• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zamach stanu w Gwatemali



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).Lazaro Chacon (1873-1931) - gwatemalski generał i polityk, prezydent Gwatemali od 1926 (w pierwszych miesiącach tymczasowy) do 1930, kiedy to zrezygnował z przyczyn zdrowotnych. Kontynuował politykę umacniania więzi gospodarczych ze Stanami Zjednoczonymi.

    Zamach stanu w Gwatemali w 1954 roku – wojskowy pucz zorganizowany przez Stany Zjednoczone Ameryki mający na celu zakończenie reform okresu rewolucji gwatemalskiej i obalenie demokratycznie wybranego prezydenta Jacoba Arbenza Guzmána.

    Pucz wywołał długoletnią destabilizację kraju i pośrednio wpłynął na wybuch długoletniej wojny domowej między wojskowymi reżimami a partyzantką.

    Tło historyczne[ | edytuj kod]

    Doktryna Monroe’a i United Fruit Company[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: doktryna Monroe’a.

    Doktryna Monroe’a byłą doktryną w polityce Stanów Zjednoczonych, autorstwa sekretarza stanu Johna Quincy’ego Adamsa, którą 2 grudnia 1823 przedstawił prezydent USA James Monroe. Głosiła, iż kontynent amerykański nie może podlegać dalszej kolonizacji ani ekspansji politycznej ze strony Europy, w zamian zaś zapowiadała, że Stany Zjednoczone nie będą ingerowały w sprawy państw europejskich i ich kolonii. Doktryna ta stała się fundamentem amerykańskiej polityki izolacjonizmu a następnie narzędziem amerykańskiej ekspansji w regionie Ameryki Łacińskiej.

    Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma sprawowania rządów, którą najczęściej utożsamia się z reżimem autorytarnym, bądź totalitaryzmem. Znaczenie tego terminu zmieniało się przez wieki.Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.
     Osobny artykuł: United Fruit Company.

    Poprzez doktrynę od XIX wieku Stany Zjednoczone coraz bardziej wpływały na system wewnętrzny Gwatemali. Dyktatorzy rządzący w Gwatemali od końca XIX wieku do początku XX wieku byli na ogół bardzo przychylnie nastawieni do USA i reprezentowali amerykańskie interesy gospodarcze i polityczne. USA nie musiało więc używać wobec Gwatemali jawnej siły militarnej (jak to zrobiło w przypadku państw takich jak Haiti, Kuba i Nikaragua). Gwatemalskie wojsko i policja stale współpracowała z USA zabezpieczając interesy tego mocarstwa w kraju. Rząd Gwatemali w ramach tej polityk zwolnił kilka amerykańskich korporacji z płacenia podatków. Ulgi dotyczyły zwłaszcza powstałej w 1899 roku United Fruit Company. Wiele gruntów sprywatyzowano i sprzedana w relatywnie niskich cenach tejże korporacji wliczając w to ogromne połacie publicznych gruntów i tych należących do rdzennych mieszkańców. Działalność firmy nie ograniczała się jedynie do Gwatemali. UFC kontrolowała większość ziemi i linii kolejowych w całej Ameryce Środkowej. Grunty były używane głównie pod uprawy bananów co spowodowało że w 1900 roku UFC stała się największym na świecie eksporterem tego owocu.

    Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.Dyktatura wojskowa – system sprawowania władzy państwowej, w którym profesjonalni wojskowi łączą funkcje dowódcze z głównymi funkcjami w aparacie państwowym, rządzą opierając się na armii i z wykorzystaniem wojskowych metod działania.

