• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojsko polskie w okresie Sejmu Wielkiego



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Dywizja Wołyńsko-Podolska – związek taktyczny wojsk polskich okresu I Rzeczypospolitej. Inna nazwa dywizji to Dywizja Wołyńska.Dywizja - to podstawowy związek taktyczny różnych rodzajów sił zbrojnych (5-15 tys. żołnierzy) składający się zazwyczaj z pułków lub brygad różnych rodzajów wojsk (typowych dla danego rodzaju sił zbrojnych) przeznaczonych do prowadzenia walki oraz oddziałów i samodzielnych pododdziałów przeznaczonych do zabezpieczenia bojowego działań, zapewnienia zaopatrzenia materiałowego i utrzymania w gotowości bojowej sprzętu technicznego jednostek dywizyjnych.
    Diariusz Sejmu 1788

    Wojsko polskie w okresie Sejmu Wielkiego – siły zbrojne I Rzeczypospolitej w latach 1788–1792.

    Sejm delegacyjny postanowił podnieść komput (etat) wojska Rzeczypospolitej do 30 000 ludzi, 22 000 w Koronie i 8000 na Litwie. Jednak te założenia odbiegały znacznie od realizacji, gdyż w roku 1776 w wojsku koronnym było zaledwie około 10 000 żołnierzy, zaś w litewskim 4400. Przez kolejne 12 lat stan wojska osiągnął 18,5 tys. ludzi.

    Saper – nazwa zawodu człowieka trudniącego się materiałami wybuchowymi, szczególnie ich rozbrajaniem. Istnieją specjalne formacje rozbrajania niebezpiecznych materiałów w wojsku oraz w policji. Formacją grupującą saperów w armii są pododdziały wojsk inżynieryjnych.Konstanty Górski (ur. 1826 w Górskiem koło Grodna, zm. 2 stycznia 1898 w Warszawie) - polski pisarz wojskowy, pułkownik piechoty Armii Imperium Rosyjskiego, jeden z czołowych historyków wojskowości polskiej.

    Jednym z czołowych zagadnień, jakie stanęły przed sejmem w 1788 roku było powiększenie armii. 20 października sejm uchwalił wystawienie 100-tysięcznej armii. Etat przewidywał 61 025 żołnierzy piechoty, 32 512 jazdy, 4987 artylerii i inżynierii. Razem armia koronna i litewska miały liczyć 98 596 ludzi. Wobec braku odpowiednich funduszy, 22 stycznia 1790 roku wprowadzono etat tymczasowy. Przewidywał on 65 074 żołnierzy, w tym 27 342 jazdy, 34 096 piechoty, 3564 artylerii i inżynierii.

    Brygada to najmniejszy związek taktyczny stanowiący w wielu armiach podstawową jednostkę bojową wojsk lądowych o wielkości pośredniej między pułkiem a dywizją. Dzieli się na pułki lub bataliony. Występuje również w innych rodzajach sił zbrojnych.Bitwa pod Zieleńcami – bitwa stoczona 18 czerwca 1792 w czasie wojny polsko-rosyjskiej pomiędzy wojskami polskimi (15,5 tys.) pod dowództwem księcia Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki a wojskami rosyjskimi (11 tys.) dowodzonymi przez gen. Herkulesa Morkowa. Bitwa ta zakończyła się zwycięstwem Polaków. Za namową księcia Józefa Poniatowskiego król Stanisław August Poniatowski ustanowił w dniu bitwy odznaczenie wojskowe Virtuti Militari.

    Założenia etatowe armii[ | edytuj kod]

    pieczęć 10 Regimentu Pieszego szefostwa gen. Działyńskiego z 1791 roku

    Według etatu armii stutysięcznej, armia koronna miała się składać ze sztabu generalnego; 18 regimentów piechoty: jednego gwardii pieszej koronnej i 17 regimentów piechoty; 4 nowo utworzonych batalionów strzelców; 2 chorągwi węgierskich; gwardii konnej koronnej; 8 brygad kawalerii narodowej; 5 pułków przedniej straży; korpusu artylerii koronnej i korpusu inżynierów koronnych. Etat przewidywał też założenie Szkoły Korpusu Artylerii i Szkoły Korpusu Inżynierów. Armia koronna miała liczyć 21 862 jazdy, 40 695 piechoty, 3326 artylerii i inżynierii; razem 65 928 żołnierzy.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Sejm Czteroletni (Sejm Wielki) – sejm zwołany 6 października 1788 za zgodą cesarzowej Rosji Katarzyny II w Warszawie, obradujący do 29 maja 1792 pod węzłem konfederacji pod laską marszałka konfederacji koronnej Stanisława Małachowskiego i mający na celu, w zamyśle organizatorów, przywrócenie pełnej suwerenności i przyspieszenie rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Od grudnia 1790 roku obradował w podwojonym składzie.

