• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zapominanie



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Pamięć długotrwała (z ang. long-term memory, LTM) - stanowi trwały magazyn śladów pamięciowych, o teoretycznie nieograniczonej pojemności i czasie przechowywania.Płat czołowy (lobus frontalis) – parzysta część kresomózgowia ograniczona od tyłu bruzdą środkową, a od dołu bruzdą boczną półkuli mózgu.

    Zapominanie – utrata zdolności do przypominania sobie, rozpoznawania lub reprodukowania tego, co poprzednio zostało zapamiętane.

    Zapominanie doczekało się kilku teorii, które mają wyjaśnić jego naturę.

    Zaznaczyć należy, że pod pojęciem zapominania kryje się kilka odmiennych procesów pamięciowych, które prowadzą do utraty możliwości wydobycia informacji. Jest tak z kilku powodów:

  • Ludzka pamięć składa się z wielu systemów, które zapamiętują, przechowują i odtwarzają dane w odmienny sposób. Oznacza to, że także utrata danych pamięciowych (zapominanie) przyjmuje odmienne formy w określonych systemach pamięciowych.
  • Różne procesy neurologiczne są odpowiedzialne za przechowywanie danych przez mózg (zobacz przechowywanie informacji), w związku z tym utrata danych pamięciowych może mieć różne podłoże neurologiczne.
  • "Zapominanie" to pojęcie wieloznaczne. Można przez to rozumieć: utratę (wymazanie) informacji z pamięci; niemożność przypomnienia sobie informacji (które jednak posiada się "na końcu języka"); zamianę pierwotnie pamiętanej informacji lub modyfikowanie jej. Za każde z tych zjawisk odpowiedzialne są inne procesy pamięciowe.
  • Pamięć polega na przechowywaniu danych percepcyjnych (dźwięki, obrazy, doznania kinestetyczne i in.) ale także informacji abstrakcyjnych, wiedzy jak wykonywać pewne czynności (np chodzić, prowadzić samochód, śpiewać itp.) i innych. Zapominanie może oznaczać różne procesy w zależności od tego, jakiego typu informacji dotyczy.
  • Zapominanie pojawia się w wielu chorobach i jest objawem chorobowym (Demencja, amnezja). Jednak u całkowicie zdrowych ludzie także występuje zapominanie, jako normalny, powszechny proces utraty danych pamięciowych. Jest to jednak proces domagający się wyjaśnienia. Artykuł dotyczy zapominania jako normalnego, powszechnego zjawiska obecnego u zdrowych ludzi, nie zaś jako objawu chorobowego.

    Pamięć semantyczna – rodzaj pamięci służący do łączenia w grupy informacji o podobnym charakterze. Przypuszczalnie powstała na drodze ewolucji pamięć semantyczna – skojarzeniowa. Działa ona prawdopodobnie w ten sposób, że w mózgu tworzone są zbiory informacji o podobnym charakterze, opatrzone pewnymi etykietami. W zamierzchłych czasach etykiety te niekoniecznie były wyrazami, lecz wraz z upowszechnieniem się języka mówionego słowa szybko nadały się do roli kluczy w pamięci semantycznej. Tak więc pamięć ta w dużej mierze powiązana jest z językiem oraz procesem kojarzenia różnych faktów. Nie ma w niej żadnych reguł co do tego, jak grupowane są poszczególne informacje i ulega ona ciągłemu procesowi nauki.Psychologia poznawcza, nazywana niekiedy kognitywną (ang. cognitive psychology) – dziedzina psychologii zajmująca się problematyką poznawania przez człowieka otoczenia - tworzenia wiedzy o otoczeniu, która może być następnie wykorzystana w zachowaniu. Wiedzę przedstawia się jako struktury (reprezentacje umysłowe), a mechanizmy jej tworzenia jako procesy (procesy poznawcze), a całość zagadnienia - jako tworzenie i przekształcanie struktur poprzez procesy. Stąd też można stwierdzić, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem struktur i procesów poznawczych. Aktywność poznawczą opisuje się także jako przetwarzanie informacji przez system poznawczy (umysł) i stąd też można powiedzieć, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem organizacji i funkcjonowania umysłu. Zagadnieniami podstawowymi dla psychologii poznawczej zajmuje się również kognitywistyka (ang. cognitive science).

