• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zamach stanu Al-Gajlaniego

    Przeczytaj także...
    Basra (arab. Al-Basra, także Busra, Busrah) jest drugim co do wielkości miastem Iraku, ludność około 2.600.000 (szacunek z 2003). Położona nad szlaku wodnym Shatt al-Arab w pobliżu Zatoki Perskiej (55 km od ujścia), jest głównym portem kraju i stolicą prowincji Basra. Miasto leży nad rzeką Szatt al-Arab. Główny ośrodek gospodarczy na południu Iraku. Rafineria w Basrze przetwarza ropę z okolicznych bogatych złóż - możliwości przetwórcze 140 tys. baryłek dziennie (22,3 tys. m). Uniwersytet w Basrze, założony w 1964. Międzynarodowy port lotniczy.Nuri as-Sa’id (ur. 1888, zm. 15 lipca 1958) - iracki polityk, wieloletni premier Iraku w czasach monarchii haszymidzkiej. Jeden z twórców nowoczesnego państwa irackiego i najbardziej wpływowy polityk w Iraku od początku lat 30. XX wieku do śmierci w czasie rewolucji irackiej. Orędownik prozachodniego (w szczególności probrytyjskiego) kursu w polityce zagranicznej Iraku, monarchii i tradycyjnego systemu społecznego opartego na wielkiej własności ziemskiej, wrogi panarabizmowi. Negatywnie odnosił się do systemu wielopartyjnego, w latach 1939-1941, 1941-1943, 1949 i 1954-1956 rządził jako premier w sposób autorytarny, dzieląc się władzą jedynie z regentem Abd al-Ilahem, a następnie z królem Fajsalem II i jego dworem.
    Abd al-Ilah ibn Ali ibn Husajn, arab. عبد الإله, ang. Abd al-Ilāh (ur. 14 października 1913 w Taif, zm. 14 lipca 1958 w Bagdadzie) – arabski polityk i wojskowy, następca tronu Hidżazu, w latach 1939-1953 regent Iraku, marszałek, honorowy marszałek RAF; syn Alego I.

    Do zamachu stanu Al-Gajlaniego, zwanego również zamachem stanu „złotego czworoboku”, doszło 1 kwietnia 1941. W rezultacie obalono reżim regenta Abd al-Ilaha i objęcia stanowiska premiera przez Raszida Alego al-Gajlaniego. Zamachem kierowali czterej generałowie iraccy o poglądach nacjonalistycznych, nazywani „złotym czworobokiem”. Ich celem było wywalczenie pełnej suwerenności Iraku, w miejsce ustroju wprowadzonego przez Brytyjczyków w 1932, przy współudziale z wywiadem wojskowym niemieckim. Z kolei Niemcy planowały w razie powodzenia przejęcie złóż naftowych na terenie Iraku, a może i Iranu (pod rządami sympatyzującego z nimi Rezy Szaha Pahlawiego), i koordynowały przewrót Al-Gajlaniego ze swoją ofensywą w Afryce Północnej, mającej na celu odebranie Brytyjczykom Egiptu i strefy Kanału Sueskiego. W efekcie doszło do brytyjskiej inwazji na Irak i okupacji kraju przez Brytyjczyków do 1947.

    Al-Falludża (arab. لفلوجة) – miasto w środkowym Iraku. Niegdyś jeden z bastionów sunnickich terrorystów/rebeliantów walczących przeciwko międzynarodowym siłom stabilizacyjnym i wojskom rządu irackiego. Przed rokiem 2003 miasto liczyło 435 tys. mieszkańców.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    W pierwszym okresie II wojny światowej, w latach 1939-1941, rządzili Irakiem regent Abd al-Ilah oraz premier Nuri as-Sa’id, lojalni wobec Wielkiej Brytanii. Irak zerwał stosunki z Niemcami 5 września 1939, 5 dni po ataku Niemiec na Polskę i 2 dni po wypowiedzeniu Niemcom wojny przez Wielką Brytanię. Jednakże część oficerów armii irackiej oraz członków rządu Nur as-Sa’ida w dalszym ciągu sympatyzowała z Niemcami.

    Reza Szah Pahlawi, per. رضا شاه پهلوی (ur. 16 marca 1878 w Alaszt, zm. 26 lipca 1944 w Johannesburgu) – szach Iranu od 15 grudnia 1925 do 16 września 1941, założyciel dynastii Pahlawi.Al-Habbanijja (arab. الحبانية, Al-Ḥabbāniyya) – miasto w środkowym Iraku, w muhafazie Al-Anbar. W 2009 roku liczyło ok. 26 tys. mieszkańców.

    1 kwietnia 1941 doszło do przewrotu wojskowego Al-Gajlaniego. 18 kwietnia w irackim porcie Al-Basra nad Zatoką wylądowała indyjska 20 Brygada Piechoty. Brytyjczycy usprawiedliwili swoją interwencję warunkami traktatu o obronie, zawartego z Irakiem przed przyznaniem krajowi niepodległości w 1932. Na jego mocy Brytyjczycy mieli prawo utrzymywania swoich wojsk w Iraku bez uzgadniania tego z rządem irackim.

    Kanał Sueski (arab. قناة السويس, trl. Qanā al-Suways) – kanał głębokowodny dla statków morskich łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym, wykopany w latach 1859-1869. W południowej części trasa kanału przebiega przez Jezioro Krokodyli, Wielkie Jezioro Gorzkie i Małe Jezioro Gorzkie.Mosul (kurd. Mûsil, arab. موصل, al Mawsil) – miasto w północnym Iraku, położone nad Tygrysem ok. 350 km na północny zachód od Bagdadu. Jest stolicą muhafazy Niniwa.

    Rząd Al-Gajlaniego wysłał główny trzon wojsk lądowych (brygadę piechoty, brygadę artylerii, 12 wozów opancerzonych i czołgów) na płaskowyż górujący nad bazą RAF-u w Al-Habbaniji, 80 km na zachód od Bagdadu, nad Eufratem. Irakijczycy zabronili Brytyjczykom jakichkolwiek manewrów z wykorzystaniem lotniska w Al-Habanijji, Brytyjczycy z kolei zażądali od Irakijczyków wycofania się z tego regionu, a po upływie terminu ultimatum zaatakowali ich 2 maja. Wobec przewagi Brytyjczyków w powietrzu Irakijczycy zostali zmuszeni do odwrotu do Falludży. Doszło do starć w powietrzu, w których lotnictwo irackie broniło swoich baz w Mosulu i Rashid. Posiłki dla Brytyjczyków nadeszły z dwóch kierunków: oddziały brytyjskie, transjordańskie oraz elitarny Legion Arabski przybyły w dwóch kolumnach, przez pustynię, z Transjordanii, natomiast przez port w Al-Basrze nadeszły posiłki z Indii. Armia iracka została wyparta z Falludży do Bagdadu. Stolica Iraku padła tydzień później. Wówczas Brytyjczycy przywrócili rządy regenta i popierającego ich gabinetu.

    Z kolei rząd Al-Gajlaniego w czasie kampanii irackiej w 1941 otrzymywał posiłki, choć ograniczone, od Niemiec i Włoch, których wojska operowały wówczas w Afryce Północnej. Władze na terytorium mandatowym w Syrii, sprawowanym wówczas przez kolaborujący z Niemcami rząd Vichy, również wspierały działania państw Osi i ich sojuszników w Iraku, m.in. udostępniając swoje lotniska w Syrii.





    Reklama

    Czas generowania strony: 0.578 sek.