• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zamach stanu w Iraku - luty 1963

    Przeczytaj także...
    Rozstrzelanie – rodzaj kary śmierci polegający na spowodowaniu nagłej śmierci poprzez natychmiastowe zniszczenie organów wewnętrznych lub mózgu skazańca za pomocą pojedynczego lub wielokrotnego postrzału.Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.
    Abd al-Karim Kasim (1914 – 9 lutego 1963), był nacjonalistycznym irackim wojskowym, który przejął władzę w roku 1958 w drodze zamachu stanu, likwidując tym samym iracką monarchię. Rządził krajem jako premier aż do swojego upadku i śmierci w 1963 roku.

    Zamach stanu w Iraku 8 lutego 1963, także rewolucja 14 Ramadana – przewrót wojskowy zorganizowany przez partię Baas i wojskowych z Abd as-Salamem Arifem na czele. W jego rezultacie obalony został rząd Abd al-Karima Kasima, a on sam zamordowany.

    Tło wydarzeń[ | edytuj kod]

    Autorytarne rządy Abd al-Karima Kasima po rewolucji 14 lipca 1958 doprowadziły do izolacji Iraku w regionie. Rosło także niezadowolenie społeczne. Kasim w poprzednich latach konsekwentnie ograniczał możliwości działania opozycji (naserystów, Irackiej Partii Komunistycznej), a do bezpośredniej rozprawy z nią przystąpił po nieudanym zamachu, jaki zorganizowała na niego Partia Baas. W rezultacie znajdował się w coraz większej politycznej izolacji, a swoją pozycję starał się budować w oparciu o nieformalne kontakty.

    Ahmed Hassan al-Bakr, arab. أحمد حسن البكر (ur. 1 lipca 1914 w Tikricie, zm. 4 października 1982 w Bagdadzie) – iracki polityk i czwarty prezydent Iraku, pełniący swój urząd od 17 lipca 1968 do 16 lipca 1979. Przewodniczący Bagdadzkiego oddziału Partii Baas oraz irackiej komórki tego ugrupowania.Abd as-Salam Arif (ur. 21 marca 1921, zm. 13 kwietnia 1966) – iracki wojskowy, jeden z przywódców ruchu Wolnych Oficerów i rewolucji irackiej w 1958 roku. Wicepremier w rewolucyjnym rządzie Abd al-Karima Kasima, odsunięty od władzy jesienią 1958. Współorganizował zamach stanu w lutym 1963, który obalił rząd Kasima, został po nim prezydentem kraju. Pełnię władzy zdobył po drugim przewrocie wojskowym w listopadzie tego samego roku i zachował ją do śmierci w wypadku samolotowym w 1966.

    O tym, że partia Baas planuje przeprowadzenie przewrotu, Kasim wiedział. Informacje takie posiadali także komuniści. Mimo to premier Iraku nie opracował planu działania na taką ewentualność. Polecił jedynie aresztować członków Biura Wojskowego partii Baas - Saliha Mahdiego Ammasza i Alego Saliha as-Sadiego. Sprawiło to, że pozostali konspiratorzy poczuli się zagrożeni i postanowili przystąpić do działania natychmiast.

    Iracka Partia Komunistyczna – iracka partia polityczna utworzona w 1934, głosząca początkowo program marksistowski, a następnie demokratyczny z silnymi akcentami lewicowymi (kwestia równości i sprawiedliwości społecznej, walka o poprawę warunków pracy i płacy).Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.

