• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zaria - miasto

    Przeczytaj także...
    Tytoń (Nicotiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych. Nazwa rodzaju pochodzi z tur. "tütün", w staropolszczyźnie i gwarowo "tytuń". Gatunkiem typowym jest Nicotiana tabacum L.. Do tego rodzaju należy 67 gatunków pochodzących z obydwu Ameryk oraz z Australii. Obecnie uprawiane są też w wielu innych rejonach świata. Rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny lub krzewy.Orzacha podziemna, orzech ziemny, orzech arachidowy, fistaszki (Arachis hypogaea L.) – gatunek roślin z rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej, gdzie zaczął być uprawiany na przełomie trzeciego i drugiego tysiąclecia p.n.e. Obecnie szeroko rozpowszechniony w uprawie w krajach tropikalnych i subtropikalnych, nie występuje już na stanowiskach naturalnych. We florze Polski notowany jest jako efemerofit.
    Poznaj Świat – najstarszy polski miesięcznik podróżniczo-reportażowy, ukazujący się od 1948. Początkowo przez pół wieku był to popularno-naukowy miesięcznik geograficzny, wydawany przez Polskie Towarzystwo Geograficzne. Od 2002 do 2010 wydawcą było Wydawnictwo Bernardinum z Pelplina. Obecnym wydawcą jest firma Probier z Gdańska. Redakcja od lat mieści się w Gdańsku (z dwuletnią przerwą na incydent warszawski), natomiast biuro reklamy i marketingu w Warszawie. Redaktorem naczelnym jest Dariusz Małkowski. Pismo posiada liczne grono współpracujących z nim sympatyków. Wraz z ostatnią zmianą wydawcy zmienił się format i szata graficzna miesięcznika, a do współpracy zostali zaproszeni znani polscy podróżnicy, dziennikarze i publicyści.
    Uniwersytet Ahmadu Bello

    Zaria (dawniej: Zazzau) – miasto w północnej Nigerii, w stanie Kaduna. Około 670 tys. mieszkańców (2010).

    Historia[ | edytuj kod]

    Prawdopodobnie założone około 1536 roku, później stało się stolicą państwa Hausa. Twierdza zapewniała ochronę przed ustawicznymi napadami Tuaregów i Fulanów, którzy wyprawiali się na osiadłych rolników. Hausa budowali twierdze otaczane laterytowymi murami, a pola uprawne znajdowały się w dużej części wewnątrz tych murów (tereny rolnicze nadal zajmują ⅔ obrębu wewnętrznego murów). Każde z domostw było ponadto dodatkowo małą twierdzą. Rozwój miasto zawdzięczało położeniu na szlaku handlowym znad Morza Śródziemnego nad Zatokę Gwinejską. Na północ transportowano złoto i sól, a na południe wyroby żelazne, tkaniny i daktyle. Szlak opanowany był przez muzułmanów, którzy siłą narzucali islam na tych terenach. Hausa z Zarii stali się w ten sposób wyznawcami tej religii.

    Meczet (arab. مسجد masdżid; l.mn. مساجد masadżid) – miejsce kultu muzułmańskiego. Słowo meczet oznacza dowolny budynek, w którym oddaje się cześć Bogu, niezależnie od jego architektury.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    Kolejny etap rozwojowy nastąpił w końcu XIX wieku, za sprawą kolonizacji angielskiej. Muzułmanie silnie się jej opierali. Powstały nowe dzielnice miasta, budowane na wzór brytyjski (Tudun Wada-Wusasa, Sabon Gari-Township). Sprowadzano osadników z Anglii, ale też z innych plemion afrykańskich. Celem wprowadzenia wielokulturowości było rozbicie jednorodności plemiennej Hausa. Do dziś istnieją podziały dzielnicowe w mieście - Starą Zarię zamieszkują muzułmanie Hausa i Fulani, Wusasa i Sabon Gari są zasiedlone przez w większości chrześcijańską ludność Joruba, Tiw i Libańczyków.

    Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.Tuaregowie – lud berberyjski zamieszkujący obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso. Sami mówią o sobie kel tamasheq. Tradycyjnie są nomadami, podróżują po pustyni i jej obrzeżach, zajmują się hodowlą bydła i kóz, wytwarzaniem biżuterii i turystyką. W 2012 r. podjęli próbę utworzenia suwerennego państwa Azawad na terenie północnego Mali.

    Zabudowa[ | edytuj kod]

    Stare miasto w widłach rzek Galma i Saye, to przykład obronnej architektury Hausa, zwanej "birni". Osią założenia jest główna droga z targowiska, poprzez pałac emira, do meczetu. Uliczki są tu wąskie, a zabudowa z małymi oknami wychodzącymi z reguły na dziedziniec, bardzo zagęszczona - na 1 km² przypada 15.000 mieszkańców. Na północ od starówki znajdują się dzielnice Wusasa, Sabon Gari i Tudun, zabudowane w myśl zasad angielskich. Najnowsza część to Samaru, gdzie w 1962 zbudowano obiektu uniwersyteckie. Laterytowy meczet centralny w 1940 wyremontowano i otoczono murem. Budynki pałacowe emira również wzniesiono z laterytu. Zachowały się dość liczne warsztaty farbiarskie z pojemnikami do barwienia tkanin pod gołym niebem.

