• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wotowie



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Bauska (lit. Bauskė, niem., Bauske, hist. nazwa polska: Bowsk, jidysz בויסק, Bojsk) – miasto w południowej części Semigalii na Łotwie, położone niedaleko granicy z Litwą, siedziba okręgu.Iżorowie (rzadko Iżorianie, nazwa własna: Ižoralaine), nazywani także niekiedy (błędnie) Ingrami - etnos ugrofiński z grupy bałtofińskiej, spokrewniony z Finami i Estończykami, zamieszkujący Ingrię - krainę historyczną nad Zatoką Fińską w płn.-zach. Rosji.
    flaga narodowa Wotów

    Wotowiegrupa etniczna zamieszkująca Ingrię na pograniczu rosyjsko-estońskim, na zachód i południowy zachód od Petersburga, nieopodal i na wschód od granicznego miasta Narwa. Posługiwali się wymierającym już dziś językiem wotyckim (jest to język ugrofiński z grupy bałto-fińskiej), w którym sami siebie określają jako vadjalain (l.mn.: vadjalaizõt).

    Seto lub Setu – etniczna i językowa mniejszość zamieszkująca południowo-wschodnią Estonię i północno-zachodnią Rosję. Większość jej członków zna język seto, wyznaje prawosławie i posiada obywatelstwo estońskie. Seto przez niektórych lingwistów uważany jest za dialekt estońskiego, inni natomiast twierdzą, iż jest to odrębny język. Pełna zgoda panuje natomiast co do klasyfikacji - zaliczany jest do podgrupy języków bałtyckofińskich, grupy języków ugrofińskich i do uralskiej rodziny językowej. Sami Seto zwracają dużą uwagę zarówno na uczenie swojego języka młodszych pokoleń, jak i na zachowanie religii prawosławnej.Zatoka Narewska (est. Narva laht, ros. Нарвский залив) – zatoka Morza Bałtyckiego, stanowiąca część Zatoki Fińskiej. Zachodnia część wybrzeża znajduje się w granicach Estonii, wschodnia w granicach Rosji. Do zatoki, w pobliżu Narva-Jõesuu, uchodzi graniczna rzeka Narwa.

    Spis powszechny w Rosji w roku 2002 zarejestrował 73 Wotów. Spis w Estonii z roku 2000 podaje 9 Wotów mieszkających na terenie kraju. Zamieszkują oni głównie wsie Joenperä, Luuditsa oraz Liivankylä.

    Historia[ | edytuj kod]

    Wotowie są najstarszą ludnością, zamieszkującą dzisiejszą Ingrię na południe od Newy. Są potomkami plemion ugrofińskich, które osiedliły się na tych ziemiach po zakończeniu ostatniej epoki lodowcowej. Pierwsze wzmianki o nich pochodzą z IX wieku. Przypuszcza się, że Czudowie z kroniki Nestora, od których nazwę wzięło m.in. jezioro Czudzkie, to właśnie Wotowie, choć inni łączą ich z ludem Seto. Inne wystąpienia nazwy w dawnych źródłach to m.in. pagani watlandiae (poganie z ziem Wotów) w XIII-wiecznej bulli papieskiej czy będąca w powszechnym użyciu w XV w. nazwa Wotskaja pjatina, oznaczająca obszar pomiędzy rzeką Wołchow od Nowogrodu do Ładogi i wzdłuż rzeki Ługi do Zatoki Narewskiej.

    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.Liczba mnoga – forma fleksyjna, tj. przypadek w deklinacji i w koniugacji, oznaczający wiele przedmiotów lub osób, a także w przypadku przedmiotów zbiorowych – grupy tych przedmiotów (np. piasek w liczbie pojedynczej oznacza wiele ziaren piasku, ale istnieje też forma w liczbie mnogiej – piaski – mogąca się odnosić do większych zbiorów – np. piaski pustyni; podobnie armia to grupa ludzi, gramatycznie liczba pojedyncza, istnieje jednak rzeczownik armie w liczbie mnogiej).

