• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojna ukraińsko-radziecka 1917-1921



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Rada Komisarzy Ludowych, Sownarkom ros. Сове́т наро́дных комисса́ров, СНК, Совнарко́м – nazwa tymczasowego rządu Rosji, następnie Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (Rada Komisarzy Ludowych RFSRR).Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    Wojna ukraińsko-radziecka 1917-1921 – wojna o niezależność Ukraińskiej Republiki Ludowej od Rosji Radzieckiej, marionetkowej Ukrainy Radzieckiej i sił Białej Rosji, tocząca się w kilku fazach od grudnia 1917 do końca listopada 1920.

    Siłami zbrojnymi konfliktu były: Armia Czerwona i Armia Ochotnicza oraz armia Ukraińskiej Republiki Ludowej, Ukraińska Armia Halicka i Czerwona Ukraińska Armia Halicka.

    Wojna zakończyła się porażką wojsk ukraińskich i włączeniem w skład Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (od 1922 w składzie ZSRR) przeważającej części współczesnych ziem ukraińskich (włączając Naddniestrze, które obecnie jest w składzie Mołdawii, ale wyłączając Krym, który w tym czasie był w składzie Rosji), jednocześnie Galicja Wschodnia i Wołyń weszły w skład Polski, Zakarpacie weszło w skład Czechosłowacji, Bukowina północna oraz Besarabia południowa weszły w skład Rumunii, co zakończyło istnienie URL. Władze i wojska republiki ewakuowały się do Polski.

    Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.Pawło Szandruk, ukr. Павло Шандрук, ur. 28 lutego 1889 we wsi Borsuki w powiecie krzemienieckim guberni wołyńskiej Imperium Rosyjskiego, zm. 15 lutego 1979 w Trenton) — generał-chorąży Armii URL (1920), pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego (1938). Od 17 marca 1945 przewodniczący Ukraińskiego Komitetu Narodowego i głównodowodzący Ukraińskiej Armii Narodowej w stopniu generała-porucznika armii ukraińskiej. Kawaler Orderu Virtuti Militari (1965) za dowodzenie w wojnie obronnej 1939 r..

    Spis treści

  • 1 Grudzień 1917 – marzec 1918
  • 2 Konferencja pokojowa
  • 3 Grudzień 1918 – kwiecień 1919
  • 4 Maj 1919 – wrzesień 1919
  • 5 Sierpień 1919 – marzec 1920
  • 6 Pierwszy pochód zimowy
  • 7 Kwiecień 1920 – listopad 1921
  • 8 Drugi pochód zimowy
  • 9 Uwagi
  • 10 Przypisy
  • 11 Bibliografia, literatura, linki
  • Grudzień 1917 – marzec 1918[]

    Armia Ukraińskiej Republiki Ludowej w Kijowie. Marzec 1918

    Po ogłoszeniu powstania 20 listopada 1917 Ukraińskiej Republiki Ludowej, jako państwa połączonego federacją z Rosją, bolszewicy rozpoczęli przygotowania do zajęcia Ukrainy przy pomocy miejscowej zrusyfikowanej ludności oraz rosyjskich garnizonów i oddziałów przyfrontowych. 11 grudnia 1917 wybuchło w Kijowie przygotowane przez nich powstanie, które jednak zostało szybko stłumione, a jego uczestnicy wysłani koleją do Rosji Radzieckiej. Jednocześnie jadący do Kijowa zbolszewizowany 2 Korpus Gwardyjski pod dowództwem Jewheniji Bosz został rozbrojony w Żmerynce przez I Korpus Ukraiński pod dowództwem Pawła Skoropadskiego, i również odesłany koleją do Rosji.

    Wołodymyr Oskiłko (ur. 1892 w Horodku koło Równego, zm. 19 czerwca 1926 tamże) – ukraiński działacz społeczny i wojskowy, ataman i generał-chorąży armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, organizator i dowódca północnej grupy wojsk URL.Michaił Artiemjewicz Murawjow, ros. Михаил Артемьевич Муравьёв (ur. 25 września 1880 we wsi Burdukowo w guberni kostromskiej, zm. 11 lipca 1918 w Symbirsku) – oficer Armii Imperium Rosyjskiego, ostatecznie w stopniu podpułkownika, rewolucjonista (lewicowy eserowiec), dowódca oddziałów Gwardii Czerwonej i Armii Czerwonej.

