• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zamach stanu w Iraku - 1968

    Przeczytaj także...
    Rada Dowództwa Rewolucji – naczelny organ władzy wykonawczej i ustawodawczej w Iraku w latach 1968-2003, od objęcia władzy przez partię Baas drogą zamachu stanu do obalenia rządów Saddama Husajna po interwencji amerykańskiej.Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.
    Ahmed Hassan al-Bakr, arab. أحمد حسن البكر (ur. 1 lipca 1914 w Tikricie, zm. 4 października 1982 w Bagdadzie) – iracki polityk i czwarty prezydent Iraku, pełniący swój urząd od 17 lipca 1968 do 16 lipca 1979. Przewodniczący Bagdadzkiego oddziału Partii Baas oraz irackiej komórki tego ugrupowania.

    Zamach stanu w Iraku w lipcu 1968 roku, rewolucja 17 lipca – wojskowy przewrót zorganizowany w Iraku w lipcu 1968 przez krajowy oddział partii Baas wspólnie z grupą oficerów. W jego rezultacie prezydent Abd ar-Rahman Arif został zmuszony do emigracji, zaś władzę w kraju przejęła partia Baas.

    Abd as-Salam Arif (ur. 21 marca 1921, zm. 13 kwietnia 1966) – iracki wojskowy, jeden z przywódców ruchu Wolnych Oficerów i rewolucji irackiej w 1958 roku. Wicepremier w rewolucyjnym rządzie Abd al-Karima Kasima, odsunięty od władzy jesienią 1958. Współorganizował zamach stanu w lutym 1963, który obalił rząd Kasima, został po nim prezydentem kraju. Pełnię władzy zdobył po drugim przewrocie wojskowym w listopadzie tego samego roku i zachował ją do śmierci w wypadku samolotowym w 1966.Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.

    Tło wydarzeń[ | edytuj kod]

    W lutym 1963 partia Baas przeprowadziła w Iraku zamach stanu i przejęła władzę w kraju. Wskutek wewnętrznych sporów w organizacji już w listopadzie tego samego roku straciła ją, gdy kolejny pucz przeprowadził gen. Abd as-Salam Arif, dotąd współpracujący z baasistami. Arif pozostał przy władzy do 1966, gdy zginął w wypadku śmigłowca. Po tym wydarzeniu iraccy oficerowie z otoczenia Arifa wybrali na nowego prezydenta jego brata Abd ar-Rahmana.

    Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego. Jej oficjalną ideologię, opartą na hasłach jedności arabskiej, wolności i specyficznie rozumianego socjalizmu, określa się mianem baasizmu.Abd ar-Rahman Arif (ur. 1916, zm. 24 sierpnia 2007 w Ammanie) – iracki wojskowy i polityk, prezydent kraju od 16 kwietnia 1966 do 17 lipca 1968, obalony przez przewrót zorganizowany przez partię Baas.

    Na początku r. 1968 iracka partia Baas zasugerowała prezydentowi utworzenie rządu jedności narodowej, w którym zasiadaliby oficerowie oraz przedstawiciele partii. Dopuszczała przy tym współrządzenie z naserystami. Inicjatywa baasistów została odrzucona. W tej sytuacji partia Baas zaczęła przygotowywać przewrót. Korzystając z konfliktów w elicie władzy, które ostatecznie doprowadziły do upadku rządu Tahira Jahji, baasiści nawiązali kontakt z wpływowymi oficerami, którzy dotąd byli lojalni wobec prezydenta, jednak rozczarowali się co do niego. Pozyskali w ten sposób do spisku kierującego Wywiadem Wojskowym Abd ar-Razzaka an-Najifa, dowódcę Gwardii Republikańskiej Ibrahima Abd ar-Rahmana Dawuda oraz dowódcę 10 brygady pancernej Saduna Ghajdana. Do realizacji planu przewrotu przystąpiono w dniu, gdy w Bagdadzie nie był obecny Sajjid Slaibi, dawniej dowódca Gwardii Republikańskiej wierny wobec Arifa.