    Daktyle – owoce daktylowca właściwego (Phoenix dactylifera). Są to pestkowce o długości do 7 cm. Mają konsystencję mięsisto-mazistą, są słodkie i zawierają w środku jedną pestkę. Wyróżnia się dwa ich rodzaje:Nigeria, Republika Federalna Nigerii (ang. Federal Republic of Nigeria) – państwo w Afryce Zachodniej nad Zatoką Gwinejską, najludniejsze na kontynencie afrykańskim. Nazwa państwa pochodzi od rzeki Niger, a pierwszy raz pojawiła się w artykule gazety The Times z 1897 roku. Sąsiaduje z Beninem, Nigrem, Czadem i Kamerunem.

    Gospodarka[ | edytuj kod]

    Zaria jest głównym punktem skupu bawełny, tytoniu, orzeszków ziemnych, owoców masłosza oraz skór. Jest także centrum edukacyjnym północy Nigerii. W mieście jest Centrum Edukacyjne Lotnictwa a w odległości 11 km od miasta zlokalizowany jest Uniwersytet Ahmadu Bello oraz Institut Badań Rolniczych oraz Nigeryjski Instytut Skór.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Jorubowie, Joruba, Ọmọ Yorùbá – lud afrykański (populacja ok. 27 milionów osób – 2005), posługujący się językiem joruba z wielkiej rodziny nigero-kongijskiej (według niektórych klasyfikacji język ten należy do podrodziny kwa). Zamieszkują zachodnią część Afryki, największe skupiska w Nigerii, Beninie i Togo. Większość Jorubów mieszka obecnie w miastach, trudniąc się handlem i rzemiosłem (tkactwo, kowalstwo, rzeźba). Jorubowie mieszkający na wsi oprócz rolnictwa zajmują się tradycyjną sztuką ludową (rękodziełem).

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Marian Nowakowski, Rozwój miasta Zazzau, w: Poznaj Świat, nr 2/1982, s.9-11, ISSN 0032-6143
    2. World Gazetteer
    3. Zaria (ang.). Encyklopedia Britannica. [dostęp 23-11-3012].
    Fulanie (zwani także: Fula, Foulah, Peulh, Peul i Fulbe) – lud zamieszkujący kraje Afryki Zachodniej. Są to m.in. Burkina Faso, Kamerun, Nigeria, Mali, Mauretania, Gwinea, Gwinea Bissau, Senegal, Gambia, Liberia. Są spokrewnieni z ludem Tukulerów żyjącym współcześnie nad rzeką Senegal.Zatoka Gwinejska (ang. Gulf of Guinea, fr. Golfe de Guinée) - rozległa, otwarta zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas (Liberia) i Lopez (Gabon). W jej obrębie znajdują się 2 mniejsze zatoki drugorzędne: Zatoka Beninu i Bonny (Biafra).




    Warto wiedzieć że... beta

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Hausa – (inaczej: Hausańczycy, Hausowie, nazwa własna Hausawa) lud afrykański, którego tereny macierzyste obejmują północno-zachodnią Nigerię i południowy Niger. Skupiska Hausańczyków znajdują się w wielu krajach Afryki Zachodniej wskutek ich działalności handlowej i misjonarskiej. Posługują się językiem hausa.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 79. Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem, będącym najbardziej kowalnym i ciągliwym spośród wszystkich znanych metali. Czyste złoto ma jasnożółty kolor i wyraźny połysk, nie utlenia się w wodzie czy powietrzu. Chemicznie złoto należy do metali przejściowych i pierwiastków grupy 11. Z wyjątkiem helowców (tzw. gazów szlachetnych) złoto jest najmniej reaktywnym pierwiastkiem. Złoto długo przed okresem spisanej historii było drogocennym i poszukiwanym metalem szlachetnym używanym w biciu monet, jubilerstwie, sztuce i zdobieniach.
    Lateryt – osadowa skała alitowa (produkt laterytyzacji, intensywnego wietrzenia chemicznego skał w klimacie wilgotnym i gorącym).
    Kaduna to jeden ze stanów Nigerii. Leży w centrum kraju i sąsiaduje z Federalnym Terytorium Stołecznym - Abudża oraz ze stanami Nassarawa, Plateau, Bauchi, Kano, Katsina, Zamfara i Niger. Jego stolicą jest Kaduna. Powstał w 1967. W 1989 oddzielono od niego dzisiejszy stan Katsina.
    Tiw albo Munszi - grupa etniczna w Kamerunie i Nigerii, w 1995 roku jej liczebność wynosiła ok. 2,5 miliona osób. Wielu zachowało dawne wierzenia afrykańskie - kult przodków i bóstw nieba i ziemi - część wyznaje współcześnie chrześcijaństwo. Ich struktura społeczna opiera się na rodach patrylinearnych oraz grupach wieku podzielonych dalej na kasty. Tradycyjnym zajęciem ludu Tiw jest myślistwo, rolnictwo żarowe oraz tkactwo. W kulturze Tiw zachowały się bogate obrzędy inicjacyjne, dawniej Tiw byli też łowcami głów i składali ofiary z ludzi.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.052 sek.