• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wyspa Man



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm. Ich kultura zaczęła się kształtować w średniowieczu pod wpływami celtyckimi, romańskimi (gł. francuskimi) oraz skandynawskimi (głównie normańskimi i nordyckimi). Od czasów nowożytnych zaczęła wpływać na kulturę reszty świata. Za pierwszego Anglika uważa się człowieka z Boxgrove, którego szczątki znaleziono w hrabstwie West Sussex.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Transport[]

    Na wyspę Man można dostać się drogą powietrzną lub morską. Lotnisko Ronaldsway Airport znajduje się w południowo-wschodniej części wyspy, blisko Derbyhaven. Samoloty bezpośrednio na wyspę latają z licznych portów lotniczych w Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz z Jersey i Szwajcarii. Główny port morski leży w obrębie stolicy Douglas. Promy na wyspę wypływają z Wielkiej Brytanii i Irlandii. Przewoźnik promowy, obsługujący te przeprawy, należy do najstarszych w Europie. Poza miejscowościami na drogach nie ma ograniczenia prędkości. Z tego powodu telewizja BBC nagrywa program Top Gear na wyspie Man.

    Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.Sigurd I Krzyżowiec, (norw. Sigurd I (Magnusson) Jorsalfare) (ur. ok. 1090, zm. 26 marca 1130) – król Norwegii w latach 1103-1130 z dynastii Yngling.

    Historia[]

    Wyspa była zasiedlona przez Celtów. W V i VI wieku została schrystianizowana przez mnichów irlandzkich. Od IX wieku była najeżdżana przez Normanów, z czasem stała się ich siedzibą. Normanowie założyli parlament wyspy Man (Tynwald) i wprowadzili wiele obowiązujących do dziś regulacji prawnych. Po językach romańskich pozostały w języku manx niewielkie ślady.

    Manx, Mańczycy (ang. Manx (people), man. Manninee) – naród celtycki z silnymi wpływami angielskimi i skandynawskimi, zamieszkujący głównie Wyspę Man, Anglię i Stany Zjednoczone.Snaefell (z jęz. staronord. oznacza "śnieżne wzgórze", manx Sniaul) – najwyższa góra na Wyspie Man o wysokości 621 m n.p.m. Mówi się, że w pogodny dzień ze szczytu góry można ujrzeć sześć królestw: Anglii, Irlandii, Szkocji, Walii, Man oraz Królestwo Niebieskie.

    W 1079 roku utworzone zostało Królestwo Mann i Wysp, które istniało aż do czasu podboju Man przez Szkocję w roku 1266. Cały czas pretensję do wyspy zgłaszali królowie Anglii; ostatecznie protektorat nad wyspą objęli w 1333 roku. W 1703 roku władze brytyjskie wydały Act of Settlement, który gwarantował prawa mieszkańców i był początkiem znoszenia ustroju feudalnego. W 1765 roku władze brytyjskie kupiły od księcia Altholl suwerenność wyspy za 70 tysięcy funtów i roczną pensję, a w roku 1828 uregulowano jej status jako terytorium podległego Koronie Brytyjskiej. Do połowy XIX wieku celtycki język manx był w powszechnym użyciu.

    Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.Magnus VI Prawodawca (norw. Magnus Håkonsson Lagabøte), ur. 1238, zm. 9 maja 1280 – król Norwegii od 1257 jako koregent swojego ojca, samodzielne rządy przejął w 1263.

    W 1866 roku zwiększono uprawnienia parlamentu lokalnego, a w 1881 roku przyznano prawa wyborcze kobietom. Od 1907 roku na wyspie Man organizowane są wyścigi Isle of Man TT: uliczne wyścigi motocyklowe zaliczane do jednych z najbardziej widowiskowych i niebezpiecznych imprez tego typu na świecie. Wyspa jest jedynym terytorium brytyjskim, na którym nie obowiązuje ograniczenie prędkości.

    Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.Magnus III Bosy norw. Magnus Berføtt Olavsson, (ur. ok. 1070, zm. 24 sierpnia 1103) – król Norwegii w latach 1093-1103 z dynastii Yngling, oraz władca królestwa Mann i Wysp w latach 1099-1102.

    Władcy wyspy Man[]

    Królowie wyspy Man

  • Sionnain ?-650
  • Gofraid mac Fergusa 836-853
  • Tryggvi 870-880
  • Asbjorn Skerjablesi 880-899
  • Gibhleachan 921-937
  • Mac Ragnall 937-942
  • Magnus I 972-978
  • Godfred II 978-989
  • Harald I 989-999
  • Godfred III 999-1000
  • Ragnald I Godfredson 1000-1005
  • Kenneth Godfredson 1005-1014
  • Swein Kennethson 1014-1034
  • Harald II Czarny 1034-1052
  • Echmarcach mac Ragnaill 1052-1061
  • Murchaid mac Diarmait 1061-1070
  • Fingal Gofredson 1070-1079
  • Godfred IV Crovan 1079-1095
  • Lagman 1095-1099
  • Magnus III Bosy 1099-1102, król Norwegii
  • Lagman 1102
  • Sigurd I Krzyżowiec 1102-1103, król Norwegii
  • Langman 1103-1104
  • Domnall mac Teige 1114-1115
  • Murchadh O'Brian 1115-1137
  • Olaf I Czerwony 1137-1153
  • Ragnald II 1153-1154
  • Godfred V Czarny 1154-1158
  • Somerled 1158-1164
  • Godfred V Czarny 1164
  • Ragnald III 1164
  • Godfred V Czarny (ponownie) 1164-1187
  • Ragnald IV 1187-1229
  • Olaf II Czarny 1229-1237
  • Harald I 1237-1248
  • Ragnald V 1248-1249
  • Harald II 1249-1250
  • Ivarr 1250-1252
  • Magnus 1252-1265
  • Rządy szkockie 1265-1275

