• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Worek grzyba

    Przeczytaj także...
    Haploid (gr. απλος ‘niezłożony, pojedynczy’) – komórka zawierająca tylko jeden zestaw chromosomów homologicznych (oznaczany jako n). Askospory – haploidalne zarodniki (mejospory) workowe, typowe dla workowców, powstające w workach. Przed wytworzeniem askospor następuje kariogamia, a po niej mejoza. Askospory powstają wewnątrz worka (endogenicznie) w wyniku tzw. swobodnego wytwarzania komórek (tj. po podziale jąder niezwiązanym ściśle z podziałem cytoplazmy). Zwykle w worku powstaje osiem askospor (więcej u Dipodascaceae, cztery np. u Ascocybe sp.) Askospory niektórych grzybów pasożytniczych są czynnikiem zakażającym, np. podłużne, unoszone przez wiatr zarodniki buławinki czerwonej.
    Owocnik, twór grzybniowy – zbita część grzybni, wytwarzana przez nią w formie charakterystycznej dla każdego gatunku, tworząca na zewnątrz lub wewnątrz zarodniki. Owocniki występują u grzybów wyższych; workowców i podstawczaków, a ich zadaniem jest wytwarzanie zarodników. Zbudowane są z dwóch rodzajów grzybni: płonnej – plektenchymy, stanowiącej rusztowanie i zarodnionośnej – obłoczni, w której wytwarzane są zarodniki. Mogą mieć różną postać, np. kapelusza osadzonego na trzonie, kopyta, bulwy, miseczki, maczugi, krzaczka, różdżki, płaskiej skorupy i inne. Istnieje ogromna różnorodność kształtów i barw owocników. Niemal wszystkie wyrastają nad ziemią, ale istnieją też owocniki podziemne, np. u trufli.
    8-zarodnikowe worki u smardza wyniosłego

    Worek – specjalna komórka o charakterze zarodni, w której w wyniku rozmnażania płciowego zwanego askogamią powstają haploidalne zarodniki – askospory. Worki wytwarzane są przez grzyby z gromady workowców (Ascomycota). Liczba zarodników w worku jest stała; najczęściej jest to 8 zarodników, rzadziej 4 lub 6. Zdarzają się jednak również inne liczby zarodników, np. u wielosporka brunatnego w jednym worku powstaje ponad 100 zarodników. U niektórych grzybów o prostej budowie, jak np. u szpetczaków (Taphriniomycota), worki ustawione są gęsto obok siebie, nie tworząc żadnej struktury. U większości gatunków grzybów jednak worki tworzą bardziej złożone struktury zwane owocnikami (askokarpami). W owocnikach tych oprócz worków znajdują się różne inne strzępki określane nazwą hamatecjum.

    Aparat apikalny lub aparat szczytowy – struktura na szczycie worków u workowców. Występuje w workach jednościennych (unitunikowych) i bierze udział w wydostawaniu się zarodników konidialnych z tych worków. W zależności od budowy aparatu apikalnego wyróżnia się 3 typy tych worków: Askokarp (łac. ascoma, l.mn. ascomata) – owocnik grzybów workowych, spotykany też u porostów. Składa się z bardzo zbitych strzępek, i może zawierać miliony worków, z których każdy typowo zawiera osiem zarodników (askospor).
    Kształt worka

    Worki najczęściej mają kształt cylindryczny, ale u różnych grup grzybów mają też inne kształty: kulisty, jajowaty, odwrotnie jajowaty, gruszkowaty, maczugowaty. Kuliste lub niemal kuliste worki przeważnie występują w owocnikach typu klejstotecjum i są w nich ułożone bezładnie. Worki o wydłużonym kształcie występują w owocnikach typu apotecjum, perytecjum, pseudotecjum i zazwyczaj są w nich ułożone regularnie. Z podstawy owocnika worki wyrastają w postaci pęczka, lub palisadowo.

    Askokarp (łac. ascoma, l.mn. ascomata) – owocnik grzybów workowych, spotykany też u porostów. Składa się z bardzo zbitych strzępek, i może zawierać miliony worków, z których każdy typowo zawiera osiem zarodników (askospor).Grzyby workowe (Ascomycota Caval.-Sm.) – typ grzybów z podkrólestwa Dikarya. Ich nazwa pochodzi od typu zarodni zwanej workiem (ascus), w której są wytwarzane zarodniki workowe (askospory).
    Budowa ścian worków

    W zależności od budowy ściany worka wyróżniono 3 typy worków:

  • worki prototunikowe (pierwościenne) – mają jednowarstwową ścianę zanikającą podczas dojrzewania worka
  • worki unitunikowe (jednościenne) – mają podwójną ścianę (egzotunikę i endotunikę), ale jednolitą, nie rozwarstwiającą się podczas dojrzewania zarodników. Na szczycie posiadają aparat apikalny biorący udział w uwalnianiu zarodników
  • worki bitunikowe (dwuścienne) – mają podwójną ścianę, która podczas dojrzewania zarodników rozwarstwia się. Wewnętrzna ściana jest gruba i elastyczna, a zewnętrzna cienka i sztywna. W dojrzałym worku ściana zewnętrzna pęka, a wewnętrzna gwałtownie się rozpręża wyrzucając zarodniki jak z procy (tak wyrzucane zarodniki to balistospory)
  • Uwalnianie zarodników

