• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wola Jaworowa

    Przeczytaj także...
    Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimia i Zatoru (niem. Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; ukr. Королівство Галичини та Володимирії з великим князівством Краківським і князівствами Освенціма і Затору) – państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, obecnie w granicach Polski i Ukrainy.Adam Wzdowski (zm. 1539, Jasienica) – wojski sanocki, dziedziczył po ojcu część miasta Nowotańca (1520), wieś Strachocinę (-1520), dziedzic Wzdowa (1505-1538). Był synem Macieja (Matheus!) Wzdowskiego poborcy sanockiego i Zofii Rosenberg c. Mikołaja.
    Tokarnia – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Bukowsko na Pogórzu Bukowskim.

    Wola Jaworowa (1479 Vola dicta Mąthną, 1480 Mąthne, Manthna, 1489 Vola, 1552 Wola Jaworowa) – nieistniejąca wieś będąca przysiółkiem Woli Sękowej, dawniej Nowotańca, leży w Beskidzie Niskim, na Pogórzu Bukowskim, nad rzeką Sanoczek. Obecnie według rejestru TERYT jest to część wsi Wola Sękowa, położona w w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Bukowsko.

    Jakub Maurycy Apolinary Wiktor herbu Brochwicz (ur. 1814, zm. 10 lipca 1887 w Karlsbadzie) – polski ziemianin, właściciel dóbr, działacz gospodarczy i społeczny.Sanoczek – niewielka rzeka w gminie Sanok, powiecie sanockim województwie podkarpackim. Źródło Sanoczka znajduje się na stoku Bukowicy 620 m n.p.m. na terenie wsi Karlików.

    Od 1340 do 1772 ziemia sanocka, województwo ruskie. Od 1772 do 1852 cyrkuł leski następnie sanocki. Od 1867 powiat sanocki, gmina Bukowsko w Galicji.

    W roku 1520 dziedzic tych ziem Adam Wzdowski, powierzył pracowitemu Pawłowi Dynowiczowi osadzenie we wsi Jawornik, nowych przybyszów na prawie kmiecym.

    W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Senkowej, Woli Jaworowej i Zaliwa był Jakub Wiktor. W 1905 Władysław Wiktor posiadał we wsi obszar 380,8 ha.

    Cyrkuł (niem. Kreis, Stadt-Viertel, okręg, dzielnica) – nazwa jednostki podziału administracyjnego kraju (odpowiednik powiatu) lub miasta (odpowiednik dzielnicy). Etymologicznie nazwa polska wywodzi się od niemieckiego "zirc" i od łacińskiego "circulus". W krajach niemieckich dzielenie terytoriów na cyrkuły było popularne już od czasów Staufów (tzw. "okręgi Rzeszy" – niem. Reichskreis). W samej Monarchii austriackiej długo przed 1772 podziałowi na cyrkuły uległy Czechy i Węgry.Województwo ruskie – województwo Korony Królestwa Polskiego, część prowincji Małopolska, jednostka administracyjna Królestwa Polskiego w okresie I Rzeczypospolitej, istniejąca w latach 1434–1772.

    Wieś graniczyła od północy z Wolą Sękową, od zachodu z Tokarnią, od południa z Bukowskiem i Nagórzanami, a od wschodu z Nowotańcem. W roku 1946 mieszkańcy tej wsi zostali przesiedleni do USRR.

    Wieś należała do parafii rzymskokatolickiej Nowotańcu. Nazwiska mieszkańców z końca XIX wieku;

    Kowal, Gembus, Dżugan, Lenio, Goliat, Pituch, Winnicki, Szwast, Szymański, Cap, Korcaba, Sołtys, Kowalczyk, Krawiec, Patrylak, Kopacz, Drozd, Lisienko.

