• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojny burskie

    Przeczytaj także...
    Republiki burskie – państwa założone podczas holenderskiej kolonizacji i Voortrekku w południowej Afryce. Większość z tych państw była dość krótkotrwała, gdyż podczas wojen burskich upadły one i zostały wcielone do brytyjskich kolonii.Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
    Republika Południowoafrykańska (niderl. Zuid-Afrikaansche Republiek, ZAR), potocznie Transwal (Transvaal Republiek; dosłownie "Republika za rzeką Vaal") – historyczne państwo burskie na terenie obecnej Republiki Południowej Afryki istniejące z przerwami w latach 1852-1902.
    Oddział burski w czasie II wojny burskiej
    Dzieci i kobiety burskie w obozie koncentracyjnym

    Wojny burskie (afr. Anglo-Boereoorlog) – dwie wojny w Afryce, które rozegrały się na przełomie XIX i XX wieku na południu kontynentu.

    Diament – minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od stgr. ἀδάμας adamas (dopełniacz ἀδάμαντος adamantos, łac. diamentum) = "niepokonany, niezniszczalny" i nawiązuje do wyjątkowej twardości tego minerału. Jest najtwardszą znaną substancją z występujących w przyrodzie.Burowie (także Boerowie; w języku niderlandzkim boer, wym. [bur], oznacza chłopa, rolnika, farmera) – potomkowie głównie holenderskich, flamandzkich i fryzyjskich kalwinistów, niemieckich luteran i francuskich hugenotów, którzy osiedlali się w Afryce Południowej w XVII i XVIII wieku. W mniejszej liczbie mają korzenie skandynawskie, polskie, portugalskie, włoskie, hiszpańskie, szkockie, angielskie, irlandzkie i walijskie.

    I wojna burska 1880–1881[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: I wojna burska.

    16 grudnia 1880 Brytyjczycy próbowali zawładnąć republikami burskimiTranswalem i Oranią, założonymi w 1852 na północ od Kraju Przylądkowego przez Burów, potomków osadników holenderskich z XVII i XVIII wieku. Burowie przeciwstawili się zbrojnie i pierwszą z wojen wygrali. W układzie pokojowym Wielka Brytania uznała niepodległość Transwalu, przejmując tylko politykę zagraniczną tego kraju. Pokój został podpisany przez brytyjskiego gubernatora Williama Ewarta Gladstone’a 23 marca 1881. Na jego mocy Transwal uzyskał niepodległy rząd pod teoretycznym nadzorem Wielkiej Brytanii.

    Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.Dominium brytyjskie – forma ustrojowa istniejąca w ramach imperium brytyjskiego, stanowiąca formę pośrednią między samorządną kolonią a suwerennym państwem, jednak z czasem ewoluująca zdecydowanie w stronę tego ostatniego. Pierwszym dominium brytyjskim była Kanada, która otrzymała taki status w 1867 roku. Kolejnymi były Australia (1901), Nowa Zelandia (1907), Nowa Fundlandia (1907), Związek Południowej Afryki (1910) i Wolne Państwo Irlandzkie (1922).

    W 1886 w Transwalu i Oranii zostały odkryte bogate pokłady złota i diamentów. Kraje te ogarnęła wtedy gorączka złota i z Europy, głównie z Wielkiej Brytanii, przybyły tysiące osadników żądnych wzbogacenia się. W celu zawładnięcia złotodajnymi terenami w 1895 Brytyjska Kompania Południowoafrykańska podjęła próbę ich podbicia. Burowie rozbili jednak oddziały wojskowe Kompanii, a wtedy Wielka Brytania zaczęła przygotowania do wojny, przerzucając duże oddziały wojsk do Afryki (głównie z Kanady, Nowej Zelandii i Australii).

    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.Obóz koncentracyjny – miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

    II wojna burska 1899–1902[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: II wojna burska.

    Druga wojna burska rozpoczęła się w 1899 i mimo początkowych sukcesów burskich w ciągu niespełna roku Transwal i Orania zostały opanowane przez Brytyjczyków. Walki typu partyzanckiego trwały jednak jeszcze przez dwa lata, które podsycało wsparcie w uzbrojeniu, które Burowie otrzymywali z pobliskiej Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej. Liczyli również na obiecaną interwencję niemiecką. W czasie wojny Burowie organizowali samodzielne oddziały komandosów, czym trwale weszli do historii sztuki wojennej. W celu stłumienia wojny partyzanckiej Brytyjczycy zorganizowali obozy koncentracyjne, w których internowali ludność z objętych walkami obszarów. Internowano 117 tysięcy osób, z czego zginęło w nich 28 tysięcy, w tym 22 tysiące dzieci na skutek przepełnienia, złych warunków higienicznych oraz zagłodzenia.

    Cesarstwo Niemieckie, (niem.) Deutsches Kaiserreich lub Rzesza Niemiecka (niem.) Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Po upadku określane także jako Druga Rzesza (Zweites Reich).Brytyjska Kompania Południowoafrykańska (ang. British South Africa Company) – brytyjska kompania handlowa, założona w 1889 roku przez Cecila Rhodesa poprzez połączenie Central Search Association i Exploring Company Ltd. po otrzymaniu koncesji od rządu brytyjskiego. Rhodes zakładając Kompanię Południowoafrykańską wzorował się na Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej i miał nadzieję, że umożliwi ona wzmożoną kolonizację i eksploatację ekonomiczną Afryki Południowej, co było częścią "Wyścigu o Afrykę".