    Spis treści

  • 1 Teorie zapominania
  • 1.1 Teoria upływu czasu
  • 1.1.1 Pamięć ultrakrótka
  • 1.1.2 Pamięć krótkotrwała
  • 1.1.3 Pamięć długotrwała
  • 1.2 Teoria interferencji
  • 1.3 Teoria utraty dostępu
  • 1.4 Teoria wyparcia
  • 2 Stres a zapominanie
  • 3 Ciekawostki
  • 4 Pamięć krótkotrwała
  • 5 Niepamięć
  • 6 Literatura
  • 7 Przypisy
  • Przypominanie – wydobycie informacji z pamięci długotrwałej, które wymaga sięgnięcia do jej zasobów. Pozornie proces ten polega na odtworzeniu wcześniej zapisanych treści w formie niezmienionej. Faktycznie jednak proces wydobywania wspomnień i danych z pamięci wygląda inaczej. Możemy także rozróżnić kilka sposobów przypominania sobie danych pamięciowych: odtwarzanie, rozpoznawanie i rozumienie.Pamięć epizodyczna - system pamięci długotrwałej, inaczej pamięć zdarzeń. Przechowuje epizody, czyli ślady pamięciowe na temat zdarzeń, posiadających swoją lokalizację przestrzenną i czasową. W tym systemie pamięci przechowywane są także informacje na temat wzajemnych relacji między zdarzeniami.

    Teorie zapominania[]

    Obecnie w psychologii poznawczej popularne są cztery główne teorie zapominania.

    Teoria upływu czasu[]

    Według tej teorii sam upływ czasu powoduje, że informacje są tracone. Zarówno anegdotyczne informacje, codzienne doświadczenie jak i rzetelne eksperymenty potwierdzają istnienie tego zjawiska. Wyjaśnia ono jednak dobrze utratę informacji tylko w niektórych systemach pamięci człowieka.

    Pamięć ultrakrótka[]

    Przykład. Jeżeli pomachamy sobie przed oczami palcem, to ujrzymy pojawiający się za palcem "cień" lub ciemny "ślad", który bardzo szybko zanika (ok 0,5 sek.) Podobnie zjawisko zaobserwujemy machając nocą kijem, którego jeden koniec jest rozżarzony do czerwoności - zamiast ruchomego punktu widzieć będziemy kreskę lub koło, które szybko znika. Są to efekty związane z funkcjonowaniem jednego z trzech podstawowych systemów pamięciowych u ludzi - pamięci sensorycznej. Utrata śladów pamięciowych z tego systemu związana jest prawdopodobnie z upływem czasu.

    Efekt uporczywości - w psychologii to zjawisko polegające na utrzymywaniu się ludzkich zapatrywań i przekonań dotyczących otaczającego świata społecznego i ich samych, nawet wtedy, gdy dane potwierdzające te przekonania zostały podważone.Pamięć dynamiczna – w psychologii jest to jeden z typów pamięci długotrwałej, wyróżniony ze względu na trwałość przechowywania.

    Na poziomie neurologicznym utrata informacji oznacza tu ustanie aktywności elektrycznej sieci neuronów, przechowujących ślad pamięciowy w postaci fali wyładowań elektrycznych (szerzej zobacz: przechowywanie informacji).

    Pamięć krótkotrwała[]

  • Eksperyment Badacze prosili aby osoby badane zapamiętały trzy słowa. Jest to zadanie bardzo proste dla przeciętnej osoby. Okazało się jednak, że dla większości ludzi było niemożliwe do wykonania, jeśli badani proszeni byli o liczenie trójkami do tyłu zaraz po usłyszeniu trzech słów do zapamiętania (np 585, 582,579,576,573 itd.) Jeśli wykonywali zadanie przez czas dłuższy niż 30 sekund, to powtórzenie poprzednich trzech słów było dla nich szalenie trudne.
  • Eksperyment ten związany jest z działaniem pamięci krótkotrwałej, w której informacje przechowywane są między innymi dzięki powtarzaniu. Jeśli nie są powtarzane - to, jak pokazał powyższy eksperyment są bezpowrotnie tracone. Teoria "upływu czasu" jest zadowalającym wyjaśnieniem zjawisk związanych z utratą informacji z tego systemu pamięciowego.

