• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wyspa Man



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Hordeum vulgare L.. 17 października 2012 r. tygodnik Nature poinformował, że brytyjscy naukowcy rozszyfrowali genom jęczmienia.Cło – opłata pobierana przez państwo w związku z przemieszczaniem towarów przez granicę celną (powszechnie stosuje się cła importowe, niemniej w niektórych państwach ocleniu podlega również eksport i tranzyt).
    Historia[ | edytuj kod]

    Wyspa była zasiedlona przez człowieka już w czasach prehistorycznych. Najstarsze narzędzia krzemienne, znalezione na wyspie, pochodzą ze środkowej epoki kamiennej (8-5 tys. lat p.n.e.). Z okresu neolitu pochodzą znaleziska, świadczące o tym, że ówcześni mieszkańcy zajmowali się już rolnictwem i hodowlą, a także kamienne kręgi, licznie spotykane na półwyspie Maughold w północno-wschodniej części wyspy. Przypuszczalnie ok. 200 r. p.n.e. zasiedlili wyspę Celtowie. Pozostały po nich liczne znaleziska w postaci ruin fortalicji, wyrobów z żelaza itp. W V i VI wieku została schrystianizowana przez mnichów irlandzkich, jednak elementy pogańskie były żywe jeszcze długo i dopiero ok. połowy VII w. tradycyjne kamienie nagrobne zostały zastąpione przez krzyże. Od IX wieku wyspa była najeżdżana przez Normanów, a z czasem stała się ich siedzibą. Normanowie założyli parlament wyspy Man (Tynwald) i wprowadzili wiele obowiązujących do dziś regulacji prawnych. Po językach romańskich pozostały w języku manx niewielkie ślady.

    Irlandia – trzecia pod względem wielkości wyspa w Europie. Pod względem politycznym wyspa podzielona jest na dwie części: Irlandię i Irlandię Północną, która jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm. Ich kultura zaczęła się kształtować w średniowieczu pod wpływami celtyckimi, romańskimi (gł. francuskimi) oraz skandynawskimi (głównie normańskimi i nordyckimi). Od czasów nowożytnych zaczęła wpływać na kulturę reszty świata. Za pierwszego Anglika uważa się człowieka z Boxgrove, którego szczątki znaleziono w hrabstwie West Sussex.

    W 1079 roku utworzone zostało normańskie Królestwo Mann i Wysp, które istniało aż do czasu podboju Man przez Szkocję w roku 1266. Cały czas pretensję do wyspy zgłaszali królowie Anglii; ostatecznie protektorat nad wyspą objęli w 1333 roku. W 1703 roku władze brytyjskie wydały Act of Settlement, który gwarantował prawa mieszkańców i był początkiem znoszenia ustroju feudalnego. W 1765 roku władze brytyjskie kupiły od księcia Altholl suwerenność wyspy za 70 tysięcy funtów i roczną pensję, a w roku 1828 uregulowano jej status jako dependencji korony brytyjskiej. W 1866 roku zwiększono uprawnienia parlamentu lokalnego, a w 1881 roku przyznano prawa wyborcze kobietom.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.

    Do połowy XIX wieku celtycki język manx był w powszechnym użyciu.

    Od 1907 roku na wyspie Man organizowane są wyścigi Isle of Man TT – uliczne wyścigi motocyklowe zaliczane do jednych z najbardziej widowiskowych i niebezpiecznych imprez tego typu na świecie. Wyspa jest jedynym terytorium brytyjskim, na którym nie obowiązuje ograniczenie prędkości.

    Władcy wyspy Man[ | edytuj kod]

    Królowie wyspy Man

    Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Szyb – wyrobisko kapitalne górnicze pionowe lub pochyłe o nachyleniu powyżej 45° o przekroju poprzecznym powyżej 4 m² i znacznej głębokości, prowadzące z powierzchni terenu do położonego w głębi ziemi złoża kopaliny użytecznej, lub łączące wyrobiska poziome pod ziemią.
  • Sionnain ?-650
  • Gofraid mac Fergusa 836-853
  • Tryggvi 870-880
  • Asbjorn Skerjablesi 880-899
  • Gibhleachan 921-937
  • Mac Ragnall 937-942
  • Magnus I 972-978
  • Godfred II 978-989
  • Harald I 989-999
  • Godfred III 999-1000
  • Ragnald I Godfredson 1000-1005
  • Kenneth Godfredson 1005-1014
  • Swein Kennethson 1014-1034
  • Harald II Czarny 1034-1052
  • Echmarcach mac Ragnaill 1052-1061
  • Murchaid mac Diarmait 1061-1070
  • Fingal Gofredson 1070-1079
  • Godfred IV Crovan 1079-1095
  • Lagman 1095-1099
  • Magnus III Bosy 1099-1102, król Norwegii
  • Lagman 1102
  • Sigurd I Krzyżowiec 1102-1103, król Norwegii
  • Langman 1103-1104
  • Domnall mac Teige 1114-1115
  • Murchadh O'Brian 1115-1137
  • Olaf I Czerwony 1137-1153
  • Ragnald II 1153-1154
  • Godfred V Czarny 1154-1158
  • Somerled 1158-1164
  • Godfred V Czarny 1164
  • Ragnald III 1164
  • Godfred V Czarny (ponownie) 1164-1187
  • Ragnald IV 1187-1229
  • Olaf II Czarny 1229-1237
  • Harald I 1237-1248
  • Ragnald V 1248-1249
  • Harald II 1249-1250
  • Ivarr 1250-1252
  • Magnus 1252-1265
  • Rządy szkockie 1265-1275

