• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zakopane



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu – jest związkiem wyznaniowym oficjalnie zarejestrowanym w Polsce 27 stycznia 1984 roku, początkowo jako Stowarzyszenie Buddyjskie Karma Kagyu. Od października 1994 roku do października 2005 roku związek działał pod nazwą Związek Buddyjski Karma Kagyu.Sanktuarium Maryjne na Wiktorówkach, Sanktuarium Matki Bożej Królowej Tatr lub Matki Bożej Jaworzyńskiej – sanktuarium położone w Tatrach Wysokich, na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, w bezpośrednim sąsiedztwie Rusinowej Polany na wysokości około 1200 m n.p.m. Bezpośrednio przy nim przebiega szlak turystyczny oznaczony kolorem niebieskim z Zazadniej na Rusinową Polanę.
    Historia[]
    Dom w stylu zakopiańskim przy ulicy Kościeliskiej
    Zakopane, widok ogólny. Pocztówka z 1916 r.
    Góralka z Zakopanego na fotografii barwnej z 1938 r.
    Zakopane na przedwojennej mapie WIG

    Zakopane powstało jako osada na miejscu sezonowych osad pasterskich. Pierwszy (zaginiony) przywilej osadniczy wydał podobno Stefan Batory w 1578 r., który to przywilej został zatwierdzony przez króla Michała Wiśniowieckiego przywilejem osadniczym w 1670 r. (znanym tylko z odpisów – nie zachował się oryginał). W 1676 r. wieś liczyła 43 mieszkańców (wraz z Olczą i Poroninem). Pierwotnie osada należała do króla, później do cesarsko-królewskiego skarbu austriackiego. W 1824 r. Zakopane wraz z częścią Tatr zostało sprzedane węgierskiej rodzinie Homolacsów. W XVIII wieku w Kuźnicach zbudowano hutę żelaza (w XIX wieku był to największy zakład metalurgiczny w Galicji). Rozkwit Zakopanego rozpoczął się w drugiej połowie XIX w., kiedy to właściwości klimatyczne Zakopanego zaczął popularyzować Tytus Chałubiński. W 1876 r. Towarzystwo Tatrzańskie otworzyło w Zakopanem szkołę snycerską. W 1886 r. zostało uznane za uzdrowisko. W 1889 r. Zakopane liczyło już 3000 mieszkańców. W okresie tym dobra zakopiańskie pozostawały w rękach Eichborna i Pelza, Niemców, którzy prowadzili rabunkową gospodarkę leśną. W 1888 r. Pelz zbankrutował i jego majątki ziemskie zostały wystawione na licytację. Do licytacji stanął Niemiec, książę Christian Hohenlohe, który zapowiedział zamknięcie stacji klimatycznej i ograniczenie dostępu do Zakopanego dla przyjezdnych. Drugim uczestnikiem przetargu był Żyd Jakub Goldfinger, właściciel miejscowej fabryki papieru, który zamierzał w dalszym ciągu rabunkowo eksploatować tatrzańskie lasy. Pierwszą licytację w lutym wygrał Goldfinger, ale została ona unieważniona. Drugą licytację dóbr zakopiańskich wyznaczono na dzień 9 maja 1889. W tymże też roku kupił je na licytacji za 460002 złote i 3 centy (wraz z dużą częścią Tatr) hrabia Władysław Zamoyski – „mąż opatrznościowy” Tatr polskich, który stworzył podwaliny obecnego parku narodowego. Nabyte obszary Zamoyski nieoficjalnie nazwał "Państwo Zakopane". Nowy właściciel - pomimo znacznych trudności - znacznie zmodernizował Zakopane, budując wodociągi, pocztę, szkoły, muzea i inne budynki użyteczności publicznej. Zakładał też telefony i zalesiał stoki górskie. Z jego inicjatywy w l. 1899-1901 wybudowano linię kolejową Chabówka - Zakopane. W Kuźnicach działał prowadzony przez matkę i siostrę Zamoyskiego zakład dla dziewcząt, w którym wykształcenie zdobyło ok. 6 tys. młodych kobiet. Według austriackiego spisu ludności z 1900 r. w 1075 budynkach w Zakopanem na obszarze 6491 hektarów (gemeinde i gutsgebiete) mieszkało 5768 osób (gęstość zaludnienia 88,9 os./km²), z czego 5531 (95,9%) było katolikami a 234 (4,1%) wyznawcami judaizmu. W 1933 r. Zakopane uzyskało prawa miejskie.

    Gmina Poronin – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim.Giewont – masyw górski w Tatrach Zachodnich o wysokości 1894 m n.p.m. i długości 2,7 km. Jego główny wierzchołek, Wielki Giewont, jest najwyższym szczytem w Tatrach Zachodnich położonym w całości na terenie Polski.