    Mechanizmy obronne – pojęcie wprowadzone przez twórcę psychoanalizy, Zygmunta Freuda i przejęte przez współczesną psychologię. Oznacza metody radzenia sobie z wewnętrznymi konfliktami w celu ochrony osobowości (ego), zmniejszenia lęku, frustracji i poczucia winy. Na ogół są one nawykowe i nieuświadomione.Hermann von Ebbinghaus (ur. 24 stycznia 1850, zm. 26 lutego 1909) – psycholog niemiecki. Profesor psychologii na uniwersytecie we Wrocławiu (1894-1905 ) i Halle (1905-1909). Znany jako pionier badań eksperymentalnych nad pamięcią werbalną u ludzi.

    Według teorii upływu czasu na poziomie neurologicznym tworzą się struktury neuronów, które przechowują ślad pamięciowy. Informacja "krąży" w nowo powstałej strukturze, dzięki czemu jest pamiętana. Wymaga to ciągłej inwestycji energii, w związku z czym jeśli dane nie są powtarzane, zostają utracone - impuls wygasa.

    Kodowanie – to w psychologii proces przekształcania i organizowania napływających informacji tak, aby można je było następnie włączyć do pamięci lub porównać z danymi już zmagazynowanymi w pamięci (zobacz rozpoznawanie i identyfikacja).Konsolidacja – w psychologii jest procesem utrwalania nabytych informacji (śladów pamięciowych, umiejętności) w mózgu. Zakłada się, że konsolidacja polega na długotrwałych zmianach neurofizjologicznych, skutkujących łatwiejszym wpływem neuronów na sąsiednie komórki nerwowe, bądź na zmianie ilości neuroprzekaźników, bądź też na wzroście ilości połączeń synaptycznych między neuronami (ta ostatnia możliwość nie jest jednak potwierdzona przez eksperymenty).

    Pamięć długotrwała[]

    Krzywa Ebbinghausa - tuż po zakończeniu zapamiętywania następuje ostry spadek ilości pamiętanych informacji. Krzywa dobrze obrazuje jedynie zapominanie materiału bezsensownego.

    Pierwszym badaczem, który zajmował się zapominaniem i zapamiętywaniem w sposób systematyczny był Hermann von Ebbinghaus. Badał on zapamiętywanie materiału bezsensownego. Wyniki swoich badań przedstawił w postaci krzywej Ebbinghausa (lub "krzywej zapominania"). Pokazuje ona ostry spadek ilości przypominanych informacji zaraz po zakończeniu procesu uczenia się oraz stopniowe, łagodne zapominanie reszty materiału wraz z upływem czasu (więcej na temat natury przeprowadzonych eksperymentów i ich ograniczeń zobacz Hermann von Ebbinghaus, krzywa zapominania).

    Przechowywanie informacji jest jednym z trzech podstawowych procesów pamięciowych obok zapamiętywania i zapominania, rozróżnianych w klasycznym podejściu psychologicznym. Podział ten jest nieadekwatny do dzisiejszej wiedzy z zakresu psychologii poznawczej. Wyróżnia się więcej faz procesu pamięciowego, w których "przechowywanie informacji" nie ma ściśle sprecyzowanego znaczenia i może dotyczyć zarówno "kodowania informacji" jak ich "rekodowania" w pamięci, a także klasycznego przechowywania tych informacji. Niniejszy artykuł dotyczy tego ostatniego zjawiska.Otępienie (demencja; łac. dementia) – spowodowane uszkodzeniem mózgu znaczne obniżenie się sprawności umysłowej. Istnieje wiele definicji i kryteriów otępienia, ponieważ istnieją spory, kiedy obniżenie sprawności umysłowej staje się już otępieniem. Wbrew niektórym potocznym opiniom otępienie nie jest normalnym objawem procesów starzenia się.

