• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojny bananowe

    Przeczytaj także...
    Tytoń (Nicotiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych. Nazwa rodzaju pochodzi z tur. "tütün", w staropolszczyźnie i gwarowo "tytuń". Gatunkiem typowym jest Nicotiana tabacum L.. Do tego rodzaju należy 67 gatunków pochodzących z obydwu Ameryk oraz z Australii. Obecnie uprawiane są też w wielu innych rejonach świata. Rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny lub krzewy.Veracruz – główny port i jedno z najważniejszych miast stanu Veracruz, położona nad meksykańskim wybrzeżem Zatoki Meksykańskiej, w odległości około 90 km od stolicy stanu Xalapa. Miasto liczy 444 tys. a gmina miejska 512 tys. mieszkańców.
    Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.
    Amerykańscy marines ze zdobytą flagą oddziałów Augusto Sandino w Nikaragui (1932)

    Wojny bananowe to nazwa dla serii kampanii wojskowych, okupacji i interwencji podjętych przez Stany Zjednoczone w Ameryce Środkowej i na Karaibach. Wojny bananowe trwały od zakończenia konfliktu amerykańsko-hiszpańskiego w 1898 i były następstwem pokoju paryskiego, w wyniku którego Kuba i Portoryko znalazły się pod amerykańską kontrolą. Za datę końcową wojen bananowych uważa się rok 1934 w którym wycofano wojska amerykańskie z Haiti a prezydent Franklin Delano Roosevelt ogłosił doktrynę dobrego sąsiedztwa.

    Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.Republika bananowa – pejoratywne określenie słabego, politycznie niestabilnego państwa zaliczanego do krajów Trzeciego Świata, rzadziej innych, gospodarczo zależnego od eksportu jednego surowca i rządzonego w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy.

    Przyczyny wojen bananowych były bardzo różne, ale były przede wszystkim natury ekonomicznej. Termin „Wojny Bananowe” wziął się od działalności United Fruit Company, amerykańskiej firmy która wykorzystując kontrolę USA nad krajami Ameryki Środkowej i Karaibów, przejęła wiele plantacji bananów, tytoniu i trzciny cukrowej, osiągając w ten sposób znaczne zyski.

    Półkula zachodnia - część kuli ziemskiej, półkula położona między południkami 0° a 180°. Obejmuje wszystkie punkty oznaczone długością geograficzną zachodnią, tj. W.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Wojny miały także przyczyny polityczne, które związane były z planem poszerzania amerykańskiej strefy wpływów i utrzymania kontroli nad Kanałem Panamskim. Zarządzanie nim dawało władzę nad ogromną częścią handlu morskiego półkuli zachodniej i było ważne z punktu widzenia obronności państwa, gdyż w przypadku, gdyby Stany nie mogły z niego korzystać, przerzucenie floty z jednego z wybrzeża USA na drugie byłoby o wiele trudniejsze i dłuższe.

    Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.Izolacjonizm, kierunek polityki zagranicznej sprowadzający się do obrony interesów i bezpieczeństwa własnego państwa.

    Obszar Działań[ | edytuj kod]

  • Panama – Stany Zjednoczone interesowały się terenami Panamy już wcześniej, co związane było z planami budowy kanału mającego umożliwić przepłynięcie z Atlantyku na Ocean Spokojny bez konieczności opływania Ameryki Południowej. Już w 1846 zawarta została umowa zwana Traktatem Mallarino-Bidlack między USA a rządem Republiki Nowej Granady, której Panama była wówczas częścią. Traktat dotyczył amerykańskiego handlu przez Przesmyk Panamski. Wpływy amerykańskie w regionie nasiliły się wraz z 1856 rokiem, kiedy to doszło do wybuchu tak zwanej Wojny Arbuzowej. W 1903 Panama oddzieliła się od Kolumbii, tworząc odrębne państwo. Ogromny wpływ na to wydarzenie mieli Amerykanie, uważający Panamę za swoją strefę wpływów. Stacjonowały tu wojska amerykańskie. W 1904 ruszyła budowa Kanału Panamskiego. Po jej zakończeniu, znajdował się on aż do 1999 pod kontrolą Amerykanów. Mimo ogłoszenia doktryny dobrego sąsiedztwa w Panamie utrzymywane były znaczące wpływy amerykańskie i dochodziło do interwencji militarnych.
  • Nikaragua – amerykańskie rządy już we wcześniejszych latach dążyły do podporządkowania sobie tego kraju. Okupacja przez United States Army trwała niemal nieprzerwanie między 1912 a 1933 rokiem.
  • Kuba – znajdowała się pod kontrolą i zarządem wojsk amerykańskich między 1899 a 1902 rokiem, obowiązki gubernatora pełnił wówczas Leonard Wood. Kolejne okupacje przypadają na lata 1906–1909, 1912 i 1917–1922. Okupacje te, aż do 1934, były uzasadnione prawnie na podstawie tak zwanej Poprawki Platta.
  • Haiti – okupowane od 1915 do 1934, jedną z przyczyn interwencji było zagrożenie dla interesów Haitian American Sugar Company.
  • Dominikana – interwencje wojskowe w 1903, 1904 i 1914, okupowana od 1916 do 1924.
  • Honduras – pierwowzór tak zwanej republiki bananowej, United Fruit Company i Standard Fruit Company całkowicie zdominowały uprawę i handel bananami z Hondurasu. Uprawa tych owoców była kluczowym sektorem gospodarki honduraskiej. Monopol amerykańskich firm na tym polu doprowadził do wykupienia przez nie innych ważnych dziedzin gospodarki i niemal całej infrastruktury kraju. USA interweniowało w Hondurasie między innymi w celu obrony stanu posiadania amerykańskich firm. Interwencje miały miejsce w latach 1903, 1907, 1911, 1912, 1919, 1924 i 1925.
  • Meksyk – Stany Zjednoczone były żywo zainteresowane sytuacją w Meksyku i rywalizowały z tym krajem. Między obydwoma państwami panowały wówczas bardzo napięte stosunki, które w wyniku takich wydarzeń jak wypadki w Tampico, okupacja Veracruz przez Amerykanów, niezgodne z prawem przekraczanie granicy Meksyku i starcie wojsk pod Carrizal, ulegały pogorszeniu. Obydwa kraje w tamtych czasach były bliskie wojny.
  • Inne kraje Ameryki Łacińskiej również znajdowały się wówczas pod silnym wpływem USA, co było związane z prowadzoną przez ten kraj polityką. Doktryna Monroego, określająca postawę USA w polityce międzynarodowej jako izolacjonistyczną, została zmodyfikowana na początku XX wieku. Zmiany te, przeprowadzone w sposobie prowadzenia polityki zagranicznej USA, nazywa się Rooseveltowskim uzupełnieniem. Władze Stanów Zjednoczonych przyznawały sobie prawo do interwencji i kreowania polityki na półkuli zachodniej, uznając tę część świata za swoją strefę wpływów. Oficjalnie, interwencje miały być podejmowane dla dobra zajmowanych krajów, po to aby ustabilizować panującą tam sytuację. Jednak krytycy tej polityki uważają iż był to po prostu amerykański imperializm. Oprócz nacisków militarnych, stosowano również tak zwaną dyplomację dolarową, mającą na celu uzależnić ekonomicznie państwa leżące w amerykańskiej strefie wpływów.

