• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zaraza ziemniaka

    Przeczytaj także...
    Rozpad gnilny (łac. putrefactio) – zachodzący w warunkach beztlenowych proces rozkładu związków białkowych odbywający się pod wpływem enzymów proteolitycznych wydzielanych głównie przez saprofityczne bakterie gnilne (obecne w dużych ilościach m.in. w przewodzie pokarmowym) oraz niektóre grzyby. Zmiany rozkładowe nakładają się na autolizę pośmiertną organizmów. Jest ważnym ogniwem krążenia pierwiastków w przyrodzie.Ziemniak, kartofel, psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) – gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Nazwa ”ziemniak” odnosi się zarówno do całej rośliny, jak i do jej jadalnych, bogatych w skrobię bulw pędowych, z powodu których gatunek jest uprawiany na masową skalę. Roślina wywodzi się z Andów, gdzie udomowiono ją ok. 8 tysięcy lat temu. Ziemniak został przywieziony do Europy w końcu XVI wieku, w ciągu następnych stuleci stał się integralną częścią wielu kuchni z całego świata. Obecnie jest czwartą pod względem produkcji rośliną uprawną (po pszenicy, ryżu i kukurydzy).
    Stolon (łac. stolo, stolonis – boczna gałąź) – termin uznawany za synonim rozłogu, zwłaszcza w odniesieniu do rozłogów podziemnych. Stolony ziemniaka są zmodyfikowanymi pędami podziemnymi, na końcu których tworzą się zgrubienia – bulwy. Stolony wyrastają z pąka pachwinowego w części łodygi znajdującej się pod ziemią.
    Objawy na liściach
    Bulwa ziemniaka zakażona Phytophthora infestans

    Zaraza ziemniaka, fitoftoroza – choroba ziemniaka i pomidora wywoływana przez organizm grzybopodobny Phytophthora infestans z gromady Oomycota. Organizm ten niszczy części nadziemne roślin oraz bulwy, zarówno w czasie wegetacji jak i po zbiorze. Poraża początkowo stolony, które gniją, następnie przenosi się na bulwy, wywołując ich psucie się i spadek plonów także w fazie przechowywania. Patogen wytwarza jednokomórkowe zarodniki, przenoszone przez wiatr na inne rośliny.

    Geny R, geny odporności – grupa genów obecnych w genomie roślin odpowiedzialnych za przekazywanie dziedzicznej odporności na patogeny. Każdy z genów R zapewnia roślinom całkowitą odporność na konkretny patotyp patogenu. Produkt genu R wchodzi w reakcję pośrednią lub bezpośrednią z produktem genu awirulencji (gen avr) obecnego w genomie organizmu atakującego rośliny. Ten mechanizm obronny określany jest jako odporność "gen na gen". Efektem reakcji między produktem genu R a produktem genu avr jest reakcja nadwrażliwości, obumarcie zainfekowanego fragmentu tkanek i uniemożliwienie patogenowi dalszego rozprzestrzeniania.Bulwa – zgrubiała część korzenia lub pędu, pełniąca w roślinie funkcję spichrzową, przetrwalnikową i rozmnażania wegetatywnego. W bulwach gromadzone są substancje zapasowe, głównie białka i cukry – często skrobia. U niektórych roślin bulwa może magazynować wodę. Bulwy zbudowane są głównie z tkanki miękiszowej. Dzięki przetrwalnikowej funkcji bulw byliny mogą po okresie niesprzyjającym wegetacji (np. zimie lub suszy) odtworzyć się z zawiązków pędów znajdujących się w bulwie, mimo że pęd nadziemny tych roślin obumarł.

    W skali świata zaraza ziemniaka prowadzi do utraty 8-10% plonu. W Polsce, przy ochronie jedynie 40% powierzchni plantacji średnie straty plonu to 20-25%. Globalne straty w uprawach ziemniaka szacuje się na 6,7 mld USD rocznie. Koszt fungicydów zużywanych na walkę z chorobą to około 1 mld USD na rok.

    Lęgniowce, grzybopodobne lęgniowe, dawniej grzyby lęgniowe (Oomycota) – grzybopodobne organizmy eukariotyczne, zaliczane do królestwa protistów (dawniej do grzybów). Odżywiają się martwymi szczątkami organicznymi albo pasożytują na innych organizmach. Mają ciało zbudowane z komórczakowatych strzępek. Takson o różnej randze w różnych systemach; typ (gromada) Oomycota lub gromada (klasa) Oomycetes. Znane jest 500–800 gatunków.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

    Rozprzestrzenianiu się epidemii sprzyjają duże jednorodne odmianowo obszary. Znaczenie mają też czynniki klimatyczne, pogodowe i glebowe. Phytophthora infestans rozprzestrzenia się szybko w warunkach wysokiej wilgotności powietrza, połączonej z częstymi opadami oraz przy temperaturze powyżej 10 °C. Znajomość czynników sprzyjających rozprzestrzenianiu patogenu doprowadziła do powstania systemów informacji dla rolników, które określają jak często powinny być wykonywane zabiegi opryskiwania fungicydami w zależności od warunków środowiska. W okresach rozprzestrzeniania się epidemii stosowane są fungicydy systemowe: metalaksyl i furalaksyl oraz środki grzybobójcze zawierające miedź. W populacji Phytophthora infestans obserwuje się stosunkowo szybkie pojawienie się odporności na stosowane środki chemicznej ochrony roślin.

