• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Yaxha

    Przeczytaj także...
    Stanowisko archeologiczne - jest to każdy ślad materialnej działalności ludzkiej w przeszłości. Terminem tym określa się zwarty, oddzielony od innych podobnych wycinek przestrzeni w obrębie którego występują źródła archeologiczne wraz z otaczającym je kontekstem.Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.
    Cywilizacja Majów – rozwinięta cywilizacja rolnicza i miejska, stworzona w czasach prekolumbijskich na obszarach Mezoameryki przez ludy z grupy językowej Majów.
    Yaxha, widok z lotu ptaka

    Yaxha (lub Yaxhá) – stanowisko archeologiczne, znajdujące się w pobliżu jeziora Yaxha w departamencie Petén w Gwatemali, trzydzieści kilometrów na południowy wschód od stanowiska Tikal, kilka kilometrów od granicy z Belize.

    Na stanowisku o powierzchni 2 km znaleziono ponad 1700 zabytków cywilizacji Majów z epoki preklasycznej (1500 p.n.e. – 250 n.e.) i klasycznej (250-950 n.e.). Po Tikal i El Mirador, jest to trzecie największe stanowisko archeologiczne związane z kulturą Majów.

    Majowie – grupa ludów indiańskich mówiących językami z rodziny maja, zamieszkujących południowo-wschodni Meksyk (półwysep Jukatan i stan Chiapas), Gwatemalę, Belize i zach. Honduras; w węższym znaczeniu nazwa „Majowie” odnosi się wyłącznie do grupy zamieszkującej półwysep Jukatan (tzw. Majowie jukatańscy).Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

    Nazwa Yaxha oznacza w języków Majów "niebiesko-zielona woda".

    Polskie stanowisko archeologiczne[ | edytuj kod]

    Historia zaangażowania polskich archeologów w badania w rejonie gwatemalskiego Parku Triángulo rozpoczęła się od przyjęcia w 1999 roku dwójki polskich studentów (Justyna Olko z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Jarosław Źrałka z Uniwersytetu Jagiellońskiego) do grona członków międzynarodowego projektu archeologicznego Projektu Triángulo. Zgodnie z informacjami podanymi przez Ośrodek Badań Prekolumbijskich, polscy studenci byli członkami ekip badawczych na takich stanowiskach jak Nakum, Yaxha czy Naranjito, gdzie badali m.in. dokumentację prekolumbijskich graffiti i uczestniczyli w pracach archeologicznych.

