Wojna szwajcarsko-burgundzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wojna szwajcarsko-burgundzka, nazywana również wojnami burgundzkimi – wynik konfliktu pomiędzy książętami Burgundii i królami Francji, który później dotyczył także Starej Konfederacji Szwajcarskiej. Otwarta wojna rozpoczęła się w 1474 roku. Książę Burgundii Karol Zuchwały, został pokonany trzy razy na polach bitewnych przez swoich przeciwników. Ostatecznie zginął pod murami Nancy w 1477 roku. W wyniku tego Księstwo Burgundii upadło i stało się własnością Francji, a Niderlandy Burgundzkie oraz Franche-Comté przeszły w ręce Habsburgów, dzięki małżeństwu Maksymiliana I Habsburga z córką Karola Zuchwałego, Marią Burgundzką.

Lotaryngia (fr. Lorraine, niem. Lothringen, lotar. Louréne) – kraina historyczna i region administracyjny w północno-wschodniej Francji. Graniczy z Belgią, Luksemburgiem i Niemcami oraz z regionami: Alzacja, Franche-Comté i Szampania-Ardeny.Karol Zuchwały (Karol Śmiały), fr. Charles le Téméraire (ur. 10 listopada 1433 w Dijon, zginął 5 stycznia 1477 w bitwie pod Nancy) – książę Burgundii 1467-1477 z bocznej linii francuskich Walezjuszy. Syn księcia Burgundii Filipa III Dobrego (zm. 1467) i Izabeli (zm. 1471) córki króla Portugalii Jana I Dobrego.

Sytuacja polityczna[ | edytuj kod]

Dynastia burgundzka[ | edytuj kod]

W roku 1363 król francuski Jan II Dobry z dynastii Walezjuszów nadał swojemu najmłodszemu synowi Filipowi Śmiałemu księstwo Burgundii. Wkrótce Filip poróżnił się ze swoim ojcem, zamierzając prowadzić w księstwie własną politykę. Powiększył on także swój obszar władzy o tereny Flandrii i hrabstwa Burgundii. Jego następcy dołączyli do Burgundii ziemie Brabancji, Pikardii i Limburgii. W ten sposób burgundzka linia dynastii Walezjuszów stworzyła feudalną siłę, oficjalnie podporządkowaną koronie francuskiej i cesarzowi, faktycznie jednak będącą samodzielnym państwem. Posiadając rejony Brabancji i Flandrii władcy burgundzcy znajdowali się w posiadaniu najmocniejszych gospodarczo regionów w ówczesnej Europie. Wpływy z podatków były tu kilkakrotnie wyższe, aniżeli w słabszym politycznie i gospodarczo Świętym Cesarstwie Rzymskim. Dynastia burgundzka prowadziła politykę ekspansjonalizmu, mającą na celu związanie północnych i południowych ziem. W roku 1435 w układzie z Arras, Burgundowie zrzekli się zależności lennej od Francji. W tym samym roku Burgundowie odmówili podporządkowania lennego cesarzowi. Od roku 1467, w którym do władzy doszedł Karol Zuchwały, celem Burgundów stało się zbudowanie silnego królestwa. Ambicje Karola sięgały nawet pozycji cesarza. Pierwszym jego celem było rozszerzenie władzy książęcej na ziemie Lotaryngii. Władca nie posiadał jednak syna, co groziło wymarciem dynastii burgundzkiej.

Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.Bitwa pod Guinegate (znana też jako bitwa pod Enguinegatte) – starcie zbrojne, które miało miejsce 7 sierpnia 1479 r. pod Enguinegatte, (dzisiejsza Pikardia w departamencie Pas-de-Calais) w trakcie wojny o sukcesję burgundzką (1477–1482).

Przeciwnicy Burgundii[ | edytuj kod]

Polityka Karola skierowana była przeciwko sąsiedniej szlachcie, królowi Francji i cesarzowi rzymsko-niemieckiemu a także miastom Rzeszy i panom feudalnym z rejonów Górnego i Dolnego Renu.