    Armia litewska miała się składać ze sztabu generalnego, 9 regimentów piechoty: gwardii pieszej litewskiej i 8 regimentów, 4 nowo utworzonych batalionów strzelców, 2 chorągwi obu buław, gwardii konnej litewskiej, 2 brygad kawalerii narodowej, 5 pułków przedniej straży, korpusu artylerii litewskiej, korpusu inżynierów litewskich. Planowano utworzenie w Wilnie Szkoły Korpusów Artylerii i Inżynierów. Armia litewska miała liczyć 10 650 jazdy, 20 330 piechoty, 1661 artylerii i inżynierii; razem 32 668 ludzi.

    Bellona – dom wydawniczy, specjalizujący się w literaturze historycznej oraz militarnej. W jego ofercie znajdują się także kryminały, powieści historyczne i fantastyczne, oraz albumy, kalendarze, bajki i inna literatura dziecięca i wszelkiego rodzaju poradniki pomocne w życiu codziennym.Hugo Stumberg Kołłątaj herbu Kotwica, inna forma nazwiska: Kołłontay, pseud. i krypt.: Anonim; Jeden Obywatel; H. K.; X. H. K.(?), (ur. 1 kwietnia 1750 w Dederkałach Wielkich na Wołyniu, zm. 28 lutego 1812 w Warszawie) – polski polityk, publicysta oświeceniowy, pisarz polityczny, katolicki prezbiter, kanonik, satyryk, poeta, geograf, historyk. W latach 1783–1786 rektor Szkoły Głównej Koronnej, referendarz wielki litewski od 1786, podkanclerzy koronny od 1791, radca wydziału skarbu Rady Najwyższej Narodowej w 1794 roku.

    Dopiero po roku został ustalony szczegółowy etat wojska. Starano się uzupełnić go zaciągiem ochotniczym, co rzeczywiście pozytywnie skutkowało w przypadku kawalerii narodowej, niestety zawodziło przy regimentach pieszych. W grudniu 1789 zdecydowano się na pobór rekrutów systemem wypraw dymowych (pruskim). Wymierzono go na bardzo niskim poziomie – z dóbr królewskich i duchownych 1 rekrut na 50 dymów a z prywatnych 1 rekrut na 100 dymów. Rekrutów brano na 6-8 lat, w wieku od 18 do 35 lat. W ten sposób można było uzyskać zaledwie 8000 żołnierzy.

    Oficer − żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący zazwyczaj służbę na stanowisku dowódcy, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.Wojna polsko-rosyjska 1792 roku, zwana także wojną w obronie Konstytucji 3 maja – starcie wojsk Rzeczypospolitej z wojskami rosyjskimi, występującymi dla wsparcia konfederacji targowickiej w celu obalenia ustroju wprowadzonego przez konstytucję 3 maja 1791 roku.

    Jednak wobec braku funduszy i niepowodzenia zabiegów o pożyczkę zagraniczną sejm odroczył realizację etatu stutysięcznego i 22 stycznia 1790 roku postanowił wprowadzić etat tymczasowy. Etat ten zmniejszył wszystkie regimenty piechoty do dwóch batalionów, pominął trzy zaplanowane regimenty koronne, oraz bataliony strzelców, zredukował też korpusy artylerii. Przewidywał on:

    Hetman (czes. hejtman, ukr. гетьман, rum. hatman niem. Hauptmann) – historyczna nazwa głównodowodzących armiami czeskich taborytów, (w tym Ukrainy).Wyprawy dymowe – piesze lub konne jednostki wojska złożone z rekrutów doraźnie powoływanych celem wzmocnienia sił zbrojnych w okresie I Rzeczypospolitej

    W armii koronnej – 15 regimentów piechoty: jeden gwardii pieszej koronnej i 14 regimentów pieszych, gwardii konnej koronnej, 8 brygad kawalerii narodowej, 5 pułków przedniej straży, korpusu artylerii koronnej, personelu ludwisarni, korpusu inżynierów koronnych i 2 kompanii pontonierów. Stany w oddziałach wojska radykalnie zmniejszono. Armia miała liczyć 44 855 ludzi, z tego 20 497 jazdy, 21 862 piechoty, 2451 artylerii i inżynierii.

