• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wyżyna Gujańska

    Przeczytaj także...
    Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.Las galeriowy – las występujący w strefie sawanny wzdłuż rzek, w dolinach zalewowych, czerpiący wodę z płytko położonych wód gruntowych. Gdy rzeka jest wąska, korony drzew stykają się nad nią tworząc zacienioną galerię.
    Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.
    Widok na górę Roraima na Wyżynie Gujańskiej

    Wyżyna Gujańskawyżyna w północnej części Ameryki Południowej, między Niziną Orinoko a Niziną Amazonki. Zajmuje powierzchnię ok. 1,2 mln km².

    Zbudowana jest ze skał krystalicznych z licznymi intruzjami skał wylewnych. Miejscami pokrywają je mezozoiczne, kontynentalne piaskowce. Wyżyna Gujańska stanowi wypiętrzony, niemal równy teren z licznymi stoliwami: Roraima (2772 m), Serra do Imeri (3014 m), Serra Parima, Serra Pacaraima, Serra Tumucumaque.

    Llanos, llano − trawiasta, sawannowa formacja roślinna, występująca w Ameryce Południowej (Nizina Orinoko, Wyżyna Gujańska). Typowa roślinność to wysokie trawy, niskie drzewa (np. palmy), sukulenty (rośliny gromadzące wodę), kolczaste krzewy. W większości występują tam gleby czerwone.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

    Klimat wilgotny podrównikowy, w zachodniej części suchy. Przez Wyżynę Gujańską przepływają liczne rzeki, m.in. Maroni, Corantijn, Essequibo i Caroní. Na rzekach występuje wiele progów z licznymi wodospadami, jak, najwyższy na świecie, Salto Angel. Głównymi formacjami roślinnym są wilgotne lasy równikowe, w części zachodniej sawanna, natomiast w dolinach rzek lasy galeriowe. Na wyżynie znajdują się złoża surowców mineralnych: rudy żelaza, diamentów, manganu i boksytu.

    Diament – minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od stgr. ἀδάμας adamas (dopełniacz ἀδάμαντος adamantos, łac. diamentum) = "niepokonany, niezniszczalny" i nawiązuje do wyjątkowej twardości tego minerału. Jest najtwardszą znaną substancją z występujących w przyrodzie.Maroni (fran. Maroni, hol. Marowijne, kreol. Marwina-liba) – rzeka na granicy Gujany Francuskiej i Surinamu, stanowiąca ich naturalną granicę, o długości 680 km. Źródła w górach Serra Tumucumaque (Gujana Francuska) na Wyżynie Gujańskiej. Przepływa przez obszar gęstych tropikalnych lasów deszczowych i uchodzi do Oceanu Atlantyckiego. Ze względu na występowanie licznych progów i wodospadów, zdatna do żeglugi tylko w dolnym biegu rzeki, na odcinku 80 km.

    Przypisy

    1. Encyklopedia Powszechna PWN. T. 2. G-M. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 143.

    Zobacz też[]

  • Formacje roślinne Ameryki Południowej
  • Llanos
  • Campos




  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Caroní (hiszp. Río Caroní) - rzeka w Wenezueli, prawy dopływ rzeki Orinoko. Źródła w masywie Roraima. Jej długość wynosi 692 km, a powierzchnia dorzecza - 95 tys. km². Wykorzystywana do produkcji energii elektrycznej - dwie duże elektrownie wodne (Guri i Macagua). Liczne progi i wodospady. Najdłuższy dopływ - Paraqua (lewy).
    Złoże mineralne – naturalne nagromadzenie kopalin w obrębie skorupy ziemskiej, powstałe w wyniku różnorodnych procesów geologicznych. Istotny jest fakt, iż złoże występuje w takiej ilości i w takich warunkach ekonomicznych i geologicznych, że jego eksploatacja jest opłacalna (tym się różni złoże od zasobu).
    Ameryka Południowa leży prawie w całości na terenie państwa neotropikalnego (Neotropis), które obejmuje roślinność Ameryki Południowej i Środkowej, Meksyku oraz wysp antylskich. Obszar ten sąsiaduje z krainą nearktyczną państwa holarktycznego (Holarctis) na północy. Granica pomiędzy nimi jest wyraźna i przebiega przez Kalifornię, Arizonę, północny Meksyk, do wybrzeży Zatoki Meksykańskiej i dalej na wschód przez Florydę. Południowy kraniec kontynentu – Patagonia i Chile wchodzą w skład państwa holantarktycznego (Holantarctis). Najbardziej imponującą cechą flory neotropikalnej jest istnienie około 40 rodzin endemicznych, w tym ananasowatych (Bromeliacecae), paciorecznikowatych (Cannaceae), nasturcjowatych (Tropaeolceae) i innych. Obszar krainy neotropikalnej ze względu na dominującą roślinność podzielony jest na drobniejsze rodzaje formacji roślinnych.
    Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.
    Salto Angel (w języku pemon Kerepakupai Vená) – najwyższy wodospad świata (wpada do Río Churún, dopływu rzeki Caroni), położony w Wenezueli, na wyżynie La Gran Sabana. Jego wody wypływają ze stoku Płaskowyżu Auyantepui. Wysokość wodospadu wynosi ok. 979 metrów. Wysokość została ustalona przez National Geographic Society w 1949.
    Stoliwo lub stoliwo górskie – góry lub pojedyncza góra o płaskim szczycie, typowa forma dla obszarów o budowie płytowej. Stoliwo górskie powstaje na skutek selektywnej intensywnej degradacji erozyjnej warstw skalnych tworzących wierzchołek, w wyniku czego odsłonięta zostaje płaska, odporna na działania erozyjne, niżej położona warstwa skał. W Polsce stoliwa górskie występują w Górach Stołowych.
    Campos (z portug.) to formacje roślinne charakterystyczne dla Ameryki Pd.; specyficzne typy sawanny pokryte wysokimi trawami i rozproszonymi niskimi drzewami; występują w strefie podrównikowej i zwrotnikowej pd. części Wyż. Brazylijskiej; porastają płaskie i pagórkowate tereny (200 - 600 m n.p.m.).

    Reklama