• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wycinanka



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Opoczno – miasto w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Opoczno. Położone nad rzeką Wąglanką, na krańcu Wyżyny Przedborskiej, historycznie w Małopolsce. Stare Opoczno i Nowe Opoczno były miastami królewskimi Korony Królestwa Polskiego.Pułtusk – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim (siedziba starostwa), siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Pułtusk. Położone w północnej części Mazowsza, na skraju Puszczy Białej nad Narwią, w mezoregionie Dolina Dolnej Narwi.
    Wycinanka w Polsce[ | edytuj kod]
    Polski pawilon na World Expo 2010 o bryle inspirowanej kurpiowską wycinanką

    Istnieje kilka hipotez dotyczących pojawienia się wycinanki w polskiej sztuce ludowej. Jedna z nich mówi o zapożyczeniu z kultury żydowskiej. Wycinanka żydowska miała charakter rytualny. Różnokolorowe wycinanki naklejano na okna domów w święto Szawuot (Zielone Święta). Inna hipoteza wiąże ich genezę z pojawieniem się na wsi kolorowego papieru glansowanego masowej produkcji, a pochodzenie form wiąże bezpośrednio z materiałem i narzędziami. Pierwsze historyczne zapiski o wycinankach ludowych w Polsce jako miejsce ich pochodzenia wymieniają okolice Warszawy. Były one charakterystyczną ozdobą wiejskich chat z przełomu XIX i XX wieku. Przed świętami Bożego Narodzenia, Wielkiej Nocy, przed ważnymi uroczystościami rodzinnymi, ściany oraz belki stropowe zdobiono kolorowymi wycinankami. Pełniły one funkcję zdobniczą. Najstarsze polskie wycinanki w zbiorach pochodzą z początku XX wieku z okolic Łowicza, Kołbieli oraz Kurpiowszczyzny. Pierwszą kolekcję polskich wycinanek w roku 1850 podczas etnograficznych poszukiwań zebrał pod Warszawą malarz i krytyk sztuki Wojciech Gerson.

    Puszcza Kurpiowska, Puszcza Zielona – określenie lasów położonych w dorzeczu środkowej Narwi na Równinie Kurpiowskiej. Jej granice wyznaczają rzeki: Pisa (od wschodu), Narew (od południa) oraz Orzyc (na zachodzie). Północne krańce sięgają dawnej granicy Prus Wschodnich. Nazwa pochodzi od zamieszkującej ją ludności: Kurpiów.Łowicz – miasto, gmina miejska w województwie łódzkim, w powiecie łowickim (siedziba władz powiatu) nad rzeką Bzurą, na północnym skraju Równiny Łowicko-Błońskiej. Był miastem duchownym.

    Wygląd i tematyka[ | edytuj kod]

    Wycinanki wykorzystują różne rodzaje symetrii oraz łączenie i rytmiczne powtarzanie motywów w układach poziomych lub pionowych. Początkowo wykonywane były z białego papieru, dopiero kiedy w drugiej połowie XIX stulecia pojawił się papier kolorowy i bibułki, stały się kunsztownymi, tęczowymi ozdobami. Do wycinania używano narzędzi gospodarskich (np. nożyc do strzyżenia owiec). W zależności od przybieranych form (roślinnych, zwierzęcych, postaci ludzkich, a także figur) nazywane są: gwiazdami (okrągłymi lub rogowymi), kółkami, drzewkami, lelujami (na Kurpiach), lalkami, kogutkami, kodrami (długie wycinanki łowickie) itp.

    Piwonin – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Sobienie-Jeziory. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 739.Wielkanoc, Pascha, Niedziela wielkanocna, Zmartwychwstanie Pańskie, mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie wyznające Nicejskie Credo (325 r.).

    Wycinanka z Powiśla[ | edytuj kod]

    Powiśle to region obejmujący wsie położone nad prawym brzegiem Wisły między Maciejowicami a Otwockiem. Przed II wojną światową wycinanki z tego terenu nazywano podwarszawskimi lub garwolińskimi. Okres ich największego rozwoju to lata tuż przed I wojną światową. W latach 20. XX wieku zaczął się ich zanik, który trwał do wczesnych lat 30. XX w. Odrodzenie tradycji nastąpiło po II wojnie światowej.

    Szawuot (hebr. שבועות) – żydowskie Święto Tygodni, zwane też Świętem Żniw, Pięćdziesiątnicą lub Zielonymi Świątkami, obchodzone 6 dnia miesiąca siwan - w diasporze także przez dzień następny. Upamiętnia ono nadanie Tory Mojżeszowi na górze Synaj i wypada w siedem tygodni po Święcie Paschy (stąd zwane jest Pięćdziesiątnicą). Święto to wiąże się ponadto ze starożytnymi obyczajami rolniczymi. Podczas święta synagogi są przystrojone na zielono. Część ortodoksyjnych żydów całą noc spędza na studiowaniu Tory (Tikkun Leil Szawuot), aby być przygotowanym na jej ponowne przyjęcie. Tradycyjne pokarmy świąteczne to: dania z sera i mleka oraz specjalne bochenki z nowego zboża.Rudzienko – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Kołbiel. Przechodzi przez nią droga krajowa nr 50.