    Saddam Husajn, właściwie Saddam Husajn Abd al-Madżid at-Tikriti (صدام حسين عبد المجيد التكريتي, ur. 28 kwietnia 1937 roku w Al-Audży, zm. 30 grudnia 2006 roku w Bagdadzie) – iracki polityk, jedyny Marszałek Iraku, generał, prezydent i faktyczny dyktator Iraku w latach 1979–2003, z wykształcenia prawnik. Stracony przez powieszenie w 2006 roku.Naseryzm jest arabską nacjonalistyczną ideologią polityczną, bazującą na myśli byłego egipskiego prezydenta Gamala Abdela Nasera. Naseryzm wywierał największy wpływ na politykę panarabską w latach 50. i 60. XX wieku, potem przerodził się częściowo w inne nacjonalistyczne ruchy w latach 70. Sam Nasser zmarł w 1970 roku.

    Przebieg przewrotu[ | edytuj kod]

    Wczesnym rankiem 17 lipca 1968 Sadun Ghajdan wprowadził Ahmada Hasana al-Bakra, Saliha Mahdiego Ammasza i Hardana at-Tikritiego (członków Biura Wojskowego partii Baas) do dowództwa 10 brygady pancernej. Ibrahim Abd ar-Rahman ad-Dawud zajął siedzibę państwowego radia, które nadało komunikat o zmianie władzy, natomiast Abd ar-Razzak an-Najif przejął kontrolę nad ministerstwem obrony. Zamach stanu nie spotkał się z żadnym oporem. Zainteresowanie społeczeństwa przewrotem było szczątkowe. Prezydent Abd ar-Rahman Arif został zmuszony do wyjazdu z kraju.

    Tahir Jahja (ur. 1913, zm. 1986) – iracki wojskowy i polityk, jeden z przywódców ruchu Wolnych Oficerów i rewolucji 14 lipca 1958. Dwukrotny premier Iraku.Zamach stanu w Iraku w listopadzie 1963 – zamach stanu przeprowadzony w Iraku w listopadzie 1963 przez gen. Abd as-Salama Arifa.

    Na czele nowego rządu stanął Abd ar-Razzak an-Najif, weszli do niego oficerowie niezwiązani z partią Baas oraz jej działacze. Partia Baas szybko zdecydowała jednak o usunięciu bezpartyjnych wojskowych, za czym obstawał szczególnie rosnący w siłę zastępca sekretarza regionalnego irackiej partii Saddam Husajn. 30 lipca 1968 premier an-Najif został zmuszony do wyjazdu z kraju. Partia Baas i utworzona przez nią Rada Dowództwa Rewolucji zdobyła pełnię władzy w kraju i sprawowała ją do 2003.

    Zamach stanu w Iraku 8 lutego 1963, także rewolucja 14 Ramadana – przewrót wojskowy zorganizowany przez partię Baas i wojskowych z Abd as-Salamem Arifem na czele. W jego rezultacie obalony został rząd Abd al-Karima Kasima, a on sam zamordowany.Sadun Ghajdan (ur. 1930 w Bagdadzie, zm. 1985) – iracki wojskowy, członek irackiej Rady Rewolucyjnych Dowódców, jeden z liderów zamachu stanu w Iraku w 1968.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. A. Dawisha, Iraq, s. 183-185.
    2. Ch. Tripp, Historia Iraku, s. 224.
    3. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq, s. 111.
    4. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq, s. 112-114.
    5. A. Dawisha, Iraq, s. 209.
    6. A. Dawisha, Iraq, s. 210-211.
    7. Ch. Tripp, Historia Iraku, s. 232.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Dawisha A.: Iraq. A Political History. Princeton: Princeton University Press, 2009. ISBN 978-0-691-15793-1.
  • Farouk-Sluglett F., Sluglett P.: Iraq Since 1958. From Revolution to Dictatorship. London & New York: I. B. Tauris, 2003. ISBN 1-86064-622-0.
  • Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009. ISBN 978-83-05-13567-2.
  • Abd ar-Razzak an-Najif (ur. 1934, zm. 10 czerwca 1978 w Londynie) - iracki wojskowy, w dniach 18-30 lipca 1968 premier Iraku.Gwardia Republikańska – najlepiej wyekwipowana i wyszkolona część irackich sił lądowych. Od swego powstania, była najbardziej elitarną formacją, przeznaczoną do wsparcia i ochrony władzy w Iraku. W czasie wojny irańsko-irackiej zwiększono wielkość i rangę Gwardii z jednej brygady pałacowej w samodzielny rodzaj sił zbrojnych pod postacią "Dowództwa Sił Gwardii Republikańskiej", składający się z 30 do 33 brygad zgrupowanych w siedmiu dywizjach. Po porażce w trakcie II wojna w Zatoce Perskiej, została zlikwidowana w 2003 roku.




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.79 sek.