• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wrostek - językoznawstwo

    Przeczytaj także...
    Przyrostek (sufiks) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma własności słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną, przy czym rozróżnienie na "sufiks" jako element słowotwórczy i "końcówkę" jako wykładnik fleksyjny typowe jest wyłącznie dla polonistyki i slawistyki, a nie jest stosowane w innych filologiach, stąd na przykład w angielskiej i niemieckiej wersji tego artykułu "sufiks" jest egzemplifikowany w pierwszym rzędzie jako wykładnik deklinacyjny). Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden sufiks, kilka lub żaden.Międzyrostek, interfiks – w językoznawstwie jest to każdy "kawałek" wyrazu (jego morfem), o ile jest umiejscowiony między dwoma rdzeniami (podstawami słowotwórczymi). Interfiksy występują z przyczyn fonetycznych w niektórych wyrazach, zwykle złożeniach, na przykład język-o-znawca. Z kolei rozróżnienie Rzeczpospolita, ale Rzecz-y-pospolitej pochodzi z niezależnej odmiany członów zestawienia.
    Liczba mnoga – forma fleksyjna, tj. przypadek w deklinacji i w koniugacji, oznaczający wiele przedmiotów lub osób, a także w przypadku przedmiotów zbiorowych – grupy tych przedmiotów (np. piasek w liczbie pojedynczej oznacza wiele ziaren piasku, ale istnieje też forma w liczbie mnogiej – piaski – mogąca się odnosić do większych zbiorów – np. piaski pustyni; podobnie armia to grupa ludzi, gramatycznie liczba pojedyncza, istnieje jednak rzeczownik armie w liczbie mnogiej).

    Wrostek (infiks) – w językoznawstwie każdy morfem, o ile jest umiejscowiony wewnątrz rdzenia wyrazu (podstawy słowotwórczej).

    Infiksy wraz z przedrostkami (prefiksami) i przyrostkami (sufiksami) stanowią odmiany zrostków (afiksów), czyli tych morfemów słowotwórczych, które odpowiadają za tworzenie wyrazów pochodnych.

    Przykłady:

    Język lazyjski (ლაზური ნენა, lazuri nena) - język południowokaukaski, używany w tureckich prowincjach Rize, Artvin, Sakarya, Koceli i Bolu oraz gruzińskiej Adżarii. Liczbę jego użytkowników szacuje się róźnie - od ok. 30 tys, przez 45 tys, po ćwierć czy nawet pół miliona. Z uwagi na fakt, że nie uczy się go dzieci, w nieuzasadnionej obawie, że mogłyby "nie radzić sobie w szkole", język jest w gwałtownym zaniku.Przedrostek, prefiks – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany po lewej stronie do słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.
  • W języku praindoeuropejskim istniał wrostek -n- (z postaciami obocznymi -ne-, -no-). Jego ślady to na przykład:
  • w łacinie: frango 'łamię' – fregi 'złamałem', vinco 'zwyciężam' – vici 'zwyciężyłem'
  • w sanskrycie: 'łączę' yunájmi (1. osoba liczby pojedynczej czasu teraźniejszego) ze rdzenia yuj- (wrostek -na- oznacza czynność teraźniejszą w klasie VII czasowników)
  • W języku angielskim takie wyrazy jak bloody, blooming i inne słowa nacechowane emocjonalnie mogą być wstawiane do słów jako infiks: np. abso-bloomin'-lutely (z My Fair Lady),
  • W języku lazyjskim: 'rozpinam' bribs-are (ze rdzenia bris-, -b- jest znakiem pierwszej osoby czasu teraźniejszego, który w innych przypadkach występuje też jako prefiks jak w b-dis-dare 'śmieję się')
  • W języku dakota: ma-wa-ni 'ja chodzę' (ze rdzenia mani 'chodzić', -wa- oznacza pierwszą osobę)
  • W języku fińskim cechą liczby mnogiej (oprócz mianownika) jest wrostek -i-: talossa – w domu; taloissa – w domach
  • Zobacz też[]

  • słowotwórstwo
  • interfiks
  • Przypisy

    1. Michael Coulson: Sanskrit Teach Yourself Books ISBN 0 340 05982 6, str. 294
    2. Michael Swan Practical English Usage Oxford University Press 2005
    Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; język uporządkowany, w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o nieuporządkowanej gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (według spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 – 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.Językoznawstwo (lingwistyka) – dział nauk humanistycznych badających istotę, budowę i rozwój języka. Specjalista w zakresie językoznawstwa to językoznawca lub lingwista. Wyróżnia się lingwistykę teoretyczną i stosowaną.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wyraz – pewna wyróżniona fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składająca się z jednego lub więcej morfemów.
    Język praindoeuropejski – prajęzyk, czyli wspólny przodek języków indoeuropejskich, niezaświadczony bezpośrednio, ale częściowo zrekonstruowany za pomocą metody porównawczej. Istnieje szereg różnych hipotez na temat datowania i lokalizacji języka praindoeuropejskiego. Najdawniejsze języki indoeuropejskie – już znacznie zróżnicowane – znane są z pierwszej połowy II tysiąclecia p.n.e., a dane pośrednie wskazują, że rozpad wspólnoty indoeuropejskiej musiał nastąpić najpóźniej około 3000 p.n.e. Z kolei analiza odziedziczonego słownictwa pozwala przypuszczać, że społeczeństwo praindoeuropejskie istniało w okresie neolitu (przed upowszechnieniem się wytopu i obróbki metali) i że składało się z ludności rolniczo-pasterskiej.
    Morfem to najmniejsza grupa fonemów, która niesie ze sobą określone znaczenie, której nie można więc podzielić na mniejsze jednostki znaczeniowe. Jest elementarną jednostką morfologii, jednym z uniwersaliów językowych.
    Wyraz pochodny – wyraz utworzony na podstawie wyrazu podstawowego, np. "jagoda" (wyraz podstawowy), "jagodowy" (wyraz pochodny). Wyrazy pochodne są też wyrazami podstawowymi względem innych wyrazów.
    Język dakota albo siouański (właściwy) (ang. Sioux) – język z rodziny siouańskiej, używany przez ok. 26 tysięcy Dakotów w amerykańskich stanach Nebraska, Minnesota, Dakota Północna, Dakota Południowa i Montana oraz w Kanadzie. Rozpada się na trzy główne zespoły dialektów:
    Podstawa słowotwórcza – forma podstawowa dla danej operacji słowotwórczej. Uzyskuje się ją przez odjęcie afiksu przez tę operację dodanego.
    Zrostek lub formant, afiks (łac. affixum – element przyczepiony) – słowotwórcza część wyrazu, dodana do jego rdzenia (podstawy słowotwórczej).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.