    W czasie II wojny światowej Zakopane stało się punktem przerzutowym na Węgry. Część górali wstąpiła do proniemieckiej organizacji Goralenvolku. W piwnicach hotelu „Palace” mieścił się areszt Gestapo. Ze względu na okrutne tortury stosowane w czasie przesłuchań miejsce to zostało nazwane Katownią Podhala. Na początku marca 1940 w willi „Pan Tadeusz” przy Drodze do Białego miała miejsce III Metodyczna Konferencja NKWD i Gestapo, na której omówiono metody pracy operacyjnej przeciwko polskiemu podziemiu i wymieniono się informacjami.

    Dolina Rybiego Potoku (słow. dolina Rybieho potoka, węg. Fischseetal, węg. Halas-tavi-völgy) – dolina w Tatrach Wysokich, odgałęzienie Doliny Białki. Powierzchnia doliny wynosi ok. 11,5 km², długość ok. 5,5 km. Dolina jest otoczona (od północnego zachodu, w kierunku przeciwnym do wskazówek zegara) przez:Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej na zakopiańskich Krzeptówkach – rzymskokatolickie sanktuarium maryjne w Polsce, wybudowane jako votum za ocalenie życia papieża Jana Pawła II po zamachu z 13 maja 1981. Mieści się przy ul. Krzeptówki.

    Kultura i sztuka[]

    Znaczenie dla kultury polskiej[]

    Pod koniec XIX wieku Zakopane stało się ośrodkiem kulturalnym, odwiedzanym (lub zamieszkanym) przez takie sławne postacie polskiej kultury jak: Henryk Sienkiewicz, Władysław Orkan, Stanisław Witkiewicz, Stefan Żeromski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Jan Kasprowicz, Mieczysław Karłowicz, Karol Szymanowski, Stanisław Ignacy Witkiewicz i inni. Stanisław Witkiewicz (ojciec) jest autorem tzw. stylu zakopiańskiego (zwanego też od jego nazwiska witkiewiczowskim) w budownictwie. Z pobytem letników a później także osiedlającej się w Zakopanem inteligencji nastąpił rozwój turystyki i taternictwa. W 1873 r. zawiązało się Towarzystwo Tatrzańskie, którego celem było propagowanie wiedzy o Tatrach, badanie ich, ułatwienie turystyki, ochrona przyrody i popieranie miejscowego rozwoju. Wśród inicjatorów powstania Towarzystwa był Tytus Chałubiński, ks. Józef Stolarczyk, Walery Eljasz-Radzikowski i inni. Działalności tego Towarzystwa Zakopane zawdzięcza pierwsze oświetlenie, organizację poczty i telegrafu, budowę Dworca Tatrzańskiego. Rozwój taternictwa i powtarzające się wypadki były powodem powołania Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (1909). Inicjatorem jego powstania był przede wszystkim Mariusz Zaruski. Z pobytem letników związana jest także historia teatru w Zakopanem. Pierwsze przedstawienia wystawiane były przez zespoły amatorskie tworzone przez gości, ale już w 1892 r. Zakopane odwiedza zespół teatralny złożony z zawodowych aktorów. Powołany w 1900 r. Związek Przyjaciół Zakopanego zainicjował powstanie stałego teatru amatorskiego, a od 1904 r. sezonowego zespołu zawodowego. W Zakopanem występowała Helena Modrzejewska, Antonina Hoffman, Irena i Ludwik Solscy i inni. W latach międzywojennych działał w Zakopanem Teatr Formistyczny.

    Rówień Waksmundzka – położona na wysokości 1400–1440 m n.p.m. szeroka i trawiasta rówień na Waksmundzkiej Przełęczy pomiędzy Małą Koszystą a Gęsią Szyją w polskich Tatrach Wysokich. Dawniej polana ta i przylegające do niej serwitutowe lasy należały do terenów pasterskich Hali Waksmundzkiej. Stał tutaj jeden szałas postawiony w 1929 roku przez górali z Maruszyny. Po zaprzestaniu użytkowania polana zarasta lasem. W 1955 miała powierzchnię ok. 5 ha, ale w 2004 w wyniku zarośnięcia jej powierzchnia zmniejszyła się o ok. 49%.Olcza – największa dzielnica Zakopanego. Znajduje się we wschodniej części miasta. Zabudowę tworzą głównie domy jednorodzinne. W dzielnicy znajdują się liczne domy wczasowe. Główną ulicą Olczy jest ulica Droga do Olczy. Przez dzielnicę przepływa Olczyski Potok.

