• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zamek klinowy

    Przeczytaj także...
    Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.Działo – broń palna kalibru co najmniej 20 mm. Z wyjątkiem polskiego najcięższego karabinu maszynowego typu Nkm wz. 38FK każda broń automatyczna kalibru 20 mm jest nazywana działem.
    Panzerhaubitze 2000 (PzH 2000) – niemiecka samobieżna haubicoarmata kalibru 155 mm, opracowana przez firmy Krauss-Maffei Wegmann, MAK System Gesellschaft oraz Rheinmetall dla Bundeswehry. Konstrukcja została opracowana z myślą o zastąpieniu pojazdów M109A3G.
    Sliding-block-action.png

    Zamek klinowy – zespół mechanizmów broni palnej (zwykle dział), służący do niezawodnego zamknięcia przewodu lufy na okres strzału oraz odpalenia i wyrzucenia łuski.

    Zamki klinowe są często stosowane we współczesnej artylerii o kalibrach do ok. 155 mm.

    Zamki klinowe dzielą się z uwagi na kierunek ruchu klina zamkowego na:

    Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.T-64 – radziecki czołg podstawowy, w kodzie NATO oznaczono jest jako (M-1970). Czołg został zaprojektowany w Biurze konstrukcyjnym KB60m o numerze 75 znajdującym się w Charkowie, jako innowacyjną - przełomową konstrukcję która miała walczyć przeciwko Amerykańskim M 60 Patton, Brytyjskim Chieftain, Niemieckim Leopardem 1 i Francuskim AMX 30. Czołg był pierwszym seryjnie produkowanym czołgiem z pancerzem kompozytowym i automatem Ładowania.
  • zamki poziome oraz
  • zamki pionowe dwóch wersji:
  • ruchu klina przy otwieraniu zamka w dół (najczęściej stosowane),
  • ruchu klina w górę.
  • Zamek z klinem poruszającym się w górę zastosowano po raz pierwszy w 155 mm haubicy FH-70. Jego zaletą jest to, że miejsce pod nasadą zamkową można wykorzystać na umieszczenie urządzeń do zmechanizowanego ładowania działa.

    T-72 – czołg konstrukcji radzieckiej wprowadzony na uzbrojenie wojsk radzieckich w początku lat 70. Produkowany w Niżnym Tagilu w Uralskiej Fabryce Wagonów (UWZ). Na wyposażenie Wojska Polskiego wszedł w 1978 roku. Do dziś stanowi podstawowy komponent polskich wojsk pancernych – według danych MON z 1 października 2005 w użyciu jest obecnie 597 takich wozów. ZSRR sprzedał licencje na jego produkcję do kilku krajów (Czechosłowacji, Indii, Jugosławii, Polski). Produkowany był w gliwickim Bumarze. W Polsce występuje w następujących wersjach: T-72M, T-72M1 i T-72M1D. Jego daleko posuniętą modernizacją jest PT-91, których polskie wojska lądowe posiadają 233. Ogółem do połowy lat 90. zbudowano około 20 tysięcy tych czołgów w kilku krajach świata. T-72 używają armie kilkunastu państw. Dla przykładu – Armia Rosyjska posiada 1200 w czynnej służbie i 8000 w rezerwie, Bułgaria – 430, Czechy – 543, Słowacja – 272, Ukraina – 2200, Białoruś – 1200, Indie – 1700, Syria – 1500, Kazachstan – 600, Turkmenistan – 500 (dane na rok 2003).Haubica – działo kalibru od około 75 mm wzwyż, o krótkiej lufie (od 10 do 30 kalibrów) i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego. Stosowana przede wszystkim do prowadzenia ognia do celów ukrytych (znajdujących się w ukryciu) lub zakrytych (za przeszkodami). Dzięki zastosowaniu zmiennych ładunków miotających jest możliwe dokonanie zmiany stromości toru lotu pocisku i donośności strzelania przy tym samym (stałym) kącie podniesienia.