    Gwatemalski autorytaryzm[ | edytuj kod]

    Korporacje i rząd amerykański od początku wspierały gwatemalskich dyktatorów którzy w zamian odwdzięczali się im licznymi koncesjami gospodarczymi. Pierwszym z takich dyktatorskich prezydentów był Manuel Estrada Cabrera z politycznych kręgów liberałów. Cabrera przyjął despotyczne metody rządów a swoich rywali eliminował drogą zabójstw. Złe położenie robotników doprowadziło do wybuchu licznych strajków, które były brutalnie tłumione z pomocą wojska. Dyktator złożył swój urząd w 1920 roku w obliczu dużej fali protestów i utraty poparcia ze strony największych partii kraju. Władzę po nim objął wojskowy Manuel Orellana. Niepokoje społeczne lat 1921-1922 zostały brutalnie stłumione przez wojsko. Kolejny wojskowy dyktator Lázaro Chacón kontynuował politykę wzmacniania relacji gospodarczych ze Stanami Zjednoczonymi. Najbardziej represyjnym dyktatorem stał się Jorge Ubico który przejął władzę na początku lat 30. Ubico wprowadził system zbliżony do niewolnictwa chłopów sprawiając że UFC znalazło łatwy dostęp siły roboczej. Program Ubico zakładał represjonowanie ludności rdzennej (Przed hiszpańską inwazją ludność Gwatemali stanowili wyłącznie Majowie). W trakcie rządów uchwalił rasistowskie, antyindiańskie prawa: wydał rozporządzenie o porywaniu Indian z lasów departamentu Peten i umieszczaniu ich w ogrodzie zoologicznym w stolicy Gwatemali, zaś 1935 wprowadził przymus pracy dla ludności indiańskiej. Represjom padła również klasa robotnicza, której liderzy padli ofiarą zabójstw. Swoje rządy wzorował na wzorcach dyktatorów takich jak Francisco Franco, Adolf Hitler (do którego rządów się porównywał) i Benito Mussolini a sam uważał się za faszystę. Pomimo faszystowskich sympatii ślepo realizował politykę współpracy z USA która miała strzec Gwatemali przed komunistycznym zagrożeniem ze strony Meksyku. Ubico obniżył płace pracowników i nadał immunitet właścicielom ziemskim pozwalając im na egzekucje robotników rolnych w ramach postępowania dyscyplinarnego. Działania rządu Ubico zostały opisane przez historyków jako legalizacja morderstwa. Kosztem relacji z USA godził się na dalsze ustępstwa wobec United Fruit Company. Ustępstwa obejmowały oddanie UFC 200 tysięcy hektarów gruntów publicznych w zamian za obietnicę budowy portu a później zwolnił firmę z tego obowiązku powołując się na kryzys gospodarczy. Przywódca pozwolił na utworzenie amerykańskiej bazy lotniczej celem ochrony Kanału Panamskiego a po 1941 roku nakazał aresztować wszystkie osoby niemieckiego pochodzenia w Gwatemali.

    Manuel José Estrada Cabrera (ur. 21 listopada 1857, zm. 24 września 1923) - adwokat, minister zarządzania i sprawiedliwości w rządzie Reiny Barriosa, prezydent Gwatemali w okresie od 8 lutego 1898 do 15 kwietnia 1920.Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

    Rewolucja gwatemalska[ | edytuj kod]

    Obalenie reżimu wojskowego[ | edytuj kod]

    Rząd rewolucyjny powstały w 1944 roku
     Osobny artykuł: rewolucja gwatemalska.

    Początek II wojny światowej spowodował zwiększenie niepokojów gospodarczych w Gwatemali. Ubico odpowiedział na zamieszki studenckie z początku czerwca 1944 roku zawiesił konstytucję i ogłosił stan wojenny. Starcia między wojskowymi a protestującymi trwały przez tydzień a bunt nabierał rozpędu. Pod koniec czerwca Ubico złożył rezygnację przed Zgromadzeniem Narodowym. Rezygnacja Ubico nie doprowadziła jednak do ustanowienia demokracji. Ubico wyznaczył trzech generałów którzy utworzyli juntę mającą wyłonić rząd tymczasowy. W skład triumwiratu weszli generałowie: Juan Federico Ponce Vaides, Eduardo Villagrán Ariza i Buenaventura Pineda. Kilka dni później Ponce Vaides siłą przekonał Kongres do wyznaczenia go na tymczasowego prezydenta. Ponce z jednej strony zobowiązał się do przeprowadzenia wolnych wyborów a w tym samym czasie tłumił protesty, zawiesił wolność prasy i przeprowadzał samowolne aresztowania. Krwawe rządy spowodowały wzrost poparcia dla opozycji pośród części armii.

