• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Xylocopinae

    Przeczytaj także...
    Odwłok (abdomen, urosoma) – trzecia, tylna część ciała stawonoga, połączona z tułowiem lub głowotułowiem. Odwłok pokryty jest oskórkiem, ale znacznie delikatniejszym niż okrywy głowy czy głowotułowia. Na odwłoku mogą występować odnóża kroczne; u form bardziej wyspecjalizowanych są one często przekształcone w kądziołki przędne (pająki) czy najrozmaitsze narządy kopulacyjne.Zadrzechnia (Xylocopa) – rodzaj pszczół z rodziny pszczołowatych i podrodziny zadrzechniowatych. Jedyny z monotypowego plemienia zadrzechni (Xylocopini). Takson kosmopolityczny, obejmujący około 400 opisanych gatunków.
    Stopa (łac. tarsus, l. mn. tarsi) – u sześcionogów (owadów i skrytoszczękich) człon odnóża położony między golenią a przedstopiem.

    Zadrzechniowate, zadrzechnikowate (Xylocopinae) – podrodzina błonkówek z nadrodziny pszczół i rodziny pszczołowatych.

    Opis[ | edytuj kod]

    Większość rodzajów zadrzechniowatych to małe i smukłe pszczoły, ale rodzaj zadrzechnia obejmuje formy duże, krępe, dochodzące do 35 mm długości ciała i należące do największych pszczołowatych. Ich twarz jest stosunkowo płaska, o co najwyżej nieco wystającym nadustku. Języczek zwieńczony jest dobrze rozwiniętą łyżeczką (flabellum). Przednia para odnóży ma wyraźnie szersze niż dłuższe biodra. Stopy tylnej pary odnóży wyróżniają się smukłym, bardzo słabo spłaszczonym członem nasadowym, pozbawionym pędzelka i wyrostka szczytowego. U samic szczoteczki na tylnych odnóżach są dość słabo rozwinięte, a u gatunków pasożytniczych w ogóle nie występują. Odwłok samic cechuje się płytką pygidialną zredukowaną do kolca lub całkiem zanikłą. Z wyjątkiem rodzaju Manuelia samce mają siódme sternum odwłoka w postaci poprzecznej belki z drobnym dyskiem środkowym i beleczkowate ósme sternum wyposażone w spiculum, ale pozbawione wyrostka wierzchołkowego.

    Nadustek (łac. clypeus) – płytka z przodu głowy stawonogów, na której osadzona jest warga górna. Wyróżnia się ją u większości grup, tj. skorupiaków, wijów, pajęczaków i owadów.Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

    Zachowanie i występowanie[ | edytuj kod]

    Wylot z gniazda
    Przedstawiciel rodzaju rożyca (Ceratina)

    Z wyjątkiem podrodzaju Proxylocopa wszystkie zadrzechniowate gniazdują w martwym materiale roślinnym. Drążą one norki w zbutwiałym lub twardym drewnie, w łodygach lub galasach albo też wykorzystują już istniejące puste przestrzenie w tych dwóch ostatnich. Proxylocopa zakładają gniazda w glebie. Allodapini nie budują komórek lęgowych, natomiast u pozostałych grup, z wyjątkiem Proxylocopa, komórki pokryte są bardzo cienką warstwą wydzieliny. Grudki pyłku, w których składane są pojedyncze jaja, są suche, zwarte i mają kształt bochenka. Często z jednego gniazda korzysta więcej niż jedna pszczoła (subsocjalność), ale rzadko zdarza się by w gnieździe występował podział obowiązków między osobnikami starszymi i młodszymi (semisocjalnosć lub eusocjalność).

    Pygidium, pigidium (gr. pygidion – zwężony tył) – wieloznaczny termin stosowany w zoologii dla określenia końcowego odcinka ciała lub odwłoka niektórych zwierząt bezkręgowych, a w szczególności:Twarz – przednia część głowy człowieka. Składa się z czoła, brwi, oczu, nosa, policzków, ust i podbródka. Jako najbardziej indywidualna część ciała, jest ważnym elementem tożsamości człowieka - jej zdjęcie znajduje się zazwyczaj w dokumentach takich jak dowód osobisty. Charakterystyczne cechy twarzy są często wyolbrzymiane w karykaturach. Twarz jest również niezbędna do mimiki.

    Takson kosmopolityczny. W Polsce występują 4 gatunki: po dwa z rodzajów zadrzechnia i rożyca.

    Systematyka[ | edytuj kod]

    Podrodzina ta dawniej umieszczana była w porobnicowatych. Współcześnie zalicza się je do pszczołowatych, a analizy filogenetyczne wskazują, że stanowią one grupę siostrzaną dla Apinae lub kladu obejmującego Apinae i koczownicowate (Nomadinae).

