• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wyspa Adelajdy

    Przeczytaj także...
    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych, w skrócie UNEP (ang. United Nations Environmental Programme) – agenda ONZ powołana rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 2997 z 16 grudnia 1972 roku w celu prowadzenia przez ONZ działań w zakresie ochrony środowiska i stałego monitorowania jego stanu na świecie. Siedziba UNEP mieści się w Nairobi, stolicy Kenii. Na czele sekretariatu programu stoi Niemiec Achim Steiner.
    Chile (Republika Chile, hiszp. República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.

    Wyspa Adelajdy (ang. Adelaide Island, hiszp. Isla Adelaida, Isla Bergano) – wyspa w Antarktyce, położona na Morzu Bellingshausena (Ocean Południowy) na zachód od Półwyspu Antarktycznego. Rozciąga się na długości 121 km, ma szerokość 32 km i powierzchnię ponad 4,6 tys. km.

    Morze Bellingshausena – morze Oceanu Południowego rozciągające się na zachód od Półwyspu Antarktycznego, między Wyspą Aleksandra a Wyspą Thurstona. Jego powierzchnia wynosi 487 tys. km², a maksymalna głębokość – 4115 m. Jego zasolenie wynosi 33‰. Na Morzu Bellingshausena znajdują się wyspy: Charcota, Piotra I, Smyleya i Spaatza. Część Antarktydy położona nad Morzem Bellingshausena nosi nazwę Ziemi Ellswortha. Wybrzeża antarktyczne noszą nazwy Wybrzeża Eightsa i Wybrzeża Bryana.Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię), jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: Falklandy/Malwiny, Georgię Południową, Sandwich Południowy, Islas Auroras wraz z Orkadami Południowymi, Szetlandami Południowymi oraz z częścią Antarktydy administrowanej przez Argentynę na mocy Traktatu Antarktycznego powierzchnia łączna kraju wynosi 3 761 274 km², co czyni kraj ten ósmym na świecie pod względem powierzchni. Terytorium kraju podzielone jest na 23 prowincje i jedno miasto autonomiczne – stolica kraju Buenos Aires. Argentyna jest członkiem – założycielem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur, a także członkiem Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu, grupy krajów G15 oraz G20. Kraj uznawany jest za mocarstwo lokalne z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego. W Ameryce Łacińskiej kraj ten ma piąty nominalny PKB na mieszkańca i najwyższy PKB mierzony parytetem siły nabywczej. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do rynków wschodzących, ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów.

    Geografia[]

    Najwyższy punkt na wyspie, Mount Liotard, wznosi się na wysokość 2317 metrów n.p.m. Na południe od wyspy rozciąga się Zatoka Małgorzaty, na północny wschód od niej leżą Wyspy Biscoe. Wyspa leży w obszarze roszczeń trzech państw: Argentyny, Chile i Wielkiej Brytanii.

    Adelajda Sachsen-Meiningen, niem. Adelheid Amalie Luise Therese Caroline (ur. 13 sierpnia 1792 w Meiningen, Turyngia, Niemcy, zm. 2 grudnia 1849 w Bentley Priory, Stanmore, Middlesex, Wielka Brytania) – księżna Clarence, królowa Wielkiej Brytanii.Język hiszpański (hiszp. idioma español, castellano) – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

    Historia[]

    Wyspa została odkryta w 1832 r. przez wyprawę pod dowództwem Johna Biscoe i nazwana na cześć brytyjskiej królowej Adelajdy Sachsen-Meiningen. Po raz pierwszy zbadana została na początku XX wieku przez francuską ekspedycję pod dowództwem Jean-Baptiste Charcota.

    Stacje polarne[]

    Na Wyspie Adelajdy znajduje się dwie stacje polarne: całoroczna brytyjska stacja Rothera i letnia stacja chilijska, Teniente Luis Carvajal Villaroel. Chilijska stacja pierwotnie należała do Wielkiej Brytanii i nosiła nazwę Base T; w latach 70. XX wieku Brytyjczycy przenieśli działalność do nowej stacji Rothera.

    Wyspa – trwały fragment lądowej powierzchni Ziemi, który jest otoczony ze wszystkich stron wodą. Wyspy istnieją więc na rzekach, jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.Base Teniente Luis Carvajal Villarroel – letnia stacja polarna należąca do Chile, położona na południowo-zachodnim krańcu Wyspy Adelajdy u wybrzeży Antarktydy. Powstała jako brytyjska baza Adelaide Island Station T, założona przez Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS, obecnie British Antarctic Survey) w 1961 roku.