    Dojrzałe zarodniki wydostają się z worków na różne sposoby:

    Liza (gr. lysis - rozpuszczenie) – w biologii jest to rozpad obłonionych elementów (zwykle komórek) poprzez dezintegrację błony i wylanie się zawartości do środowiska.Hamatecjum – wszystkie struktury znajdujące się w owocnikach grzybów poza workami. Są to różnego rodzaju płonne strzępki, wśród których wyróżnia się następujące elementy:
  • przez otwór na szczycie worka
  • u niektórych ściana komórkowa na szczycie dojrzałych worków pęka tworząc ujście dla zarodników
  • u niektórych worki są nietrwałe i po dojrzeniu zarodników ich ściany ulegają rozpuszczeniu (proces ten nazywa się lizą)
  • u niektórych worki posiadają na szczycie otwierające się wieczko (operculum)
  • u niektórych na szczycie worków znajduje się specjalny aparat apikalny uwalniający zarodniki
  • Worki występują również u grzybów jednokomórkowych (np. u drożdży), w tym przypadku workiem jest błona komórki macierzystej.

    Hypomyces chrysospermus Tul. & C. Tul – gatunek grzybów należący do rodziny Hypocreaceae. Pasożytniczy grzyb rozwijający się na borowikach i podgrzybkach. Opisano jego występowanie w Ameryce Północnej i Środkowej, Eurazji, Australii i Nowej Zelandii.Balistospora – rodzaj zarodnika, który po dojrzeniu jest mechanicznie wyrzucany na pewną odległość. Balistospory wytwarzane są np. przez grzyby i śluzowce. Istnieje około 30 tysięcy gatunków grzybów wytwarzających balistospory. Balistosporami są np. zarodniki wytwarzane na blaszkach u podstawczaków. Są one wyrzucane na bardzo niewielkie odległości. U niektórych jednak gatunków balistospory są wyrzucane znacznie dalej, z przyspieszeniem dochodzącym do 10 000 g.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. red.: Selim Kryczyński i Zbigniew Weber: Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii. Poznań: PWRiL, 2010, s. 58-260. ISBN 978-83-09-01-063-0.Sprawdź autora:1.
    2. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
    3. Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
    4. Joanna Marcinkowska: Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii. Warszawa: PWRiL. ISBN 978-83-09-01048-7.
    5. Edmund Malinowski: Anatomia roślin. Warszawa: PWN, 1966.
    Drożdże (Saccharomyces Meyen ex E.C. Hansen) – rodzaj grzybów jednokomórkowych z rodziny drożdżakowatych (Saccharomycetaceae).Askokarp (łac. ascoma, l.mn. ascomata) – owocnik grzybów workowych, spotykany też u porostów. Składa się z bardzo zbitych strzępek, i może zawierać miliony worków, z których każdy typowo zawiera osiem zarodników (askospor).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Grzyby (Fungi Juss.) R. T. Moore – królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).
    Askokarp (łac. ascoma, l.mn. ascomata) – owocnik grzybów workowych, spotykany też u porostów. Składa się z bardzo zbitych strzępek, i może zawierać miliony worków, z których każdy typowo zawiera osiem zarodników (askospor).
    Zarodnia (sporangium, mn. sporangia) – organ rozmnażania bezpłciowego roślin zarodnikowych i grzybów. Ma postać zamkniętego tworu, wewnątrz którego powstają komórki rozrodcze – haploidalne zarodniki. U plechowców zarodnie są pojedynczą komórką, a powstające w ich wnętrzu zarodniki nazywane są endosporami. W niektórych grupach organizmów (np. u grzybów podstawczaków) jednokomórkowe zarodnie tworzą wypustki do których przechodzą zarodniki (uzyskują w ten sposób podwójną ścianę) zwane egzosporami. W zależności od tego czy w zarodni podział komórki jest mitotyczny czy mejotyczny powstają odpowiednio mitospory i mejospory. U mszaków i paprotników zarodnie są wielokomórkowe i mają złożoną budowę. W ich wnętrzu powstają mejospory.
    Taphrinomycetes O.E. Erikss. & Winka – monotypowa klasa grzybów workowych (Ascomycota) zawierająca rząd Taphrinales, a której typem nomenklatorycznym jest Taphrina. W tzw. "systemie Adla 2012" klad Taphrina jest wyprowadzony bezpośrednio z kladu Taphrinomycotina. Klasa ta zwana jest czasem szpetczakami.
    Perytecjum (l.mn. perytecja), otocznia – owocnik płciowy workowców, czyli askokarp; kształtu kulistego do gruszkowatego, z otworem na szczycie.
    Rozmnażanie płciowe, generatywne - rozmnażanie za pomocą haploidalnych komórek rozrodczych (gamet) - męskiej i żeńskiej, powstających zazwyczaj w wyspecjalizowanych narządach płciowych (u zwierząt) lub organach generatywnych (u roślin). Po połączeniu się dwóch komórek rozrodczych powstaje diploidalna zygota, z której rozwija się diploidalny zarodek, a następnie nowy organizm.
    Wielosporek brunatny (Acarospora fuscata (Nyl.) Th. Fr.) – gatunek grzybów z rodziny Acarosporaceae. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.