• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zakoziel

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Traktat ryski (lub inaczej pokój ryski), Traktat pokoju między Polską a Rosją i Ukrainą, podpisany w Rydze dnia 18 marca 1921 r. (Dz.U. Nr 49, poz. 300) – traktat pokojowy zawarty przez Polskę i RFSRR oraz USRR, ratyfikowany przez Naczelnika Państwa 16 kwietnia 1921; obowiązywał od 30 kwietnia 1921, tj. wymiany dokumentów ratyfikacyjnych przez strony. Podpisanie traktatu miało miejsce 18 marca 1921 o godz. 20.30 w pałacu Czarnogłowców w Rydze.
    Roman Włodzimierz Aftanazy (ur. 2 kwietnia 1914 w Morszynie, zm. 7 czerwca 2004 we Wrocławiu) – polski historyk, bibliotekarz, autor Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej.
    Dwór Orzeszków na rysunku Napoleona Ordy, 1863
    Brama wejściowa do parku, 2012

    Zakoziel (błr. i ros. Закозель, hist. również Zakoziele) – agromiasteczko na Białorusi, w rejonie drohiczyńskim obwodu brzeskiego, około 12 km na południowy zachód od Drohiczyna.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Gmina Woławel (alt. gmina Wołowiel, gmina Wołowce) – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku w woj. poleskim (obecnie na Białorusi), z krótką przerwą między kwietniem a październikiem 1928. Siedzibą władz gminy był Woławel (574 mieszk. w 1921 roku ).

    Historia[]

    Pierwsza znana dziś wzmianka o Zakozielu pochodzi z XIII wieku. W 1521 roku był królewszczyzną. W XVIII wieku stał się własnością rodziny Orzeszków herbu Korab. Pierwszym znanym właścicielem majątku był Józef Orzeszko, po którym dobra te odziedziczył jego syn Nikodem (zm. w 1843 roku), a po nim Kalikst (1822–1891), w 1858 roku marszałek szlachty grodzieńskiej, kamerjunkier dworu carskiego. W latach 90. XIX wieku zakozielskie dobra Orzeszków liczyły 8018 dziesięcin ziemi. Prawdopodobnie ostatnim z linii Orzeszków właścicielem Zakoziela był Nikodem, syn Nikodema. Chyba to on sprzedał majątek Rosjance hr. Nadieżdzie Bobrinskiej. Ponieważ po I wojnie światowej tereny te znalazły się w Polsce, w 1922 roku jej syn, Aleksiej, sprzedał Zakoziel Zygmuntowi Witoldowi Wesołowskiemu z Warszawy, który był ostatnim właścicielem majątku.

    Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.

    Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Zakoziel, wcześniej należący do województwa brzeskolitewskiego Rzeczypospolitej, znalazł się na terenie guberni słonimskiej (1795–1796), później litewskiej (1797–1801) i guberni grudzieńskiej (1801–1915) Imperium Rosyjskiego.

    Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku Zakoziel znalazł się na terenie Polski, w gminie Woławel w powiecie drohickim województwa poleskiego, od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi.

    Obwód brzeski (biał. Брэсцкая вобласць, Bresckaja wobłasć) – obwód Białorusi leżący w jej południowo-zachodniej części przy granicy z Polską i Ukrainą. Stolicą utworzonego w 1939 obwodu jest Brześć.Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku w jego części środkowej, bocznej lub narożnej, prowadzony od fundamentów po dach, stanowiący jego organiczną część.

    Dawny dwór[]

    Na początku XIX wieku prawdopodobnie Nikodem Orzeszko wzniósł w Zakozielu parterowy dwór, znany z rysunku Napoleona Ordy z 1863 roku. Orda jednak mocno skrócił budynek. W rzeczywistości dwór składał się z trzech korpusów: środkowy, wysoki korpus był pięcioosiowy z centralnymi, oszklonymi drzwiami w ryzalicie tworzonym przez dwie pary kolumn w wielkim porządku, które podpierały trójkątny szczyt. Boczne, trzyosiowe, choć róźnej długości korpusy były ozdobione parami przyściennych kolumn flankującymi każdą oś. Hrabina Bobrinskaja poddała dwór gruntownej restauracji, zachowując jego pierwotny styl. Wybudowała krytą ujeżdżalnię i komfortową stajnię dla koni wyścigowych. Zygmunt Wesołowski kontynuował rozbudowę, jednak w jej wyniku dwór całkowicie zatracił swój klasycystyczny styl. Do dziś zachowała się jedynie część jednego z bocznych korpusów.

    Dwór – szlachecki, wiejski dom mieszkalny. Forma wykształcona w architekturze polskiej okresu renesansu, przetrwała do XX wieku.Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian i Greków. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzenie kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak manieryzm, barok, rokoko. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

    Poza dworem na uwagę zasługiwały: długi budynek z 1906 roku, wykorzystywany jako gorzelnia (zachowany do dziś), oraz neogotycka kaplica grobowa Orzeszków, wzniesiona w 1839 roku według projektu Franciszka Jaszczołda (po powstaniu styczniowym przerobiona na kaplicę prawosławną). Park wokół dworu miał powierzchnię kilkunastu hektarów.

    Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem wobec polskiego biernego oporu. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864. Zasięgiem objęło tylko ziemie zaboru rosyjskiego: Królestwo Polskie oraz ziemie zabrane.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    Ruiny kaplicy i pozostałości po fragmencie dworu i parku są dziś zabytkami kulturalno-historycznymi Białorusi.

    Majątek w Zakozielu jest opisany w 2. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego.

    Przypisy

    1. Закозель, усадьба Ожешко. W: Анатолий Тарасович Федорук: Старинные усадьбы Берестейщины. Mińsk: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2004, s. 330–336. ISBN 9851103055. [dostęp 2015-09-12]. (ros.)
    2. Zakoziel. W: Roman Aftanazy: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Wyd. 2, przejrzane i uzupełnione. T. 2: województwa brzesko-litewskie, nowogródzkie. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 169–174. ISBN 830403784X.
    3. Zakoziel w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom XIV (Worowo – Żyżyn) z 1895 r.
    4. Zakoziel. Dwory i pałace pogranicza. [dostęp 2015-09-12].
    5. Закозель na stronie Atlas Białorusi (ros.). [dostęp 2015-09-12].
    6. Закозель, Zakoziel, Закозель. W: Леанід Міхайлавіч Несцярчук: Замкi, палацы, паркi Берасцейшчыны. Mińsk: БЕЛТА, 2002, s. 108–110. ISBN 9856302374. [dostęp 2015-09-12]. (biał.)
    7. Zakoziel na stronie Radzima.org. [dostęp 2015-09–12].
    Województwo brzeskolitewskie (brzeskie litewskie, brześciańskie) – województwo I Rzeczypospolitej, wchodzące w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego.Marszałek szlachty – jest to instytucja samorządu szlacheckiego sięgająca czasów I Rzeczypospolitej i trwająca jeszcze w czasach zaborów (zabór rosyjski). Marszałków dzielono na gubernialnych i powiatowych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Napoleon Mateusz Tadeusz Orda herbu Orda (ur. 11 lutego 1807 w Worocewiczach, zm. 26 kwietnia 1883 w Warszawie) – polski rysownik, malarz, pianista i kompozytor.
    Wielki porządek także kolosalny porządek – w architekturze to uporządkowanie elewacji poprzez zastosowanie pilastrów, kolumn lub półkolumn obejmujących kilka (minimum dwie) kondygnacji, pozwoliło uzyskać równowagę proporcji gzymsu wieńczącego do skali porządku występującego w układzie ściany. Wielki porządek wprowadził do architektury w okresie renesansu Leone Battista Alberti. Wielki porządek stanowił główną cechę późniejszego kierunku palladiańskiego.
    Gubernia grodzieńska (ros. Гродненская губерния; biał. Гродзенская губерня lub Гарадзенская губэрня; lit. Gardino gubernija) – jedna z guberni Imperium Rosyjskiego w latach 1796–1915, utworzona na ziemiach zabranych I Rzeczypospolitej.
    Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej – dzieło Romana Aftanazego, opisujące w 11 tomach historię około 1500 polskich pałaców i dworów oraz ich właścicieli na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1772 roku. Pierwsze wydanie pod tytułem Materiały do dziejów rezydencji ukazało się w latach 1986-1993 nakładem Instytutu Sztuki PAN. Drugie, rozszerzone i pod zmienionym tytułem Dzieje rezydencji na dawnych Kresach Rzeczypospolitej, opublikowane zostało w latach 1991-1997 przez Ossolineum.
    Królewszczyzna (królewszczyzny, domena królewska, dobra królewskie) – ziemie będące własnością (dominium) monarchy, istniały we wszystkich monarchiach europejskich.
    Grodno (biał. Гро́дна Hrodna, lub też: Го́радня, Гаро́дня; ros. Гродно, Grodno; lit. Gardinas; jid. גראָדנע, Grodne; niem. Grodno, Garten) – miasto obwodowe na Białorusi, nad Niemnem, w pobliżu granicy z Polską,siedziba administracyjna obwody grodzieńskiego; 328 000 mieszkańców (2010); ośrodek przemysłowy; port lotniczy, węzeł kolejowy i drogowy, przystań rzeczna; uniwersytet (od 1978); siedziba Związku Polaków na Białorusi i polskiego konsulatu generalnego.
    Rejon drohiczyński (biał. Дра́гічынскі раён, Drahiczynski rajon, ros. Дроги́чинский райо́н, Drogiczinskij rajon) – rejon w południowo-zachodniej Białorusi, w obwodzie brzeskim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.