    Wojna domowa w Gwatemali – konflikt trwający od 1960 do 1996 w Gwatemali pomiędzy rządem tego kraju a lewicowymi rebeliantami. Konflikt rozpoczął się od nieudanej próby wojskowego zamachu stanu z 1960 roku. Zakończył się w 1996 roku porozumieniem pokojowym między rządem a zbrojnymi grupami pod auspicjom misji ONZ. W trakcie trwania wojny domowej w kraju doszło do licznych problemów ekonomicznych, konfliktów politycznych i etnicznych. W wojnie zginęło od 100 do 200 tysięcy osób a dziesiątki tysięcy zaginęło.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Gdy 1 października 1944 roku zamordowany został Alejandro Cordova, redaktor El Imparcial (pisma opozycji) postępowe kręgi wojska zaczęły organizować plan zamachu stanu. Wojskowi spiskowcy rozpoczęli rozmowy z cywilnymi przeciwnikami rządu chcąc rozpocząć powstanie. 19 października grupka oficerów kierowanych przez Francisco Javiera Arana i Jacobo Arbenza Guzmána rozpoczęła antyrządowy pucz. Do puczystów dołączyli następnie cywile w tym studenci i związkowcy oraz część armii. Wraz z postępami puczu skapitulował frakcje wojska lojalne względem reżimu. 20 października Ponce Vaides ogłosił rezygnację i oddał władzę postępowym oficerom. Junta wojskowa została zastąpiona przez tymczasowy rząd w skład którego weszli Arbenz, Arana i cywil z klasy wyższej Jorge Toriello Garrido który wsławił się w trakcie rewolucji. Postępowi wojskowi obiecali otwarte wybory prezydenckie i do Kongresu oraz zwołanie zgromadzenia ustawodawczego. Rezygnacja Ponce Vaidesa i utworzenie rządu tymczasowego zostało uznane za początek procesu rewolucji.

    Stan wojenny – jeden ze stanów nadzwyczajnych, polegający na przejęciu administracji przez wojsko. Stan wojenny może być wprowadzony przez rząd danego kraju w celu przywrócenia porządku publicznego w wypadku takich zdarzeń jak zamach stanu czy w celu zdławienia opozycji politycznej.Partido Guatemlateco del Trabajo powstała w 1923 z przekształcenia Zjednoczonej Partii Socjalistycznej (założonej z kolei w 1921).

    Demokratyczne wybory i nowy kurs państwa[ | edytuj kod]

    Pierwsze wolne i demokratyczne wybory prezydenckie, które wygrał chrześcijański socjalista Juan José Arévalo Bermejo. W gospodarce rząd przyjął program naprawy gospodarki wzorowany na New Deal. Nowy rząd wprowadził liberalne prawo pracy, wprowadził prawa Indian i zwalczał bezrobocie. Lewicowa polityka rządu spowodowała niezadowolenie rządu Stanów Zjednoczonych. Gigantycznym problemem był fakt że 2% najbogatszych właścicieli gruntów posiadało trzy czwarte ziemi której bardzo niewielka część była uprawiana. Ponadto rdzenni chłopi albo nie mieli ziemi albo mieli jej zbyt mało aby utrzymać się przy życiu a trzy czwarte siły roboczej było zatrudnionej w rolnictwie, a przemysł w zasadzie nie istniał.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Sekretarz Stanu Stanów Zjednoczonych (ang. United States Secretary of State) – członek rządu federalnego Stanów Zjednoczonych, zarządzający Departamentem Stanu USA. Zajmuje się głównie sprawami zagranicznymi. Jego stanowisko jest powszechnie uważane za amerykański odpowiednik ministra spraw zagranicznych. Urząd sekretarza stanu został utworzony 27 lipca 1789 roku. 15 września 1789 zlikwidowano urząd Sekretarza Spraw Zagranicznych, ponieważ jego obowiązki przejął sekretarz stanu.