    Nie jest do końca rozstrzygnięte, czy utrata danych pamięciowych polega w pamięci długotrwałej na rzeczywistym ich "wymazaniu", czy też na niemożności wydobycia ich z pamięci, mimo że tam są. Niektórzy badacze są zdania, że żadne informacje nie są tracone z pamięci długotrwałej, inni że proces zapominania informacji można wyjaśnić upływem czasu. Brak eksperymentów, które by definitywnie rozstrzygnęły tę kwestię. Istnieje jednak sporo danych, świadczących o tym, że nawet bardzo odległe wspomnienia mogą zostać przypomniane przy odpowiedniej stymulacji mózgu (zobacz niżej), co sugerowałoby, że nie podlegają one niszczącej działalności czasu.

    Hipokamp (łac. hippocampus, dawna nazwa: Róg Amona Cornu Ammonis) – element układu limbicznego odpowiedzialny głównie za pamięć; nieduża struktura umieszczona w płacie skroniowym kory mózgowej kresomózgowia. Hipokamp odgrywa ważną rolę w przenoszeniu (konsolidacji) informacji z pamięci krótkotrwałej do pamięci długotrwałej oraz orientacji przestrzennej. Stwierdzono doświadczalnie, że uszkodzenie hipokampu w znacznym stopniu upośledza u zwierząt zdolności uczenia się. Człowiek i inne ssaki posiadają dwa hipokampy, po jednym na każdą połowę mózgu.Pamięć krótkotrwała (ang. short-term memory, STM) – Jej nazwa wywodzi się z klasycznej już magazynowej teorii pamięci, która dzieli system pamięci człowieka na trzy magazyny różniące się czasem przechowywania informacji (pamięć ultrakrótkotrwałą, krótkotrwałą oraz długotrwałą pamięć). Przechowuje niewielkie ilości informacji przez krótki okres (bez dokonywania powtórek wewnętrznych czas ten szacuje się na kilka do kilkunastu sekund).

    Tak jak przechowywanie danych w pamięci ultrakrótkiej i pamięci krótkotrwałej jest z dużą pewnością związana z elektryczną aktywnością mózgu (i narządów zmysłów), tak przechowywanie informacji "na stałe" w pamięci długotrwałej związane jest prawdopodobnie ze zmianami chemicznymi i strukturalnymi (a być może także fizycznymi) w mózgu (szerzej zobacz: przechowywanie informacji). Na poziomie mózgu utrata danych pamięciowych musiałaby być związana z uszkodzeniem lub zmianami chemicznymi. W związku z tym część badaczy jest zdania, że informacje nie są tracone z pamięci długotrwałej pod wpływem zwykłego upływu czasu, ale na bazie innych (niżej opisanych) mechanizmów.

    Salomon Szereszewski, ros. Соломон Шерешевский, (1886-1958?) – rosyjski dziennikarz, reporter litewskiego dziennika, słynny mnemonista. Był badany przez Aleksandra Łurię przez prawie 30 lat i opisany w książce "Umysł mnemonisty", znany w literaturze jako "S".Wyparcie lub represja (od łac. reprimere, odpierać, odpychać, tłumić) to jeden z mechanizmów obronnych znanych w psychologii.

    Teoria interferencji[]

    Według tej teorii ślady pamięciowe mogą się nakładać, czego skutek jest taki, że wzajemnie się "zamazują".

    Indywidualne doświadczenie potwierdza istnienie takiego procesu: jeśli np. musimy zapamiętać trzy cyfry, przyjdzie nam to z łatwością. Jeśli jednak będzie ich 8, to możemy niektóre zapomnieć. A gdy jest ich 60 to z pewnością wszystkich ich nie zapamiętamy. Jeden ze sposobów wyjaśnienia tego zjawiska odwołuje się właśnie do interferencji: nowe, napływające informacje mogą sprawiać, że poprzednie będą zamazane, czyli zapomniane.

