• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wysoka - Tatry



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Bartkowa Przełączka (słow. Bartkova štrbina) – wąska przełęcz znajdująca się w grani głównej Tatr w słowackiej części Tatr Wysokich. Siodło Bartkowej Przełączki oddziela Bartkową Turnię na zachodzie od Małego Ganku na wschodzie (dokładnie od nienazwanej małej turniczki znajdującej się w jego zachodniej grani). Na Bartkową Przełączkę nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest ona dostępna jedynie dla taterników.

    Wysoka (słow. Vysoká, niem. Tatraspitze, węg. Tátra-csúcs) – dwuwierzchołkowy szczyt o wysokości 2559 m, położony w grani głównej Tatr po stronie słowackiej. Wierzchołki mają prawie równą wysokość (wyższy o około 25 cm jest wierzchołek południowo-wschodni), a rozdziela je położona około 22 m niżej Przełączka w Wysokiej (Štrbina vo Vysokej). Wcześniejsze źródła podawały wysokość szczytu jako 2547 m lub 2560 m.

    Martin Spitzkopf-Urban (daty urodzin i śmierci nieznane) – przewodnik tatrzański pochodzenia spiskoniemieckiego, jeden z najbardziej aktywnych przewodników po południowej stronie Tatr w latach 1860–1880.Południowo-wschodnia grań Wysokiej (słow. Juhovychodný vedľajší hrebeň Vysokej) – grań tatrzańska odchodząca na południowy wschód w wierzchołku Wysokiej od grani głównej Tatr Wysokich, znajdująca się w słowackiej części Tatr Wysokich. Grań ta rozdziela dwie odnogi Doliny Złomisk – Złomiską Zatokę na południowym zachodzie od Dolinki Rumanowej na wschodzie. Południowo-wschodnia grań Wysokiej składa się z masywu Smoczego Szczytu bezpośrednio sąsiadującego z Wysoką, następnie wznoszą się w niej trzy Szarpane Turnie, a dalej najbardziej na południowy wschód wysunięty obiekt zwany Rumanową Kopką. Na żaden z obiektów w tej grani nie prowadzą znakowane szlaki turystyczne.

    Wysoka należy do Wielkiej Korony Tatr.

    Topografia[ | edytuj kod]

    Masyw Wysokiej położony jest pomiędzy masywami Rysów (rozdziela je przełęcz Waga – sedlo Váha) i Ganku (Gánok – rozdziela je szeroka Rumanowa Przełęcz). W grani w kierunku od Wysokiej do Małego Ganku (najbardziej na zachód wysuniętego wierzchołka w masywie Ganku) wyróżnia się następujące obiekty:

    Przełączka w Wysokiej (słow. Štrbina vo Vysokej) – przełęcz położona na wysokości ok. 2515 m n.p.m. znajdująca się w grani głównej Tatr Wysokich w ich słowackiej części. Przełączka w Wysokiej oddziela główny, północno-zachodni wierzchołek Wysokiej od jej południowo-wschodniego wierzchołka. Na Przełączkę w Wysokiej nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest dostępna jedynie dla taterników.Staroleśny Szczyt (także krótko Staroleśna, dawniej również Staroleśniański Szczyt, słow. Bradavica, niem. Warze, węg. Bibircs, 2476 m n.p.m.) – wybitny czterowierzchołkowy szczyt Tatr Wysokich, położony na terenie Słowacji, w bocznej grani odchodzącej na południowy wschód od grani głównej w zwornikowym szczycie Mała Wysoka (Východná Vysoká).
  • Zachodnia Rumanowa Przełęcz (Západné Rumanovo sedlo),
  • Rumanowe Czuby (Rumanové zuby) przedzielone przełęczą:
  • Zachodnia Rumanowa Czuba (Západný Rumanov zub),
  • Pośrednia Rumanowa Przełęcz (Prostredné Rumanovo sedlo),
  • Wschodnia Rumanowa Czuba (Východný Rumanov zub),
  • Wschodnia Rumanowa Przełęcz (Východné Rumanovo sedlo),
  • Bartkowa Turnia (Bartkova veža),
  • Bartkowa Przełączka (Bartkova štrbina).
  • Słowacy grań między Wysoką a Bartkową Turnią nazywają Rumanov hrebeň.

    Piarg – rodzaj rumowiska skalnego. Jest to nagromadzenie u podnóża stoku ostrokrawędzistych okruchów skalnych, które odpadły od stromego zbocza górskiego, głównie w wyniku procesów wietrzenia fizycznego. Piargi często występują w postaci stożka piargowego u wylotów żlebu. Słowo piarg pochodzi z gwary podhalańskiej. W taternictwie używa się określenia ruchomy piarg, oznaczającego taki piarg, który podczas chodzenia po nim obsuwa się pod stopami.Zachodnia Rumanowa Przełęcz (słow. Západné Rumanovo sedlo) – najbardziej wysunięte na zachód z trzech siodeł tworzących szeroką Rumanową Przełęcz, oddzielającą od siebie masywy Wysokiej i Ganku w słowackich Tatrach Wysokich. Jest położone w głównej grani Tatr, między dolnym uskokiem północno-wschodniej grani Wysokiej a Zachodnią Rumanową Czubą – jedną z dwóch Rumanowych Czub.