    Z działalnością Związku Przyjaciół Zakopanego związana jest także budowa pomnika Tytusa Chałubińskiego i powstanie pierwszych stowarzyszeń sportowych.

    Do najsławniejszych zabytków zaliczane są: barokowy drewniany kościółek obok Cmentarza Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku; góralska zabudowa drewniana; budowle w stylu zakopiańskim; wille (np. Koliba, Pod Jedlami, Atma i inne).

    Muzea i galerie sztuki[]

     Z tym tematem związana jest kategoria: Muzea w Zakopanem.
  • Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego
  • Muzeum Przyrodnicze Tatrzańskiego Parku Narodowego
  • Muzeum Kornela Makuszyńskiego
  • Muzeum Jana Kasprowicza w willi „Harenda”
  • Muzeum Karola Szymanowskiego w willi „Atma”
  • Galeria Antoniego Rząsy
  • Galeria Ryszarda Orskiego
  • Galeria Władysława Hasiora
  • Galeria „Pegaz”, działająca przy Klubie Międzynarodowej Prasy i Książki (KMPiK) w latach 1963–1977
  • Miejska Galeria Sztuki
  • Muzeum Walki i Męczeństwa
  • Media lokalne[]

    Gazety[]

  • Tygodnik Podhalański
  • Gazeta Krakowska – lokalne wydanie
  • Tatry (czasopismo) – kwartalnik TPN
  • Radio[]

  • Radio Eska Małopolska – 106,8 MHz
  • Radio Plus Podhale – 107,9 MHz
  • Radio Alex – 105,2 MHz
  • Twoje Radio Zakopane (sieć Radio AM) – 1485 kHz
  • Radio Kraków – 100,0 MHz
  • Solaris Alpino 8,9 LE – niskowejściowy autobus klasy midi dla komunikacji międzymiastowej, stanowiący odmianę autobusu niskopodłogowego Solaris Alpino. Jest produkowany od 2008 roku przez polską firmę Solaris Bus & Coach S.A. z Bolechowa koło Poznania.Międzynarodowa Federacja Narciarska (FIS – Fédération Internationale de Ski) – organizacja założona w 1924 roku, mająca za zadanie dbanie o rozwój narciarstwa na świecie, organizowanie zawodów, formalizowanie przepisów i precyzowanie zasad.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mraźnica – dzielnica Zakopanego położona w południowej części miasta, bezpośrednio granicząca z Tatrzańskim Parkiem Narodowym. Znajduje się w widłach Potoku zza Bramki i potoku Miśkowiec wypływającego z Suchego Żlebu, pomiędzy dzielnicami Krzeptówki i Buńdówki.
    Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym 1962 miały miejsce w dniach 18 - 27 lutego 1962 w Zakopanem, Polska. Impreza ta już po raz trzeci odwiedziła to miasto. Po raz pierwszy na Mistrzostwach Świata odbyły się zawody w skokach narciarskich na normalnej skoczni.
    Dolina Olczyska, dawniej nazywana Olczyskiem – tatrzańska dolina mająca wylot w Jaszczurówce, a górą podchodząca pod szczyt Kopy Magury (1704 m n.p.m.).
    Val di Fiemme (Dolina Płomieni) – region narciarsko-snowboardowy w północnych Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, 40 km od Bolzano i 60 km od Trydentu. Dolina rozciąga się na długości 35 km wzdłuż linii łączącej od strony północno-wschodniej dolinę Fassa i od strony południowo-zachodniej dolinę Cembra.
    Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimia i Zatoru (niem. Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; ukr. Королівство Галичини та Володимирії з великим князівством Краківським і князівствами Освенціма і Затору) – państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, obecnie w granicach Polski i Ukrainy.
    Magura Witowska (słow. Oravická Magura, 1232 m) – szczyt Orawicko-Witowskich Wierchów (część Pogórza Spisko-Gubałowskiego) znajdujący się w ich grani głównej pomiędzy Przysłopem Witowskim (1164 m) a Maśniakową (972 m). Przez jego wierzchołek przebiega granica polsko-słowacka oraz Wielki Europejski Dział Wodny pomiędzy zlewiskami Morza Czarnego i Bałtyku. Południowe i zachodnie stoki Magury Witowskiej opadają do Doliny Cichej Orawskiej, spływające z nich potoki zasilają Cichą Wodę Orawską i Orawicę, natomiast północno-wschodnie opadają do doliny Czarnego Dunajca.
    Tygodnik Podhalański - tygodnik lokalny ukazujący się na terenie Podhala, Orawy, Spisza i Pienin (dostępny także w większych skupiskach Polonii), utworzony i wydawany od 1989 przez Jerzego Jureckiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.104 sek.