    Ronaldsway Airport – (IATA: IOM, ICAO: EGNS) znane jako lotnisko Wyspy Man. Lotnisko znajduje się pomiędzy miejscowościami Ballasalla i Castletown. Położone jest w odległości około 6 mil (11 km) na południowy zachód od stolicy Wyspy Man – Douglas.Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.
  • Godfred VI Magnuson 1275
  • Rządy szkockie 1275-1290

    Rządy angielskie 1290-1293

    Rządy szkockie 1293-1296

    Rządy angielskie 1296-1313

    Rządy szkockie 1313

    Okres sporny między Szkocją i Anglią o dominacje nad wyspą 1313-1333

    W 1333 król Anglii, Edward III podporządkował sobie Wyspę Man, którą oddał w lenno rodzinie de Montacute.

  • William I de Montacute 1333-1344
  • William II de Montacute 1344-1392
  • William Le Scrop 1392-1399
  • Henry Percy 1399-1405
  • John I Stanley 1405-1414
  • John II Stanley 1414-1437
  • Thomas I Stanley 1437-1459
  • Thomas II Stanley 1459-1504
  • Lordowie Wyspy Man

    Zakon mniszy, zakon kontemplacyjny (z gr. μοναχός monachos – samotnik, z łac. contemplare – wpatrywać się) – katolicka i prawosławna forma życia zakonnego, polegająca w pierwotnej wersji na całkowitym odcięciu się od świata zewnętrznego i życie w całkowitym odosobnieniu lub w nielicznej zamkniętej wspólnocie, poświęcone prawie wyłącznie modlitwie i kontemplacji Boga.Chrystianizacja – proces wypierania rodzinnych wierzeń etnicznych, osiadłego w określonym rejonie ludu, przez wiarę chrześcijańską. Jego największe nasilenie przypadało w okresie średniowiecza, a spowodowane było dominującą pozycją chrześcijaństwa wśród ówczesnych europejskich władców oraz rosnącymi wpływami papiestwa.
  • Thomas III Stanley 1504-1521
  • Edward Stanley 1521-1572
  • Henry Stanley 1572-1593
  • Ferdinand Stanley 1593-1594
  • Rządy angielskie 1594-1610

  • William I Stanley 1610-1612
  • Elizabeth Stanley 1612-1627
  • James I Stanley 1627-1651
  • Rządy angielskie 1651-1660

  • Charles Stanley 1660-1672
  • William II Stanley 1672-1702
  • James II Stanley 1702-1736
  • James Murray 1736-1764
  • John Murray 1764-1765
  • W 1765 tytuł Lorda Wyspy Man został sprzedany królowi Anglii. Na terytorium wyspy władzę przejął, reprezentujący monarchę, gubernator porucznik.

    Protektorat (z łac. protectio – osłona) – jedna z form zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora). Protektorat zachowuje jako kraj niektóre swoje instytucje, rząd i administrację, ale znajduje się pod kontrolą obcego państwa, które prowadzi jego sprawy zewnętrzne np. politykę zagraniczną i gospodarczą.Wrzosowisko – bezleśna formacja zimozielonych krzewinek. Wrzosowiska występują w klimacie umiarkowanym i wilgotnym, na glebach piaszczystych i kwaśnych. Zajmują wielkie przestrzenie, głównie na terenach, na które docierają wpływy ciepłego i wilgotnego powietrza atlantyckiego.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wielka Brytania (ang. Great Britain) – wyspa na północy Oceanu Atlantyckiego, położona na północny zachód od kontynentalnej Europy. W całości wchodzi w skład państwa Wielka Brytania, stanowiąc większość jego powierzchni. Jest największą wyspą w archipelagu Wysp Brytyjskich i zarazem największą wyspą Europy, jej powierzchnia wynosi 209 331,1 km², co czyni ją także 9. wyspą pod względem powierzchni na świecie.
    Ramsey (manx Rhumsaa) – miasto na północnym wybrzeżu wyspy Man nad zatoką Ramsey Bay; port morski; 7398 mieszkańców (2008). Trzecie co do wielkości miasto wyspy.
    Klif, faleza, urwisko brzegowe, brzeg wysoki – stroma, często pionowa ściana brzegu morskiego lub jeziornego, utworzona wskutek podmywania brzegu przez fale (procesu abrazji) zachodzącego u jej podstawy na styku z platformą abrazyjną.
    BBC (skrót od British Broadcasting Corporation, Brytyjska Korporacja Nadawcza) – główny brytyjski publiczny nadawca radiowo-telewizyjny, największa tego rodzaju instytucja na świecie.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Tynwald (Thingvöller, manx Tinvaal) – dwuizbowy parlament wyspy Man, działający nieprzerwanie od 979 roku, a zatem starszy niż parlament westminsterski.
    Wyspy Brytyjskie (ang. The British Isles, irl. Éire agus an Bhreatain Mhór, wal. Ynysoedd Prydain; 2) – megaregion fizycznogeograficzny Europy Zachodniej. Grupa wysp w północno-wschodniej części Atlantyku, położona na północny zachód od kontynentalnej Europy, oddzielona od niej kanałem La Manche i Cieśniną Kaletańską.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.