• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wydma biała

    Przeczytaj także...
    Jastrzębiec baldaszkowy (Hieracium umbellatum L.) – gatunek rośliny należącej do rodziny astrowatych. Występuje w prawie całej Europie. W Polsce pospolity.Piaskownica zwyczajna (Ammophila arenaria Link.) – gatunek rośliny należącej do rodziny wiechlinowatych. Występuje na wydmach nadmorskich Europy. Ma bardzo długie korzenie zakotwiczające ją w podłożu. Młode rośliny wyrastają z podziemnych rozłogów. Roślina broni się przed zasypaniem rosnąc bardzo szybko w górę i wypuszczając nowe rozłogi. Dzięki rozbudowanemu systemowi korzeniowemu jest rośliną stabilizującą piaski.
    Róża pomarszczona, róża fałdzistolistna, róża japońska (Rosa rugosa Thunb.) – gatunek krzewu należący do rodziny różowatych. Jest rozpowszechniony w strefie ciepłego i chłodnego klimatu umiarkowanego na półkuli północnej. Pochodzi ze wschodniej Azji. Gatunek sprowadzony został do Europy i Ameryki Północnej przez ogrodników i rozprzestrzenił się w środowisku naturalnym jako uciekinier z upraw (agriofit). Obecnie występuje prawie w całej Europie, także na terenie Polski. Na obszarach, gdzie dokonuje inwazji, zwłaszcza na wybrzeżach, stanowi problem dla różnorodności biologicznej i ogranicza dostępność terenu. Róża pomarszczona jest łatwa w uprawie i jest wykorzystywana jako roślina ozdobna, jadalna, lecznicza i do nasadzeń biotechnicznych. Liczne odmiany ozdobne pochodzące od tego gatunku tworzą grupę róż ozdobnych określanych mianem mieszańców Rugosa.
    Wydma biała w Holandii

    Wydma biała – rodzaj wydmy nadmorskiej, ruchoma, w pierwszych stadiach stabilizowania pokryta ubogą roślinnością, bez wyraźnych procesów glebotwórczych. Ze względu na stabilizującą rolę systemów kłączowo-korzeniowych zasiedlających ją roślin, części zewnętrzne są wolniej przesypywane przez wiatr niż część centralna, więc powstaje forma wydmy parabolicznej.

    Wydma paraboliczna – jeden z typów pojedynczych wydm. Charakteryzuje się tym, że ma kształt łuku o ramionach skierowanych pod wiatr. Mniej ubita miękka część znajduje się na kierunku przeciwnym niż kierunek dominującego wiatru. Jej centralna część jest ruchoma, gdyż jest zbudowana z suchszego i luźniejszego piasku niż ramiona i w przeciwieństwie do nich nie jest utrwalana przez rośliny. Wędrówka wydm na terenie Polski odbywa się z prędkością około 6–20 m/rok. Największą wysokość względną wydmy paraboliczne osiągają w miejscu zagięcia łuku, w tzw. czole. Zwykle nie przekracza ona 30 m i maleje w miarę oddalania się wzdłuż ramion. Zbocza zewnętrzne łuku wydmowego są z reguły bardziej strome (w środkowej części - ok. 15-20°) niż wewnętrzne (ok. 5-10°).Natura 2000 – program utworzenia w krajach Unii Europejskiej wspólnego systemu (sieci) obszarów objętych ochroną przyrody. Podstawą dla tego programu są dwie unijne dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa). Celem programu jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Wspólne działanie na rzecz zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy w oparciu o jednolite prawo ma na celu optymalizację kosztów i spotęgowanie korzystnych dla środowiska efektów. Jednolite prawo powinno ułatwić współdziałanie wielu instytucji zajmujących się ochroną przyrody stale i tych dla których jest to działanie oboczne. Zadanie i cel rangi europejskiej powinno łatwiej uzyskać powszechną akceptację społeczną, tym bardziej że poszczególne kraje członkowskie są zobowiązane do zachowania na obszarach wchodzących w skład sieci Natura 2000 walorów chronionych w stanie nie pogorszonym, co wcale nie musi wykluczać ich gospodarczego wykorzystania.