    17 grudnia 1917 Rady Komisarzy Ludowych w Piotrogradzie wystosowała do rządu ukraińskiego ultimatum, w którym żądała podporządkowania się wojskom bolszewickim. Niedługo później zaczął się atak.

    Bolszewicy posiadali na Ukrainie wojska byłego Frontu Zachodniego, pułki zapasowe w większych miastach oraz oddziały Gwardii Czerwonej, stworzone z robotników okręgów przemysłowych Charkowa i Doniecka. Jednak główną ich siłą były oddziały rosyjskiej Gwardii Czerwonej, nacierające z północy.

    Ukraińska Centralna Rada mogła im przeciwstawić nieliczne oddziały, złożone z ochotników oraz kilka kureni Wolnego Kozactwa.

    Kirowohrad (ukr. Кіровоград, dawniej Jelizawietgrad (Elizawetgrad), Zinowjewsk, Kirowo) – miasto w centralnej części Ukrainy, około 250 km na południe od Kijowa. Ma 239 tys. mieszkańców (2004). Stolica obwodu kirowohradzkiego. Przez miasto przepływa rzeka Inguł (dopływ Bohu).Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła mienszewikami.

    25 grudnia 1917 30-tysięczna armia bolszewicka pod dowództwem Władimira Antonowa-Owsijenki wyruszyła czterema kolumnami z Homla i Briańska na Ukrainę, w kierunkach: CzernihówBachmacz, GłuchówKonotop oraz CharkówPołtawaŁozowa. Jednocześnie w miastach Lewobrzeżnej Ukrainy przygotowano powstania miejscowych bolszewików. W kilku przypadkach przy pomocy propagandy komunistycznej udało im się przeciągnąć na swoją stronę garnizony ukraińskie. 26 grudnia 1917 zajęli Charków, następnie Łozową, Katerynosław (9 stycznia), Aleksandrowsk (15 stycznia) i Połtawę (20 stycznia). Grupa homelska zajęła 16 stycznia Konotop i 19 stycznia – Głuchów.

    Armia Cesarstwa Niemieckiego (niem. Deutsche Armee (Kaiserreich), Kaiserliche Armee) – oficjalne określenie sił zbrojnych Cesarstwa Niemieckiego, pod rozkazami cesarza. Składała się z czterech kontyngentów: pruskiego, obejmującego także mniejsze kraje Rzeszy, bawarskiego, saskiego i wirtemberskiego. Formalnie, mimo przejścia pod dowództwo pruskie, królowie tych trzech krajów zachowali pewną kontrolę nad wojskiem. Dotyczyło to zwłaszcza Bawarii. Żołnierze składali przysięgę na wierność cesarzowi, ale bawarskich wojskowych ta przysięga obowiązywała jedynie w czasie wojny, gdyż w czasie pokoju zwierzchnictwo nad armią bawarską sprawował król bawarski. Ponadto, wojska bawarskie różniły się nieco umundurowaniem i istniały wyodrębnione korpusy bawarskie.Donieck (ukr. Донецьк, ros. Донецк, do 1924 Juzowka (lub Juzow), od 1924 do 1961 Stalino) – miasto we wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Kalmius (ukr. Кальміус). Stolica obwodu donieckiego. Główny ośrodek przemysłowy w Donieckim Zagłębiu Węglowym.

    Jednocześnie grupa Michaiła Murawiowa, atakująca z Połtawy, zajęła Romodan, a potem skierowała się na Bachmacz, zdobyty 27 stycznia. Spotkały się tam 3 grupy rosyjskie, które pod dowództwem Murawiowa rozpoczęły atak w kierunku Kijowa.