    Jarosław Źrałka (ur. 1976) – polski archeolog i majanista, adiunkt w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kierownik ekspedycji archeologicznej badającej Nakum, pierwszego projektu badawczego realizowanego samodzielnie przez polskich naukowców na terenach kultury Majów. Petén – jeden z 22 departamentów Gwatemali, położony na północy kraju. Jest największym departamentem w Gwatemali, zajmując około 1/3 powierzchni kraju. Stolicą departamentu jest miasto Flores. W skład departamentu wchodzi 12 gmin (municipios). Departament graniczy na północy i na zachodzie granicą państwową z Meksykiem, na wschodzie granicą państwową z Belize, na południu z departamentami Izabal i Alta Verapaz.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Yaxha, www.maya-archaeology.org [dostęp 2020-04-14].
    2. Christian Schoen, Yaxhá - Pyramids, Temples, a Lake and the Jungle in Guatemala, Amazing Temples, 18 marca 2019 [dostęp 2020-04-14] (ang.).
    3. Projekt Archeologiczny NAKUM, farkha.nazwa.pl [dostęp 2020-04-14].
    Tikál, Tical – miasto Majów położone na terenie Gwatemali w departamencie Petén, w gminie San Andrés, w pobliżu jeziora Petén Itzá. Najprawdopodobniej dawna stolica państwa Majów. Zostało założone w początkowym okresie klasycznym, w III wieku. Pierwotne centrum kulturowe znajdowało się pod silnymi wpływami Teotihuacán (do ok. 400 r.). W tym okresie rozpoczęto wznoszenie w mieście pierwszych piramid w stylu talud-tablero. Okres największego rozkwitu przypada na VII – VIII w. W IX w. miasto zostało opuszczone. Ukryte w dżungli ruiny zostały odkryte pod koniec XVII wieku przez hiszpańskich misjonarzy. Pierwsze naukowa ekspedycja została zorganizowana przez rząd Gwatemali w 1848 r. Badania archeologiczne były prowadzone już w XIX w., systematyczne wykopaliska prowadzono od 1952 do 1970 oraz w 1980 r. Badania pozwoliły na odkrycie sześciu wysokich piramid schodkowych z wzniesionymi na nich świątyniami i innych grup budowli połączonych ze sobą drogami procesyjnymi. Wśród nich odkryto liczne stele upamiętniające kolejnych władców Tikál. W centrum miasta, przy Wielkim Placu ruiny dwóch świątyń zwanych świątynią I i świątynią II oraz zabudowania Północnego Akropolu i Centralnego Akropolu. Świątynia I o wysokości ponad 46,0 m nazywana jest także Świątynią Wielkiego Jaguara, zlokalizowana została po wschodniej stronie placu. Po stronie zachodniej, znajduje się nieco niższa, o wysokości ok. 36,0 m Świątynia II. Czas ich powstania określany jest na ok. 700 r. Na zachód od tej grupy wznosi się ruina najwyższej, mierzącej ponad 65,0 m, piramidy z świątynią IV zwaną też Świątynią Dwugłowego Węża. Czas jej powstania określa się na ok. 480 r. W pobliżu Centralnego Akropolu, na jego południowo-zachodnim krańcu znajduje się Plac Zaginionego Świata, na której wzniesiono platformę do prowadzenia obserwacji astronomicznych oraz Plac Siedmiu Świątyń. Przy południowym krańcu drogi procesyjnej noszącej imię odkrywcy z 1848 r. Modesto Méndeza znajduje się świątynia VI, nazywana Świątynią Inskrypcji, z uwagi na umieszczenie w jej centralnej części dachu długiego napisu. Czas jej powstania określany jest na ok. 766 r. Nie są to wszystkie piramidy schodkowe zbudowane w Tikál. W grupach ruin oznaczonych O, R i Q znajdują się kolejne bliźniacze piramidy. Obszar, na którym znajdują się ruiny, zajmuje powierzchnię ok. 60,0 km , powierzchnia całego miasta liczyła ok. 125,0 km .Język maya (także: maja; hiszp.: maya yucateco, ang.: Yucatec Maya) - język należący do grupy jukatańskiej majańskiej rodziny językowej. Używany jest głównie w meksykańskiej części półwyspu Jukatan oraz na niektórych obszarach Belize. Posiada bogatą literaturę z okresu post-kolonialnego i jest powszechnie używany jako pierwszy język na obszarach wiejskich w stanie Jukatan oraz w sąsiednich stanach Quintana Roo i Campeche. Rodzimi użytkownicy nazywają swój język po prostu "maya", natomiast zwłaszcza w literaturze anglojęzycznej, gdzie istnieje możliwość pomylenia "Maya" (język maja) i "Mayan" (cała rodzina języków majańskich), preferuje się dodawanie przymiotnika "Yucatec" (jukatański). W Meksyku uznany jest jako jeden z 63 języków narodowych (lenguas nacionales), nauczany dość intensywnie w ramach oficjalnego systemu szkolnictwa. Pod względem liczby użytkowników zajmuje trzecie miejsce w Meksyku, po języku hiszpańskim i nahuatl.




    Warto wiedzieć że... beta

    Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia państwowa, założona 19 listopada 1816 roku w Warszawie. Najlepszy uniwersytet w Polsce według The Times Higher Education Supplement (QS World University Rankings). W rankingu szanghajskim (ARWU) z 2012 roku uczelnia została sklasyfikowana na miejscach 301-400. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 1. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 234. pośród wszystkich typów uczelni. Corocznie uniwersytet zajmuje 1-2 miejsce w rankingu polskich uczelni państwowych przeprowadzanych przez "Rzeczpospolitą" i "Perspektywy".
    El Mirador – pozostałości miasta Majów położonego w północnej części Gwatemali, w departamencie Petén, w gminie San Andrés.
    Justyna Agnieszka Olko (ur. 18 czerwca 1976) – polska etnolog, doktor habilitowana nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Warszawskiego, kierowniczka Pracowni „Spotkania Starego i Nowego Świata”.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.768 sek.