    Krzywa zapominania albo krzywa Ebbinghausa – linia krzywa przedstawiająca według niemieckiego psychologa Hermanna Ebbinghausa zależność między ilością przechowywanej informacji w pamięci a upływem czasu, jaki nastąpił od momentu ich zapamiętania, zaproponowana przez jej autora w opublikowanej w 1885 r. pracy "Über das Gedächtnis" (O pamięci).Zaburzenia nerwicowe zwane potocznie nerwicami (albo: neurozami) – grupa zaburzeń psychicznych o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako zespoły dysfunkcji narządów, psychogennych zaburzeń emocjonalnych, zakłóceń procesów psychicznych i patologicznych form zachowania występujących w tym samym czasie i powiązanych ze sobą wzajemnie. W obecnie obowiązującej klasyfikacji ICD-10 termin zaburzeń nerwicowych został zastąpiony terminem zaburzeń lękowych. Wiązało się to z reorganizacją kategorii zaburzeń afektywnych

    Proces ten może także działać "w przód". Jeśli np. słuchamy opowiadania (lub listy słów) i pojawi się w nim jakiś szczególnie zajmujący, przyciągający uwagę, emocjonujący fragment (lub słowo), sprawić to może, że następne informacje będą gorzej utrwalone.

    Te dwa zjawiska figurują w psychologii pod hasłem hamowania retroaktywnego i hamowania proaktywnego.

    Efekt Zeigarnik (z ang. "Zeigarnik Effect"), jest pojęciem psychologicznym związanym z zagadnieniami pamięci i motywacji psychologii ogólnej. Efekt odkryty i opisany został przez Blumę Zeigarnik w 1927 r.Odtwarzanie – proces, polegający na wydobywaniu informacji z pamięci. W potocznym języku zwykle jest używany zamiennie z terminem przypominanie. W psychologii poznawczej przypominanie ma jednak znaczenie szersze i prócz odtwarzania dotyczy także procesów rozpoznawania i identyfikacji.

    Interferencja zachodzi zwłaszcza w pamięci krótkotrwałej i pamięci sensorycznej. Ślady pamięciowe nakładają się i sprawiają, że wydobycie informacji staje się trudne lub niemożliwe.

    Interferencje wyjaśnia się na dwa sposoby. Jedna hipoteza mówi, że nowy materiał powoduje "zatarcie" starych informacji, tak jakby nakładał się na poprzednie dane, co sprawia, że stają się one mniej- lub niedostępne. W latach 60. XX wieku popularność zyskiwała hipoteza, według której mózg celowo pozbywa się pewnych danych po to, aby nauczyć się nowego.

    Rozpoznawanie - forma pamiętania informacji i proces pamięciowy, który polega na dopasowaniu kodowanej informacji do tych, które już są zgromadzone w pamięci. W efekcie jest się w stanie rozpoznać, czy dana informacja jest znana, czy jest nowa.Niepamięć następcza – jeden z rodzajów utraty pamięci dotyczący wydarzeń, które zaistniały po wystąpieniu amnezji. Jej powodem może być zażycie zbyt dużej ilości leków, uzależnienie od alkoholu czy depresja. Niepamięć następczą można stwierdzić, kiedy po odzyskaniu przytomności chory mówi coś, lecz zaraz o tym zapomina.

    W duchu tego drugiego wyjaśnienia swoją teorię tworzyli Waugh i Norman, zakładając, że mózg posiada ograniczoną pojemność informacyjną, czego skutkiem jest konieczność pozbywania się poprzednich danych, po to aby uzyskać miejsce na zapisanie nowych.

    Rzeczywiście takie zjawiska mogą mieć miejsce w pewnych systemach pamięci człowieka - zwłaszcza w pamięci krótkotrwałej.

    W systemie pamięci długotrwałej interferencja może przybierać jeszcze inną formę: zapamiętanie informacji oznacza (w pamięci semantycznej) włączenie jej do obecnego już systemu skojarzeń. W efekcie system ten podlega modyfikowaniu, a więc zapisane dotąd dane zmieniają się i są modyfikowane pod wpływem zapisywania nowych danych (zobacz też: kodowanie i rekodowanie).