    Locus (l. mnoga loci) – określony obszar chromosomu zajmowany przez gen. W obrębie chromosomu znajduje się wiele różnych loci, stanowią one rodzaj logicznych pojemników na samodzielne, ustrukturalizowane fragmenty informacji genetycznej, nazywane genami. W określonym locus mogą się znaleźć różne warianty związanego z nim genu (różniące się sekwencją nukleotydów w DNA); warianty te są nazywane allelami.Genom – materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów. Termin mylony jest z genotypem, czyli całością informacji genetycznej zawartej w chromosomach organizmu.

    Epidemia zarazy ziemniaka w Irlandii w latach czterdziestych XIX wieku była przyczyną wielkiego głodu. Efektem epidemii była śmierć głodowa lub emigracja ponad 2 milionów Irlandczyków. Zaraza rozprzestrzeniła się także na inne kraje Europy znacząco ograniczając zbiory pod koniec XIX wieku. Skutkiem było poszukiwanie odmian ziemniaka odpornych na wywołujący chorobę patogen. Geny odporności znaleziono u dzikiego ziemniaka – Solanum demissum. Gatunek ten był wykorzystany do zmniejszenia wrażliwości odmian uprawnych na początku XX wieku. Uzyskane odmiany nie są jednak odporne na wszystkie szczepy Phytophthora infestans, a dodatkowo szybko doszło do złamania mechanizmów odpornościowych w wyniku ewolucji.

    Wielki głód (ang. Great Hunger, Great Famine, irl. An Gorta Mór lub An Drochshaol) – miał miejsce w Irlandii w latach 1845-1849. Głód został spowodowany przez szczep grzyba Phytophthora infestans, który gwałtownie rozprzestrzeniał się w Europie w połowie XIX wieku i spowodował masowe straty w uprawach ziemniaków. Populacja Irlandii zmniejszyła się wówczas o 20%, doszło również do wielkiej fali emigracji - Irlandię opuściły 2 000 000 osób.Rośliny transgeniczne – rośliny, których DNA zostało zmodyfikowane metodami inżynierii genetycznej w celu uzyskania pożądanego efektu fenotypowego. Najczęściej stosowanymi modyfikacjami są:

    Patogen wywołujący zarazę ziemniaka cechuje się w stosunku do innych przedstawicieli rodzaju wyjątkowo dużym genomem, którego wielkość oszacowano na 240 milionów par zasad. Około 74% DNA to odcinki powtarzalne. Cechy te prawdopodobnie umożliwiają szybką ewolucję i związaną z tym adaptację patogenu do gospodarza. Za odporność roślin ziemniaka odpowiadają co najmniej trzy geny R, pozostające w relacji do locus awirulencji patogenu Avr3b-Avr10-Avr11.

    Zarodnik, spora – termin stosowany w botanice, mykologii i mikrobiologii w odniesieniu do komórki służącej do rozmnażania protistów, roślin (mszaki, paprotniki) i grzybów. Zarówno termin „zarodnik” jak i „spora” są stare – pochodzą z czasów, gdy nie znano jeszcze dokładnie procesów rozmnażania tych grup organizmów, stąd też też używane są zarówno do określania komórek służących do rozmnażania bezpłciowego, jak i płciowego.Protisty grzybopodobne – nieformalna grupa protistów zaliczanych według innych, zwłaszcza dawnych, ujęć taksonomicznych do grzybów. Zakres tej grupy jest nieostry i zależy od przyjętego systemu klasyfikacji biologicznej, np. od przyjętych podziałów wewnątrz samych protistów. Obydwa królestwa organizmów są stosunkowo nowymi pojęciami, a między grzybami a niektórymi protistami da się wykazać pokrewieństwo, więc od początku ich wyróżniania istniały pewne kontrowersje co do granic. Pewne grupy protistów były zaliczane do typu (w czasach, gdy grzyby uważano za rośliny) lub królestwa Mycota ze względu na ich nitkowatą budowę ciała (strzępki) i z reguły saprofityczny sposób odżywiania się oraz możliwość tworzenia specyficznych owocników. Grupę organizmów, które uważano za formę przejściową między roślinami zielonymi (reprezentowanymi przez glony) a grzybami łączono w klasę grzybów glonowych. W odróżnieniu od właściwych grzybów mają one głównie celulozową, a nie chitynową ścianę komórkową oraz uwicione komórki. W pewnym okresie całą tę klasę określano jako grzyby rzekome lub grzybopodobne protisty, jednak pokrewieństwo jednej z ich grup – skoczkowców – z tzw. grzybami wyższymi, mimo posiadania wici, nie jest podważane, więc obecnie jest ona znowu często wyłączana z protistów i włączana do grzybów właściwych. Podobieństwo między grzybami a pozostałymi protistami grzybopodobnymi, a także różnymi grupami tych ostatnich, wynika bardziej z przybliżonego trybu życia jaki prowadzą niż z ich pokrewieństwa genetycznego.

