Zalew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zalew Wiślany i Mierzeja Wiślana – zdjęcie satelitarne Landsat

Zalew – płytki akwen, który od morza lub oceanu oddziela mierzeja lub wyspy. Zalew zazwyczaj zasilany jest wodami rzecznymi, ale w czasie sztormów również przez wodę morską. Zalewy są zaliczane do wód przejściowych między wodami śródlądowymi a morskimi. Bałtyckie zalewy są rodzajem lagun o wodach stojących bezpływowych.

Zalew Wiślany (ros. Zalew Kaliningradzki) – zalew słonawowodny, zatoka Morza Bałtyckiego o powierzchni 838 km² (w tym w granicach Polski 328 km²), część Zatoki Gdańskiej odcięta przez Mierzeję Wiślaną.Wyspa – trwały fragment lądowej powierzchni Ziemi, który jest otoczony ze wszystkich stron wodą. Wyspy istnieją więc na rzekach, jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Przykłady zalewów:

  • Zalew Kamieński
  • Zalew Kuroński
  • Zalew Szczeciński
  • Zalew Wiślany
  • Do zalewów zaliczana bywa także Wewnętrzna Zatoka Pucka, jako Zalew Pucki. W odróżnieniu od innych części Zatoki Gdańskiej, powstała ona przez odcięcie Mierzeją Helską od pełnego morza i Rybitwią Mielizną od Zewnętrznej Zatoki Puckiej obszaru zalanego wodą podczas transgresji Morza Litorynowego.

    Morze Litorynowe – czwarta faza rozwoju Bałtyku; po niej morze to przybrało dzisiejszy wygląd i charakter. Powstało, gdy wskutek dalszego ocieplenia klimatu lądolód skandynawski stopniał do końca (ok. 5,5 tys. lat temu). Poziom wód podniósł się wtedy na tyle, że dotychczasowe Jezioro Ancylusowe uzyskało ponownie połączenie z Morzem Północnym, stając się znów akwenem morskim. Napływ wód oceanicznych spowodował wzrost zasolenia i rozwój fauny słonowodnej. Jednym z typowych jej przedstawicieli był pobrzeżek (Littorina littorea), od którego morze wzięło swą nazwę. W rezultacie tej kolejnej transgresji Morze Litorynowe zwiększyło swą powierzchnię, czego dowodem są do dziś obecne na jego dnie zalane wówczas doliny i torfowiska. Temperatura u południowych brzegów Bałtyku była o 2-3 °C wyższa od dzisiejszej, był to najcieplejszy okres w historii Bałtyku. Linia brzegowa była silnie rozwinięta; współczesny kształt Morza Bałtyckiego jest wypadkową kształtu ówczesnego i zmian abrazyjnych, które dokonały się do dnia dzisiejszego. Etap Morza Litorynowego zakończył się około 4 tysięcy lat temu, kiedy cieśniny duńskie uległy znacznemu przewężeniu, ograniczając dopływ wód słonych z Morza Północnego. Zasolenie wód się wyraźnie zmniejszyło; takim słonawym akwenem morskim jest Bałtyk do dnia dzisiejszego. Obecne stadium rozwoju Bałtyku określane jest czasem mianem Morza Mya.Laguna (z włoskiego) – część morza odcięta od niego przez lido, rafę barierową lub atol. Laguny są zazwyczaj płytkie, toteż na obszarach o dużych różnicach między przypływem i odpływem dna ich są odsłaniane podczas odpływu. Okresowo suche dno laguny nosi nazwę wattu. Z biegiem czasu laguny są stopniowo zamulane, przeobrażają się w bagniska i torfowiska.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. zalew, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-05-31].
    2. Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska, Zdzisław Mikulski, Hydrologia Ogólna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, ISBN 83-01-14579-X.
    3. Artūras Razinkovas-Baziukas, Ramūnas Povilanskas, Wprowadzenie do zagadnienia wód przejściowych, [w:] S. Musielak, P. Osóch, K. Rabski (red.), Transgraniczne Zarządzanie Wodami Przejściowymi – Kodeks Postępowania i przykłady Dobrych Praktyk [pdf], H. Nilsson, R.Povilanskas, N. Stybel, Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, s. 25-34, ISBN 978-3-939206-04-0 (pol.).
    4. Monika Michałek, Lidia Kruk-Dowgiałło (red.), Zbiorcze sprawozdanie z analizy dostępnych danych i przeprowadzonych inwentaryzacji przyrodniczych (zebranie i analiza wyników inwentaryzacji, materiałów niepublikowanych i opracowań publikowanych, przydatnych do sporządzenia projektów planów) Zatoka Pucka i Półwysep Helski (PLH220032), Gdańsk: Wydawnictwa Wewnętrzne Instytutu Morskiego w Gdańsku, 2014, s. 194.
    Mierzeja – przedłużenie zasadniczego lądu stałego lub jego półwyspu, usypane przez morskie fale przybrzeżne, tworzące piaszczystą barierę oddzielającą zalew lub zatokę od morza. Tworzą ją jeden lub dwa półwyspy oraz ewentualnie znajdujące się w linii mierzei wyspy.Zalew Kuroński (lit. Kuršių marios, ros. Kurszskij zaliw, niem. Kurisches Haff) – zatoka na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego na terytorium Rosji (obwód kaliningradzki) i Litwy. Jego nazwa pochodzi od bałtyckiego ludu Kurów. Do zalewu uchodzi rzeka Niemen, zbierająca wody z Białorusi, Litwy i okręgu kaliningradzkiego Rosji oraz z małym stopniu z Polski.




    Warto wiedzieć że... beta

    Mierzeja Helska (kaszb. Hélskô Sztremlëzna; 313.52) – piaszczysty wał w kształcie kosy, będący ciągiem zalesionych wydm, utworzonych przez wiatr i prąd morski płynący na wschód wzdłuż polskiego brzegu.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Wody przejściowe – wody powierzchniowe, znajdujące się w pobliżu ujścia rzek i cieśnin, które są częściowo zasolone, ale pod dużym wpływem wód słodkich. W Polsce do tych wód zaliczają się również morskie wody wewnętrzne Zatoki Gdańskiej. Wody przejściowe ujęte zostały jako jeden z rodzajów wód powierzchniowych w artykule 5, pkt 5.1a Ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne. Na całym świecie występują na terenie portów i zostały na tych terenach silnie zanieczyszczone. Obejmują szereg różnych typów siedlisk, tj. ujścia rzek, delty, laguny, przybrzeżne jeziora i stawy.
    Rybitwia Mielizna (także Mewia Rewa albo Ryf Mew) – wąska mielizna długości około dziesięciu kilometrów, przecinająca z południa na północ Zatokę Pucką i łącząca Cypel Rewski na południu z Mierzeją Helską na północy. Mielizna ta jest skutkiem nanoszenia piasku przez prąd morski, płynący przez zatokę. Dzieli Zatokę Pucką na dwie części: "Wewnętrzną" (tzw. Zalew Pucki) i "Zewnętrzną" na wschodzie.

    Reklama