    Z ludem tym wiąże się istnienie w V-IX wieku z zachodniej części Obwodu Leningradzkiego, Pskowskiego i Nowogrodzkiego kultury kurhanów wydłużonych. Tworzyli wówczas luźne wspólnoty o charakterze rodowym. W VIII wieku n.e. w północnej części ich ziem osiedlili się ugrofińscy Iżorowie, którzy przybyli z Karelii, a na południu Słowianie, którzy zaczęli ich wypierać z okolic jeziora Ilmień i dzisiejszego Pskowa. W IX-XII wieku tworzyli związek plemienny i zachowali niezależność, mimo pewnych wpływów Rusi Kijowskiej, której okazjonalnie płacili daninę w futrach. W 1069 roku zawarli sojusz z Księstwem Połockim i oblegali Nowogród Wielki, ale ostatecznie nie udało im się zdobyć miasta. Mimo przenikających wpływów prawosławia, przez długi czas zachowali pogańskie wierzenia. Począwszy od XIII wieku rozpoczęła się asymilacja Wotów ze słowiańskimi plemionami osiadłymi w ich sąsiedztwie i utracili niezależność polityczną. Świadczą o tym zapisy w nowogrodzkich kronikach, które wcześniej wymieniały Wotów jako sprzymierzeńców, a później traktowały ich ziemie jako okręg administracyjny. Luźna zależność lenna przerodziła się poddaństwo. Wotom narzucono pańszczyznę i wcielano bezpośrednio do armii Nowogrodu. W tym czasie ich ziemie był w sferze zainteresowań, Szwecji, Danii i Zakonu Krzyżackiego. Na ich ziemiach w 1240 roku miała miejsce bitwa Republiki Nowogrodzkiej ze szwedzko-fińską armią (bitwa nad Newą), a 2 lata później z Krzyżakami nad Jeziorem Pejpus. Państwa te z czasem zaniechały podboju tych ziem, ale okazyjnie organizowały karne wyprawy w celu zdobycia łupów. Przyniosło to wiele zniszczeń mieszkającym tam Wotom. W XIV wieku rozpoczęła się w Ingrii rozpoczęła się ruska kolonizacja, która po raz pierwszy odbywała się z nakazu administracyjnego. W 1478 roku Republika Nowogrodzka została wcielona do Księstwa Moskiewskiego, które prowadziło agresywną politykę wobec sąsiadów i znacznie bardziej uciskała swoich poddanych. W 1484 i 1488 roku wysiedlono tysiące Wotów z ich ziem i zastąpiono ich osadnikami rosyjskimi. W XVI wieku nadal większość ludności zamieszkująca południową Ingrię mówiła językiem wotyckim, a mimo formalnego wyznawania prawosławia, praktykowano pogańskie obrzędy, jednak z czasem ulegali oni rusyfikacji. Temu procesowi sprzyjał brak języka pisanego i zanik elit kulturalnych we wczesnym średniowieczu. Ich populację zdziesiątkowały wojny rosyjsko-szwedzkie, które trwały praktycznie nieprzerwanie w latach 1558–1595, 1610-1617, 1656-1658, 1700-1721 i liczne klęski głodu do których przyczyniła się mała epoka lodowcowa.

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Newa (ros: Нева, Niewa) – rzeka w europejskiej części Rosji, długość 74 km; wypływa z jeziora Ładoga i uchodzi do Zatoki Fińskiej w Sankt Petersburgu.

    W okresie przynależności Ingrii do Szwecji (1617-1721) nastąpił napływ fińskich kolonistów. Pogłębiało się zacofanie kulturalne Wotów, którzy w 100% byli analfabetami, a Finowie Inkerscy w ciągu 150 lat stworzyli w pełni piśmienne społeczeństwo. Z powodu różnic religijnych, luterańscy Finowie niechętnie żenili się i utrzymywali kontakty z prawosławnymi Wotami i Iżorami. Po zajęciu w 1702 roku Ingrii przez cara Piotra Wielkiego, doszło na dużą skalę do kolejnych fal deportacji miejscowej ludności, która zastąpiono przybyszami ze środkowej Rosji, które szczególnie dotknęły Wotów, przez co zostało ich mniej niż 15 tysięcy, a ich język stopniowo zanikał pośród o wiele liczniejszych od nich Finów i Rosjan.

