• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wulkan



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Erebus – aktywny wulkan u wschodnich wybrzeży Antarktydy, na Wyspie Rossa (Morze Rossa) o wysokości około 3794 m n.p.m. Ostatnio do jego erupcji doszło w 2012. W 1841 roku odkrył go szkocki badacz James Ross. Nazwa wulkanu pochodzi od jednego ze statków odkrywcy o nazwie H.M.S Erebus.Tytan (Saturn VI) – największy księżyc Saturna, jedyny księżyc w Układzie Słonecznym posiadający gęstą atmosferę, w której zachodzą skomplikowane zjawiska atmosferyczne. Jest to również jedyne ciało poza Ziemią, na powierzchni którego odkryto powierzchniowe zbiorniki cieczy – jeziora. Nie wypełnia ich jednak woda, ale ciekły metan, który na Ziemi występuje w postaci palnego gazu.
    Wulkan
    1. Ognisko wulkaniczne
    2. Skała macierzysta
    3. Kanał lawowy
    4. Podnóże
    5. Sill
    6. Przewód boczny
    7. Warstwy popiołu emitowanego przez wulkan
    8. Zbocze
    9. Warstwy lawy emitowanej przez wulkan
    10. Gardziel
    11. Stożek pasożytniczy
    12. Potok lawowy
    13. Komin
    14. Krater
    15. Chmura popiołu

    Wulkan (z łac. Vulcanus – imię rzymskiego boga ognia) – miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy wulkaniczne (solfatary, mofety, fumarole) i materiał piroklastyczny. Terminu tego również używa się jako określenie form terenu powstałych wskutek działalności wulkanu, choć bardziej poprawne są takie terminy jak: góra wulkaniczna, stożek wulkaniczny, kopuła wulkaniczna czy wulkan tarczowy.

    Stożek wulkaniczny – wulkan, wzniesienie o stożkowatym kształcie, utworzone z lawy lub materiałów piroklastycznych, wydobywających się z wylotu komina wulkanicznego w czasie erupcji centralnej. W wyniku kolejnych erupcji kształt i wielkość stożka mogą ulegać zmianom, w wierzchołkowej partii może utworzyć się krater lub kaldera.Góry Świętokrzyskie (342.34) – masyw górski położony w południowo-wschodniej Polsce, w centralnej części Wyżyny Kieleckiej. Najwyższy szczyt to Łysica (612 m n.p.m.) w paśmie Łysogór. Nazwa gór pochodzi od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze.

    Wulkany[ | edytuj kod]

    Rodzaje wulkanów[ | edytuj kod]

    Erupcja Stromboli w 1980 na wysokość 100 m. Kreskowane trajektorie powstały wskutek wyrzucania obracającej się nierównomiernie rozgrzanej materii

    Aktywność wulkaniczna zmienia się wraz z czasem. Obserwowana aktywność wulkanów umożliwiła wprowadzenie ich podziału na wulkany:

    Beerenberg lub Haakon VII Toppen (pol. Szczyt Haakona VII) – aktywny wulkan (stratowulkan) w północno-wschodniej części wyspy Jan Mayen, drugi pod względem wysokości w Europie (po Etnie). W znacznej części jest on pokryty lodowcem.Grzbiet Śródatlantycki – podwodny grzbiet śródoceaniczny na Oceanie Atlantyckim, ciągnący się od Islandii aż po Antarktydę. Jest to najdłuższy grzbiet śródoceaniczny na Ziemi. Jego przedłużeniem na obszarze Oceanu Arktycznego jest Grzbiet Gakkela. Na południu kończy się w węźle potrójnym Bouveta w pobliżu Wyspy Bouveta. Krawędź Romanche rozdziela go na Grzbiet Północnoatlantycki i Grzbiet Południowoatlantycki. Większa część grzbietu skryta jest pod wodą. Ponad powierzchnię morza została wypiętrzona Islandia. Część grzbietu w pobliżu Islandii zwana jest Grzbietem Reykjanes.
  • czynne – stale lub sporadycznie objawiające swoją działalność (np. Wezuwiusz, Etna, Stromboli),
  • drzemiące – ich działalność została zaobserwowana, jednak od dłuższego czasu jej nie okazywały,
  • wygasłe – ich działalność nie została zaobserwowana w czasach historycznych (np. stożki wulkaniczne w Niemczech i Polsce).
  • Powstanie wulkanu może być procesem dosyć szybkim (jak na procesy geologiczne). Wulkan Paricutin w Meksyku powstał w 1943 roku, przez kilka kolejnych lat był aktywny i zakończył aktywność w 1952 roku.