    Cztery najwyższe szczyty masywu, zwane Koroną Wysokiej (Koruna Vysokej), to kolejno od północnego zachodu:

  • Ciężki Szczyt, zwany dawniej Czeskim Szczytem (Ťažký štít), wznoszący się bezpośrednio powyżej Wagi, a od głównych wierzchołków oddzielony Przełęczą pod Wysoką,
  • północno-zachodni wierzchołek Wysokiej, z krzyżem,
  • południowo-wschodni wierzchołek Wysokiej,
  • Smoczy Szczyt (Dračí štít), oddzielony Przełęczą pod Smoczym Szczytem, w którego południowo-wschodniej grani wyróżniają się znacznie już niższe Szarpane Turnie (Ošarpance), z których najwyższa jest Wielka Szarpana Turnia (Veľký Ošarpanec).
  • Południowo-wschodni wierzchołek jest zwornikiem dla dwóch bocznych grani:

    Jan Gwalbert Pawlikowski (ur. 18 marca 1860 r. w Medyce, zm. 5 marca 1939 r. we Lwowie) – polski ekonomista, publicysta i polityk, historyk literatury, taternik, jeden z pionierów ochrony przyrody.Kazimierz Przerwa-Tetmajer (ur. 12 lutego 1865 r. w Ludźmierzu, zm. 18 stycznia 1940 r. w Warszawie) – polski poeta, nowelista, powieściopisarz, przedstawiciel Młodej Polski, brat przyrodni malarza Włodzimierza Tetmajera.
  • Siarkańskiej Grani (Dračí hrebeň) z Siarkanem i Złomiską Turnią,
  • południowo-wschodniej grani Wysokiej ze Smoczym Szczytem i Szarpanymi Turniami.
  • Masyw Wysokiej góruje nad dolinami:

  • Doliną Ciężką (Ťažká dolina) – odgałęzieniem Doliny Białej Wody (Bielovodská dolina); opada do niej 550-metrowej wysokości północna ściana, kulminująca w obu wierzchołkach Wysokiej, poniżej której rozległe pola piargów schodzą do Zmarzłego Stawu,
  • Dolinką Smoczą (Dračia dolinka) – północno-zachodnim odgałęzieniem Doliny Złomisk (Zlomisková dolina), która jest odnogą Doliny Mięguszowieckiej,
  • Złomiską Zatoką (Kotlinka pod Dračím sedlom) – niewielkim odgałęzieniem Doliny Złomisk wciśniętym pomiędzy dwie boczne granie Wysokiej,
  • Dolinką Rumanową (Rumanova dolinka) – północnym odgałęzieniem Doliny Złomisk; opada do niej wschodnia, 450-metrowa ściana, w swej górnej, mniej stromej części podzielona rozdwajającym się, wielkim żlebem i kulminująca w południowo-wschodnim wierzchołku.
  • Johann Franz senior (ur. w 1863 r. w Nowej Leśnej, zm. 18 lipca 1939 r. w Tatrach) – jeden z najbardziej znanych spiskoniemieckich przewodników tatrzańskich, ojciec Johanna Franza juniora, również przewodnika.Paul Spitzkopf-Urban, Paul Spitzkopf senior (daty urodzin i śmierci nieznane) – przewodnik tatrzański pochodzenia spiskoniemieckiego.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Tatry – kwartalnik wydawany przez Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, adresowany do miłośników Tatr i ich przyrody. Redaktorem naczelnym pisma jest Marek Grocholski.
    Mieczysław Gwalbert Pawlikowski (ur. 9 września 1834 we Lwowie, zm. 23 grudnia 1903 w Krakowie) – pisarz, dziennikarz, działacz polityczny, taternik.
    Siarkańska Grań, czyli południowa boczna grań Wysokiej (słow. J vedľajší hrebeň Vysokej lub Dračí hrebeň, niem. Drachenseegrat, węg. Sárkány-tavi-gerinc) – boczna, odchodząca w południowym kierunku grań Wysokiej w słowackich Tatrach Wysokich. Oddziela ona Dolinkę Smoczą od Złomiskiej Zatoki (odgałęzienie Doliny Złomisk). W kierunku od Wysokiej na południe w grani tej wyróżnia się następujące obiekty:
    Żleb (kuluar) – wklęsła forma rynnowa ukształtowania terenu górskiego. Jest to szerokie i korytowate wcięcie o różnej głębokości w stoku czy ścianie. Powstaje wskutek wietrzenia mechanicznego oraz erozyjnego działania gruzu skalnego, wód opadowych, roztopowych i lawin. Żleby mają niewyrównane dno o profilu zbliżonym do litery V.
    Dolina Białej Wody (słow. Bielovodská dolina, Podúplazská dolina, niem. Poduplaskital, Alpengrund, węg. Poduplaszki-völgy) – prawe odgałęzienie Doliny Białki. Położona jest na terytorium Słowacji, po północnej stronie Tatr Wysokich.
    Maciej Sieczka, właśc. Maciej Gąsienica Sieczka (ur. 3 kwietnia 1824 w Zakopanem, zm. 25 września 1897 tamże) – jeden z najsłynniejszych przewodników tatrzańskich w II połowie XIX wieku.
    Tytus Chałubiński (ur. 29 grudnia 1820 w Radomiu, zm. 4 listopada 1889 w Zakopanem, syn Szymona i Teodozji z Wnorowskich) – polski lekarz, profesor patologii, miłośnik przyrody. Był współtwórcą Towarzystwa Tatrzańskiego i jednym z pierwszych badaczy przyrody tatrzańskiej. Na jego cześć nazwano Wrotami Chałubińskiego jedną z przełęczy w głównej grani Tatr. Popularyzator Zakopanego, w dużym stopniu przyczynił się do rozwoju tej miejscowości. Jeden z prekursorów polskiego klimatolecznictwa; jego staraniem Zakopane zyskało pod koniec XIX wieku status stacji klimatycznej jako kurort wspomagający leczenie chorób płucnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.853 sek.