    Adam Romuald Fastnacht (ur. 27 lipca 1913 w Sanoku, zm. 16 lutego 1987 we Wrocławiu) – doc dr., badacz historii Sanoka i Ziemi Sanockiej, kustosz Ossolineum.Łan (łac. laneus, cs. lán, niem. Lahn lub Hube, w dialekcie szwabskim również hueb, huebm, hufe) – dawna jednostka podziału pól wspólnoty w średniowiecznej Europie Zachodniej. Jednostka ta służyła pomiarom powierzchni i długości ziemi przeznaczonej pod zasiewy, zgodnie z przywilejem nadanym osadnikowi przez głowę panującą z przeznaczeniem do uprawy. W Polsce i w Czechach od XIII wieku była to jednostka miernicza dla określania rozmiarów podstawy uposażenia chłopa osadzonego na wsi na prawie niemieckim.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. (1493 Mąthyna, 1520 Maior Mąthny) potok, prawy dopływ Pielnicy (HW 240), uchodzi we wsi Nadolany. [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu. Mątny
    2. W 1435 opis granic między wsiami Nowotaniec a Bukowsko wskazuje, że Jaworowej Woli jeszcze nie było (XI 708); w 1481 graniczy z wsią Nagórzany (XVI 1524); w 1520 graniczy z wsią Nowotaniec. [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu. str. 42
    3. W 1479 w dobrach Nowotaniec istnieje osada zw. Vola dicta Mąthną (XVI 1356); 1480 w dobrach Nowotaniec wieś Manthna, Mąthne, zapewne od nazwy potoku, późniejsza Jaworowa Wola (XVI 1410, 1417, 1524, 1928); 1493 Mikołaj Bal z Nowotańca wydaje przywilej lokacyjny wsi Trębowla [dziś Wola Sękowa] nad potokiem Mąthyna (Dod. GL 1854 nr 1); 1520 Adam Wzdowski dz. Nowotańca wydaje przywilej lokacyjny wsi Woli Jaworowej nad potokiem zw. Maior Mąthny (Dod. GL 1852 nr 33). [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu. str. 42
    4. Rejestr TERYT
    5. W 1520 Adam Wzdowski sprzedaje pracowitemu Pawłowi albo Paszeczkowi Dynowiczowi za 10 grz. pół łanu roli, obszar nad potokiem Większy (Maior) Mątny na końcu ról nowotanieckich koło łąki zw. Trąbowla i połowę pola zw. Jawornik, z obowiązkiem osadzenia kmieci począwszy od wym. roli aż do roli zwanej Kryszowskie na 21 ćwierciach roli. Kmiecie osadzeni przez Paszeczka winni płacić panu rocznie z ćwierci 8 gr, korzec owsa, 3 koguty, jednego czynszowego i 2 godne, 6 jaj i 1 ser, dwa razy w roku iść z pocztą jak inni kmiecie z Nowotańca, pracować 7 dni w roku i [wykonywać] zasiew. Wolni będą od powinności przez 3 lata z ról nad potokiem, a 6 lat z ról od lasu. Nie powinni pędzić świń do stada z gromadą, lecz winni je paść bez krzywdy poddanych. Winni być posłuszni prawu kmiecemu w Nowotańcu. Na odwrocie dokumentu Osada Iaworowei Woliei albo przeniesienie wsi (Dod. GL 1852 nr 33). [w:]Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu. str. 41
    6. "Niedaleko od klucza dukielskiego do nowotanieckiego klucza. [...] dokument z 1520, którym Adam Wzdowski dziedzic Nowotańca i wojski sanocki, Pawłowi Dynowycz pół łanu w Jaworniku, a pół łanu w Nowotańcu, pod tym warunkiem na własność sprzedał, aby rzeczony Paweł Dynowycz na 21 ćwierciach roli nowych kmieci poosadzał. Kmiecie ci od trzech do sześćiu lat woli zapewnione mieli, po wyjściu zaś tych lat wolności byli obowiązani z każdej ćwierci po ośm groszów, jednym korcu owsa, i po jednym kogucie czynszowym rocznie oddawać, siedm dni do roku prócz zasiewu odrabiać i sągów tyle ustawiać, ile insi kmiecie nowotanieccy. Zdaje się, że nawet "godne" wymówione, tj. po sześć jaj, dwa koguty, jednym serze rocznie, dziedzicowi się należały. Nowa ta osada równie jak dawniejsza gromada nowotaniecka, kmiecemu prawu podlegała " et debent esse obedientes jure kmethonico in Nowothaniecz " i ten tylko przywilej miała, iż nie potrzebowali osadnicy posyłać swe wieprze na pastwisko gromadzkie, lecz je osobno paść mogli. Osadzający zaś Paweł Dynowycz był na zawsze od wszelkiej robocizny wolnym, i tylko pół kopy groszów corocznie czynszu oddawać był winien. Cała osnowa tych stypulacji dowodzi, iż nowa lakacya na prawie