    Zamki klinowe stosuje się prawie wyłącznie w działach z amunicją łuskową (łuska spełnia rolę uszczelniacza, ponieważ jej ścianki zostają dociśnięte przez gazy prochowe do wewnętrznej powierzchni komory ładunkowej, uniemożliwiając wydostawanie się gazów na zewnątrz). Znane są jednak rozwiązania z uszczelnionym klinem zamkowym, przystosowane do użycia amunicji bezłuskowej. Aktualnie z dział polowych tylko haubice PzH 2000, FH-70 i M-109G, AS-90, a z dział czołgowych 120 mm armata L11 (W. Brytania) wyposażone są w tego typu zamki. Do wad zamków klinowych należą: większa niż dla zamków śrubowych masa nasady zamkowej i zamka; większe gabaryty nasady i dłuższy zespół lufy.

    Nasada zamkowa - jest to odłączalna część lufy działa. Zawiera ona komorę zamkową w której umieszcza się mechanizmy zamka. Nasady zamkowe zaczęto stosować po I wojnie światowej. W działach starszych wzorów stanowiły integralną całość z lufą. Obecnie stosowane łączy się z tylną częścią lufy za pomocą gwintu lub tulei łączącej.Łuska (gilza) – część naboju, służąca do umieszczenia w niej ładunku miotającego i spłonki. W nabojach zespolonych służy do umocowania pocisku. Zabezpiecza i uszczelnia komorę nabojową podczas strzału.

    Zaletą zamków klinowych jest przede wszystkim łatwość automatyzacji i szybkość działania zamka. Zaleta ta sprawia, że znalazły one zastosowanie w działach przeciwpancernych, czołgowych, a także są coraz powszechniej wprowadzane do dział polowych o kalibrach do 155 mm.

    Zamek z mechanizmem półsamoczynnego działania[ | edytuj kod]

    Zamek jest przeznaczony do zamknięcia przewodu lufy na czas strzału, przeprowadzenia strzału i wyrzucenia łuski. Odpowiednio do przeznaczenia i zasady działania, zamek składa się z następujących zespołów i mechanizmów:

    Klin zamkowy - jest częścią zamka klinowego. Ma kształt graniastosłupa z owalnym wycięciem z prawej strony. Tylna powierzchnia oporowa ma nachylenie w stosunku do przedniej płaszczyzny (lustra klina) i odpowiada nachyleniu powierzchni oporowej nasady zamkowej, dzięki czemu klin przy ruchu w prawo (przy zamykaniu) dosyła nabój do komory nabojowej. Na górnej i dolnej powierzchni klina przymocowane są krzywki.
  • zespołu korytka ładowania,
  • mechanizmu zamykającego,
  • mechanizmu odpalającego,
  • wyrzutnika (służy do wyrzucania łuski z przewodu lufy i utrzymania klina zamkowego w położeniu otwartym),
  • mechanizmu wtórnego napinania sprężyny bijnika iglicy,
  • mechanizmu półsamoczynnego działania zamka,
  • mechanizmu zabezpieczającego,
  • mechanizmu odpalającego i bezpiecznika,
  • wyrzutnika (służy do wyrzucania łuski z przewodu lufy i utrzymywania zamka w położeniu otwartym),
  • zwalniacza łapek wyrzutnika (klina zamkowego)
  • Mechanizm półsamoczynnego działania zamka[ | edytuj kod]

    Mechanizm półsamoczynnego działania zamka jest przeznaczony do samoczynnego zamykania zamka po załadowaniu naboju i samoczynnego otwarcia go po strzale. Mechanizm półsamoczynnego działania zamka jest rozmieszczony w dolnej lewej części nasady zamkowej. Uruchamia go przyspieszacz umieszczony na kołysce. Składa się on z trzpienia, łącznika, krzywki mechanizmu półsamoczynnego działania zamka, pochwy, sprężyny, tulejki i jarzma.

    Trzpień przekazuje ruch przyspieszacza umieszczonego na kołysce (podczas otwierania zamka) lub sprężyny (podczas zamykania zamka) na krzywkę. Trzpień jest to okrągły pręt, na którego tylnym końcu jest walcowe zgrubienie z podłużnym wycięciem (do łącznika) i poprzecznymi otworami przelotowymi (do osi łączącej łącznik z trzpieniem). Płaszczyzna czołowa walcowego zgrubienia trzpienia współdziała podczas otwierania zamka z krzywką mechanizmu, zmuszając ją do obrotu wokół własnej osi.