    Hekla (isl. "kaptur, czepek, płaszcz z kapturem") – wulkan w południowo-zachodniej Islandii, położony 115 km na wschód od stolicy kraju Reykjavíku. Najwyższy czynny wulkan wyspy (1491 m n.p.m.), należy też do najbardziej aktywnych.Mayon – czynny wulkan na wyspie Luzon na Filipinach o wysokości 2463 metrów n.p.m., zaliczany do stratowulkanów. Tworzy stożek wulkaniczny o zboczach nachylonych pod kątem 35–40°. Na szczycie znajduje się niewielki krater.

    Szacuje się, że w ciągu ostatnich 10 tys. lat na kuli ziemskiej czynnych było 1500 wulkanów. W tym okresie miało miejsce około 7900 erupcji. Obecnie liczbę czynnych wulkanów szacuje się na około 800. Ponad połowa z nich znajduje się na obszarze lądowym. Ponadto można spotkać kilka tysięcy nieczynnych wulkanów na lądzie oraz kilkadziesiąt tysięcy pod wodą.

    Efuzja, erupcja wylewna, wylew wulkaniczny - wylew lawy na powierzchnię Ziemi. Jest to typ erupcji wulkanicznej, typowy dla wulkanów tarczowych. Wypływ lawy ma spokojny charakter, nie towarzyszy mu wyrzucenie dużych ilości materiałów piroklastycznych, charakterystyczne dla gwałtownych erupcji eksplozywnych. Zachodzi w przypadku lawy zasadowej - bazaltowej o małej lepkości.Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

    Inny podział bierze pod uwagę miejsce, z którego wypływa magma. Wyróżnia się wówczas wulkany:

  • stożkowe,
  • tarczowe,
  • linijne – magma wypływa z podłoża nie w jednym miejscu, ale wzdłuż długiej szczeliny. Ten typ działalności wulkanicznej powszechny jest w strefach spreadingu na dnie oceanicznym.
  • Wulkany różnią się dominującym rodzajem materiału, jaki się z nich wydobywa:

  • lawowe (efuzywne) – wypływa tylko lawa, ich erupcja ma łagodny przebieg. Dzielą się na:
  • tarczowe (hawajskie) – niskie i rozległe (lawa z nich wypływająca jest zasadowa, bazaltowa, o małej lepkości), osiągają szerokość nawet do 40 kilometrów;
  • kopuły lawowe (bardzo gęsta, kwaśna, krzemionkowa lawa), które wyglądają jak pół sfery (kuli);
  • stratowulkany (mieszane) – wyrzucają gęstą, lepką lawę andezytową; ponadto wyrzucane są też materiały piroklastyczne (bomby wulkaniczne, lapille) i gazy wulkaniczne. Należą do najbardziej eksplozywnych. Stratowulkany mają wysokie, strome stożki (kąt nachylenia ok. 30°, np. Wezuwiusz, Cotopaxi, Popocatépetl);
  • eksplozywne – wyrzucają tzw. materiał piroklastyczny, a także najgęstsze i najbardziej kwaśne lawy ryolitowe;
  • maary – erupcja freatyczna, spowodowana ciśnieniem pary wodnej powstałej w wyniku kontaktu wód powierzchniowych z magmą;
  • wulkany błotne – z których wydobywa się na powierzchnię błotnista mieszanina wody, iłu, piasku itp. Proces ten związany jest z przejawami wygasającego już wulkanizmu – wydobywaniem się gorącej wody lub pary wodnej lub z zupełnie innymi zjawiskami geologicznymi niż wulkanizm.
  • Efektem intensywnej działalności wulkanicznej jest kaldera – krater powstały podczas zbyt gwałtownej erupcji wulkanu lub po zapadnięciu się stropu komory wulkanicznej.

    Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.Grimsvötn (1719 m n.p.m.) – czynny wulkan na Islandii znajdujący się pod lodowcem Vatnajökull, piąty pod względem wysokości w Europie. Jego erupcje powodują topnienie lodowca, a ciśnienie i ciepło wydobywające się podczas erupcji z wulkanu unoszą czapę lodową, co prowadzi do katastrofalnych powodzi na tym terenie. Zjawisko to nazywa się jökulhlaup i jest bardzo często spotykane na Islandii. Ostatnia erupcja wulkanu miała miejsce 21 maja 2011.

    Rozmieszczenie wulkanów[ | edytuj kod]

    Tradycyjnie uważano, że wulkany na Ziemi grupują się na obszarach górotwórczości alpejskiej, chociaż wiedziano też, że występują także wulkany niezwiązane z nimi. Najwięcej czynnych wulkanów lądowych występuje w tzw. Ognistym Pierścieniu Pacyfiku, rozciągającym się wokół Oceanu Spokojnego. W tej strefie znajduje się ponad 90% czynnych wulkanów lądowych na Ziemi, z których najwyższy jest Ojos del Salado w Chile. Działalność wulkaniczna grupuje się w trzech rodzajach obszarów: strefach spreadingu, strefach subdukcji i tzw. plamach gorąca.

    Honsiu (jap. 本州, Honshū) – największa, a tym samym główna wyspa Japonii. Na północy cieśnina Tsugaru oddziela ją od Hokkaido, na południu Morze Wewnętrzne od Sikoku, a na południowym zachodzie po drugiej stronie cieśniny Shimonoseki leży wyspa Kiusiu. Honsiu jest siódmą co do wielkości wyspą na świecie.Paricutín (hiszp. Volcán de Paricutín) – wulkan w środkowym Meksyku, w stanie Michoacán, w pobliżu wioski o tej samej nazwie. Wulkan pojawił się na powierzchni ziemi w 1943 i dał wulkanologom możliwość obserwacji z bliska procesu powstawania wulkanów. Obecnie Paricutín wznosi się na wysokość 3170 m n.p.m.

    Najważniejsze wulkany w poszczególnych częściach świata:

    Europa[ | edytuj kod]

    W Europie jest kilka aktywnych wulkanów, głównie we Włoszech i na Islandii:

  • Etna (Włochy) – ok. 3340 m n.p.m.
  • Beerenberg (Norwegia) – 2277 m n.p.m.
  • Hvannadalshnukur (Islandia) – 2119 m n.p.m.
  • Grimsvötn (Islandia) – 1719 m n.p.m.
  • Askja (Islandia) – 1510 m n.p.m.
  • Eyjafjallajökull (Islandia) – 1666 m n.p.m.
  • Hekla (Islandia) – 1491 m n.p.m.
  • Katla (Islandia) – 1363 m n.p.m.
  • Wezuwiusz („Vesùvio”, Włochy) – 1281 m n.p.m.
  • Stromboli (Włochy) – 926 m n.p.m.
  • Vulcano (Włochy) – 500 m n.p.m.
  • Santoryn (Grecja) – 131 m n.p.m.
  • W Polsce odnaleźć można ślady dawnego wulkanizmu na Śląsku (od Nysy Łużyckiej po Górę Świętej Anny) oraz w Pieninach, Beskidzie Sądeckim, w południowej części Wyżyny Olkuskiej w Miękini koło Krzeszowic. Także kilkanaście milionów lat temu występował czynny i bardzo aktywny wulkan w okolicach Belna niedaleko Zagnańska w Górach Świętokrzyskich. Świadczą o tym znaleziska skał wulkanicznych, lapili i charakterystyczne ukształtowanie tego terenu.