    Pułk (przestarz. i w większości języków "regiment") – jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie).Katarzyna II Wielka (ur. 2 maja 1729 w Szczecinie – zm. 17 listopada 1796 w Petersburgu) – księżniczka anhalcka Zofia Fryderyka Augusta, , żona wielkiego księcia, później cesarza rosyjskiego Piotra III, a po dokonaniu zamachu stanu samodzielna cesarzowa Rosji w latach 1762-1796. Podziwiana przez zachodnich filozofów za mądrość, umiłowanie wiedzy i sprzyjanie oświeceniu, nazywana przez nich „Semiramidą Północy”, w rzeczywistości rządziła niezwykle twardą ręką. Zezwoliła szlachcie na handel chłopami i zsyłanie buntowników na Syberię, krwawo stłumiła bunty kozackie i chłopskie. Uczestniczyła w rozbiorach Polski.

    Armia litewska miała składać się ze sztabu, 9 regimentów piechoty: gwardii pieszej litewskiej i 8 regimentów, 2 chorągwi obu buław, gwardii konnej litewskiej, 2 brygad kawalerii narodowej, 5 pułków przedniej straży, korpusu artylerii litewskiej, personelu ludwisarni, korpusu inżynierów litewskich. Stany etatowe w oddziałach wojska radykalnie zmniejszono. Armia miała liczyć: 20 219 ludzi z tego: 6845 jazdy, 12 234 piechoty, 1113 artylerii i inżynierii.

    Armia Koronna – formacja wojskowa Korony Królestwa Polskiego w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w latach 1717-1795.Armia Wielkiego Księstwa Litewskiego – litewska formacja wojskowa w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1717-1795.

    W 1791 w wojsku koronnym służyło około 42 000 żołnierzy, w tym piechoty około 22 500, zaś w wojsku litewskim niespełna 15 000 ludzi. Dopiero w czasie wojny podniesiono stany do 50 000 wojska koronnego i 18 500 wojsk litewskich. Jak uważa Marian Kukiel: Grzechem pierwszym było skąpienie ludzi do wojska. Drugim etat zbudowany wadliwie, z ogromną ilością jazdy, szczególniej zaś najkosztowniejszej, a najmniej sprawnej i zwartej. Przez to brakło środków na piechotę, dużo tańszą, a stanowiącą już wszędzie główną masę wojska.

    Dywizja Bracławsko-Kijowska – terytorialna jednostka organizacyjna Armii Koronnej z podporządkowanymi oddziałami stacjonującymi na jej obszarze. Jej inne nazwy to Dywizja Ukraińska i Bracławska lub Dywizja Ukraińska.Kaszkiet (z fr. casquette) to rodzaj nakrycia głowy, czapka męska z daszkiem z przodu i okrągłym denkiem, ale także czapka z podwiniętym daszkiem z przodu i z tyłu.

    Komisja Wojskowa Obojga Narodów[ | edytuj kod]

    6 października powołano do życia komisję wojskową obojga narodów. Był to naczelny organ kierowniczy w wojsku w okresie pokoju. Na czas wojny naczelną władzę nad armią obejmował król. Komisja składać się miała z jednego z hetmanów nie zasiadającego w Straży, jako przewodniczącego i 14 komisarzy, wśród których miało być dwóch senatorów wojskowych i sześć wybieranych przez sejm osób cywilnych. Połowa członków miała pochodzić z Korony, a druga z Litwy. Wojskowi od stopnia pułkownika w czasie wyborów przedstawiali swe kandydatury na członków komisji. Komisji podlegali wszyscy wojskowi w służbie czynnej, inwalidzi wojenni i emeryci wojskowi. Komisja miała zajmować się uzupełnianiem armii, wyszkoleniem oraz dbać o jej stałą gotowość bojową. Do kompetencji komisji należało sądownictwo wojskowe. Zajmować miała się też gospodarką wojenną.

