelichowa, Alaska, Kalifornijska, Panamska, Karpentaria,
  • Ocean Indyjski: Sueska, Akaba, Adeńska, Perska, Omańska, Kambajska, Bengalska, Wielka Australijska.
  • Zobacz też[]

  • zalew
  • liman
  • laguna
  • fiord
  • Zatoka Wenecka (wł. Golfo di Venezia, słń. Beneški zaliv, chorw. Venecijski zaljev) – zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji. Wcina się na ok. 100 km w głąb lądu, południowa granica zatoki przebiega od ujścia Padu do południowego cypla półwyspu Istria.Zalew Szczeciński (niem. Stettiner Haff, Oderhaff, Pommersches Haff) – zalew, laguna przybrzeżna, zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowej części. Akwen obejmuje powierzchnię od 666,5 do 687 km², na terytorium Polski i Niemiec. Uchodzi do niego rzeka Odra, dzięki czemu akwen jest częścią jej rozbudowanego systemu ujściowego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zatoka Honduraska (hiszp. Golfo de Honduras, ang. Gulf of Honduras) - otwarta zatoka Morza Karaibskiego, położona u wybrzeży Belize, Gwatemali i Hondurasu. W zachodniej części znajduje się mniejsza zatoka Amatique. Maksymalna głębokość zatoki wynosi 54 m. Temperatura wód powierzchniowych wynosi 27 °C, a średnie zasolenie - 36‰. Wysokość pływów dochodzi do 70 cm. Na wodach Zatoki Honduraskiej znajdują się liczne wyspeki, skały i rafy, z których najbardziej znane są Pelican Cays.
    Zatoka Karkinicka (ukr. Каркінітська затока, Karkinitśka zatoka) – zatoka u wybrzeży Ukrainy, stanowi część Morza Czarnego. Wcina się na 118 km w nasadę Półwyspu Krymskiego. Głębokość maksymalna zatoki do 36 m. Wgłębia się w ląd na 118,5 km. Głębokość części zachodniej zatoki dochodzi do 36 m, a wschodniej do 10 m.
    Trondheimsfjorden – zatoka Morza Norweskiego, trzeci pod względem długości fiord w Norwegii (130 km). Rozciąga się od Ørlandu na zachodzie do Steinkjeru na północnym wschodzie. Na jego brzegu leży m.in. Trondheim, dawna stolica państwa wikingów. Maksymalna głębokość fiordu wynosi 617 m (w pobliżu Agdenes). Największymi wyspami na fiordzie są Ytterøy i Tautra. Większa część fiordu (z wyjątkiem położonej najdalej na północny wschód odnogi) wraz z portem w Trondheim jest wolna od lodu przez cały rok.
    Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.
    Liman – płytka zatoka, która powstała z zalanego, ujściowego odcinka głębokiej doliny rzecznej (jaru). Część limanów ma połączenie z pełnym morzem (np. Zatoka Jahorłycka), a inne są częściowo odcięte piaszczystym wałem, który jest zwany kosą (np. liman Dniestru).
    Zatoka Akaba (hebr. מפרץ אילת, Mifrac Elat; arab. خليج العقبة, Chalidż al-Akaba) – zatoka w północnej części Morza Czerwonego (oddzielona od reszty morza przez Cieśninę Tirańską), pomiędzy półwyspami Arabskim a Synaj.
    Zatoka Chesapeake (ang. Chesapeake Bay) - największe estuarium w Stanach Zjednoczonych. Zatoka połączona jest z Oceanem Atlantyckim, jej brzegi należą do stanów Wirginia i Maryland. Dorzecze zatoki ma powierzchnię ponad 166 tys. km². Zatoka ma powierzchnię ok. 11 600 km² i długość ok. 300 km od ujścia rzeki Susquehanna na północy do Atlantyku na południu.

    Reklama