    Ukraińska Centralna Rada, broniąc się, wysłała w kierunku Bachmacza i Połtawy oddziały ochotnicze. Wśród nich był 600-osobowy Kureń Studencki, który został rozbity 29 stycznia 1918 w bitwie pod Krutami przez 4-tysięczne siły bolszewickie.

    Dla przyśpieszenia okupacji Kijowa bolszewicy zorganizowali w nim kolejne powstanie, tzw. siczowe, z centrum w zakładach „Arsenał”. Zostało ono stłumione 4 lutego przez oddziały Wolnego Kozactwa oraz nowo sformowane oddziały Strzelców Siczowych. Jednak bolszewickie natarcie z kierunku Bachmacza i Dubniów trwało nadal, i 8 lutego rząd UCR zmuszony był ewakuować się, a 9 lutego do Kijowa wkroczyli bolszewicy Murawiowa, pozostając tam do 1 marca, gdy zostali wyparci przez armię niemiecką. W mieście na rozkaz Murawjowa zostały dokonany masowe rozstrzeliwania, zwłaszcza oficerów i kadetów, których ofiara padło kilka tysięcy ludzi.

    Naddniestrze (Pridniestrowie, oficjalnie Naddniestrzańska Republika Mołdawska; mołd. Република Молдовеняскэ Нистрянэ, Republica Moldovenească Nistreană, Stânga Nistrului, ros. Приднестровская Молдавская Республика, ukr. Придністровська Молдавська Республіка) – region autonomiczny Republiki Mołdawii. Od 2 września 1990 niepodległy, na arenie międzynarodowej uznawany jedynie przez Abchazję i Osetię Południową. Obejmuje znajdujące się na lewym brzegu Dniestru tereny republiki oraz prawobrzeżne miasto Bendery (Tighina). Jest to pas ziemi o długości około 200 km i średniej szerokości około 12-15 km.Konotop (ukr. Конотоп) - miasto w północno-wschodniej Ukrainie, w obwodzie sumskim, 250 km od ukraińskiej stolicy Kijowa i 125 km od Sumów.

    Z Kijowa wojska bolszewickie zaatakowały Ukrainę Prawobrzeżną, tocząc boje z opóźniającymi atak oddziałami Wolnego Kozactwa. Z kolei zbolszewizowanej 7 Armii rosyjskiej udało się na Wołyniu zająć Płoskirów, Żmerynkę, Koziatyn, Berdyczów, Równe i Szepietówkę, a wojska Centralnej Rady obroniły pozycje na linii ŻytomierzKorosteńSarny.

    Nestor Iwanowicz Machno, ukr. Не́стор Іва́нович Махно́ (Bat’ko Machno), ur. 26 października 1888 w Hulajpolu na Ukrainie, zm. 6 lipca 1934 w Paryżu) – ukraiński anarchista i rewolucjonista.Strzelcy Siczowi, ukr.: Січові стрільці – jedna z regularnych formacji armii Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1917-1919, tworzone na Ukrainie od 1917 z Ukraińców galicyjskich, później także z Ukraińców naddnieprzańskich.
    Granice ustalone traktatem brzeskim

    Podczas przygotowywania traktatu brzeskiego 9 lutego doszło do porozumienia rządu ukraińskiego z rządami austro-węgierskim i niemieckim na temat uwolnienia Ukrainy od okupacji bolszewickiej. Oddziały ukraińskie pod dowództwem gen. K. Prisowskiego i gen. Semena Petlury wraz z wojskami niemieckimi (od 24 lutego) i austro-węgierskimi (od 27 lutego) stoczyły zwycięskie bitwy na Prawobrzeżu pod Żytomierzem, Berdyczowem, Koziatynem i Buczą, i w końcu 1 marca zdobyły Kijów.

    Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.Zbigniew Klemens Karpus (ur. 15 marca 1954 we Fromborku) – historyk polski, znawca stosunków Polski z jej wschodnimi sąsiadami w okresie międzywojennym, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

    W ciągu marca i kwietnia wojska niemieckie i austriackie uwolniły Lewobrzeże, a oddziały atamanów Petra Bołboczana i Wołodymyra SikewyczaKrym i rejon Doniecka.