    Wycinanki z tego terenu reprezentują najprostsze i najstarsze formy polskich wycinanek: rózgi, czyli stylizowane drzewka, lalki - uproszczone postaci kobiece, chłopaki - uproszczone postaci męskie, fryzy z lalek i kogutków, kółka - gwiazdy okrągłe oraz kwadraty - gwiazdy rogowe. Wycinanki są jednobarwne, mają ażurowe płaszczyzny uzyskiwane poprzez wycięcia w formie strzałek, oczek, linii lub gałązek z liśćmi.

    Sobienie Kiełczewskie Pierwsze – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Sobienie-Jeziory.Wisła (łac. Vistula) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego.

    Znane wycinankarki z tego regionu to:

  • Anna Sabała z Zambrzykowa Nowego;
  • Rozalia Kowalczyk z Zambrzykowa Starego;
  • Marianna Łysiak i Zofia Grzęda z Sobień Kiełczewskich;
  • Zofia Świderska z Goźlina Górnego;
  • Zofia Chlebowska z Sobień Szlacheckich;
  • Marianna Kasprzak i Marianna Rozum z Wysoczyna;
  • Franciszka Kasprzak z Piwonina.
  • Wycinanka kołbielska[ | edytuj kod]

    Wycinanki powstałe na terenach położonych na wschód i północ od Kołbieli są przeważnie jednobarwne. Podstawowe ich formy to drzewka, laki i koguty, podobne do tych z Powiśla. Czasem można napotkać również lalki dwubarwne i różnokolorowe koguty. Jednak najbardziej charakterystyczną formą wycinanek kołbielskich są lalki z uniesionymi rękami przechodzącymi w parę całujących się kogutów. Zdarza się też, że figury ludzkie mają po dwie pary rąk i podwójną liczbę kogutów. Istnieją również lalki z dwoma lub trzema kogutami po bokach spódnic. Popularne są również fryzy, czyli pasy z powtarzającym się motywem lalek i kogutów.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,Symetria (gr. συμμετρια, od συμ, podobny oraz μετρια, miara) – właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego (można mówić np. o symetrii równań), polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie nie będące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego. Brak takiej właściwości nazywany jest asymetrią. W zależności od klasy dopuszczalnych przekształceń wyróżnia się rozmaite rodzaje symetrii. Tym samym pojęciem określa się nie tylko obiekty, ale też same przekształcenia.

    Wycinankarki z tego regionu to:

  • Marianna Zgutka , Maria Żurawska, Marianna Zgutka młodsza i Halina Przyborowska z Rudzienka;
  • Maria Święch i Stefania Jedynak z Gadki;
  • Marianna Kubajek i Zofia Kubajek z Rudna Małego;
  • Maria Piętka i Agnieszka Zduńczyk z Woli Sufczyńskiej;
  • Józefa Mazek z Sufczyna;
  • Janina Krupa, Helena Szopa, Halina Młot i Anna Matosek z Kątów;
  • Maria Floriańczyk z Głupianki.
  • Wycinanka kurpiowska z Puszczy Białej[ | edytuj kod]

    Wycinanki z Puszczy Białej, czyli okolic Pułtuska i Wyszkowa wyróżnia wielobarwność. Są to w większości tzw. naklejanki. Najbardziej typową formą jest zielko, czyli wielokolorowe drzewko o odrealnionym kształcie, łączone z kogutkami. Inna spotykana forma to zielko jednobarwne z finezyjnie wygiętymi gałęziami przedstawione w doniczce. Spotkać można też wielobarwne wstążki, zwane portkami. Są to dwie opadające wstęgi spięte kolorową gwiazdą - kółkiem. Kolejna forma to kółka jednobarwne, czasem naklejane na kontrastujące tło.

    Kołbiel – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Kołbiel, na Równinie Garwolińskiej, na południowy wschód od Otwocka, przy drodze krajowej nr 17, będącej częścią drogi międzynarodowej E372 oraz drodze krajowej nr 50, nad rzeką Świder.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Znani artyści z regionu to:

  • Katarzyna Rudnicka, Anna Pudlis i Aleksandra Liwska z Dąbrowy w gminie Rząśnik;
  • Maria Świadkowska z Wypych w gminie Somianka;
  • Wiesława Archacka, Katarzyna Osowiecka, Teresa Włodarczyk, Genowefa Łada i Władysław Kamińska z Rząśnika.
  • Wycinanka kurpiowska z Puszczy Zielonej[ | edytuj kod]

    Wycinanki z Puszczy Zielonej, czyli okolic Myszyńca i Kadzidła, to jedne z najpopularniejszych wycinanek w Polsce. Główne motywy to monochromatyczne leluje i gwiazdy zwane kółkami. Inne formy to wielobarwne drzewka, indory, gołąbki, pawie i kogutki.

