• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wydma śródlądowa

    Przeczytaj także...
    Wydma paraboliczna – jeden z typów pojedynczych wydm. Charakteryzuje się tym, że ma kształt łuku o ramionach skierowanych pod wiatr. Mniej ubita miękka część znajduje się na kierunku przeciwnym niż kierunek dominującego wiatru. Jej centralna część jest ruchoma, gdyż jest zbudowana z suchszego i luźniejszego piasku niż ramiona i w przeciwieństwie do nich nie jest utrwalana przez rośliny. Wędrówka wydm na terenie Polski odbywa się z prędkością około 6–20 m/rok. Największą wysokość względną wydmy paraboliczne osiągają w miejscu zagięcia łuku, w tzw. czole. Zwykle nie przekracza ona 30 m i maleje w miarę oddalania się wzdłuż ramion. Zbocza zewnętrzne łuku wydmowego są z reguły bardziej strome (w środkowej części - ok. 15-20°) niż wewnętrzne (ok. 5-10°).Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej - obszar chronionego krajobrazu, położony w środkowej części województwa kujawsko-pomorskiego.
    Bory Dolnośląskie dawniej Puszcza Dolna (niem. Niederschlesische Heide) – mezoregion fizycznogeograficzny (317.74) utworzony przez największy w Polsce zwarty kompleks leśny o powierzchni ok. 1650 km².

    Wydma śródlądowa – wzniesienie usypane przez wiatr, jeden z rodzajów wydm, występujących na obszarach lądowych.

    Wydmy śródlądowe tworzące niekiedy bardzo liczne wzgórza są charakterystyczne dla równin Polski środkowej. Powstały one w większości po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia z piasków sandrów i teras akumulacyjnych. Są to formy pochodzenia eolicznego, tzn. utworzone na skutek działalności wiatru.

    Radom – miasto na prawach powiatu w centralno-wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim, położone nad rzeką Mleczną.Wydma podłużna – wydma w postaci długiego (do setek kilometrów) wału o przebiegu równoległym do kierunku dominujących wiatrów.

    W Polsce występują rozległe zespoły wydm śródlądowych, m.in. w Kotlinie Sandomierskiej, Puszczy Kampinoskiej, Mazowieckim Parku Krajobrazowym, na Równinie Wkrzańskiej, w Borach Dolnośląskich, w Puszczy Bydgoskiej oraz na międzyrzeczu warciańsko-noteckim.

    Wydmy śródlądowe Polski są to zwykle tzw. wydmy paraboliczne, a także wały wydmowe, wydmy gwiaździste i nieregularne. Wydmy występują zwykle grupami, często łącząc się z sobą. W niektórych okolicach tworzą one całe łańcuchy, przy czym ich łuki wybiegają czasem z jednego podłużnego wału, powstałego przez połączenie się z jednej strony ramion poszczególnych wydm.

    Mazowiecki Park Krajobrazowy im. Czesława Łaszka – utworzony w latach 1986-1988, obejmuje południowo-wschodnią część Warszawy (Wawer, Wesoła), Józefów, Otwock, Karczew, oraz gminy: Wiązowna, Celestynów, Osieck, Sobienie-Jeziory, Kołbiel, Pilawa. Powierzchnia parku wynosi 15 710 hektarów, dodatkowo w strefie ochronnej parku znalazł się obszar 7 992 ha.Równina Wkrzańska (313.23) – mezoregion fizycznogeograficzny Pobrzeża Szczecińskiego określany również nazwą Równina Policka położony na zachód od ujścia Odry do Zalewu Szczecińskiego i na północ od Wzniesień Szczecińskich.

    Wydmy nie utrwalone roślinnością wędrują w kierunku zgodnym z kierunkiem przeważających wiatrów. Na skutek tego można je spotkać nawet na wysoczyznach morenowych. Jednakże większość ich występuje na terenach zbudowanych z piasku, tzn. na sandrach, terasach pradolin i dolin rzecznych itp. Spotyka się je na piaskach w całej Polsce środkowej i południowej, natomiast jest ich mało lub w ogóle brak na obszarach piaszczystych Polski północnej.

