• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wyżyna Olkuska

    Przeczytaj także...
    Szlak Orlich Gniazd – szlak turystyczny w Polsce, przebiegający przez województwa małopolskie i śląskie. Rozpoczyna bieg w Krakowie, kończy w Częstochowie. Ma długość 163,9 km. Nazwę zawdzięcza leżącym na jego trasie ruinom zamków i warowni, nazywanych Orlimi Gniazdami ze względu na ich usytuowanie na skałach dochodzących do 30 metrów wysokości.Dolina Kluczwody nazywana również Doliną Wierzchówki – dolina pomiędzy wsią Wierzchowie a Bolechowicami na Wyżynie Olkuskiej. Rozciąga się na długości ok. 6 km. Przepływa przez nią potok Kluczwoda, uchodzący dalej do Rudawy. Od niego właśnie wzięła nazwę dolina (Kluczwoda, bo potok kluczy wieloma zakrętami po dolinie). Jest jedną z 7 dolin wchodzących w skład Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. W górnej części Kluczwody, koło wsi Wierzchowie znajdują się największe na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej jaskinie: Jaskinia Wierzchowska Górna i Mamutowa. Jaskinia Wierzchowska jest obecnie najdłuższą jaskinią na Jurze udostępnioną do zwiedzania. Jaskinia Mamutowa jest często odwiedzana przez wspinaczy, znajduje się tu wyjątkowo duże nagromadzenie dróg wspinaczkowych o trudnościach przekraczających stopień VI.5.
    Dolina Będkowska, zwana też Doliną Będkowicką lub Będkówką – piękna krajobrazowo i posiadająca duże walory przyrodnicze, geologiczne i historyczne dolina potoku Będkówka spływającego z Wyżyny Olkuskiej do Rowu Krzeszowickiego. Jest jedną z 7 dolin wchodzących w skład Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Ma długość 7-8 km i jest jedną z najdłuższych dolin Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Rozpoczyna się obniżeniem terenu przy drodze krajowej nr 94 z Krakowa do Olkusza, a kończy w przysiółku Łączki Kobylańskie. Wygodnym miejscem, skąd można zwiedzić dolinę są Będkowice, gdyż znajdują się w środku pomiędzy doliną Będkowską i Doliną Kobylańską, można więc stąd zwiedzić obydwie doliny.
    Skały w Dolinie Będkowskiej
    Dolina Kobylańska
    Łysa – jeden z ostańców

    Wyżyna Olkuska (341.32), inaczej nazywana też Płaskowyżem Ojcowskim lub Płytą Ojcowską – część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, leżąca pomiędzy obniżeniem Białej Przemszy i Szreniawy w Bramie Wolbromskiej na północy a Rowem Krzeszowickim na południu. Wschodnią granicę stanowi dolina Dłubni, natomiast zachodnia przebiega nieregularnie kuestą między Olkuszem i Trzebinią.

    Kluczwoda – potok płynący przez Wyżynę Krakowsko-Częstochowską i będący lewobrzeżnym dopływem Rudawy, do której uchodzi w miejscowości Zabierzów. Jego krasowe źródła znajdują się w miejscowości Wierzchowie. Potok spływa przez Dolinę Kluczwody, będącą jedną z najładniejszych dolin Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Na dolinie tej tworzy liczne zakręty (kluczy) i stąd jego nazwa. Od nazwy potoku pochodzi nazwa doliny. Na zboczach potoku istnieją duże wapienne skały z okresu górnej jury, najwybitniejsze z nich to: Mączne Skały, Zamkowa Skała (zwana też Zamczyskiem) z ruinami zamku, Kobyłka, Rogata, Szeroka, Turnia Potockiego, oraz Leśna Baszta i Gackowa Baszta wznoszące się wysoko ponad wschodnimi zboczami.Czernka – niewielka rzeka w województwie małopolskim, prawy dopływ Krzeszówki. Wypływa z źródła w północnej części wsi Czerna (w przysiółku "Wzgórze") na Wyżynie Olkuskiej, następnie lewobrzeżnie wpada do niej potok Buce, następnie płynie przez Dolinę Czernki, gdzie prawobrzeżnie wpada potok Krzyk, a lewobrzeżnie potoki Wądole, Zakopane. Potem łączy się z Eliaszówką i płynie jako Krzeszówka.

    Geologia[]

    Wyżyna Olkuska jest zbudowana z wapieni jurajskich ze znacznie rozwiniętymi zjawiskami krasowymi. Powierzchnia jest lekko falista i pokryta jest znaczną warstwą lessów z licznymi ostańcami szczególnie w północnej części. Z form krasowych występują na niej liczne jaskinie, a także mogoty, wywierzyska, doliny krasowe – wąwozy i jary, których dnem płyną potoki, a wejścia do nich stanowią szczególnie ukształtowane bramy np. Brama Bolechowicka. Najbardziej znana to Dolina Prądnika na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego.

    Grzybowa Góra – wzgórze o wysokości 427 m n.p.m. Znajduje się na Wyżynie Olkuskiej pomiędzy Doliną Szklarki a Doliną Będkowską na wschód od południowej części miejscowości Szklary na terenie administracyjnym wsi Kobylany w województwie małopolskim.Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (341.3) – makroregion geograficzny położony w południowej Polsce. Stanowi wschodnią część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. Tworzy pas długości ok. 80 km, pomiędzy Krakowem a Częstochową. W pasie tym wzgórza wznoszą się na wysokość 400-515 m n.p.m..