    Należy tu 5 plemion:

    Plemię, tryb (łac. tribus) – pomocnicza kategoria systematyczna szczebla rodzinowego, niższa od rodziny (familia), a wyższa od rodzaju (genus). Dodatkowymi kategoriami pomocniczymi dla plemienia są nadplemię (supertribus) i podplemię (subtribus), a w literaturze anglojęzycznej również infratribus.Galas, galasówka (łac. Galla) – patologiczna narośl powstała w wyniku rozrostu tkanki roślinnej na liściach, łodydze lub korzeniach. Powstaje w wyniku nakłucia tkanek i złożenia w ranie jaj przez galasówkowate (owady z rzędu błonkoskrzydłych). Funkcją tak utworzonych galasów jest ochrona żerujących wewnątrz larw.
  • Allodapini
  • †Boreallodapini
  • Ceratinini – rożyce
  • Manueliini
  • Xylocopinizadrzechnie
  • Przypuszczalnie bazalną pozycję w obrębie zadrzechniowatych zajmują Manueliini, których najbliższymi krewnymi są środkowoeoceńskie Boreallodapini.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Xylocopinae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
    2. Andrzej Ruszkowski. Nazewnictwo polskie pszczół (Apoidea, Hymenoptera). „Pszczelnicze Zeszyty Naukowe”, s. 217-223, 1993. 
    3. Charles Duncan Michener: The Bees of the World. Baltimore, London: Johns Hopkins University Press, 2000, s. 570-575.
    4. Jarosław Regner, Adrian Smolis, Marcin Kadej. Zadrzechnia fioletowa Xylocopa violacea (Linnaeus, 1758) na Dolnym Śląsku – kolejne stwierdzenie w XXI wieku. „Przyroda Sudetów”. 19, s. 83-86, 2016. 
    5. Józef Banaszak. A checklist of the bee species (Hymenoptera, Apoidea ) of Poland, with remarks on their taxonomy and zoogeography: revised version. „Fragmenta Faunistica”. 43 (14), s. 135-193, 2000. 
    6. Michael S. Engel. On the classification of the bee genus Manuelia (Hymenoptera: Apidae). „Acta Entomologica Slovenica”. 20 (1), s. 65-72, 2012. 
    Eusocjalność – najwyższa wśród zwierząt forma społeczności polegająca na tworzeniu trwałych, co najmniej dwupokoleniowych kolonii, w których rolę reproduktorek przejmuje tylko część samic, a pozostali osobnicy współdziałają w opiece nad ich potomstwem. Gatunki eusocjalne nazywane są także prawdziwie społecznymi dla odróżnienia od gatunków o mniejszym stopniu uspołecznienia (quasi-, semi- i subsocjalnych).Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Zadrzechnia (Xylocopa) – rodzaj pszczół z rodziny pszczołowatych i podrodziny zadrzechniowatych. Jedyny z monotypowego plemienia zadrzechni (Xylocopini). Takson kosmopolityczny, obejmujący około 400 opisanych gatunków.
    Sternum (l. mn. sterna) – brzuszna (spodnia) część segmentów ciała budujących tułów i odwłok u stawonogów. Złożona z jednego lub więcej sklerytów zwanych płytkami brzusznymi lub sternitami. Sternity są brzusznymi częściami egzoszkieletu. Z niektórych mogą odchodzić do wewnątrz ciała wypustki zwane endosternitami, będące częścią endoszkieletu i punktem zaczepu mięśni. Pojedynczy sternit lub sternum może obejmować jeden, więcej lub tylko część brzusznego rejonu danego segmentu. Płytki brzuszne charakteryzują się u stawonogów większą zmiennością niż tergity i mogą być obecne lub nie w tej samej głównej grupie taksonomicznej, a gdy występują odznaczają się dużą różnorodnością kształtów i form nawet w różnych regionach ciała u przedstawicieli tego samego gatunku. Snodgrass zaleca stosowanie nazwy sternum do przypadków gdy jest ono jedno na danym segmencie, zaś sternit do jednostek na które wtórnie zostało podzielone sternum, zaznaczając jednak, że część entomologów używa terminu sternum dla brzusznej powierzchni całego tułowia i odwłoka, a sternit dla poszczególnych sklerytów.
    Pszczoły właściwe (Apinae) – podrodzina owadów z rodziny pszczołowatych, które wytworzyły skomplikowane struktury społeczne. Najwyżej zorganizowane społeczności (tzw. owady eusocjalne) tworzą plemiona:
    Gatunek kosmopolityczny (organizm kosmopolityczny) – gatunek o bardzo szerokim zasięgu geograficznym, obejmującym wiele stref klimatycznych i stref ekologicznych. Wiele gatunków uzyskało ten status w wyniku działalności człowieka - zostały przezeń zawleczone w miejsca, w których w innym przypadku by nie występowały (np. szczury, mucha domowa, pchły). Określenie "kosmopolityczny" w przypadku organizmów dotyczyć może też taksonów wyższych od gatunku.
    Charles Duncan Michener (ur. 22 września 1918 w Pasadenie, zm. 1 listopada 2015 w Lawrence) – amerykański entomolog.
    Klad (z gr. ο κλάδος – gałąź) – w kladystyce, grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe). W ujęciu ścisłym klady rozdzielają się dychotomicznie, tworząc dychotomiczne drzewo pokrewieństw. Diagramy przedstawiające drzewa pokrewieństw konstruowane metodami kladystycznymi nazywane są kladogramami. Ponieważ klady obejmują organizmy wszelkich rang systematycznych i mogą dotyczyć grup organizmów opisywanych w systemach klasyfikacyjnych w ramach zróżnicowanych kategorii systematycznych (lub ich części) – zwykle organizmy należące do określonego kladu nazywa się mianem "grupy".

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.864 sek.