    Tatary – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Kadzidło. Leży nad Rozogą dopływem Narwi.Myszyniec – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, położone nad Rozogą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Myszyniec. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. ostrołęckiego. Myszyniec przez wielu uznawany jest za stolicę Kurpi.

    Za początek wycinankarstwa z kolorowego papieru na terenie kurpiowskiej Puszczy Zielonej przyjmuje się połowę XIX wieku, początkowo w okolicach Kadzidła i Myszyńca, najpóźniej w okolicach Kolna. Zwyczaj zaczął zanikać ok. 1930.

    Ożywienie wycinankarstwa w tym regionie nastąpiło po II wojnie światowej i było efektem konkursu i wystawy mających miejsce w Kadzidle w 1948. Nowe formy wycinanek pojawiły się w latach 60. XX w., kiedy zaczęto wkomponowywać ludzkie postaci w tradycyjny kształt gwiazdy. Kolejną nową formą stał się tzw. las – duża prostokątna jednobarwna wycinanka tematyczna.

    Rząśnik – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Rząśnik. Wieś jest siedzibą Urzędy Gminy Rząśnik. Miejscowość liczy ok. 1700 mieszkańców, a większość osób zamieszkuje dwie główne ulice: Wyszkowską i Jesionową. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ostrołęckiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Rząśnik.Kodra – jeden z trzech typów łowickiej wycinanki, obok „gwiozdy” i „tasiemki”, dawny element dekoracyjny wnętrz chłopskich chałup.

    Najważniejsi artyści zajmujący się wycinankarstwem w tym regionie to:

  • Anna Kordecka z Myszyńca;
  • Rozalia Skrodzka ze Świdwiborka;
  • Florentyna Śmietka, Anna Majewska, Czesława Marchewka, Wiesława Bogdańska, Halina Pajka i Piotr Puławski z Kadzidła;
  • Władysława Warych z Wachu;
  • Stanisława Bakuła, Stanisława Olender, Henryka Olender, Stanisława Staśkiewicz i Stanisława Dawid ze Strzałek;
  • Antonina Kuliś z Jazgarki;
  • Stefania Konopka, Maria Chrostek, Rozalia Jeziorkowska i Czesława Konopka z Tatar;
  • Czesława Kaczyńska z Dylewa;
  • Eugenia Pabich z Krobi.
  • W marcu 2020 roku tradycja wycinankarska na Kurpiowszczyźnie w regionie Puszczy Zielonej została wpisana na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego pod nazwą „Wycinankarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej”.

    Wola Załężna – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, w gminie Opoczno. Położona tuż przy Opocznie (1 km). Należy do rzymskokatolickiej parafii pw. św. Bartłomieja w Opocznie. Przez miejscowość przepływa rzeka Drzewiczka.Sobienie Szlacheckie – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Sobienie-Jeziory.

    Wycinanka sannicka[ | edytuj kod]

    Wycinanki sannickie wielobarwne naklejanki. Mają dwie podstawowe formy: klapoki, czyli dwie zwisające wstęgi złączone u góry krążkiem oraz różnokolorowe ptaki – koguty, gołąbki, indory, indory i bażanty. Można znaleźć tu również wycinanki tematyczne podobne do łowickich kodr. Sannicki ośrodek wycinankarski został reaktywowany w 1951 dzięki zorganizowanej wówczas w Sannikach wystawie.

    Błędów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Chąśno.Siedziba szkoły podstawowej i gimnazjum.Kurpie – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca tereny dwóch puszcz mazowieckich: Puszczy Zielonej (zwanej też: Puszczą Kurpiowską lub Zagajnicą) i Puszczy Białej, funkcjonująca również jako określenie regionu kurpiowskiego (inaczej: Kurpiowszczyzna). Granica oddzielająca obie puszcze dzieli region na Kurpie Zielone i Kurpie Białe.