    Przebieg przewrotu[ | edytuj kod]

    Zamach rozpoczęło zabójstwo Dżalal ad-Dina al-Aukatiego, dowódcy sił powietrznych i zwolennika Irackiej Partii Komunistycznej. Następnie puczyści opanowali lotnisko wojskowe w Ar-Raszid i ruszyli w kierunku Bagdadu. Rząd Kasima wiedział już wtedy o rozpoczętym przewrocie i poinformował o nim w środkach masowego przekazu. Iracka Partia Komunistyczna wezwała wówczas swoich sympatyków do obrony rządu. Po opanowaniu przez zamachowców głównej radiostacji, gdy puczyści zaczęli nadawać własne komunikaty i marsze wojskowe, na ulicach stolicy zgromadziły się tysiące ludzi, występujących w obronie Kasima. Tłum zgromadził się przed jego siedzibą w Ministerstwie Obrony i domagał się wydania broni w celu czynnego występowania po stronie premiera. Ten jednak odmówił, uważał bowiem, że znajdzie dość lojalnych wobec siebie oddziałów wojskowych. Kolejne jednostki odmawiały jednak wykonywania jego poleceń. Ośrodki oporu przeciwko zamachowi formowały się jedynie samorzutnie, tworzone przez cywilów. Zostały one jednak stopniowo zlikwidowane przez siłę paramilitarną partii Baas - Gwardię Narodową.

    Ar-Raszid – miejscowość w Syrii, w muhafazie Ar-Rakka, w dystrykcie Ar-Rakka. W 2004 roku liczyła 1626 mieszkańców. Rewolucja w Iraku, rewolucja 14 lipca – wojskowy zamach stanu w Iraku, w rezultacie którego obalone zostały rządy monarchii oraz proces przekształceń politycznych, ekonomicznych i społecznych, jaki po nim nastąpił.

    Organizatorzy zamachu od początku planowali zabójstwo swoich przeciwników politycznych. Oprócz zabitego w początkowej fazie przewrotu al-Aukatiego zamordowali również innych wyższych oficerów, którzy mogli okazać się lojalni wobec Kasima. Następnie otoczyli Ministerstwo Obrony, gdzie znajdował się premier broniony przez nieliczne wierne oddziały, i zdobyli je 9 lutego. Kasim został pośpiesznie osądzony przez trybunał złożony z oficerów o poglądach panarabskich oraz z członków partii Baas, a następnie rozstrzelany. Analogiczny los spotkał jego współpracowników przebywających razem z nim w budynku ministerstwa. Zwłoki premiera były kilkakrotnie pokazywane w telewizji, gdyż w pierwszej chwili Irakijczycy nie uwierzyli w wieść o jego śmierci.

    Jerzy Zdanowski (ur. 10 września 1949 w Opolu Lubelskim) – polski historyk i arabista, profesor nauk humanistycznych, wykładowca akademicki.Naseryzm jest arabską nacjonalistyczną ideologią polityczną, bazującą na myśli byłego egipskiego prezydenta Gamala Abdela Nasera. Naseryzm wywierał największy wpływ na politykę panarabską w latach 50. i 60. XX wieku, potem przerodził się częściowo w inne nacjonalistyczne ruchy w latach 70. Sam Nasser zmarł w 1970 roku.

    Poza stolicą nie doszło do poważnych walk, większość oddziałów zachowała neutralne stanowisko.

    Prezydentem Iraku po przewrocie został jeden z jego głównych organizatorów Abd as-Salam Arif, zaś premierem Ahmad Hasan al-Bakr.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Dziekan M.: Historia Iraku. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2002, s. 175-177. ISBN 978-83-89899-82-8.
    2. Jamsheer H. A.: Współczesna historia Iraku. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2007, s. 99-103. ISBN 978-83-89899-82-8.
    3. Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 285-286. ISBN 978-83-04-05039-6.
    4. Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 287. ISBN 978-83-04-05039-6.
    5. Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, s. 207-208. ISBN 978-83-05-13567-2.
    Ali Salih as-Sadi (ur. 1928, zm. 1977) - iracki polityk, sekretarz generalny Przywództwa Regionalnego oddziału irackiego partii Baas w latach 1959-1963. Jeden z organizatorów zamachu stanu w Iraku w lutym 1963, następnie przez kilka miesięcy minister spraw wewnętrznych Iraku.




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.88 sek.