    Puszcza Kampinoska – kompleks leśny leżący w centralnej Polsce, na północny zachód od Warszawy. Zajmuje fragment pradoliny Wisły na Nizinie Mazowieckiej, ograniczony korytem Wisły (od północy i wschodu), korytem Bzury (od zachodu) oraz skarpą tarasu Równiny Łowicko-Błońskiej (od południa).Wydma gwiaździsta (ang. Star dune) – wydma o kształcie wielokątnym, połączenie kilku wydm, najczęściej wydmy parabolicznej i barchanu. Zazwyczaj wydmy tego typu powstają na obszarach o zmiennym kierunku wiatrów. Mają strome stoki, mogą osiągnąć ogromne rozmiary.
  • Zbocze odwietrzne wydmy śródlądowej w Puszczy Bydgoskiej

  • Wydma śródlądowa w lesie Kosowskim w Radomiu

  • Wydma śródlądowa w Niemczech

  • Wydma śródlądowa w Danii

  • Przypisy

    1. Marcinkiewicz Andrzej red. Atlas form i typów rzeźby terenu Polski. Zarząd Topograficzny Sztabu Generalnego. Warszawa 1960

    Zobacz też[]

  • Akumulacja eoliczna
  • Wydma paraboliczna
  • Wydma podłużna
  • Wydma gwiaździsta
  • Wydma poprzeczna
  • Barchan (wydma)
  • Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej
  • Sandr – rozległy, bardzo płaski stożek napływowy zbudowany ze żwirów i piasków osadzonych i wypłukanych przez wody pochodzące z topnienia lądolodu. Powstaje podczas regresji lub postoju lądolodu na jego przedpolu.Wydma – piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr. Warunki środowiska wpływają na różny kształt i rozmiar wydm. Powstawanie wydmy jest ściśle związane z transportem materiału piaszczystego: piasek pędzony wiatrem blisko powierzchni lub wleczony po niej zatrzymuje się za takimi przeszkodami jak głazy, zarośla czy nierówności gruntu – gromadząc się wówczas tworzy wydmę.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pradolina - element rzeźby terenu stanowiący szerokie obniżenie o płaskim dnie. Powstała w czasie cofania się lądolodu na jego przedpolu w wyniku działalności wód z topniejącego lodowca i wód rzecznych płynących z południa, które połączywszy się utworzyły ogromne rzeki, płynące w kierunku zachodnim, zgodnie z ogólnym nachyleniem kontynentu europejskiego.
    Puszcza Bydgoska – leśny kompleks położony na południe od Bydgoszczy i Torunia, o powierzchni ponad 45 tys. ha. Charakteryzuje się występowaniem rozległych pól wydm śródlądowych, porośniętych borem sosnowym z domieszkami gatunków liściastych dębu, brzozy, grabu i innych.
    Noteć (niem. Netze) – rzeka o długości 391,3 km w północno-zachodniej Polsce. Największy dopływ Warty. Powierzchnia dorzecza wynosi 17 300 km². Jest to siódma pod względem długości i szósta pod względem powierzchni dorzecza - rzeka Polski.
    Kotlina Sandomierska (512.4-5) – makroregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce i na Ukrainie, część podprowincji Północne Podkarpacie. Sąsiaduje z Karpatami na południu i z Wyżyną Małopolską na północy. Powierzchnia ok. 15 tys. km².
    Wydma poprzeczna (wałowa) – występujący nad morzem wał wydmowy, ustawiony w poprzek do kierunku najsilniejszego wiatru o bardzo asymetrycznych zboczach. Może osiągnąć do 15 km długości i do 1,5 km szerokości. Wydmy te występują pojedynczo lub w szeregach. Spotykane są w klimacie wilgotnym.
    Akumulacja eoliczna – (inaczej akumulacja wiatrowa) najbardziej podstawową formą akumulacji eolicznej jest wydma. Jej stok zwrócony w stronę wiatru jest łagodnie nachylony, natomiast przeciwny stok jest stromy. Istnieje kilka rodzajów wydm, które powstają zależnie od kierunku i siły wiatrów, ilości materiału piaszczystego, wilgotności oraz obecności roślinności.
    Barchan, wydma sierpowata - rodzaj ruchomej wydmy o półksiężycowatym kształcie i ramionach wysuniętych zgodnie z kierunkiem wiatru (w stronę zawietrzną), charakterystyczny dla pustyń piaszczystych, pozbawionych roślinności (Sahara, Kalahari). Wąskie ramiona przemieszczają się szybciej niż część centralna wydmy. Barchany często łączą się ze sobą, tworząc długie piaszczyste wały, które noszą nazwę wydm wałowych. Ciągną się one nieraz setki kilometrów. Powstają w klimacie suchym, stok dowietrzny jest łagodny i zbity, stok odwietrzny stromy i luźny.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.