Wydzielanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wydzielanie – proces produkcji, modyfikacji i uwalniania substancji chemicznych z komórki lub gruczołu. W przeciwieństwie do wydalania, substancje te pełnią określoną funkcję, a nie są zbędnym produktem przemiany materii.

Nabłonek jednowarstwowy walcowaty – typ nabłonka jednowarstwowego. Składa się z komórek o kształcie cylindrycznym. Zwykle posiadający na zewnętrznej powierzchni rzęski (jajowód) czy mikrokosmki (jelita, żołądek). Jedno jądro owalne, podłużne, leżące prostopadle do powierzchni bliżej podstawy. Wyraźnie spolaryzowane substancje w cytoplazmie:Salmonella – rodzaj bakterii z rodziny Enterobacteriaceae, grupujący Gram-ujemne względnie beztlenowe (fermentujące glukozę) pałeczki. Bakterie te są średniej wielkości, zwykle zaopatrzone w rzęski. Należą do bakterii względnie wewnątrzkomórkowych – rezydują w komórkach zarażonego organizmu.

Klasyczny mechanizm wydzielania zachodzi przez struktury zwane porosomami.

Wydzielanie u prokariontów polega na transporcie lub translokacji cząsteczek (białek, enzymów, toksyn) z wnętrza komórki bakteryjnej na zewnątrz. Wydzielanie jest bardzo ważnym mechanizmem niezbędnym do funkcjonowania i adaptacji do warunków środowiska naturalnego.

Wydzielanie u eukariontów[ | edytuj kod]

Wydzielanie może zachodzić na drodze:

Proinsulina – peptyd, nieaktywny prekursor insuliny. Proinsulina powstaje w trzustce, w komórkach β wysepek Langerhansa. Gen zlokalizowany na krótszym ramieniu chromosomu 11 (locus p15.5) koduje powstawanie prekursorowego peptydu preproinsuliny, liczącego u człowieka 110 aminokwasów. Preproinsulina zawiera fragment sygnałowy złożony z 24 aminokwasów, który w retikulum endoplazmatycznym pod wpływem odpowiedniej proteazy zostaje odcięty i w ten sposób powstaje proinsulina.Retikulum endoplazmatyczne, siateczka śródplazmatyczna, siateczka wewnątrzplazmatyczna, ER (łac. reticulum endoplasmaticum, complexus reticuli cytoplasmatici, ang. ER – endoplasmic reticulum) – wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami (membranami) biologicznymi. Tworzy nieregularną sieć cystern, kanalików i pęcherzyków.
  • autokrynowej
  • holokrynowej
  • merokrynowej
  • apokrynowej.
  • Mechanizm klasyczny[ | edytuj kod]

    Komórki eukariotyczne, w tym ludzkie, mają bardzo rozwinięty proces wydzielania. Białka przeznaczone do wydzielenia są syntetyzowane przez rybosomy znajdujące się na powierzchni siateczki śródplazmatycznej. Zsyntetyzowane białka przemieszczane są do światła siateczki, gdzie są glikozylowane i ulegają zwijaniu. Białka nieprawidłowo sfałdowane są zazwyczaj transportowane z powrotem do cytozolu, gdzie są degradowane przez proteasomy. Pęcherzyki zawierające prawidłowo złożone białka są wprowadzane do aparatu Golgiego.

    Glikozylacja – reakcja łączenia węglowodanów z innymi związkami organicznymi z wytworzeniem wiązania glikozydowego. Produktem glikozylacji są glikozydy.Jednostka masy atomowej, dalton, zwyczajowo atomowa jednostka masy, potocznie unit; symbol u (od ang. unit, jednostka) lub Da – będąca jednostką masy stała fizyczna w przybliżeniu równa masie atomu wodoru, ale ze względów praktycznych zdefiniowana jako 1/12 masy atomu węgla C.

    W aparacie Golgiego modyfikowana jest glikozylacja białek i następują dalsze modyfikacje potranslacyjne. Białka są następnie przenoszone do pęcherzyków transportujących, które przesuwają się wzdłuż cytoszkieletu do błony komórkowej. Kolejne zmiany mogą wystąpić w pęcherzykach wydzielniczych (tam proinsulina jest przekształcana w insulinę).

    Enzymy trawienne układu pokarmowego – grupa enzymów trawiennych, należących w większości do hydrolaz (enzymów hydrolitycznych), które katalizują rozkład związków bardziej złożonych do prostszych (z udziałem wody). U wszystkich heterotrofów (organizmów cudzożywnych) procesy trawienia przebiegają podobnie. Uczestniczą w nich takie same lub bardzo podobne grupy enzymów, które wytwarzane są przez wyspecjalizowane gruczoły trawienne.Gruczoł łojowy (łac. glandula sebacea) – gruczoł pęcherzykowaty skóry ssaków wydzielający łój, który uchodzi do mieszka włosowego. Jego wydzielina natłuszcza włosy i naskórek. Rozwój i czynności gruczołu łojowego reguluje po części poziom hormonów płciowych w organizmie danej osoby. U człowieka widoczne jest to w okresie dojrzewania. Gruczołów tych nie posiadają walenie, syreny, kret złocisty i leniwce.