    W układzie przestrzennym oraz ciągu sukcesyjnym wydmy białe zajmują miejsce pomiędzy wydmami pierwotnymi lub strefą działania fal a częściowo utrwalonymi wydmami szarymi. Wydmy białe nazwę biorą od dużej zawartości piasku kwarcowego pozbawionego substancji próchniczych. Częściowo pokryte są ubogimi i słabo zwartymi zbiorowiskami roślinnymi z klasy Ammophiletea (w Polsce jest to zbiorowisko Elymo-Ammophiletum arenariae). Brak drzew i krzewów (z wyjątkiem sztucznych nasadzeń) oraz warstwy porostowo-mszystej. Zasiedlające wydmę białą gatunki mają właściwości psammofityczne (piętrowy wzrost pędów, zdolność przetrwania zasypywania i odwiewania), a odległość od morza jest na tyle duża, że zasolenie podłoża jest stosunkowo niskie. Głównymi gatunkami zasiedlającymi wydmę białą są piaskownica zwyczajna (Ammophila arenaria) oraz (nieco rzadziej) wydmuchrzyca piaskowa (Elymus arenarius). W miejscach o słabszej działalności wiatru mogą utrzymać się inne gatunki, np. kostrzewa czerwona piaskowa (Festuca rubra ssp. arenaria), groszek nadmorski (Lathyrus japonicus ssp. maritimus), lnica wonna (Linaria odora), szczotlicha siwa (Corynephorus canescens), turzyca piaskowa (Carex arenaria), bylica polna nadmorska (Artemisia campestris var. sericea), jastrzębiec baldaszkowaty wydmowy (Hieracium umbellatum var. linariifolium), a także gatunki związane ze zbiorowiskami kidzinowymimikołajek nadmorski (Eryngium maritimum) i rukwiel nadmorska (Cakile maritima).

    Abrazja (łac. abrasio - zeskrobywanie) – jeden z procesów erozyjnych. Polega na ścieraniu podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez prądy rzeczne i morskie, falowanie wód, przypływy i odpływy morskie, lodowce i wiatry, także na wzajemnym ścieraniu materiału skalnego, wskutek czego ulega on rozdrobnieniu i obtoczeniu. Zachodzi na stromych, skalnych brzegach dużych zbiorników wodnych, takich jak oceany, morza i duże jeziora. Pewne znaczenie ma również rozpuszczanie skał przez wodę. Efektem działania abrazji jest powstawanie klifu i platformy abrazyjnej, osiągającej zazwyczaj szerokość od kilku do kilkunastu metrów (rzadziej – gdy poziom morza powoli się podnosi lub ląd się obniża – nawet do kilkudziesięciu km (np. wybrzeża Norwegii).Turzyca piaskowa (Carex arenaria) – gatunek byliny należący do rodziny turzycowatych. Rośnie w Europie północnej, zachodniej i środkowej, zawleczona do Ameryki Północnej. W Polsce pospolita wzdłuż brzegu morskiego, im dalej w głąb lądu w kierunku południowo-wschodnim – tym rzadsza.

    W sukcesji związanej z osłabieniem procesów eolicznych wydma biała może przekształcić się w wydmę szarą, unieruchamiając się, porastając bardziej zwartą roślinnością i ulegając procesom glebotwórczym.

    Zagrożenia i ochrona[]

    Ze względu na ochronę wybrzeża przed procesami abrazyjnymi i eolicznymi wydmy szare są często stabilizowane przez nasadzenia drzew i krzewów, często obcych (kosodrzewina, róża pomarszczona, wierzba wawrzynkowa, sosna czarna, sosna wejmutka) oraz utrwalanie faszyną, co zmienia nie tylko skład gatunkowy, ale także warunki edaficzne i zaburza ciąg sukcesyjny.

    Ammophiletea - syntakson w randze klasy grupujący pionierskie zbiorowiska wydm nadmorskich, tworzące charakterystyczną psammofityczną roślinność białej wydmy. W Polsce reprezentowany przede wszystkim przez zespół Elymo-Ammophiletum arenariae. Zbiorowiska ważne ze względu na dużą rolę w procesie utrwalania ruchomych piasków na wydmach nadmorskich (w systemie Natura 2000 - siedlisko przyrodnicze nr 2110 i 2120).Sukcesja ekologiczna, sukcesja biocenoz, sukcesja – jedna z najważniejszych form zmienności biocenoz w czasie. Prawidłowo sukcesja oznacza następstwo i bardzo dobrze oddaje istotę zjawiska. W odróżnieniu od cyklicznych fluktuacji sezonowych sukcesja ekologiczna jest procesem kierunkowym. Proces przebiega etapami od stadium początkowego poprzez stadia pośrednie do klimaksu. Stadium klimaksu w danych warunkach klimatyczno-siedliskowych można uznać za stadium stabilne. Jednak i to stadium podlega zmianom, dzieje się tak pod wpływem ciągłych zmian klimatu oraz ewolucji. W naturalnych warunkach Polski zmiany biocenoz klimaksowych zachodzą ok. 10 razy wolniej niż zmiany w biocenozach etapów wcześniejszych.