    Pamięć sensoryczna, pamięć ultrakrótka, USTM (Ultra-Short Term Memory), rejestr sensoryczny, pamięć zmysłów - jeden z trzech podstawowych systemów pamięci człowieka obok pamięci krótkotrwałej i pamięci długotrwałej. Charakteryzuje się tym, że:Choroba Alzheimera (AD) – najczęstsza postać otępienia, nieuleczalna i postępująca choroba neurodegeneracyjna, prowadząca do śmierci pacjenta. Opisał ją po raz pierwszy niemiecki neuropatolog Alois Alzheimer w 1906, od nazwiska którego ją nazwano. Najczęściej spotyka się ją u osób po 65. roku życia, aczkolwiek rzadziej pojawia się też wcześniej. W 2006 na świecie cierpiało na nią około 26,6 miliona osób. Przewiduje się, że w 2050 dotknie ona jednej osoby na 85 ludzi.

    Teoria utraty dostępu[]

    Niekiedy informacje przechowywane są pamięci, ale pojawia się trudność z ich wydobywaniem. Np. gdyby ktoś chciał przypomnieć sobie co robił dokładnie trzy lata temu w tym miesiącu, to mogłoby to być trudne. W odpowiednich warunkach informacje te możemy jednak sobie przypomnieć. Jeśli na przykład ktoś zapyta nas: "pamiętasz jak trzy lata temu wyjechaliśmy do...", informacja stanie się dostępna. W ten sposób próbuje się tłumaczyć także "zjawisko końca języka", gdy wiemy, że pewną informację posiadamy, ale nie potrafimy jej sobie przypomnieć.

    Hipnoza (grec. ύπνος = ýpnos, w wolnym znaczeniu sen) – specyficzny stan psychiczny charakteryzujący się zwiększoną podatnością na sugestię.Psychologia głębi (niem. Tiefenpsychologie) – termin określa różne koncepcje psychologiczne wywodzące się genetycznie z psychoanalizy Zygmunta Freuda, lecz znacznie się od niej różniące. Autorem terminu psychologia głębi był Carl Gustav Jung. Koncepcje te stanowią teoretyczne zaplecze dla różnych form psychoterapii (niekoniecznie psychoanalitycznych).

    Zgodnie z teorią utraty dostępu zapominanie polega na niemożności wydobycia z pamięci, nie zaś na utracie danych. W odpowiedniej sytuacji (np. przy zadaniu odpowiednich pytań, w hipnozie, gdy sprzyja kontekst sytuacyjny itp.) informacje mogą być jednak wydobyte. Ludzie przypominają sobie na przykład wiele "zapomnianych" zdarzeń, gdy znajdą się ponownie w swojej pierwszej szkole.

    Sigmund Freud (ur. jako Sigismund Schlomo Freud 6 maja 1856 w Příborze, zm. 23 września 1939 w Londynie) – austriacki lekarz neurolog i psychiatra, twórca psychoanalizy.Zaburzenie dysocjacyjne tożsamości (osobowość mnoga, osobowość naprzemienna, osobowość wieloraka, rozdwojenie osobowości, rozdwojenie jaźni, ang. multiple personality, dissociative identity disorder, DID) – zaburzenie dysocjacyjne, polegające na występowaniu przynajmniej dwóch osobowości u jednej osoby. Zazwyczaj poszczególne osobowości nie wiedzą o istnieniu pozostałych.
  • Eksperyment W pewnym badaniu proszono ludzi aby zapamiętywali listę słów leżąc na kanapie. Po upływie miesiąca proszono ich o przypomnienie sobie tych słów. Badani odtworzyli więcej danych leżąc niż stojąc lub siedząc.
  • Zdanie naukowców jest podzielone co do tego, czy "prawdziwe zapominanie" dotyczy informacji, które przechowywane są przez LTM (pamięć długotrwała). Twierdzi się, że zapominanie polega tu jedynie na "niezdolności wydobycia" tych informacji z pamięci.