    W końcu pęcherzyk ulega fuzji z błoną komórkową w miejscu zwanym porosomem, w procesie egzocytozy, wyrzucając swoją zawartość z komórki do jej środowiska.

    Mechanizm nieklasyczny[ | edytuj kod]

    Istnieje wiele białek, takich jak FGF1 (aFGF), FGF2 (bFGF), interleukina 1 (IL-1) itp., które nie mają sekwencji sygnałowej. Nie korzystają one z klasycznej drogi siateczka śródplazmatyczna – aparat Golgiego. Są wydzielane różnymi nietypowymi drogami.

    Zostały opisane co najmniej cztery nieklasyczne (niekonwencjonalne) metody wydzielania białek.

    Legionella pneumophila – Gram-ujemna bakteria, pałeczka wywołująca choroby z grupy legioneloz, z których najważniejsze znaczenie mają: choroba legionistów oraz gorączka Pontiac.Błona komórkowa, plazmolema, plazmolemma (cytolemma, plasmolemma) – półprzepuszczalna błona biologiczna oddzielająca wnętrze komórki od świata zewnętrznego. Jest ona złożona z dwóch warstw fosfolipidów oraz białek, z których niektóre są luźno związane z powierzchnią błony (białka peryferyjne), a inne przebijają błonę lub są w niej mocno osadzone białkowym lub niebiałkowym motywem (białka błonowe).

    Wydzielanie w ludzkich tkankach[ | edytuj kod]

    Wiele typów ludzkich komórek ma zdolności wydzielnicze. Mają w tym celu dobrze rozwiniętą siateczkę śródplazmatyczną i aparat Golgiego. Wśród ludzkich tkanek produkujących wydzieliny są:

  • przewód pokarmowy, wydzielający enzymy trawienne i sok żołądkowy
  • płuca, wydzielające surfaktant
  • gruczoły łojowe, wydzielające łój do natłuszczania skóry i włosów
  • gruczoły tarczkowe, których wydzielina nawilża i chroni oko.


  • Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wić – (łac. flagellum, l.mn. flagella), organellum ruchu wyrastające z powierzchni komórki u niektórych mikroorganizmów, bakterii, pierwotniaków, niższych roślin i komórek zwierząt, np. u wiciowców, młodocianych korzenionóżek, promienionóżek, komórek kołnierzykowo-biczykowatych gąbek, plemników.
    Archeony, archeany (Archaea) dawniej zwane też archebakteriami, archeobakteriami (Archaebacteria) lub archeowcami – drobne, pierwotnie bezjądrowe, zwykle ekstremofilne jednokomórkowce, tradycyjnie zaliczane wraz z eubakteriami do prokariotów.
    Cytoplazma – część protoplazmy komórki eukariotycznej pozostająca poza jądrem komórkowym a w przypadku, z definicji nie posiadających jądra, komórek prokariotycznych – cała protoplazma.
    Yersinia – jeden z rodzajów Gram-ujemnych bakterii należący do rodziny Enterobacteriacea, które wywołują zoonozy. Obecnie wyodrębnionych jest 12 gatunków tej bakterii.
    Pałeczka dżumy (Yersinia pestis, daw. Pasteurella pestis) – nieprzetrwalnikująca bakteria Gram ujemna o kształcie pałeczki będąca czynnikiem etiologicznym dżumy. Ze względu na kształt została zakwalifikowana do pałeczek, jednak poszczególne bakterie posiadają dużą zmienność wyglądu. Rezerwuarem są zwierzęta (z wyjątkiem wielbłądów) – obecnie głównie susły, świstaki oraz świnki morskie.
    Guzowatość korzeni – choroba roślin spowodowana przez bakterię Agrobacterium tumefaciens. Ta proteobakteria, należąca do rodziny Rhizobiaceae, jest bakterią Gram-ujemną. Powodowana przez nią choroba ma duże znaczenie gospodarcze dla ponad 150 gatunków roślin z rzędu dwuliściennych (Dicotyledones). Najczęściej porażane przez nią gatunki to winorośl (Vitis), jabłoń (Malus), grusza (Pyrus), śliwa, wiśnia, czereśnia (Prunus), oraz inne należące do rodziny różowatych (Rosaceae), bądź orzechowatych (Juglandaceae), takich jak orzesznik (Carya) i orzech (Juglans).
    Wydalanie, ekskrecja – proces fizjologiczny polegający na usuwaniu zbędnych, a nawet szkodliwych, jak i będących w nadmiarze produktów przemiany materii oraz wody i elektrolitów. Z wydalaniem wody związana jest osmoregulacja. Wydalanie gazów oddechowych odbywa się w procesie respiracji.

    Reklama