    Zespół na potrzeby inwentaryzacji obszarów Natura 2000 oznaczony jako siedlisko przyrodnicze nr 2120 (nadmorskie wydmy białe z zespołem Elymo-Ammophiletum arenariae – piaskownicy zwyczajnej i wydmuchrzycy piaskowej).

    Zobacz też[]

  • wybrzeże wydmowe
  • Bibliografia[]

    1. Anna Namura-Ochalska: 2120 – Nadmorskie wydmy białe. W: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Jacek Herbich (red.). T. 1: Siedliska morskie i przybrzeżne, nadmorskie i śródlądowe solniska i wydmy. Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 128–133. ISBN 83-86564-43-1.
    Sosna czarna, sosna austriacka (Pinus nigra Arn.) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna czarna występuje na terenie południowej i południowo-zachodniej Europy oraz Azji Mniejszej. Do Polski sosnę czarną sprowadzono w 1759 r. Pierwotny areał tego gatunku rozciąga się od Maroka i Hiszpanii, przez Pireneje, Alpy, południowe Karpaty aż do Krymu.Wydma szara - rodzaj wydm nadmorskich, częściowo ustabilizowana wydma pokryta ubogą roślinnością, z zaczątkiem procesów glebotwórczych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Psammofity, rośliny psammofilne – rośliny występujące na podłożu piaszczystym – głównie na wydmach np. mikołajek nadmorski.
    Rukwiel nadmorska (Cakile maritima) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Występuje na europejskich (w tym także polskich) i północnoafrykańskich wybrzeżach, przy czym rośliny z różnych obszarów różnią się do tego stopnia, że wyróżnia się w obrębie tego taksonu cztery podgatunki. Rukwiel odgrywa istotną rolę w formowaniu wydm. Regionalnie lub w okresach głodu rośliny z tego gatunku wykorzystywane były jako jadalne.
    Kosodrzewina (sosna górska, kosówka właściwa) (Pinus mugo Turra) – gatunek drzewa (lub krzewu) iglastego z rodzaju sosna (Pinus) należący do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje na terenach pasm górskich Europy Środkowej i Południowej w piętrze kosówki powyżej regla górnego, a poniżej piętra hal. W Polsce: Tatry, Sudety, Babia Góra i Pilsko, niewielkie stanowiska kosodrzewiny znajdują się również na Policy, Romance, oraz na szczycie Czyrńca. Do lat 90. XX wieku reliktowe stanowisko kosodrzewiny znajdowało się w Beskidzie Niskim (rezerwat przyrody Kornuty).
    Mikołajek nadmorski (Eryngium maritimum) – gatunek rośliny z rodziny selerowatych. Występuje na wybrzeżach: Morza Bałtyckiego, Północnego, Śródziemnego, Czarnego i Atlantyku. W Polsce gatunek rzadki, najczęściej spotykany na wydmach nadmorskich Zatoki Gdańskiej.
    Wydmuchrzyca piaskowa (Leymus arenarius (L.) Hochst.) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Występuje na środkowych i północnych terenach Europy, głównie na wydmach nadmorskich, rzadziej na śródlądowych. Nie występuje w basenie Morza Śródziemnego.
    Zespół wydmuchrzycy i piaskownicy zwyczajnej, Elymo-Ammophiletum arenariae – jedyny zespół roślinności związku Ammophilion borealis. Zbiorowisko typowe dla nadmorskich wydm białych.
    Bylica polna (Artemisia campestris L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Dawniej roślina ta nazywana była również trzeszczykiem. Jest szeroko rozprzestrzeniona na półkuli północnej. Rośnie dziko na znacznych obszarach Ameryki Północnej, w całej niemal Europie, w Afryce Północnej (Algieria, Libia, Tunezja i Maroko) oraz w Azji (Syberia, Kaukaz, Kazachstan, Turcja). W Polsce jest gatunkiem bardzo pospolitym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.