    Banan – jadalny owoc tropikalny, z botanicznego punktu widzenia – jagoda, produkowany przez kilka gatunków roślin okrytonasiennych z rodzaju banan (Musa), najczęściej są to owoce banana zwyczajnego.Amerykanie – pluralistyczna wspólnota narodowo-państwowa pochodzenia imigracyjnego, kształtująca się w Stanach Zjednoczonych, licząca około 300 mln osób. W związku ze specyficzną, migracyjną historią swojego powstania, posiada pochodzenie mieszane, przede wszystkim europejskie i afrykańskie. Mniejszość stanowią osoby pochodzenia azjatyckiego oraz rdzenni Amerykanie – Indianie Ameryki Północnej. Skutkiem tradycyjnej wielonarodowości Stanów Zjednoczonych jest fakt, że wielu Amerykanów identyfikuje się zarówno ze Stanami Zjednoczonymi, jak i – raczej sentymentalnie – z krajem pochodzenia swoich przodków (np. Amerykanie włoskiego czy irlandzkiego pochodzenia – Italian Americans, Irish Americans).




    Warto wiedzieć że... beta

    Ameryka Środkowa (ang. Middle America) – centralny region geograficzny Ameryki. Jest definiowany jako południowa część Ameryki Północnej, w której skład wchodzą dwie części: kontynentalna (Ameryka Centralna) i wyspiarska (Karaiby). Obszar liczy około 850 000 km² powierzchni i jest zamieszkany przez ponad 90 mln ludzi.
    Franklin Delano Roosevelt ([ˈfræŋklɪn ˈdɛlənoʊ ˈroʊzəˌvɛlt], ur. 30 stycznia 1882 w Hyde Parku, zm. 12 kwietnia 1945 w Warm Springs) – amerykański polityk, 32. prezydent Stanów Zjednoczonych, wybierany na ten urząd w latach 1933–1945 czterokrotnie z ramienia Partii Demokratycznej. Jedyny w historii prezydent USA pełniący urząd dłużej niż dwie kadencje, co doprowadziło do wejścia w życie w 1951 XXII Poprawki do Konstytucji, ograniczającej liczbę kadencji do dwóch (wcześniej był to tylko konwenans konstytucyjny oparty na decyzji pierwszego prezydenta USA George’a Washingtona, który zrezygnował z ubiegania się o trzecią kadencję, twierdząc, że byłaby ona niedemokratyczna).
    Kanał Panamski – sztuczny kanał wodny zbudowany w latach 1904-1914, położony w Panamie, na Przesmyku Panamskim, łączący wody Oceanu Atlantyckiego (przez Morze Karaibskie) z wodami Oceanu Spokojnego. Jest on jedną z najważniejszych dróg wodnych świata, która wydatnie skróciła trasę, jaką musiały pokonywać wcześniej statki, np. droga morska z San Francisco do Nowego Jorku uległa skróceniu o 14 500 km. Podczas budowy Kanału Panamskiego zmarło około 25 tys. robotników a około 20 tys. z nich zaraziło się malarią lub żółtą febrą.
    Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).
    Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy, obok Atlantyku, na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 155,6 mln km² zajmuje 30% całej powierzchni Ziemi. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Spokojny.
    Kolumbia (hiszp. Colombia, Republika Kolumbii – República de Colombia) – państwo w północno-zachodniej części Ameryki Południowej leżące nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym.
    Panama (Republika Panamy, República de Panamá) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Kolumbią (225 km) i Kostaryką (330 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 555 km, ponadto 2490 km wybrzeża morskiego. Znana głównie z Kanału Panamskiego, dzięki któremu statki aby przepłynąć z zachodu na wschód Ameryki nie muszą opływać Ameryki Południowej i przechodzić przez Cieśninę Magellana.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.878 sek.