    Po wojnie Burowie otrzymali szerokie samorządy i jako Afrykanerzy przejęli główne pozycje gospodarcze w utworzonym w 1910 z Kraju Przylądkowego, Transwalu i Oranii Związku Południowej Afryki, który otrzymał status dominium Wielkiej Brytanii.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Geo R. Duxbury: David and Goliath: The First War of Independence 1880–1881, Johannesburg, SA National Museum of Military History 1981.
  • Publikacje w języku polskim[ | edytuj kod]

  • Piotr Fiszka-Borzyszkowski: Wojna burska 1880–1881, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2012, s. 240.
  • Damian Fierla: Wojna burska 1899–1902, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2002, s. 48.
  • Michał Leśniewski: Wojna burska 1899–1902, Wydawnictwo Semper, Warszawa 2001, s. 327.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Angielskie obozy śmierci
  • Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Wojna (ang. war, fr. guerre, niem. Krieg, hiszp. guerra, łac. bellum) – zorganizowany konflikt zbrojny między państwami, narodami lub grupami etnicznymi i społecznymi.




    Warto wiedzieć że... beta

    Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 79. Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem, będącym najbardziej kowalnym i ciągliwym spośród wszystkich znanych metali. Czyste złoto ma jasnożółty kolor i wyraźny połysk, nie utlenia się w wodzie czy powietrzu. Chemicznie złoto należy do metali przejściowych i pierwiastków grupy 11. Z wyjątkiem helowców (tzw. gazów szlachetnych) złoto jest najmniej reaktywnym pierwiastkiem. Złoto długo przed okresem spisanej historii było drogocennym i poszukiwanym metalem szlachetnym używanym w biciu monet, jubilerstwie, sztuce i zdobieniach.
    Druga wojna burska – wojna toczona pomiędzy burskimi republikami Transwalu i Oranii a Imperium brytyjskim w latach 1899-1902. Po początkowych sukcesach strony burskiej, szala zwycięstwa przechyliła się na stronę brytyjską. Walki typu partyzanckiego trwały jednak jeszcze przez dwa lata. Na tak długi opór miało wpływ szczególnie to, że Burowie otrzymywali wsparcie w uzbrojeniu z pobliskiej niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej. Liczyli zresztą też na obiecaną interwencję Cesarstwa Niemieckiego. W czasie wojny Burowie organizowali samodzielne oddziały komandosów stawiające skuteczny opór. W celu stłumienia wojny partyzanckiej Brytyjczycy zorganizowali obozy koncentracyjne, w których internowali ludność cywilną z objętych walkami obszarów. Tworzyli także całe systemy blokhauzów mających powstrzymać przemieszczanie się partyzantów. Takie prowadzenie działań przez stronę brytyjską spotkało się z negatywnym odzewem prasy europejskiej i amerykańskiej. Ostateczne zwycięstwo odnieśli Brytyjczycy a republiki inkorporowano do korony jako dwie kolonie. Był to największy konflikt w którym udział brali Brytyjczycy od zakończenia wojen napoleońskich aż do I wojny światowej. W 1910 razem z Kolonią Przylądkową i kolonią Natalu stworzono z nich brytyjskie dominium znane jako Związek Południowej Afryki. Główne urzędy w tym państwie dostały się w ręce Burów coraz częściej nazywanych Afrykanerami.
    Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Ma 30,37 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.
    Gorączka złota – napływ dużej liczby osób chcących się szybko wzbogacić na tereny, gdzie odkryto złoża szlachetnych kruszców, szczególnie złota. Terminem tym określa się także pogoń za zyskiem pochodzącym z innych źródeł. Gorączki złota przyczyniały się do zasiedlania nowych terenów Ameryki Północnej i Australii.
    Kraj Przylądkowy (Prowincja Przylądkowa, af. Kaapprovinsie, ang. Cape Province, właściwie Prowincja Przylądka Dobrej Nadziei, Provinsie Kaap die Goeie Hoop Cape of Good Hope Province) − dawna prowincja w Republice Południowej Afryki (wcześniej też prowincja Związku Południowej Afryki), obejmująca południowe wybrzeża Afryki. W momencie utworzenia (w 1910) zajmowała powierzchnię 569 020 km² i była zamieszkana przez 2 564 965 osób. W 1994, kiedy nastąpił jej podział, powierzchnia wynosiła 721 tys. km², a zamieszkiwało ją 6 721 tys. mieszkańców, głównie ludy Bantu. Stolicą prowincji był Kapsztad.
    William Ewart Gladstone (ur. 29 grudnia 1809 w Liverpoolu, zm. 19 maja 1898 w zamku Hawarden, Flintshire, Walia) – polityk brytyjski należący do Partii Liberalnej, premier Wielkiej Brytanii (w latach 1868–1874, 1880–1885, 1886 i 1892–1894).
    Afrykanerzy (w jęz afrikaans - Afrikaners czyli dosłownie Afrykanie) – biali mieszkańcy Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, żyjący również w diasporze w innych krajach Afryki: w Zimbabwe, Lesotho, Suazi, Mozambiku, Angoli, Zambii, Botswanie oraz Kenii, po 1994 roku również w Wielkiej Brytanii, Australii, Kanadzie, Nowej Zelandii, USA, Belgii, Niderlandach, Niemczech, ZEA, na Tajwanie oraz w Gruzji, mówiący językiem afrikaans i wyznający kalwinizm.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.863 sek.