    W związku z sukcesami przeciwnika Włodzimierz Lenin wydał 14 marca swojemu przedstawicielowi na Ukrainie, Sergo Ordżonikidze, polecenie ukrainizacji radzieckich wojsk Antonowa i Murawiowa, co jednak się nie powiodło. W tym czasie walczono o węzły kolejowe, a wojna miała charakter wojny manewrowej, w której walczące strony przemieszczały się głównie pociągami pancernymi.

    Zakarpacie lub Ukraina Zakarpacka (także Podkarpacie, Ruś Zakarpacka lub Podkarpacka; ukr. Закарпаття, węg. Kárpátalja, rum. Transcarpatia, cz. i słow. Podkarpatská Rus) – region historyczny na obszarze dzisiejszej zachodniej części państwa Ukraina, na pograniczu Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii. O jego odrębności decyduje przede wszystkim fakt, że jest to jedyny region na południe od Karpat zamieszkany przez ludność wschodniosłowiańską.Żytomierz (ukr. Житомир, ros. Житомир, jidysz זשיטאָמיר, Żytomir) – miasto liczące ok. 270 tys. mieszkańców, położone nad rzeką Teterew na wyżynie Wołyńsko-Podolskiej na Ukrainie i będące stolicą obwodu żytomierskiego.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Besarabia (rum. Basarabia, tur. Besarabya, ukr. Бесарабія) – kraina historyczna położona we Wschodniej Europie między Dniestrem a Prutem, będąca obecnie częścią Mołdawii i Ukrainy. Współcześnie nazwy Besarabia używa się w znaczeniu historycznym, geograficznym i kulturowym, całkowicie pozbawionym sensu politycznego. Stosuje ją jednak w swej terminologii np. Związek Wypędzonych (ziomkostwo besarabskie).
    Galicja Wschodnia – określenie używane w latach 1795-1809 na określenie całej Galicji, w opozycji do Nowej Galicji, zwanej niekiedy Zachodnią. Później, do roku 1850, do Galicji Wschodniej wliczano zaś wszystkie tereny na wschód od Tarnowa (z samym miastem włącznie). Po roku 1850 określenie to stosowano dla wschodnich terenów Królestwa Galicji i Lodomerii ze Lwowem, Stanisławowem, Tarnopolem, Przemyślem i Sanokiem, jej zachodni kres stanowiła granica okręgu sądu apelacyjnego we Lwowie - zachodnie granice powiatów: jarosławskiego, brzozowskiego i sanockiego. Stolicą tego regionu był Lwów.
    Pawło Skoropadski (ukr.: Павло Скоропадський ur. 15 maja 1873 w Wiesbaden, zm. 26 kwietnia 1945 w Metten) - ukraiński polityk і wojskowy.
    Ukraina Prawobrzeżna (Prawobrzeże) (ukr. Правобережна Україна) – kraina historyczna, część Ukrainy Naddnieprzańskiej położona na prawym (zachodnim) brzegu Dniepru.
    Ukraińska Centralna Rada (ukr. Українська Центральна Рада) – paraparlamentarny organ państwowy, reprezentacja Ukrainy wyłoniona po rewolucji lutowej w Rosji. Po przewrocie bolszewickim suwerenny organ państwowy Ukraińskiej Republiki Ludowej.
    Symon Wasylowycz Petlura (ukr. Си́мон Васи́льович Петлю́ра; ur. 10 maja/22 maja 1879 w Połtawie, zm. 25 maja 1926 w Paryżu) – ukraiński polityk socjaldemokratyczny i narodowy, naczelny dowódca wojsk URL, pisarz, dziennikarz, publicysta, prezydent Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1919–1926 (od 1921 r. na uchodźstwie).
    Béla Kun, właśc. Béla Kohn (ur. 20 lutego 1886 w Szilágycseh, zm. 30 listopada 1939 w Moskwie) – węgierski komunista pochodzenia żydowskiego, przywódca Węgierskiej Republiki Rad w 1919, premier Krymu od listopada 1920 do lutego 1921.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.058 sek.