    Republika Nowogrodzka lub Rzeczpospolita Nowogrodzka (rosyjski Новгородская республика lub Новгородская земля, staroruski Новгородская земьля) – średniowieczne państwo ruskie istniejące w latach 1136-1478, położone pomiędzy Bałtykiem a Syberią. Powstało na skutek usamodzielnienia się Księstwa Nowogrodzkiego w czasie rozbicia dzielnicowego Wielkiego Księstwa Kijowskiego. W państwie o ustroju feudalnym rozwinęła się z czasem specyficzna forma demokracji.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    W 1848 liczbę Wotów posługujących się swoim językiem obliczano na 5147 osób. W 1926 było to już tylko 705 osób, tymczasem w 1989 pozostało ich już zaledwie 62, przy czym najmłodsza z tych osób urodziła się w 1930. W początkowym okresie istnienia Związku Radzieckiego władze prowadziły politykę „korienizacji”, która popierała rozwój kultur i języków mniejszości etnicznych, ale zarzucono ją po umocnieniu się władzy bolszewików. Znaczna liczba Wotów została w czasach stalinowskich wysiedlona w odległe rejony ZSRR, m.in. karnie skazywana na zsyłkę (bądź na śmierć) pod zarzutami „braku lojalności” i „tchórzostwa” podczas II wojny światowej. W 1941 roku Ingria znalazła się pod niemiecką okupacją. Dwa lata później w wyniku porozumienia Finlandii z Niemcami rozpoczęto ewakuację Wotów, Iżorów i Finów Inkerskich z okupowanych przez III Rzeszę terenów na terytorium Finlandii, co miało stanowić przygotowania pod przyszłą niemiecką kolonizację i realizację hitlerowskiej ideologii. W 1944 Ingria ponownie znalazła się w rękach Związku Radzieckiego, choć nie oznaczało to końca represji. Dopiero w 1956 roku nastąpiła odwilż w polityce Związku Radzieckiego i pozwolono części wysiedlonych Wotów powrócić w rodzinne rejony. Rozwój przemysłu, komunikacji i napływ rosyjskiej ludności niemal całkowicie doprowadził do zaniku odrębności tego narodu, choć zaczęto podejmować pierwsze próby ratowania jego tożsamości m.in. powstawały organizacje kulturalne i otwarto Muzeum Wotyckie we wsi Lužitsõ. W ostatnich latach duże kontrowersje budowa portu w Ust-Łudze (wotyckie Laugasuu), którego ukończenie jest planowane na 2015 rok. W ramach rozbudowy jedna z wsi, Jõgõperä, miała zostać całkowicie zniszczona, a na jej miejscu miało powstać osiedle dla pracowników portu i ich rodzin. Firma zajmująca się budową potraktowała te wątpliwości poważnie i nie tylko zmieniła plany budowy tak, by zachować Jõgõperę, ale obiecała też wsparcie dla zachowania kultury wotyckiej w regionie.

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Słowianie – gałąź ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, o wspólnym pochodzeniu, podobnych zwyczajach, obrzędach i wierzeniach. Zamieszkują Europę wschodnią, środkową i południową oraz pas północnej Azji od Uralu po Ocean Spokojny. Stanowią najliczniejszą grupę ludności indoeuropejskiej w Europie.

    Tak jak mieszkający na tych samych terenach Iżorowie, Wotowie na ogół są prawosławni, w odróżnieniu od innych ich sąsiadów – luterańskich Ingrian, ale obydwie grupy używają alfabetu łacińskiego.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wołchow (ros. Волхов) – rzeka w północno-zachodniej Rosji europejskiej, przepływająca przez obwody nowogrodzki i leningradzki. Długość – 224 km, powierzchnia zlewni – 80,2 tys. km², średni przepływ u ujścia – 593 m³/s (maksymalny – 2900 m³/s; minimalny – 44 m³/s).
    Nestor także Nestor Kronikarz, Nestor z Kijowa (ros. i ukr. Нестор, ur. ok. 1050, zm. ok. 1114) – kronikarz, mnich pieczerskiego monasteru.
    Księstwo Moskiewskie (ros. Княжество Московское) – ruskie księstwo udzielne istniejące w latach 1213-1328 ze stolicą w Moskwie, położone nad rzeką Moskwą, prawym dopływem Wołgi. W 1328 roku Iwan I Kalita podniósł je do rangi wielkiego księstwa. Przez cały czas istnienia księstwa władzę w nim sprawowali książęta z dynastii Rurykowiczów wywodzący się linii bezpośredniej od Ruryka.
    Nowogród Wielki (ros. Вели́кий Но́вгород, Wielikij Nowgorod, w źródłach skandynawskich Holmgård) – miasto w północno-zachodniej Rosji nad rzeką Wołchow; stolica obwodu nowogrodzkiego (przydomek Wielki przywrócono oficjalnie do nazwy miasta w 1998). Miasto zamieszkuje 206 tys. mieszkańców (2004).
    Ingria (fiń. Inkeri, ros. Ингрия albo Ингерманландия, szw. Ingermanland) – kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na południe od Karelii, leżąca nad rzeką Newą, między Zatoką Fińską, rzeką Narwą, jeziorem Pejpus na południowym zachodzie oraz jeziorem Ładoga na północnym wschodzie. Tradycyjna granica z Karelią przebiega wzdłuż rzeki Sestra (Сестра, Siestarjoki, Systerbäck) na północnym zachodzie. Od końca III wojny północnej, zakończonej w 1721 pokojem w Uusikaupunki (Nystad) w granicach Rosji, w większości zachodniej części obecnego obwodu leningradzkiego.
    Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.
    Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.