• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojny husyckie

    Przeczytaj także...
    Sierotki, czes. sirotčí svaz, sirotci, východočeský husitský svaz, sirotčí bratrstvo – odłam taborytów, radykalnej grupy husytów. Grupa najbliższych współpracowników Jana Žižki, nazwana tak po jego śmierci, co symbolizowało więź między zmarłym a nimi. Nosili wyszywany kielich na szatach. Ich przywódcą w późniejszym okresie był Jan Kralovec.Hakownica to jeden z najstarszych typów ręcznej broni palnej. Powstała przed rokiem 1400 jako udoskonalenie prymitywnej rusznicy. Często zaliczana jest do najlżejszej kategorii dawnej artylerii.
    II krucjata antyhusycka – zbrojna wyprawa zorganizowana i prowadzona na terenie Czech w latach 1421-1422 z upoważnienia papieża Marcina V przez króla niemieckiego, węgierskiego i czeskiego Zygmunta Luksemburskiego przeciw wyznawcom nauki Jana Husa.

    Wojny husyckiewojny religijne toczone pomiędzy husytami a Luksemburgami w Królestwie Czech w latach 1419-1436. Były one prowadzone przez czeskich husytów (głównie taborytów i Sierotki) przeciwko krucjatom organizowanym przez cesarza Zygmunta Luksemburskiego przy poparciu papiestwa.

    Bitwa pod Nysą – starcie zbrojne, które miało miejsce podczas rejzy husytów na Śląsk w pierwszym kwartale 1428 pomiędzy taborytami Prokopa Wielkiego wspieranymi przez ochotników z Polski, dowodzonymi przez Dobiesława Puchałę herbu Wieniawa, i Moraw, dowodzonymi przez Jana Tovaczovskyego z Cimburka, a wojskami biskupa Konrada oleśnickiego, od 1422 namiestnika Zygmunta Luksemburskiego na Śląsku, wspierane przez joannitów księcia Ruperta, rycerstwo oławskie i ziębickie dowodzone przez Ludwika oławskiego i Jana ziębickiego, oraz kontyngenty miejskie z Kłodzka dowodzonymi przez Putę z Czastolowic, starostę kłodzkiego.Bitwa pod Kutną Horą – starcie zbrojne, które miało miejsce 21 grudnia 1421 roku podczas drugiej krucjaty w okresie wojen husyckich.

    Przebieg wojen[]

    Początkiem wojen husyckich stało się powstanie przeciwko obwinionemu za śmierć Jana Husa, Zygmuntowi Luksemburskiemu, który po Wacławie IV odziedziczył tron czeski.

    Wojskami husyckimi dowodził Jan Žižka, a po jego śmierci w 1424 roku Prokop Wielki. Po odparciu 4 krucjat tj.:

    I krucjata antyhusycka – zbrojna wyprawa zorganizowana i prowadzona na terenie Czech w latach 1420-1421 z upoważnienia papieża Marcina V przez króla niemieckiego, węgierskiego i czeskiego Zygmunta Luksemburskiego przeciw wyznawcom nauki Jana Husa.Bitwa pod Sudomierzem – starcie zbrojne, które miało miejsce 25 marca 1420 roku podczas powstania husyckiego w okresie wojen husyckich.
  • pierwszej krucjaty z lat 1420-1421,
  • drugiej krucjaty z lat 1421-1422,
  • trzeciej krucjaty z roku 1422,
  • czwartej krucjaty z roku 1427
  • husyci podjęli wyprawy na Słowację, Śląsk i do Niemiec.

    W 1431 roku Prokop Wielki odniósł zwycięstwo nad piątą krucjatą pod Domažlicami.

    W wojnach husyckich brali udział ochotnicy polscy (mimo edyktu wieluńskiego), a po zawarciu porozumienia z Koroną Królestwa Polskiego, w 1433 roku wyruszyła wyprawa polsko-husycka na ziemie zakonu krzyżackiego, docierając aż do wybrzeży Morza Bałtyckiego (zob. Jan Čapek z Sán, Wojna polsko-krzyżacka w latach 1431-1435).

    Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).Andrzej Sapkowski (ur. 21 czerwca 1948 w Łodzi) – polski pisarz fantasy. Jest najczęściej po Lemie tłumaczonym polskim autorem fantastyki.

    Nowościami w dziedzinie wojskowości było masowe wykorzystanie hakownic oraz taktyki ufortyfikowanego taboru. Z początku wykorzystywane przez husytów, były później wykorzystywane przez obie strony konfliktu.

    Po ugodzie umiarkowanego odłamu husytów utrakwistów z katolikami doszło do otwartego konfliktu wewnątrz obozu husyckiego.

    W 1434 roku w bitwie pod Lipanami utrakwiści pokonali taborytów i zawarli porozumienie z Zygmuntem Luksemburskim.W 1436 roku ostateczną formę ugody poparł sobór bazylejski, tzw. Kompaktaty praskie (władca uznawał autonomię Kościoła czeskiego, przyjęto komunię pod dwiema postaciami). Zygmunt został królem Czech w 1436 roku. Wojny husyckie osłabiły pozycję Kościoła katolickiego i feudałów niemieckich w Czechach, przygotowały grunt dla idei reformacji w Europie.

    Jan Hus (ur. 1370 w Husincu, spalony na stosie 6 lipca 1415 w Konstancji) – czeski duchowny i bohater narodowy, filozof, reformator Kościoła, prekursor protestantyzmu, profesor Uniwersytetu Praskiego. Działalność Husa, inspirowana myślą Johna Wycliffe’a, była zapowiedzią podobnego wystąpienia Marcina Lutra sto lat później.Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

    Chronologiczna lista bitew[]

  • 1419 – Bitwa pod Nowym Kninem
  • 1419 – Bitwa pod Živohoštem
  • 1419 – bitwa pod Nekmierzem
  • 1420 – bitwa pod Sudomierzem
  • 1420 – bitwa pod Melechovem
  • 1420 – bitwa pod Benešovem
  • 1420 – bitwa pod Kutną Horą
  • 1420 – bitwa pod Taborem
  • 1420 – bitwa o Witkową Górę
  • 1420 – Bitwa pod Małym Borem
  • 1420 – bitwa pod Wyszehradem
  • 1421 – bitwa pod Mostem
  • 1421 – bitwa na górze Vladař
  • 1421 – bitwa pod Kutną Horą
  • 1422 – bitwa pod Nebovidami
  • 1422 – bitwa pod Habrem
  • 1422 – bitwa pod Niemieckim Brodem
  • 1423 – bitwa pod Horicami
  • 1423 – bitwa pod Stachovym Dvorem
  • 1423 – bitwa pod Horni Dubenką
  • 1424 – bitwa pod Czeską Skalicą
  • 1424 – bitwa pod Maleszowem
  • 1426 – bitwa pod Uściem
  • 1427 – bitwa pod Zwettlem
  • 1427 – bitwa pod Tachovem
  • 1428 – bitwa pod Nysą
  • 1428 – bitwa pod Kratzau
  • 1428 – bitwa pod Starym Wielisławiem
  • 1429 – bitwa nad Muldą
  • 1431 – bitwa pod Horką
  • 1431 – bitwa pod Domazlicami
  • 1433 – bitwa pod Rybnikiem
  • 1433 – Bitwa pod Trzebnicą
  • 1433 – bitwa pod Hiltersried
  • 1434 – bitwa pod Lipanami
  • 1435 – bitwa pod Křečem
  • Ciekawostki[]

  • Wojny husyckie stały się kanwą trylogii husyckiej – popularnych powieści fantastyczno-historycznych, napisanych przez Andrzeja Sapkowskiego w latach 2001–2006.
  • Wojny husyckie znalazły swoje miejsce także w filmie. Czeski reżyser Otakar Vávra nakręcił w latach 1954 – 1956 trylogię składającą się z filmów Jan Hus (1954), Jan Žižka (1955) i Proti všem (1956).
  • Zobacz też[]