    Geny odporności na patogen znaleziono także u Solanum bulbocastanum. Gatunek o liczbie chromosomów 2n = 2x = 24 nie jest jednak w stanie krzyżować się z odmianami uprawnymi. Gen RB nadający odporność został sklonowany. Możliwe jest uzyskanie metodami inżynierii genetycznej odmiany cisgenicznej wykazującej się odpornością na zarazę ziemniaka. Odmiana taka nie byłaby objęta surowymi regulacjami prawnymi, obowiązującymi w Unii Europejskiej, dotyczącymi transgenicznych roślin.

    Antyfidanty - środki stosowane w celu ochrony roślin i plonów, hamujące żerowanie lub składanie jaj przez szkodniki. Ich stosowanie zaliczane jest do biologicznych (ekologicznych) metod ochrony roślin. Pierwotne antyfidanty były uzyskiwane z roślin, które broniąc się przed zgryzaniem przez szkodnika, produkowały związki chemiczne mu szkodzące, na co naturalną reakcją szkodnika, było zwiększanie na nie tolerancji. W efekcie, między rośliną a jej pasożytem (także inną rośliną rosnącą w pobliżu) wytwarza się stan równowagi. W obu populacjach można zawsze znaleźć: po stronie broniącego się osobniki produkujące więcej/mniej antyfidanta natomiast po stronie atakującego osobniki bardziej/mniej na niego odporne.DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.

    Zobacz też[]

  • antyfidanty
  • Bibliografia[]

    1. Marcin Nowicki, Małgorzata Lichocka, Marzena Nowakowska, Urszula Kłosińska i inni. A Simple Dual Stain for Detailed Investigations of Plant-Fungal Pathogen Interactions. „Vegetable Crops Research Bulletin”. 77 (-1), 2012. DOI: 10.2478/v10032-012-0016-z. ISSN 1898-7761 (ang.). 
    2. Marcin Nowicki, Majid R. Foolad, Marzena Nowakowska, Elzbieta U. Kozik. Potato and Tomato Late Blight Caused byPhytophthora infestans: An Overview of Pathology and Resistance Breeding. „Plant Disease”. 96 (1), s. 4–17, 2012. DOI: 10.1094/PDIS-05-11-0458. ISSN 0191-2917 (ang.). 
    3. Barbara Sawicka. Terminy pojawiania się i rozwoju Phytophthotra infestans [Mont. de Bary w zmiennych warunkach pola uprawnego]. „Acta Agrophysica”. 6 (2), s. 537-547, 2005. 
    4. BJ. Haas, S. Kamoun, MC. Zody, RH. Jiang i inni. Genome sequence and analysis of the Irish potato famine pathogen Phytophthora infestans.. „Nature”. 461 (7262), s. 393-8, Sep 2009. DOI: 10.1038/nature08358. PMID: 19741609. 
    5. MD. Martin, E. Cappellini, JA. Samaniego, ML. Zepeda i inni. Reconstructing genome evolution in historic samples of the Irish potato famine pathogen.. „Nat Commun”. 4, s. 2172, 2013. DOI: 10.1038/ncomms3172. PMID: 23863894. 
    6. David R. MacKenzie. Scheduling Fungicide Applications for Potato Late. „Plant Disease”. 65 (5), s. 394, 1981. DOI: 10.1094/PD-65-394. ISSN 0191-2917 (ang.). 
    7. Jim Deacon: The Microbial World:Potato blight – Phytophthora infestans. [dostęp 2014-05-16].
    8. J. Song, JM. Bradeen, SK. Naess, JA. Raasch i inni. Gene RB cloned from Solanum bulbocastanum confers broad spectrum resistance to potato late blight.. „Proc Natl Acad Sci U S A”. 100 (16), s. 9128-33, Aug 2003. DOI: 10.1073/pnas.1533501100. PMID: 12872003. 
    9. D. Qutob, J. Tedman-Jones, M. Gijzen. Effector-triggered immunity by the plant pathogen Phytophthora.. „Trends Microbiol”. 14 (11), s. 470-3, Nov 2006. DOI: 10.1016/j.tim.2006.09.004. PMID: 16996740. 
    10. E. Jacobsen, H. J. Schouten. Cisgenesis, a New Tool for Traditional Plant Breeding, Should be Exempted from the Regulation on Genetically Modified Organisms in a Step by Step Approach. „Potato Research”. 51 (1), s. 75–88, 2008. DOI: 10.1007/s11540-008-9097-y. ISSN 0014-3065 (ang.). 

    Linki zewnętrzne[]

    1. Informacje o patogenie i odporności ziemniaka na P. infestans (ang.)
    2. Informacje o ochronie ziemniaka przed P. infestans (ang.)
    3. Strona Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział Młochów, gdzie prowadzone są badania m.in. nad zarazą ziemniaka
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.Patogen, czynnik chorobotwórczy – ciało obce, twór biologiczny lub mikroorganizm wywołujący chorobę u danego organizmu. Wyróżnia się następujące typy patogenów:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.06 sek.