    Choć rząd Stanów Zjednoczonych później określał ideologię rządów rewolucyjnych jako radykalny komunizm, była ona w rzeczywistości daleka od skrajnej lewicy i stanowczo antykomunistyczna. Wizja gospodarcza rewolucjonistów optowała wokół prywatnej przedsiębiorczości i kapitalizmu.

    W 1947 roku Kongres uchwalił nowy kodeks pracy. Ustawa zakazała dyskryminacji na poziomie wynagrodzeń w oparciu o „wiek, rasę, płeć, narodowość, przekonania religijne lub przynależność polityczną”. Stworzyła standardy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy oraz ujednoliciła czas pracy (osiem godzin dziennie i 45 godzin w tygodniu) – przepisy te nie dotknęły plantacji które został zwolnione z przepisów dotyczących czasu pracy na skutek lobby plantatorskiego w parlamencie. Kodeks zobowiązał też właścicieli plantacji do budów szkół podstawowych przeznaczonych dla dzieci swoich pracowników. Wiele przepisów tego prawa nie było jednak przez plantatorów egzekwowane. Niemniej jednak reforma odniosła sukces przyczyniając się do trzykrotnego (a według niektórych źródeł nawet i większego) średniego wynagrodzenia pracowników.

    Rafael Leónidas Trujillo Molina (ur. 24 października 1891 w San Cristóbal, zm. 30 maja 1961 w Ciudad Trujillo) – generał, dyktator rządzący Republiką Dominikany od 1930 do 1961 (w tym jako prezydent w latach 1930-1938 i 1942-1952).John Quincy Adams (ur. 11 lipca 1767 w Braintree, Massachusetts, zm. 23 lutego 1848 w Waszyngtonie) – amerykański prawnik, dyplomata i polityk; ambasador do kilku krajów europejskich, senator, sekretarz stanu, szósty prezydent USA (1825-1829), a także członek Izby Reprezentantów USA.

    W polityce zagranicznej Arévalo wspierać demokratyczne ideały za granicą. Jednym z pierwszych działań Arévalo było zerwanie stosunków dyplomatycznych z rządem Hiszpanii pod dyktaturą Francisco Franco. Arévalo zerwał też stosunki dyplomatyczne z proamerykańskimi autorytarystami – reżimem Nikaragui oraz z rządem Rafaela Trujillo z Dominikany. Arévalo sfrustrowany brakiem demokratyzacji w pozostałych krajach Ameryki Łacińskiej zaczął wspierać Legion Karaibski dążący do likwidacji dyktatur w tym obszarze – przyczyniło się to do uznania jego rząd za komunistyczny przez szereg dyktatur amerykańskich.

    Konstytucja (od łac. constituo, -ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.Doktryna Monroe’a lub Doktryna Monroe (występują również wersje Doktryna Monroe’go / Doktryna Monroego) – doktryna w polityce Stanów Zjednoczonych, autorstwa sekretarza stanu Johna Quincy’ego Adamsa, którą 02.12.1823 r. przedstawił prezydent James Monroe.

    Konflikt między Araną a rządem[ | edytuj kod]