    Hodowla – zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych (np. doświadczalnych w nauce).Owies (Avena L.) – rodzaj roślin należących do rodziny wiechlinowatych obejmujący około 35 gatunków (wiele z nich to rośliny uprawne), które w stanie dzikim występują w basenie morza Śródziemnego i Azji Środkowej, a w Polsce dziko występuje głównie owies głuchy (chwast). Gatunkiem typowym jest Avena sativa L..
  • Godfred VI Magnuson 1275
  • Rządy szkockie 1275-1290

    Rządy angielskie 1290-1293

    Rządy szkockie 1293-1296

    Rządy angielskie 1296-1313

    Rządy szkockie 1313

    Okres sporny między Szkocją i Anglią o dominację nad wyspą 1313-1333

    W 1333 król Anglii, Edward III, podporządkował sobie Wyspę Man, którą oddał w lenno rodzinie de Montacute.

  • William I de Montacute 1333-1344
  • William II de Montacute 1344-1392
  • William Le Scrop 1392-1399
  • Henry Percy 1399-1405
  • John I Stanley 1405-1414
  • John II Stanley 1414-1437
  • Thomas I Stanley 1437-1459
  • Thomas II Stanley 1459-1504
  • Lordowie Wyspy Man

    Ziemniak, kartofel, psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) – gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Nazwa ”ziemniak” odnosi się zarówno do całej rośliny, jak i do jej jadalnych, bogatych w skrobię bulw pędowych, z powodu których gatunek jest uprawiany na masową skalę. Roślina wywodzi się z Andów, gdzie udomowiono ją ok. 8 tysięcy lat temu. Ziemniak został przywieziony do Europy w końcu XVI wieku, w ciągu następnych stuleci stał się integralną częścią wielu kuchni z całego świata. Obecnie jest czwartą pod względem produkcji rośliną uprawną (po pszenicy, ryżu i kukurydzy).Poznaj Świat – najstarszy polski miesięcznik podróżniczo-reportażowy, ukazujący się od 1948. Początkowo przez pół wieku był to popularno-naukowy miesięcznik geograficzny, wydawany przez Polskie Towarzystwo Geograficzne. Od 2002 do 2010 wydawcą było Wydawnictwo Bernardinum z Pelplina. Obecnym wydawcą jest firma Probier z Gdańska. Redakcja od lat mieści się w Gdańsku (z dwuletnią przerwą na incydent warszawski), natomiast biuro reklamy i marketingu w Warszawie. Redaktorem naczelnym jest Dariusz Małkowski. Pismo posiada liczne grono współpracujących z nim sympatyków. Wraz z ostatnią zmianą wydawcy zmienił się format i szata graficzna miesięcznika, a do współpracy zostali zaproszeni znani polscy podróżnicy, dziennikarze i publicyści.
  • Thomas III Stanley 1504-1521
  • Edward Stanley 1521-1572
  • Henry Stanley 1572-1593
  • Ferdinand Stanley 1593-1594
  • Rządy angielskie 1594-1610

  • William I Stanley 1610-1612
  • Elizabeth Stanley 1612-1627
  • James I Stanley 1627-1651
  • Rządy angielskie 1651-1660

  • Charles Stanley 1660-1672
  • William II Stanley 1672-1702
  • James II Stanley 1702-1736
  • James Murray 1736-1764
  • John Murray 1764-1765
  • W 1765 tytuł Lorda Wyspy Man został sprzedany królowi Zjednoczonego Królestwa. Na terytorium wyspy władzę przejął, reprezentujący monarchę, gubernator porucznik.

    Zabytki[ | edytuj kod]

  • Cashtal yn Ard
  • Teleinformatyka, ICT (akronim od ang. Information and Communication Technologies) – dział telekomunikacji i informatyki, zajmujący się technologią przesyłu informacji oraz narzędziami logicznymi do sterowania przepływem oraz transmisją danych za pomocą różnych medium. Jest obecnie uznawane za jedną z ważniejszych gałęzi IT.Sigurd I Krzyżowiec, (norw. Sigurd I (Magnusson) Jorsalfare) (ur. ok. 1090, zm. 26 marca 1130) – król Norwegii w latach 1103-1130 z dynastii Yngling.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Cashtal yn Ard (w języku manx „Zamek na Wzgórzu”) – neolityczny grobowiec znajdujący się w pobliżu Maughold w północno-zachodniej części Wyspy Man.
    Manx, Mańczycy (ang. Manx (people), man. Manninee) – naród celtycki z silnymi wpływami angielskimi i skandynawskimi, zamieszkujący głównie Wyspę Man, Anglię i Stany Zjednoczone.
    Snaefell (z jęz. staronord. oznacza "śnieżne wzgórze", manx Sniaul) – najwyższa góra na Wyspie Man o wysokości 621 m n.p.m. Mówi się, że w pogodny dzień ze szczytu góry można ujrzeć sześć królestw: Anglii, Irlandii, Szkocji, Walii, Man oraz Królestwo Niebieskie.
    Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.
    Fasola (Phaseolus L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub bylin należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej i do Europy dotarła po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Do rodzaju tego, liczącego ponad 30 gatunków, należą jedne z ważniejszych roślin uprawnych. W Polsce nie rosną dziko, wyłącznie jako rośliny uprawne. Gatunkiem typowym jest Phaseolus vulgaris.
    Magnus VI Prawodawca (norw. Magnus Håkonsson Lagabøte), ur. 1238, zm. 9 maja 1280 – król Norwegii od 1257 jako koregent swojego ojca, samodzielne rządy przejął w 1263.
    Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.