Wojna z Pekotami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wojna z Pekotami (I podbój purytański) – wojna na pograniczu kolonii angielskich w Ameryce Północnej, toczona w latach 16371638 pomiędzy osadnikami z kolonii Connecticut i Massachusetts a Indianami z plemienia Pekotów (ang. Pequot).

Kolonia (z łac. colonia „osada rolnicza”) – posiadłość państwa, nazywanego krajem macierzystym bądź metropolią, znajdująca się poza jego granicami i podlegająca bezpośredniej zależności politycznej i gospodarczej. Pierwsze kolonie zakładano już w starożytności w rejonie morza Śródziemnego, w okresie tak zwanej wielkiej kolonizacji greckiej. Najwięcej kolonii powstało w efekcie wielkich odkryć geograficznych. Do XIX wieku obie Ameryki, Azja, Afryka i Australia zostały spenetrowane przez europejskich osadników. Polityka promująca zajmowanie terytoriów zamorskich przez państwa wysoko rozwinięte określona została mianem kolonializmu. Hartford – stolica amerykańskiego stanu Connecticut, w przeszłości siedziba hrabstwa o tej samej nazwie (do roku 1960, kiedy to Connecticut rozwiązał instytucję wszelkich organów władzy na poziomie hrabstwa). Za sprawą populacji liczącej 124 775 mieszkańców (2010), jest to trzecie najbardziej zaludnione miasto w Connecticut i siódme w Nowej Anglii. Greater Hartford stanowi z kolei najbardziej zaludniony obszar metropolitalny w Connecticut, dzięki populacji przekraczającej 1,2 miliona osób (2010).

Na początku XVII w. Pekoci zajmowali znaczną część obecnego stanu Connecticut, obejmującą tereny pomiędzy rzeką Thames a wyspą Rhode Island, część wyspy Long Island i tereny wzdłuż cieśniny Long Island. Ich liczebność w tym okresie szacuje się na 13 000 osób, a holenderscy i angielscy osadnicy uważali ich za jedno z najpotężniejszych plemion Nowej Anglii. Pekoci dominowali na tym obszarze i pobierali m.in. daninę od plemion Narragansett na zachodzie i Niantic na wschodzie. Mimo trwającej od ok. 1630 korzystnej dla obu stron wymiany handlowej Indian z Holendrami i Anglikami, dochodziło też coraz częściej do sporów terytorialnych i zatargów wynikających ze wzajemnej nieznajomości kultury i zwyczajów drugiej strony.

New Haven – miasto w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, siedziba Hrabstwa New Haven położonego w stanie Connecticut. W 2019 miasto posiadało ponad 130 tys. mieszkańców. Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Bezpośrednią przyczyną wybuchu konfliktu stało się zamordowanie w zemście za wcześniejsze krzywdy przez sprzymierzonych z Pekotami Indian Niantic dwóch angielskich kupców, najpierw kapitana Johna Stone’a, a następnie kapitana Johna Oldhama 20 czerwca 1636. Pekoci udzielili sprzymierzonym Nianticom schronienia, czym narazili się na zemstę kolonistów. Wojna miała także szersze przyczyny – konflikt Pekotów ze wspieranymi przez Anglików Narragansettami i Moheganami wodza Uncasa, rywalizację o terytoria Pekotów pomiędzy rozrastającymi się koloniami Massachusetts i Connecticut oraz gwałtowne zmniejszanie się liczebności plemienia - głównie wskutek przywleczonych przez białych chorób (w 1633 było już tylko ok. 4000 Pekotów).

Nowa Anglia (ang. New England) – region Stanów Zjednoczonych, ulokowany na północnym wschodzie kraju, kolebka kultury USA. Nowa Anglia składa się z 6 stanów: Maine, New Hampshire, Vermont, Massachusetts, Rhode Island i Connecticut.Wampum - nazwa pochodzi z języka algonkińskiego, od wyrazu wampompeag. Rodzaj pasa z koralików - wykonanych z zaokrąglonych i przewierconych muszli - splecionych w określony wzór lub czasem naszywanych na materiale (lub skórze); stosowany był przez Indian ze wschodniego wybrzeża USA i rejonu Wielkich Jezior, głównie przez plemiona irokeskie (ang. Iroquois) i algonkińskie (ang. Algonquin). W kulturach opartych na ustnej tradycji służył do utrwalania i potwierdzania ważnych wydarzeń politycznych, np traktatów, takich jak ten, który doprowadził do powstania Ligi Irokezów, ale również jako środek płatniczy.

Karna ekspedycja przeciwko Pekotom wyruszyła wiosną 1637 z Connecticut po dowództwem kapitana Johna Endicotta (J. Masona?). Anglicy żądali od wodza Pekotów Sassacusa m.in. wydania winnych zabójstwa oraz daniny w postaci 800 metrów pasów wampum. 26 maja oddział milicji kolonialnej i sprzymierzonych z nią Indian zaatakował, a następnie podpalił i zniszczył obronną wioskę Pekotów Fort Mystic (Stonington). Wycofujących się Indian rozbiły 26 lipca pod New Heaven połączone siły kolonii Plymouth, Massachusetts i Connecticut. W spalonym Forcie Mystic zginęło ponad 500 Pekotów, w tym wiele kobiet i dzieci. Wielu innych dostało się do niewoli.