    Góra Asama (jap. 浅間山, Asama-yama) – aktywny wulkan w środkowej części Honsiu, głównej wyspy Japonii. Znajduje się na granicy prefektur Gunma i Nagano. Wysokość tego wulkanu wynosi 2 568 m n.p.m. Ostatnia erupcja miała miejsce 2 lutego 2009. Inne silne wybuchy miały miejsce w latach 685, 1108, 1783 oraz 1972. Na wschodnim stoku znajduje się obserwatorium wulkaniczne należące do Uniwersytetu Tokijskiego.Antofalla – stratowulkan, drugi pod względem wysokości czynny wulkan na Ziemi w północno-zachodniej Argentynie w Andach Środkowych na płaskowyżu Puna de Atacama. Wyskokość 6450 m n.p.m. Szczyt pokrywają wieczne śniegi.

    Afryka[ | edytuj kod]

  • Kilimandżaro (Tanzania) – 5895 m n.p.m.
  • Meru (Tanzania) – 4570 m n.p.m.
  • Kamerun (Kamerun) – 4094 m n.p.m.
  • Pico del Teide (Wyspy Kanaryjskie) – 3718 m n.p.m.
  • Piton de la Fournaise (Reunion) – 2632 m n.p.m.
  • Ameryka Północna[ | edytuj kod]

  • Orizaba (Meksyk) – 5700 m n.p.m.
  • Popocatépetl (Meksyk) – 5452 m n.p.m.
  • Rainier (USA) – 4390 m n.p.m.
  • Góra Wrangla (USA) – 4270 m n.p.m.
  • Colima (Meksyk) – 4265 m n.p.m.
  • St. Helen (USA) – 3000 m n.p.m.
  • Izalco (Salwador) – 1950 m n.p.m.
  • Ameryka Południowa[ | edytuj kod]

  • Ojos del Salado (Argentyna) – 6880 m n.p.m.
  • Llullaillaco (Argentyna/Chile) – 6739 m n.p.m.
  • Antofalla (Argentyna) – 6450 m n.p.m.
  • Guallatira (Chile) – 6060 m n.p.m.
  • Láscar (Chile) – 5992 m n.p.m.
  • Cotopaxi (Ekwador) – 5896 m n.p.m.
  • Tupungatito (Chile) – 5640 m n.p.m.
  • Sangay (Ekwador) – 5325 m n.p.m.
  • Maipo (Chile) – 5323 m n.p.m.
  • Puracé (Kolumbia) – 4700 m n.p.m.
  • Villarica (Chile) – 2840 m n.p.m.
  • Antarktyda[ | edytuj kod]

  • Erebus (Wyspa Rossa) – 3794 m n.p.m.
  • Oceania[ | edytuj kod]

  • Mauna Kea (Hawaje, USA) – 4205 m n.p.m.
  • Mauna Loa (Hawaje, USA) – 4170 m n.p.m.
  • Ruapehu (Nowa Zelandia) – 2797 m n.p.m.
  • Hualālai (Hawaje, USA) – 2521 m n.p.m.
  • Kīlauea (Hawaje, USA) – 1250 m n.p.m.
  • Azja[ | edytuj kod]