    Artystki z tego terenu to:

  • Maria Siedlarek, Zofia Makowska z Sannik (aktywne w latach 50. XX w.)
  • Józefa Szafrańska (aktywna w latach 80. XX w.)
  • Maria Siedlarek młodsza i Krystyna Cieślak z Sannik (aktywne w latach 90. XX w.).
  • Wycinanka łowicka[ | edytuj kod]

    Wycinanki łowickie to naklejanki wykonane z dużą precyzją cięcia. Składają się z drobnych elementów zdobniczych naklejonych na siebie. Cechuje je również bardzo bogata kolorystyka. Najpopularniejszymi formami tych wycinanek są ażurowe koła lub kwadraty z motywami kogutów lub pawi zwane gwiazdami oraz tzw. kodry, czyli podłużne pasy kwiatowe lub ze scenami rodzajowymi. Inna częsta forma to tasiomki, czyli dwie wstęgi spięte u góry różnokolorowym kołem.

    Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego – lista inwentaryzacyjna chronionego, niematerialnego dziedzictwa kulturowego kraju.Kolno – miasto i gmina w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, położone na Wysoczyźnie Kolneńskiej. Prawa miejskie od 1425 r. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łomżyńskiego.

    Znane artystki z tego regionu to:

  • Grażyna Gładka z Zarostowa Dużego;
  • Helena Miazek z Błędowa;
  • Krystyna Lis z Niespuszy Dużej;
  • Helena Rzeźna, Danuta Wojda i Henryka Lus z Łowicza;
  • Zofia Wiechno-Fijałkowska ze Zdun.
  • Wycinanka rawska i opoczyńska[ | edytuj kod]

    Wycinanki z okolic Rawy Mazowieckiej i Opoczna przypominają wyroby z Powiśla - popularne są wśród nich jednobarwne drzewka, lalki i kogutki. Wyróżniającymi się formami są jednak wielobarwne gwiazdy i kwadraty, charakterystyczne szczególnie dla wycinanki rawskiej. W tego typu formach efekt artystyczny osiąga się poprzez naklejanie na siebie coraz to mniejszych elementów.

    Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.Gwiazda – kuliste ciało niebieskie stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii w stanie plazmy bądź zdegenerowanej. Przynajmniej przez część swojego istnienia gwiazda w sposób stabilny emituje powstającą w jej jądrze w wyniku procesów syntezy jądrowej atomów wodoru energię w postaci promieniowania elektromagnetycznego, w szczególności światło widzialne. Gwiazdy zbudowane są głównie z wodoru i helu, prawie wszystkie atomy innych cięższych pierwiastków znajdujące się we Wszechświecie powstały w efekcie zachodzących w nich przemian jądrowych lub podczas wieńczących ich istnienie wybuchów.

    Wycinankarki z tego ośrodka to m.in.:

  • Marianna Chudy i Marianna Przybyłek z Królowej Woli;
  • Zofia Wieruszewska z Woli Załężnej;
  • Marianna Tomczyk z Łazisk.
  • Wycinanka sieradzka[ | edytuj kod]

    W okolicach Sieradza wycinanki znane były już w okresie międzywojennym. Były to wielokolorowe naklejanki, a ich najbardzej wyróżniająca się forma to tzw. mazury z kulosami – trzy jednobarwne wstęgi zakończone na dole różnokolorowymi kółkami i kwadratami, u góry zwieńczone dużym wielobarwnym kwadratem.

    Wyszków – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wyszków. Był miastem duchownym.Wojciech Gerson (ur. 1 lipca 1831 w Warszawie, zm. 25 lutego 1901 tamże) – polski malarz, pejzażysta, przedstawiciel realizmu, historyk sztuki, pedagog.

    Wycinankarki z tego regionu to m.in.:

  • Józefa Chaładaj i Marianna Pawlak ze wsi Monice (obecnie w obrębie Sieradza) – aktywne w latach 90. XX w.
  • Obecnie tradycja tworzenia wycinanek na tym terenie zanikła.


    Zobacz też[ | edytuj kod]

    Wycinanka żydowska
  • klapok
  • wycinanka żydowska
  • kodra


  • Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Puszcza Biała – kompleks leśny ciągnący się od Pułtuska po Ostrów Mazowiecką. Część Niziny Mazowieckiej. Zdominowana przez drzewostan sosnowy (ponad 90%).
    Rawa Mazowiecka – miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie rawskim, położone nad Rawką i jej dopływem Rylką. Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
    Dylewo (Dylewo Stare, Dylewo Nowe) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Kadzidło przy drodze krajowej nr 53.
    Sieradz – miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim. Miasto jest położone w strefie nad rzeką Wartą, która tworzy na jego terenie i okolicach Kotlinę Sieradzką. Przez Sieradz biegną drogi krajowe: nr 12, nr 14 i nr 83 oraz linia kolejowa nr 14. W latach 1975-1998 Sieradz był stolicą województwa sieradzkiego.
    Maciejowice – osada na podbudowie miejskiej w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Maciejowice.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Kadzidło (niem. Weirauchstadt) – wieś w Polsce o charakterze zabudowy typu miejskiego położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Kadzidło przy drodze krajowej nr 53.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.