    Najwyższą rangą oficer rewolucji październikowej, Francisco Arana był przeciwnikiem przekazania władzy cywilom. Najpierw starał się opóźnić wybory 1944 roku a następnie próbował je unieważnić. W zamian za umożliwienie Arévalo objęcie urzędu prezydenta, Arana otrzymał nowo utworzone stanowisko „szefa sił zbrojnych”, stanowiska wyższego od ministra obrony. Obawiając się wojskowego zamachu stanu, przywódcy rządowej Partido Acción Revolucionaria zawarli pakt z Araną w którym zgodzili się poprzeć go w wyborach prezydenckich w 1950 roku w zamian za obietnicę powstrzymania się od puczu. W 1948 roku nasilił się spór Arany i rządu. 19 lipca 1949 roku Arana przedstawił Arévalo ultimatum w którym nakazał usunąć z rządu wszystkich zwolenników Arbenza i zagroził puczem jeśli nie zostanie to wykonane. Ultimatum wywołał fakt poparcia Arbenza przez część kręgów rządowych niechętnych Aranie. Rząd i stronnicy Arbenza uprzedzili Aranę atakując go i angażując się w bitwę z jego stronnikami. W starciach zginął sam Arana a jego zwolennicy w tym Carlos Castillo Armas zostali wygnani z Gwatemali.

    Jorge Ubico y Castañeda (ur. 10 listopada 1878 w Gwatemali, zm. 14 czerwca 1946 w Nowym Orleanie) – gwatemalski generał i polityk, dyktator w latach 1931-1944.Rasizm, dyskryminacja rasowa (z fr. le racisme od la race – ród, rasa, grupa spokrewnionych) – zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w jęz. ang. jako racialism).

    Rządy Arbenza i nieznaczna radykalizacja kursu[ | edytuj kod]

    Rola Arbenza w trakcie kryzysu 1949 roku zwiększyła jego prestiż. W 1950 roku Partido de Integridad Nacional (PIN) ogłosiła, że Arbenz będzie jej kandydatem na prezydenta w nadchodzących wyborach. Kandydaturę poparła większość partii z lewej strony sceny, a także związki zawodowe. Arbenz miał tylko kilku znaczących konkurentów w wyborach (na 10 kandydatów). Jednym z nich był Jorge García Granados, który był wspierany przez niektórych członków wyższej klasy średniej którzy uważali że rewolucja posunęła się za daleko. Innym był Miguel Ydígoras Fuentes, dawny stronnik reżimu Ubico który był twardogłowym przeciwnikiem rewolucji. Arbenz w trakcie kampanii zobowiązał się do kontynuowania i rozszerzania reform rozpoczętych przez Arévalo. Wybory odbyły się w dniu 15 listopada 1950 roku a Arbenz zdobył ponad 60% głosów. Wybory były wolne i uczciwe. Na stanowisku prezydenta zainaugurowany został 15 marca 1951 roku.

    Majowie – grupa ludów indiańskich mówiących językami z rodziny maja, zamieszkujących południowo-wschodni Meksyk (półwysep Jukatan i stan Chiapas), Gwatemalę, Belize i zach. Honduras; w węższym znaczeniu nazwa „Majowie” odnosi się wyłącznie do grupy zamieszkującej półwysep Jukatan (tzw. Majowie jukatańscy).Generał Juan Federico Ponce Vaides (ur. 1889 - zm.1956), prezydent Gwatemali od 4 lipca do 20 października 1944, bliski współpracownik i następca dyktatora Jorge Ubico.

    Największym elementem projektu modernizacji Arbenza była reforma rolna. Reforma została sporządzona przez licznych ekonomistów z Gwatemali jak i całej Ameryki Łacińskiej. Ustawa została uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 17 czerwca 1952 roku, a weszła w życie natychmiast. Głównym celem programu było wywłaszczenie nieużytków od wielkich właścicieli ziemskich i przekazanie ich ubogim rolnikom, który następnie mogliby rozpocząć samodzielną działalność rolniczą. Oficjalną nazwą reformy rolnej był dekret 900. W ramach dekretu wywłaszczono wszystkie nieużytki większe niż 673 akrów (272 ha). Właściciele otrzymali zadośćuczynienie. Redystrybucja ziemi pośród chłopów została zorganizowana przez lokalne komitety w skład których wchodzili przedstawiciele rządu, ziemiaństwa i robotników rolnych. Spośród 350 tysięcy gospodarstw prywatnych jedynie 1710 zostało dotkniętych aktem wywłaszczenia. Reforma rolna wbrew prognozom krytyków rządu spowodowało zwiększenie wydajności produkcji rolnej Gwatemali i zwiększenia powierzchni upraw. Wzrósł również zakup maszyn rolniczych. Ogólnie rzecz biorąc reforma spowodowała znaczną poprawę warunków życia dla wielu tysięcy rodzin chłopskich z których większość stanowili rdzenni mieszkańcy.