    Łącznik przekazuje ruch trzpienia mechanizmu półsamoczynnego działania zamka na krzywkę podczas zamykania zamka. Z jednej strony ma on okrągły otwór do połączenia go z trzpieniem, a z drugiej – podłużny rowek do osi łączącej łącznik z krzywką. Rowek ten umożliwia swobodne przesuwanie się łącznika względem krzywki podczas otwierania zamka.

    Krzywka mechanizmu półsamoczynnego działania zamka przekazuje ruch trzpienie na oś korby (podczas samoczynnego otwierania lub zamykania zamka) lub ruch osi korby na trzpień mechanizmu podczas ręcznego otwierania zamka. Krzywka mechanizmu jest nasadzona swoim otworem wielowypustowym na dolną część wielowypustu osi korby.

    Pochwa – nakręcona na przedni koniec trzpienia mechanizmu i umocowana na nim zawleczką służy za oporę przyspieszacza i ukierunkowuje przedni koniec trzpienia mechanizmu w otworze nasady zamkowej, stanowiąc oporę przedniego końca sprężyny mechanizmu, która przekazuje osiowo siłę na trzpień mechanizmu półsamoczynnego działania zamka.

    Sprężyna półsamoczynnego działania zamka powoduje zamykanie zamka. Jest ona nałożona na trzpień mechanizmu a ściśnięta nakręconą na niego pochwą. Jednym końcem opiera się o dno pochwy, a drugim o tulejkę.

    Tulejka jest nałożona na trzpień i umocowana w nasadzie zamkowej za pomocą jarzma. Po wstawianiu jarzma w rowek nasady zamkowej tulejka wchodzi we wgłębienie jarzma i zabezpiecza to ostatnie przed wypadnięciem.

    Podczas strzału lufa zostaje odrzucona do tyłu, a razem z nią elementy półsamoczynnego działania zamka. Przyspieszacz pod działaniem sprężyny ustawia się przy tym pionowo, opierając się o odpowiedni skos wspornika. Podczas odrzutu spust ręczny jest zaryglowany (zablokowany) Podczas powrotu lufy trzpień mechanizmu półsamoczynnego działania zamka z nakręconą na niego pochwą napotyka przyspieszacz i podczas dalszego ruchu lufy zagłębia się w nasadzie zamkowej, naciskając sprężynę pomiędzy dnem pochwy a tulejką. Tylny koniec trzpienia mechanizmu półsamoczynnego działania opiera się o krzywkę, nałożoną na dolny koniec osi korby i obraca ją. Razem z krzywką mechanizmu półsamoczynnego działania zamka obraca się oś korby i korba z rolką, otwierając zamek, którego części współdziałają tak samo, jak w przypadku otwierania zamka ręcznie. W końcu powrotu opór przyspieszacza naciska górne ramię przyspieszacza. Przyspieszacz, obracając przycisk swoim ramieniem, łączy się, nadając dodatkową prędkość trzpieniowi mechanizmu półsamoczynnego działania zamka. Zwiększana w ten sposób prędkość otwierania zamka powoduje bardzo energiczne wyciągnięcie łuski przez wyrzutnik z komory nabojowej. Podczas dalszego ruchu lufy dolne ramię przyspieszacza zeskakuje z pochwy trzpienia, zwalniając trzpień mechanizmu półsamoczynnego działania zamka. Po wyrzuceniu łuski podczas dalszego powrotu krzywka zwalnia zaczep.Korytko mechanizmu ładowania pod działaniem sprężyny wraca do położenia roboczego.

    W celu otwarcia zamka należy odryglować rękojeść, obrócić w skrajne lewe położenie, a następnie z siłą obrócić w prawo i zaryglować w otworze znajdującym się w nasadzie zamkowej.

    W celu zamknięcia zamka (niezaładowanej armaty) należy obrócić rękojeść urządzenia zrzucania łapek wyrzutnika (zwalniacz klina zamkowego), do przodu.

    Zwalniacz (lub oś zwalniacza) klina zamkowego, znajduje się po lewej stronie tarczy osłony armaty [np: armata D10T (czołg T-55), 2A46M (czołgi T-64,T-72,T-80)].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej. Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 245. ISBN 83-86028-01-7.




  • Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.