    Te położone w południowej części Wyżyny Olkuskiej krasowe dolinki o stromych zboczach i przebiegu południkowym położone po południowej stronie drogi Kraków-Olkusz i nazywane są Dolinkami Podkrakowskimi. Są to (kolejno od wschodu):

  • Kluczwody
  • Bolechowicka
  • Kobylańska
  • Będkowska
  • Szklarki
  • Racławki
  • Eliaszówki
  • i kilka znacznie mniejszych
  • Góry i wzgórza:

     Z tym tematem związana jest kategoria: Wzgórza Wyżyny Olkuskiej.
  • Bukowiec
  • Bycza Góra
  • Gierasowa Góra
  • Grzybowa Góra
  • Góra Krzyżowa
  • Góra Debruska
  • Góra Kadzielnia
  • Góra Lewicki
  • Góra Pobaba
  • Góra Sołtyska
  • Krzemionka
  • Okrąglik
  • Olchówki
  • Ostra Góra
  • Przedgórze
  • Słoneczna Góra
  • Powierzchnia: 818 km²
    Wysokość: 250-512.8 m n.p.m.
    Najwyższe wzniesienie na Wyżynie Olkuskiej to ostaniec o nazwie Skałka (Grodzisko) na terenie Jerzmanowic (512,8 m n.p.m.), ponad górną częścią Doliny Będkowskiej. Jest to drugie pod względem wysokości wzniesienie na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.

    Rudawka – nazwa nadawana na niektórych mapach odcinkowi rzeki Rudawa pomiędzy ujściem Szklarki i Krzeszówki. Wykaz wód płynących Polski nie uznaje tej nazwy; według tego wykazu odcinek ten to po prostu rzeka Rudawa.Bycza Góra – wzgórze o wysokości 369 m n.p.m. na Wyżynie Olkuskiej. Znajduje się na terenie Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego w województwie małopolskim.

    Okolicę Doliny Prądnika porastają głównie lasy liściaste z grabami, dębami i lipami. Występują tu również reliktowe lasy górskie (las jaworowy – Ojców i buczyna karpacka).

    Główne miasta[]

  • Olkusz
  • Wolbrom
  • Skała
  • Rzeki[]

  • Będkówka
  • Bolechówka
  • Czernka
  • Dulówka
  • Eliaszówka
  • Filipówka
  • Kluczwoda
  • Krzeszówka
  • Miękinia
  • Prądnik
  • Psarka
  • Racławka po połączeniu ze Szklarką nazywana Rudawką,
  • Zobacz też[]

  • Szlak Orlich Gniazd
  • Park Krajobrazowy Dolinki Krakowskie
  • Ostańce Jerzmanowickie
  • Dolina Prądnika – dolina rzeki Prądnik na obszarze Ojcowskiego Parku Narodowego oraz leżących na południe od niego obszarów rolniczych.Bukowiec - zalesione wzgórze o wysokości 401,6 m n.p.m. Znajduje się na Wyżynie Olkuskiej na północ od miejscowości Gorenice w województwie małopolskim.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Gierasowa Góra – wzgórze o wysokości 421,5 m n.p.m.. Znajduje się na Wyżynie Olkuskiej pomiędzy miejscowościami Filipowice (na działce wsi nr 760) a Karniowicami w województwie małopolskim. Z zachodnich stoków wypływa potok, który tworzy rzekę Dulówkę, ze wschodnich zboczy potoki zasilają Filipówkę, a z południowej strony wypływa potok, który wpływa w zachodniej części Woli Filipowskiej do Dulówki. Na południowym zboczu położony jest Las Kozik.
    Ostaniec – wzniesienie powstałe w wyniku procesów wietrzenia i erozji (a także denudacji terenów przyległych, co powoduje odsłonięcie i pozostawienie ostańca). Ostańce występują jako wyizolowane formy terenu, często o stromych, skalistych stokach, stanowiące pozostałość większego masywu skalnego. Niekiedy ostańcami są całe wzniesienia, jak np. Szczeliniec w Górach Stołowych.
    Wolbrom (niem. Wolfram, Wohlborn, dawniej civitas Wolwrami, Wolwram, Nowe Miasto Wolwramów) – miasto w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolbrom.
    Trzebinia (niem. Triebnitz) – miasto w woj. małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzebinia.
    Psarka – struga w Górach Świętokrzyskich, mająca swe źródła u północnych podnóży Bukowej Góry. W dalszym biegu przepływa przez Dolinę Bodzentyńską, od północnej strony opływa Pasmo Bostowskie aby w końcu, w okolicach wsi Radkowice-Kolonia wpaść do Świśliny, której jest prawym dopływem.
    Pierwsze poglądy na fizycznogeograficzną regionalizację Polski pojawiły się w dziele Jana Długosza, które przez wiele następnych stuleci jako jedyne było źródłem wiedzy geograficznej. Wyraźne ożywienie w tej dziedzinie nastąpiło dopiero na przełomie XIX i XX w., ponieważ większa była już znajomość warunków naturalnych kraju. W okresie tym publikowało wielu geografów, m.in.: Stanisław Staszic, Wincenty Pol, Antoni Rehman, Wacław Nałkowski, Stanisław Lencewicz czy Ludomir Sawicki. Każdy z nich miał własną koncepcję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne.
    Bolechówka – niewielki potok wypływający w Dolinie Bolechowickiej – jednej z dolin Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie na Wyżynie Olkuskiej. W obrębie doliny, naprzeciwko dużej skały tworzy dwuspadową kaskadę. Płynie przez tereny rezerwatu przyrody Wąwóz Bolechowicki. Spływając do Rowu Krzeszowickiego łączy się z potokiem Kobylanka wypływającym z sąsiedniej Doliny Kobylańskiej i będącym lewobrzeżnym dopływem Rudawy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.