    Izolacjonizm, kierunek polityki zagranicznej sprowadzający się do obrony interesów i bezpieczeństwa własnego państwa.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Francisco Franco Bahamonde, właśc. Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo (wym. [fɾanˈθisko ˈfɾaŋko]; ur. 4 grudnia 1892 w Ferrol, zm. 20 listopada 1975 w Madrycie) – hiszpański dyktator wojskowy. Przywódca nacjonalistów w czasie hiszpańskiej wojny domowej (1936–1939), szef Państwa Hiszpańskiego (hiszp. Jefe del Estado Español, 1936–1975), premier rządu, naczelny dowódca sił zbrojnych i przewodniczący Falangi (FET y JONS, od 1958 Ruch Narodowy), tytułowany Przywódcą Ostatecznej Krucjaty i Hiszpańskiej Schedy, Liderem Wojny Wyzwoleńczej przeciw Komunizmowi i jego Współsprawcom (El Caudillo de la Última Cruzada y de la Hispanidad, El Caudillo de la Guerra de Liberación contra el Comunismo y sus Cómplices).
    Dr Mohammad Mosaddegh (pers. محمد مصدق Moḥammad Moṣaddeq, alternatywny często spotykany zapis nazwiska po polsku: Mosaddeq) (ur. 19 maja 1882 w Teheranie, zm. 5 marca 1967 w Ahmadabad-e Mosaddeq) − demokratycznie wybrany premier Iranu, urzędujący w latach 1951-1953. Doktor prawa. W 1951 roku wybrany Człowiekiem Roku przez tygodnik Time.
    Pułkownik Jacobo Árbenz Guzmán (14 września 1913 – 27 stycznia 1971), prezydent Gwatemali od 1951, obalony w 1954 w wyniku zamachu stanu wspieranego przez CIA (Operation PBSUCCESS) i zastąpiony przez wojskową juntę pod przywództwem pułkownika Carlosa Castillo Armasa.
    Óscar Osorio (ur. 14 grudnia 1910 w Sonsonate, zm. 5 marca 1969 w Houston) – salwadorski podpułkownik i polityk, w 1944 uczestnik przewrotu przeciwko Maximiliano Hernandezowi Martinezowi, po którym udał się na emigrację, by po kolejnym zamachu stanąć na czele junty (szef od lutego 1949 do września 1950), a potem na czele państwa jako prezydent z ramienia Rewolucyjnej Partii Zjednoczenia Demokratycznego (PRUD). Inicjator reform w duchu socjaldemokratycznym.
    Skrajna lewica (radykalna lewica, ultralewica, ekstremizm lewicowy, rewolucyjna lewica) – postawa społeczno-polityczna, obejmująca lewicowe nurty polityczne charakteryzujące się postawami antykapitalistycznymi i jednocześnie rewolucyjnymi, takie jak:
    Dean Gooderham Acheson (ur. 11 kwietnia 1893 w Middletown, zm. 12 października 1971 w Sandy Springs) – amerykański polityk i dyplomata.
    Carlos Enrique Díaz de León (1910-1971) – gwatemalski pułkownik, dowódca sił zbrojnych w administracji prezydenta Jacobo Arbenza Guzmana, tymczasowy prezydent Gwatemali przez jeden dzień od 27 do 28 czerwca 1954 roku, mianowany przez Arbenza, który ustąpił w wyniku zamachu stanu (operacji PBSUCCES), dowodzonego przez pułkownika Carlosa Castillo Armasa. Po opanowaniu stolicy Gwatemali przez wojsko Armasa Diaz stracił stanowisko po tym, jak odmówił podporządkowania się nowym władzom.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.051 sek.