polskim uskuteczniona została, którem się już sąsiednie wsi rządziły. Wprawdzie "gody" lub "poczta" warunki lakacyjne wsi wołoskich przypominają, i z nich, jak się zdaje, jako dogodne innowacya przyjęte zostały.; tylko że w nich na rzecz kniazia szły, tu zaś je dziedzic, ponieważ sam jurysdykcyą wykonywał, na swą korzyść zastrzegł. " [w:] Biblioteka warszawska. T. I. luty, 1854. str. 159.; "Wzmianki te odnoszą się zapewne do Woli Jaworowej, która według dokumentu z 1520 położona była nad potokiem zwanym "maior Mątny", na końcu ról nowotanieckich. Dokument ten wydał dziedzic Nowotańca Adam Wzdowski pracowitemu Paszeczkowi Dynowiczowi na osadzenie kmieci na 21 ćwierciach roli z wolnizną 3 letnia ..." [w:] Adam Fastnacht. Osadnictwo ziemi sanockiej w latach 1340-1650. str. 136
    7. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 193.
    8. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Jaworowa Wola w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  • położenie wsi Wola Jaworowa na mapie z roku 1937
  • Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka – monografia historyczna dotycząca dziejów miasta Sanoka.Powiat sanocki – powiat w Polsce (południowo-wschodnia część województwa podkarpackiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Sanok. Od wschodu graniczy z powiatem leskim, od południa ze słowackim powiatem Medzilaborce kraju preszowskiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bukowsko – wieś (w latach 1748-1946 miasto), siedziba gminy Bukowsko w powiecie sanockim województwa podkarpackiego. Leży nad potokiem Bukowiec oraz Sanoczek w dorzeczu Sanu, 16 km na południowy zachód od Sanoka, na Pogórzu Bukowskim. W latach 1975-1998 miejscowość należała do województwa krośnieńskiego.
    Województwo podkarpackie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem dawnego województwa rzeszowskiego sprzed 1975 roku (z wyjątkiem powiatu gorlickiego), tj. województw przemyskiego i rzeszowskiego, oraz części krośnieńskiego, tarnobrzeskiego i tarnowskiego. Województwo zajmuje powierzchnię 17 846 km² i zajmuje 11 miejsce w kraju. Pod względem liczby mieszkańców (2 128 687 osób) znajduje się na 9 miejscu w Polsce. Jest najdalej na południe wysuniętym województwem Polski.
    Feliks Michał Kiryk (ur. 24 września 1933 w Bukowsku koło Sanoka) – prof. dr hab. em., historyk-mediewista, publicysta.
    Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, Ukraińska SRR, Ukraina (ros. Украинская Советская Социалистическая Республика, Ukrainskaja Sowietskaja Socyalisticzeskaja Riespublika, ukr. Українська Радянська Соціалістична Республіка, Ukrajinśka Radianśka Socialistyczna Respublika) – w latach 1919-1922 państwo marionetkowe zależne od RFSRR, od 1922 republika związkowa ZSRR.
    Ziemia sanocka (łac. Terra et Districtus Sanociensis) – jedna z większych ziem I Rzeczypospolitej, jednostka ta funkcjonowała w okresie od XIV do XVIII wieku. W jej skład wchodziły późniejsze powiaty: sanocki, brzozowski, leski oraz część powiatów turczańskiego, krośnieńskiego i rzeszowskiego. Ziemia sanocka była częścią województwa ruskiego, w skład którego wchodziły jeszcze ziemia lwowska, ziemia przemyska, ziemia żydaczowska oraz ziemia chełmska i ziemia halicka. Stolicą województwa był Lwów.
    Gmina Bukowsko – gmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krośnieńskim, na Pogórzu Bukowskim.
    Alojzy Zielecki (ur. 22 marca 1933 r. w Uluczu) – doktor habilitowany historii, dwukrotnie pełnił funkcję prodziekana i czterokrotnie dziekana na Wydziale Socjologiczno-Historycznym Uniwersytetu Rzeszowskiego, kierownik Zakładu Dydaktyki Historii UR (do 2005 r.), rzeczoznawca Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu w zakresie szkolnych podręczników historii. Redaktor prac zbiorowych Metodologiczne i dydaktyczne problemy historii regionalnej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.