  • Elbrus (Rosja) – 5642 m n.p.m.
  • Ararat (Turcja) – 5165 m n.p.m.
  • Kluczewska Sopka (Rosja) – 4957 m n.p.m.
  • Fudżi (Japonia/Honsiu) – 3776 m n.p.m.
  • Semeru (Indonezja) – 3680 m n.p.m.
  • Apo (Filipiny) – 2965 m n.p.m.
  • Marapi (Indonezja) – 2890 m n.p.m.
  • Tambora (Indonezja) – 2850 m n.p.m.
  • Asama (Japonia) – 2540 m n.p.m.
  • Manam (Papua-Nowa Gwinea) – 1807 m n.p.m.
  • Pinatubo (Filipiny) – 1600 m n.p.m.
  • Krakatau (Indonezja) – 813 m n.p.m.
  • Mayon (Filipiny) – 2463 m n.p.m.
  • Największe wulkany na Ziemi[ | edytuj kod]

  • Mauna Loa największy czynny wulkan na Ziemi.
  • Masyw Tamu (podmorski, Ocean Spokojny): ok. 300 tys. km² powierzchni, 4400 m wysokości (wygasły).
  • Najwyższe wulkany na Ziemi[ | edytuj kod]

  • Ojos del Salado ( Chile/ Argentyna) 6880 m n.p.m. (wygasły).
  • Llullaillaco ( Chile/ Argentyna) 6723 m n.p.m.
  • Antofalla ( Argentyna) 6450 m n.p.m.
  • Láscar ( Chile) 5990 m n.p.m.
  • Cotopaxi ( Ekwador) 5897 m n.p.m.
  • Kilimandżaro (szczyt Kibo) (Tanzania) 5895 m n.p.m.
  • Orizaba ( Meksyk) 5700 m n.p.m.
  • Mapa lokalizacyjna świata
    Eyjafjallajökull
    Eyjafjallajökull
    Pinatubo
    Pinatubo
    Etna
    Etna
    Nevado del Ruiz
    Nevado del Ruiz
    Montagne Pelée
    Montagne Pelée
    Mauna Kea
    Mauna Kea
    Nyiragongo
    Nyiragongo
    Erebus
    Erebus
    Ruapehu
    Ruapehu
    Kīlauea
    Kīlauea
    Mount St. Helens
    Mount St. Helens
    Krakatoa
    Krakatoa
    Krafla
    Krafla
    Geographylogo.svg
    Mapa rozmieszczenia wybranych wulkanów

    Wulkany poza Ziemią[ | edytuj kod]

    Wulkany można znaleźć także na innych obiektach Układu Słonecznego posiadających stałą powierzchnię oraz dostatecznie silne wewnętrzne źródła ciepła, obecnie lub w przeszłości. Wygasłe wulkany występują na Marsie (znajduje się tam m.in. największy znany wulkan, Olympus Mons) i Wenus, a współcześnie aktywne na Io, księżycu Jowisza. Na ciałach niebieskich zbudowanych w dużym stopniu z lodu, czyli lodowych księżycach planet oraz zapewne na plutoidach mogą występować wulkany lodowe, tzw. kriowulkany. Takie twory zaobserwowano na Enceladusie oraz przypuszczalnie na Tytanie; oba ciała są księżycami Saturna.

    Kwas selenawy (nazwa Stocka: kwas selenowy(IV)), H2SeO3 – nieorganiczny związek chemiczny z grupy kwasów tlenowych, w którym selen występuje na IV stopniu utlenienia. Jest słabym kwasem.Ojos del Salado - najwyższy wulkan na Ziemi (drzemiący); położony w Andach Środkowych, na granicy Argentyny i Chile. Ma wysokość 6893 m n.p.m. Jest drugim co do wysokości szczytem górskim na półkuli zachodniej, drugim na półkuli południowej oraz najwyższym szczytem Chile. Leży około 600 km na północ od Aconcagui. Według naukowców, ostatnia erupcja tego wulkanu miała miejsce między 700 a 1000 rokiem naszej ery.

