• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wyspy Samoa

    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Samoa (pełna oficjalna nazwa: Niezależne Państwo Samoa) – państwo w Oceanii, obejmujące zachodnią część Wysp Samoa (pozostałe stanowią terytorium Stanów Zjednoczonych jako Samoa Amerykańskie). Do 1997 znane było jako Samoa Zachodnie.
    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Mapa archipelagu Samoa

    Wyspy Samoa – grupa 14 wysp wulkanicznych na Oceanie Spokojnym, w Polinezji. Wulkan na wyspie Savaiʻi jest czynny. Główne wyspy to: Savaiʻi, Upolu, Tutuila i wyspy Manuʻa. Archipelag jest podzielony pomiędzy niepodległe państwo Samoa i Samoa Amerykańskie, zależne od Stanów Zjednoczonych.

    Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.Kakao (nah. cacahuatl – ziarno kakaowe) – nasiona z owoców kakaowca, z których proszek stosowany jest jako składnik wielu wyrobów cukierniczych: tabliczek czekolady, napojów, polew, wiórków czekoladowych, mas czekoladowych, cukierków.

    Powierzchnia wysp wynosi 3028 km², zamieszkuje je 208 tys. osób (1993). Największym miastem jest Apia (32 tys. mieszkańców w 1986). Ludność Samoa zajmuje się głównie uprawą palmy kokosowej (kopra), kakao, bananów, kukurydzy, ryżu. Znaczącą rolę odgrywa także turystyka – Samoa jest corocznie odwiedzane przez blisko 100 tysięcy turystów.

    Samoańczycy - rdzenna ludność Wysp Samoa, odłam Polinezyjczyków. W 1991 roku ich liczebność wynosiła 327 tys., z czego 186 tys. zamieszkiwało państwo Samoa (wówczas pod nazwą Samoa Zachodnie), a ok. 49 tys. Samoa Amerykańskie. Pozostałe 90 tys. Samoańczyków stanowili emigranci (głównie na Nowej Zelandii, mniejsze skupiska także w USA i Australii). Samoańczycy posługują się językiem samoańskim z rodziny polinezyjskiej oraz językiem angielskim. Ich przodkowie osiedlili się na Wyspach Samoa w II tysiącleciu p.n.e. Przez wieki Samoa było jednym z ważniejszych ośrodków kultury polinezyjskiej.Terytoria mandatowe – terytoria (kolonie) odebrane po I wojnie światowej Niemcom i Turcji i powierzone, uchwałą Ligi Narodów, do administracji państwom zwycięskiej Ententy: Wielkiej Brytanii, Francji lub Belgii, a także Japonii, Australii i Związkowi Południowej Afryki. Państwa te nazywane były "mandatariuszami".
    Piaszczysta plaża na wyspie Samoa

    Geografia fizyczna[ | edytuj kod]

    Budowa geologiczna i rzeźba[ | edytuj kod]

    Wyspy Samoa są pochodzenia wulkanicznego, a mniejsze są wyspami koralowymi. Samoa leżą na oceanicznym grzebiecie ciągnącym się z północnego zachodu na północny wschód. Podłoże wysp budują skały wulkaniczne. Większe wyspy są górzyste, najwyższy szczyt – wulkan Silisili wznosi się na 1858 m n.p.m. Mniejsze wyspy są nizinne. Samoa cechują się występowaniem żyznych pokryw glebowych.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Upolu – wyspa w archipelagu Samoa. Na Upolu znajduje się stolica kraju Apia. Na południowy wschód od wyspy znajdują się dwie mniejsze: Nuʻutele oraz Nuʻulua, a na zachód Manono i Apolima. Najwyższy szczyt, góra Fito ma 1113 metrów n.p.m.
    Krajobraz wnętrza jednej z wysp

    Klimat[ | edytuj kod]

    Samoa leżą w strefie klimatu równikowego wilgotnego, gdzie nie ma wyraźnej pory suchej. Temperatury średnie wynoszą 26–27 °C, gdzie dobowe i roczne amplitudy nie przekraczają 2 °C. Opady deszczu są obfite i sięgają 5000 mm rocznie. Region cechuje wysoka wilgotność powietrza utrzymująca się przez cały rok.

    Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologiaRyż (Oryza L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych obejmujący 25 gatunków. Występuje w strefie klimatów gorących i ciepłych na całym świecie. Ryż spożywczy, będący podstawą wyżywienia 1/3 ludności świata , jest produktem otrzymywanym z ziarna ryżu siewnego.

    Wody[ | edytuj kod]

    Sieć rzeczna na największych wyspach jest stosunkowo dobrze rozwiniętą, rzeki są krótkie, liczne są wodospady. Na mniejszych wyspach sieć rzeczna nie istnieje. Część rzek nie uchodzi do oceanu. Na wyspie Upolu leżą jeziora kraterowe, jednym z nich jest Lanoto, głębokie na 600 m.