Brytyjska kolonizacja Ameryki Północnej była politycznym, społecznym, odkrywczym i gospodarczym procesem, który rozpoczął się w drugiej połowie XVI wieku. Anglicy obok Hiszpanów i Portugalczyków byli najbardziej aktywnymi odkrywcami Ameryki Północnej. John Cabot (właściwie Giovanni Caboto, Włoch na służbie angielskiej) był pierwszym nowożytnym Europejczykiem, który wylądował na kontynencie amerykańskim (zobacz Odkrycia i badania Ameryki). Anglicy jednak stosunkowo późno włączyli się do akcji kolonizacyjnej. Początkiem jej był królewski patent wydany przez królową Elżbietę I braciom Humphreyowi Gilbert i Walterowi Raleigh. Patent dawał prawo do:Karaiby (Wyspy Karaibskie; dawniej: Indie Zachodnie) – rejon pomiędzy kontynentami Ameryk. Nazwa pochodzi od Indian nazywanych Karaibami (Carib, Caraïbes), którzy niegdyś zamieszkiwali część Karaibów określaną dziś jako Małe Antyle.

Pekoci zostali rozbici, ale po tej bitwie Anglicy nie mieli już siły na zaatakowanie drugiej obronnej wioski Pekotów, w której skrył się m.in. ich wódz Sassacus. Także przybici ogromnymi stratami Indianie nie zdecydowali się na dalszą walkę. 150 wojowników wyruszyło wraz ze swym wodzem na zachód, na ziemie Irokezów (gdzie Sassacus zginął wkrótce z rąk Mohawków). Pozostali skryli się na okolicznych bagnach, gdzie stopniowo ich wyłapywano (żona i syn wodza trafili jako niewolnicy na Karaiby).

Mohawkowie (nazwa własna Kaniengehawa „Lud Krzemieni” lub Haudenosaunee „Lud Długich Domów”, alg. Mō häk „Pożeracze ludzi”) – północnoamerykańscy Indianie należący do ligi irokeskiej (nie należy mylić z plemieniem Mohave). W lidze nazywano ich „Odźwiernymi Bramy Wschodu”, bowiem było to najbardziej na wschód wysunięte plemię z ligi irokeskiej, mieszkające w dolinie rzeki Mohawk we wschodniej części stanu Nowy Jork, pomiędzy dzisiejszymi miastami Albany i Utica.Tubylczy Amerykanin (inaczej rdzenny Amerykanin, czasem też "rodowity Amerykanin", ang. Native American) – wieloznaczne pojęcie, które w zależności od autora i kontekstu może oznaczać:

Oficjalnie wojna z Pekotami, w której według brytyjskich kronikarzy śmierć poniosło ok. 700 Pekotów, zakończyła się podpisaniem traktatu z Hardford w 1638. Sygnatariuszami traktatu były trzy zaangażowane w konflikt brytyjskie kolonie oraz Indianie Mohegan i Narragansett. Zgodnie z postanowieniami traktatu, sporne tereny podzielono między zwycięskie kolonie a sprzymierzonym z nimi plemionom przypadła w udziale część pekockich jeńców.

Pekoci (nazwa własna Pequot oznacza "Ludzi z mielizn") - plemię północnoamerykańskich Indian zamieszkujące w przeszłości Wschodnią Krainę Lasów, a obecnie odtworzony współcześnie rezerwat w stanie Connecticut. Słynie z dużego kompleksu kasyn i hoteli Foxwoods Casino (największego kasyna na świecie), dostarczającego miliardy dolarów dochodu rocznie i w całości należącego do plemienia Mashantucket Pequot.Narragansett (nazwa oznaczająca "ludzie z małego półwyspu") – plemię Indian Ameryki Północnej z rodziny języków algonkińskich. Jedno z najpotężniejszych plemion indiańskich na obszarze południowej Nowej Anglii zamieszkujące dzisiejszy stan Rhode Island nad brzegami Zatoki Narragansett.

Pekotom, których po wojnie zostało w rozproszeniu ok. 1000, zabroniono używać nazwy plemienia i powrotu na dawne ziemie. Sto lat później około 130 z nich zamieszkiwało w trudnych warunkach dwa niewielkie rezerwaty: Mashantucket i Lantern Hill. Po długim okresie życia w biedzie i rozproszeniu, potomkowie tych pierwszych stworzyli (uznaną ponownie przez władze federalne dopiero w 1983 r.) jedną z najbogatszych - dzięki wybudowaniu znanego obecnie kasyna - tubylczych społeczności w USA, plemię Pekotów Mashantucket (ang. Mashantucket Pequot), liczące w 2005 785 osób.

Plymouth (IPA /ˈplɪməθ/, korn. Aberplymm) – jeden z największych portów Wielkiej Brytanii, położony nad rzeką Plym i Tamar, na granicy między Kornwalią a Devonem. Port nad kanałem La Manche. W 1967 przyłączono do miasta przedmieścia Plympton i Plymstock.Long Island - wyspa u wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, częściowo położona w obrębie miasta Nowy Jork (dzielnice Brooklyn i Queens).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. J. Grabowski, Historia Kanady, Warszawa 2001, s. 42.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • wojny z Indianami




  • Reklama