    Wielkie erupcje wulkaniczne[ | edytuj kod]

  • Yellowstone - 640 tys. lat
  • Pola Flegrejskie - 37 tys. lat
  • Toba – 73 000 ± 4000 lat temu
  • Laacher See - ok. 10900 p.n.e.
  • Santorini (Thira) – ok. 1450 r. p.n.e.
  • Wezuwiusz – 24 sierpnia 79 r.
  • Huaynaputina (Peru) – 19 lutego 1600 r.
  • Orizaba (Meksyk) – 26 grudnia 1687 r.
  • Tambora – 10 kwietnia 1815 r.
  • Krakatau – 27 sierpnia 1883 r.
  • Montagne Pelée – 8 maja 1902 r.
  • Novarupta - 1912r.
  • EtnaWłochy 1946 r.
  • Mount St. Helens – 18 maja 1980 r.
  • Pinatubo – czerwiec 1991 r.
  • Eyjafjallajökull – 15 kwietnia 2010 r.
  • Powstawanie wulkanów w pobliżu strefy subdukcji
    Hualālai – uśpiony wulkan tarczowy zlokalizowany na amerykańskiej wyspie Hawaiʻi, należącej do archipelagu Hawajów. Jest to po wulkanach Kilauea oraz Mauna Loa trzeci najmłodszy oraz trzeci najbardziej aktywny z pięciu wulkanów tworzących wyspę Hawaiʻi. Jest on także najbardziej na zachód wysuniętym wulkanem wyspy. Jego wysokość wynosi 2521 m n.p.m. Szacuje się, iż Hualālai wzniósł się ponad poziom oceanu około 300 000 lat temu. Pomijając fakt bardzo niskiej aktywności od czasów ostatniego wybuchu w 1801 roku, Hualālai jest wciąż uważany za aktywny i przewiduje się jego erupcję w ciągu następnych stu lat. Względne nieprzygotowanie mieszkańców regionu spowodowane zastojem w aktywności wulkanu znacząco pogorszyłoby skutki takiego zdarzenia.Wulkan wygasły – rodzaj wulkanu z jeszcze zachowaną formą stożka wulkanicznego, ale nie przejawiający w czasach historycznych aktywności wulkanicznej, z ewentualnym wyjątkiem w postaci chłodnych ekshalacji. Przykładem takich wulkanów są wulkany Masywu Centralnego we Francji, np. Puy de Pariou.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kwas siarkowy (nazwa Stocka: kwas siarkowy(VI)), H2SO4 – nieorganiczny związek chemiczny, jeden z najmocniejszych kwasów – wszystkie układy o mocy większej od kwasu siarkowego 100% nazywa się superkwasami. Bywa zwany krwią przemysłu chemicznego, ze względu na to, że używa się go w bardzo wielu kluczowych syntezach. Sole kwasu siarkowego to siarczany.
    Alkany (łańcuchowe węglowodory nasycone, parafiny od łac. parum affinis – mało reaktywne) – organiczne związki chemiczne zbudowane wyłącznie z atomów węgla i wodoru, przy czym atomy węgla połączone są ze sobą wyłącznie wiązaniami pojedynczymi.
    Kluczewska Sopka (ros. Ключевская сопка) - wulkan na Kamczatce, wznosi się na wysokość 4750 m n.p.m. Jest to największy i najbardziej aktywny wulkan w Eurazji i jednocześnie najwyższy szczyt Kamczatki.
    Magma (stgr. μάγμα „gęsta maść”) – gorąca, stopiona masa krzemianów i glinokrzemianów z domieszkami tlenków i siarczków, z dużą ilością wody i gazów, powstająca w głębi Ziemi. Magma, która wydobywa się na powierzchnię jest nazywana lawą.
    Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
    Saturn – gazowy olbrzym, szósta planeta Układu Słonecznego pod względem oddalenia od Słońca, druga po Jowiszu pod względem masy i wielkości. Charakterystyczną jego cechą są pierścienie, składające się głównie z lodu i w mniejszej ilości z odłamków skalnych; inne planety-olbrzymy także mają systemy pierścieni, ale żaden z nich nie jest tak rozległy ani tak jasny. Według danych z lipca 2013 roku znane są 62 naturalne satelity Saturna.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.149 sek.