    Wyspa wulkaniczna - wyspa, która powstała przez wynurzenie się wzniesienia wulkanicznego ponad powierzchnię morza. Wyspy takie występują zwłaszcza w łukach wyspowych za strefą subdukcji lub w miejscach, gdzie pod skorupą ziemską znajdują się plamy gorąca. Są to wystające ponad powierzchnię wody fragmenty podwodnych wulkanów, np. Hawaje.Banan – jadalny owoc tropikalny, z botanicznego punktu widzenia – jagoda, produkowany przez kilka gatunków roślin okrytonasiennych z rodzaju banan (Musa), najczęściej są to owoce banana zwyczajnego.

    Flora i fauna[ | edytuj kod]

    Szata roślinna dobrze zachowana. Lasy obejmują 50% powierzchni kraju. Na wyspach rosną lasy tropikalne, cechujące się bogactwem gatunkowym. Rosną m.in. palmy i bananowce. Brzegi wysp porastają fragmenty zarośli namorzynowych. W wodach oceanu rosną rafy koralowe. Fauna jest uboga. Liczne są ptaki, oraz zwierzęta morskie jak skorupiaki i wiele gatunków ryb w tym rekiny.

    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.Miasto (od prasłow. „местьце", „mě́sto"–„miejsce”) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

    Historia[ | edytuj kod]

    Wyspy Samoa zostały odkryte w 1. połowie XVIII w. Od XVIII wieku obszar penetracji francuskiej i amerykańskiej. W 1899 na mocy układów politycznych między Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Niemcami wyspy zostały podzielone pomiędzy Niemcy (większa część zachodnia) i USA (część wschodnia). W 1919 Samoa Zachodnie przeszło jako terytorium mandatowe pod administrację nowozelandzką, a w 1962 ogłosiło niepodległość (głowa państwa – nieprzerwanie od uzyskania niepodległości król Malietoa Tanumafili II, do 1963 razem z Tupua Tamasese Meaʻole). Obecnie nosi nazwę Samoa. Część wschodnia – Samoa Amerykańskie – ma nadal status terytorium zamorskiego Stanów Zjednoczonych.

    Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy, obok Atlantyku, na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 155,6 mln km² zajmuje 30% całej powierzchni Ziemi. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Spokojny.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Samoańczycy
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Encyklopedia Geograficzna Świata: Australia, Oceania, Antarktyda. Wyd. OPRES Kraków 1997 ​ISBN 83-85909-24-9​.
  • Samoa. Warunki naturalne, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2011-02-06].
  • Kukurydza zwyczajna (Zea mays) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny wiechlinowatych. Należy do zbóż. Pochodzi z Meksyku. Nie występuje w formie dzikiej. Największymi producentami są Stany Zjednoczone, Chiny i Brazylia.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kopra - wysuszony miąższ (bielmo) orzechów palmy kokosowej (kokosowca). Zawiera on około 70% tłuszczu, jest stosowany do wyrobu oleju kokosowego, oczyszczony i rozdrobniony (wiórki) używany jest w przemyśle cukierniczym m.in. do wyrobu tortów i ciast.
    Samoa Amerykańskie (Terytorium Samoa Amerykańskiego; ang. American Samoa, Territory of American Samoa; samoa. Amerika Samoa lub Samoa Amelika) – terytorium nieinkorporowane USA zajmujące wschodnią część Wysp Samoa oraz atol Swains na Oceanie Spokojnym. Zachodnią część wysp zajmuje niepodległe państwo Samoa (dawniej Samoa Zachodnie).
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Polinezja (z stgr. πολύς polys „liczny” + νῆσος nesos „wyspa”) – wschodnia część Oceanii, położona w środkowej części Oceanu Spokojnego, po obu stronach równika i po obu stronach linii zmiany daty. Wyspy Polinezji są pochodzenia wulkanicznego lub koralowego. Klimat wysp jest gorący i wilgotny; porasta je bujna roślinność międzyzwrotnikowa.
    Wyspa – trwały fragment lądowej powierzchni Ziemi, który jest otoczony ze wszystkich stron wodą. Wyspy istnieją więc na rzekach, jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.
    Turystyka – zjawisko przestrzennej ruchliwości ludzi, które związane jest z dobrowolną zmianą miejsca pobytu, środowiska i rytmu życia. Obejmuje całokształt stosunków i zjawisk związanych z ruchem turystycznym.
    Kokos właściwy, palma kokosowa (Cocos nucifera L.) – jedyny gatunek z monotypowego rodzaju kokos (Cocos L.), należącego do rodziny arekowatych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.