  • Czechosłowacki Kościół Husycki
  • Linki zewnętrzne[]

  • Husité – strona internetowa poświęcona husytom i husytyzmowi (cz.)
  • Lista bitew podczas wojen husyckich (ang.)
  • Wojny husyckie – polska strona internetowa poświęcona husytom i husytyzmowi
  • Prokop Wielki - zwany również Gołym (cz. Prokop Holý, Prokop Veliký,) (ur. ok. 1380 – zm. 30 maja 1434, w bitwie pod Lipanami), radykalny kaznodzieja husycki, polityk, po śmierci Jana Žižki dowodził w polu wojskami husyckimi.Powstanie husyckie – walki w latach 1419-1420 na terenie Czech pomiędzy wyznawcami nauki Jana Husa, a katolikami, zwolennikami króla niemieckiego Zygmunta Luksemburskiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.
    Jan Čapek z Sán (XV wiek) – był czeskim dowódcą wojskowym, husytą, w l. 1431-34 dowodził wojskiem polnym sierotek.
    Królestwo Czech (czes. České království) – historyczne państwo istniejące od momentu koronacji Wratysława II na króla Czech. Po jego śmierci Czechy znów stały się księstwem. Ponownie istniało królestwo w czasie panowania Władysława II. Od czasów Przemysła Ottokara I tytuł królewski był dziedziczny. Po wygaśnięciu dynastii Przemyślidów w 1306 r. Czechy przeszły pod panowanie Luksemburgów. Od 1356 r. król Czech był jednym z elektorów Rzeszy. Po bezpotomnej śmierci Ludwika II Jagiellończyka w 1526 r. Czechy dostały się pod panowanie Habsburgów. Od 1849 r. kraj koronny Cesarstwa Austrii, obejmujący obszar Czech właściwych. W wyniku rozpadu Austro-Węgier po I wojnie światowej Królestwo Czech weszło w skład Czechosłowacji.
    Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, Święty Cesarz Rzymski od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).
    Taboryci – najbardziej radykalny odłam husytyzmu powstały po rozpadzie głównego nurtu na początku lat dwudziestych XV wieku. Nazwa pochodzi od miasta Tábor w południowych Czechach, gdzie znajdowała się najważniejsza twierdza tej organizacji. Przywódcami taborytów byli m.in: Jan Žižka, Prokop Wielki, Prokopek. Po śmierci pierwszego, Taboryci rozdzielili się na Tabor właściwy i Sierotki.
    Bitwa na górze Vladař – starcie zbrojne, które miało miejsce 1421 roku w trakcie wojen husyckich. Do bitwy doszło jesienią, Taboryci zajęli stanowiska na górze Vladař, skąd przez trzy dni odpierali ataki armii niemiecko-węgierskiej Zygmunta Luksemburskiego. Siły czeskie dowodzone przez Jana Žižkę ostrzeliwały atakujących z artylerii i broni ręcznej (rusznic). Atakujące pozycje Taborytów rycerstwo niemieckie nie było w stanie przerwać linii taboru na wzgórzu i poniosło znaczne straty. W końcu, gdy Czechom zaczęło brakować amunicji, Žižka dał rozkaz do odwrotu. Tabor zszedł ze zbocza i nie atakowany przez przeciwnika przeszedł niedaleko jego obozu. W trakcie marszu Taboryci bili w bębny i dęli w fanfary, armaty taborowe natomiast strzelały we wszystkie strony. Działania te przyniosły skutek i zniechęciły Niemców do ataku na tabor, który powrócił do Žateca.
    Bitwa pod Lipanami – walna bitwa, która zakończyła okres wojen husyckich, w Czechach uważana za jedną z ważniejszych bitew w historii kraju.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.