  • Badanie Badanie dotyczyło operacji na otwartym mózgu, bez znieczulania pacjenta. Badacz drażnił różne części mózgu, pacjent jednocześnie mówił, czego doświadcza. Odkryto, że przy drażnieniu pewnych okolic pojawiły się bardzo żywe i wyraziste wspomnienia niezwykle odległych zdarzeń, które wcześniej zupełnie nie były pamiętane. Dorosły pacjent mówił na przykład, że słyszy głos matki, która woła go do domu. To badanie jest wsparciem dla przekonania, że informacje nie są trwale wymazywane z pamięci długotrwałej.
  • Nie wszyscy jednak zgadzają się z tym twierdzeniem i uważają, że informacje mogą być trwale usunięte, mimo tego że były zakodowane w LTM (więcej na ten temat zobacz: pamięć dynamiczna i konsolidacja). Gdyby jednak tak miało być, to przyczyną utraty informacji z pewnością nie jest ograniczona pojemność informacyjna mózgu. Mózg może co prawda bronić się przed zapamiętaniem pewnych danych, lecz gdy zostaną już one zapamiętane (nastąpi konsolidacja), nie "zapełniają" go nigdy w całości.

    Teoria wyparcia[]

    Stworzona w pierwotnej wersji przez Zygmunta Freuda teoria, w której twierdzi się, że proces zapominania jest umotywowany. Wyparcie w psychologii głębi jest mechanizmem obronnym osobowości, którego zadaniem (ogólnie rzecz biorąc) jest nie dopuszczanie do świadomości pewnych przeżyć, doznań, myśli, afektów, impulsów, wspomnień itp.

    Zgodnie z tymi założeniami pewne nieprzyjemne lub potencjalnie nieprzyjemne wspomnienia mogą być wypierane, czyli usuwane ze świadomości i niemożliwe do przypomnienia. Faktycznie obecne są one nadal w pamięci, jednak są aktywnie tłumione, co skutkuje niemożliwością przywołania ich do świadomości ("zapomnieniem"). Subiektywnie mamy wrażenie, że te informacje po prostu nie istnieją.

  • Eksperyment Linda Williams przeprowadzała wywiady z kobietami, które siedemnaście lat wcześniej były leczone z powodu wykorzystania seksualnego. Po upływie tego czasu 38% kobiet nie potrafiło sobie przypomnieć tego zdarzenia. Wystąpiły także zjawiska, które nie pozwalają owego "zapomnienia" tłumaczyć np. przez utratę wspomnień związaną z upływem czasu: kobiety które były wykorzystane we wcześniejszym wieku (gdy miały 3 lata) pamiętały o tym częściej niż gdy były wykorzystane w wieku późniejszym (4,5 i 6 lat). Ponadto jeśli osobą wykorzystującą był ktoś bliski, zapomnienie występowało częściej niż gdy była to obca osoba.
  • Teoria wypierania śladów pamięciowych może tłumaczyć także amnezję posthipnotyczną, zapomnienia dobrze utrwalonych informacji (takich jak imię jakiejś osoby, PIN karty kredytowej, termin umówionego spotkania, czy "pustkę w głowie" na egzaminie).

  • Przykład Hipnotyzer sugerował pacjentowi, że gdy ten wybudzi się z transu hipnotycznego, założy kalosze, weźmie parasol i uda się do bardzo odległego sklepu aby kupić papierosy. Po wybudzeniu z transu osoba ta wypełniła wszystkie zalecenia hipnotyzera, nie pamiętając jednak o tym, co skłoniło ją do wykonania tych czynności.
  • Teoria wypierania śladów pamięciowych tłumaczy także, dlaczego ludzie zachowują się niekiedy tak jakby pamiętali określone zdarzenie, mimo że go nie pamiętają. Np. jeśli dziecko zostanie pogryzione przez psa, to może tego nie pamiętać, ale będzie się od tej pory bać psów.

    Teorie wypierania pośrednio uzasadniają także doświadczenia związane z z bodźcami podprogowymi, które wpływają na ludzkie reakcje, ale ich wpływ nie jest przez jednostkę uświadomiony (zobacz: Eksperyment Brunera).

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.048 sek.