    Zdjęcia[]

  • Zatoka Stonehouse Bay na Wyspie Adelajdy

  • Brytyjska stacja Rothera

  • Chilijska stacja Carvajal

  • Przypisy

    1. Islands of Antarctic Islands (ang.). Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych, 1998-03-02. [dostęp 2013-01-03].
    2. Nazwa polska i obcojęzyczne za KSNG: Antarktyka. „Nazewnictwo geograficzne Świata”. 8, 2006. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. 
    3. USGS Geographic Names Information System - Adelaide Island
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Wyspy Biscoe – niezamieszkany archipelag rozciągający się wzdłuż zachodniego wybrzeża Ziemi Grahama, pomiędzy Archipelagiem Palmera na północnym wschodzie a Wyspą Adelajdy na południowym zachodzie. Łańcuch wysp rozciąga się na dystansie ok. 130 km. W skład archipelagu wchodzą cztery wyspy główne: Renaud Island, Rabot Island, Lavoisier Island, Watkins Island i inne mniejsze. Archipelag został nazwany od nazwiska Johna Biscoe, kierownika brytyjskiej wyprawy antarktycznej, która zbadała wyspy w lutym 1831 roku.Jean-Baptiste Charcot (ur. 15 lipca 1867 w Neuilly-sur-Seine, zm. 16 września 1936 r. na morzu u wybrzeży Islandii) – francuski lekarz, żeglarz i badacz obszarów polarnych. Był synem znakomitego francuskiego lekarza neurologa i psychiatry, J.-M. Charcota.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zatoka Małgorzaty (ang. Marguerite Bay, hiszp. Bahía Margarita) – zatoka u wybrzeża Ziemi Grahama na Antarktydzie.
    Stacje polarne w Antarktyce – placówki badawcze założone przez różne państwa w Antarktyce. Stacje te składają się głównie z kontenerów badawczych i mieszkalnych oraz własnego źródła energii (generatora prądu). Do stacji polarnych zalicza się wszystkie stacje działające w ramach Komitetu Naukowego Badań Antarktycznych (Scientific Committee on Antarctic Research – SCAR). Stacje rozmieszczone są na samym kontynencie oraz na wyspach Antarktyki. Obecnie istnieje 39 całorocznych i 41 stacji czynnych tylko latem, a ponadto placówki dające bardziej ograniczone możliwości bytowe i mniej wygód: 18 obozów i 2 schronienia.
    Półwysep Antarktyczny (ang. Antarctic Peninsula, hiszp. Península Antártica) - półwysep Antarktydy, położony w jej zachodniej części, na południe od Ameryki Południowej. Jest to najbardziej na północ wysunięta część Antarktydy (przylądek Prime Head) i jedyna jej część, która wychodzi poza koło podbiegunowe południowe. Półwysep oblewają wody Oceanu Południowego, od wschodu - Morza Weddella, a od zachodu - Morza Bellingshausena. Jego długość wynosi 1300 km.
    Ocean Południowy (także: Południowy Ocean Lodowaty, Ocean Antarktyczny) – ocean rozciągający się od wybrzeża Antarktydy do równoleżnika 60°S, wzdłuż którego łączy się z oceanami: Spokojnym, Indyjskim i Atlantyckim. Ocean Południowy jest drugim najmniejszym spośród wszystkich pięciu. Jego obszar został formalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Organizację Hydrograficzną w roku 2000. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Południowy.
    Rothera Research Station – brytyjska stacja polarna położona w Rothera Point, po wschodniej stronie zatoki Ryder Bay, w południowo-wschodniej części Wyspy Adelajdy, zarządzana przez British Antarctic Survey (BAS). Rothera jest najważniejszym ośrodkiem Brytyjskiego Terytorium Antarktycznego, obszaru Antarktyki, który Wielka Brytania uznaje za swoje terytorium zamorskie.
    Antarktyka – znajdujący się na półkuli południowej obszar, który obejmuje Antarktydę wraz z lądolodami oraz otaczającymi ją wodami i wyspami. Najczęściej przyjmuje się, że granicę Antarktyki wyznacza strefa konwergencji antarktycznej, w której chłodne wody powierzchniowe znajdujące sie wokół Antarktydy stykają się z cieplejszymi wodami subantarktycznymi i zanurzają się w nich. W zależności od pory roku granica ta przesuwa się pomiędzy równoleżnikami 48 i 61°S. Zgodnie z definicją zawartą w Traktacie Antarktycznym za granicę Antarktyki uważa się równoleżnik 60°S.
    Na mocy art. 4 Traktatu Antarktycznego, który wszedł w życie w 1961, żadne z państw nie może zgłaszać w czasie obowiązywania traktatu roszczeń terytorialnych do obszarów znajdujących się na południe od 60°S. Jednak roszczenia, które zostały zgłoszone przed wejściem w życie traktatu nie zostały nim ani anulowane, ani negowane – przed wejściem postanowień Traktatu w życie roszczenia do fragmentów Antarktydy i wysp przyległych zgłosiło 7 państw: Argentyna, Australia, Chile, Francja, Norwegia, Nowa Zelandia i Wielka Brytania.

    Reklama