    Sejm grodzieński – zbiorcza nazwa dla sejmów I Rzeczypospolitej, odbywających się w Grodnie. Sejm z 1673 (w Warszawie) zdecydował, że co trzeci sejm (z wyłączeniem tych, które wiązały się z elekcją króla – konwokacyjnych, elekcyjnych i koronacyjnych) będzie odbywał się w Grodnie. Miało to zaakcentować fakt, iż Rzeczpospolita składa się z Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Miasto Grodno zyskało tym samym nieoficjalny status trzeciej stolicy Rzeczypospolitej. Z przyczyny wojen oraz kryzysu parlamentaryzmu polskiego, odbyło się tam jedynie 11 sejmów. Pierwsze w latach: 1678/1679, 1688, 1693. Potem nastąpiła przerwa związana z elekcją Augusta II Mocnego, wielką wojną północną i walkami wewnętrznymi w kraju. Kolejne sejmy grodzieńskie, już w czasach saskich, odbyły się w latach: 1718, 1726, 1729, 1730, 1744, 1752. Stanisław August Poniatowski unikał zwoływania sejmów do Grodna; w czasie jego rządów odbyły się w tym mieście jedynie dwa: w 1784 oraz sejm grodzieński z 1793, który potwierdził II rozbiór Polski i okazał się być ostatnim sejmem I Rzeczypospolitej.Konfederacja targowicka – konfederacja generalna koronna zawiązana oficjalnie w nocy z 18 na 19 maja 1792 roku w pogranicznym miasteczku Targowica w porozumieniu z carycą Rosji Katarzyną II (w rzeczywistości 27 kwietnia 1792 w Petersburgu) przez przywódców magnackiego obozu republikanów w celu przywrócenia starego ustroju Rzeczypospolitej, pod hasłami obrony zagrożonej wolności przeciwko reformom Konstytucji 3 maja, wprowadzającym monarchię konstytucyjną. Była reakcją opozycji na konstytucyjny zamach stanu i reformy sejmu rewolucyjnego warszawskiego.

    Sekretariat komisji prowadził korespondencję, tworzył wykazy poszczególnych jednostek wojska, list starszeństwa oficerów, redagował rozkazy i zarządzenia. W marcu 1790 roku utworzono Komisariat Wojskowy. Składał się on z sześciu osób pod kierownictwem płk. Jana Augusta Cichockiego. Realizował funkcje kwatermistrzowskie. Odpowiadał za zaopatrzenie, uzbrojenie i wyposażenie wojska.

    Konstytucja 3 maja (właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja) – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją.Janusz Sikorski (ur. 10 kwietnia 1927 w Krakowie, zm. 28 października 2011 w Salt Lake County, Utah, Stany Zjednoczone) – polski historyk, profesor nauk wojskowych, pułkownik Wojska Polskiego.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Podole (łac. Podolia, ukr. Поділля, Podilla, ros. Подолье, Podolje, rum. Podolia, tur. Podolya) – kraina historyczna i geograficzna (Wyżyna Podolska) nad północnymi dopływami środkowego Dniestru (np. Smotrycz, Zbrucz) i w górnym biegu rzeki Boh.
    Senator – deputowany, członek parlamentu. Instytucja mająca korzenie w Senacie z okresu starożytnego Rzymu. W Polsce senator jest członkiem Senatu, izby wyższej Parlamentu.
    Król (łac. rex) – tytuł osoby sprawującej najwyższą władzę w państwie o ustroju monarchicznym; władca przeważnie koronowany w specjalnym obrzędzie; najpowszechniej występujący tytuł monarszy. Słowo „król” w języku polskim i innych językach pochodzi od imienia Karola Wielkiego, np. czeski král, litewski karalius, rosyjski король.
    Bracław (ukr. Брацлав, jid. בראָסלעוו - "broslew") – osiedle typu miejskiego na zachodniej Ukrainie na Wyżynie Podolskiej nad Bohem, znajduje się w rejonie (powiecie) niemirowskim obwodu (województwa) winnickiego, liczy 7 tys. mieszkańców. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XII wieku. Od XIV w. Bracław znajdował się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego, a po unii lubelskiej w 1569 wszedł w skład Korony Królestwa Polskiego, stając się stolicą utworzonego województwa bracławskiego. Był miastem królewskim. W latach 1672-1699 okupowany wraz z bracławszczyzną przez Turcję. Od 1793 miasto należało do Rosji, jako siedziba powiatu bracławskiego.
    Rewolucja francuska (nazywana też Wielką Rewolucją Francuską lub Wielką Rewolucją) – okres w historii Francji w latach 1789–1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych i obalenia monarchii Burbonów.
    Sejm Rozbiorowy – sejm skonfederowany działający w latach 1773-1775, powołany przez trzy ościenne mocarstwa zaborcze: Rosję, Prusy i Austrię, w celu zatwierdzenia cesji terytorium Rzeczypospolitej w czasie I rozbioru Polski.
    Jan August Cichocki (ur. 1750 – zm. 18 listopada 1795) – generał-major wojsk koronnych, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.903 sek.