Cesarz Fryderyk III Habsburg w Karolu widział poważnego przeciwnika, mogącego zagrozić jego panowaniu w posiadłościach habsburskich w Alzacji i Lotaryngii. Książę Zygmunt Austriacki regent Tyrolu i Górnej Austrii w układzie zawartym 9 maja 1469 r. w Saint-Omer przekazał te ziemie księciu Burgundii. Karol w zamian obiecał mu wsparcie w konflikcie ze Szwajcarami, którzy w roku 1460 odebrali mu Thurgau. Fryderyk III tymczasem licząc się z wymarciem dynastii burgundzkiej w linii męskiej, zaproponował swojemu synowi Maksymilianowi małżeństwo z siostrą Karola Marią Burgundzką. W zamian zaproponował Karolowi tytuł królewski. Władca Burgundii odrzucił propozycję a w roku 1474 przeprowadził kampanię przeciwko arcybiskupstwu Kolonii, która zakończyło się niepowodzeniem po nieudanym oblężeniu Neuss. Dopiero wówczas Karol zgodził się na małżeństwo swojej siostry z synem Fryderyka. Mimo to, zarówno Fryderyk jak i Zygmunt obawiając się o swoje alzackie posiadłości zacieśnili kontakty z królem francuskim Ludwikiem XI i Szwajcarią.

Księstwo Limburgii (niem. Herzogtum Limburg, hol. Hertogdom Limburg) było państwem wchodzącym w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego.Bazylea (niem. Basel, fr. Bâle, wł. /retorom. Basilea, łac. Basilia) – miasto szwajcarskie u styku granic trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, nad rzeką Ren, u ujścia rzek Birs i Wiese. Miasto Bazylea tworzy razem z gminami Riehen i Bettingen kanton Bazylea-Miasto. Miasto dzieli się na Małą Bazyleę (Kleinbasel) na prawym i Wielką Bazyleę (Grossbasel) ze Wzgórzem Katedralnym na lewym brzegu Renu. Do miasta wcielono dawną osadę rybacką Kleinhüningen.

Na przełomie lat 1473-1474 w Konstancji doszło do zawarcia porozumienia pomiędzy alzackimi miastami Rzeszy (Strasburg, Bazylea, Colmar i Schlettstadt), Szwajcarami oraz księciem Zygmuntem Austriackim. Założony w ten sposób związek pokojowy, skierowany był przeciwko ekspansywnej polityce Karola Zuchwałego. Alzackie miasta udzieliły Zygmuntowi kredytu w wysokości 76 tys. guldenów na odzyskanie utraconych na rzecz Karola Zuchwałego alzackich posiadłości. Pomiędzy księciem Zygmuntem a Szwajcarami podpisany został równocześnie nowy układ, w którym obie strony uznały swój stan posiadania, podpisując tzw. wieczny pokój.

Konstancja (niem. Konstanz; staropol. Kostnica) – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Fryburg, w regionie Hochrhein-Bodensee, siedziba powiatu Konstancja oraz wspólnoty administracyjnej Bodanrück-Untersee. Leży nad Jeziorem Bodeńskim. Miasto uniwersyteckie, z wyższą szkołą zawodową, rozwinięty przemysł farmaceutyczny i maszynowy, ważny ośrodek turystyczny.Maksymilian I Habsburg, niem Maximilian I. von Habsburg (ur. 22 marca 1459 w Wiener Neustadt, zm. 12 stycznia 1519 w Wels) – od 1486 król Niemiec, a od 1508 wybrany cesarz rzymski. Syn cesarza Fryderyka III Habsburga i Eleonory Aviz. Ojciec Filipa I Pięknego, króla Kastylii. Jeden z głównych twórców potęgi rodowej Habsburgów.

Tymczasem król francuski Ludwik XI, który był faktycznym władcą Karola, rozpoczął systematyczne próby (na drodze dyplomatycznej) osłabienia pozycji księcia Burgundii. Książęta burgundzcy podczas wojny stuletniej, wielokrotnie bowiem sprzysięgali się z Anglikami przeciwko Francji. Sam Karol w latach 1465 i 1472 prowadził wojnę przeciwko Ludwikowi XI. Dlatego też król francuski zamierzał doprowadzić do nowej konfrontacji z potężnym wasalem, licząc przy tym na wystąpienie Szwajcarów przeciwko Burgundii, zagrożonych polityką tego kraju. Ważną rolę w rozmowach pomiędzy Ludwikiem XI a Szwajcarią odgrywał berneńczyk Niklaus von Diesbach, od roku 1468 służący francuskiemu królowi. Dzięki pośrednictwu Diesbacha doszło w dniach 21-26 października 1474 r. do zawarcia układu pomiędzy Francją a ośmioma miastami szwajcarskimi m.in. Fryburgiem i Solothurn, którym król zapewnił wsparcie militarne i finansowe w przypadku wojny z Karolem Zuchwałym. Do momentu śmierci króla Szwajcarzy mieli otrzymywać rocznie 20 tys. guldenów, do momentu w którym Ludwik nie przystąpi do konfliktu. Szwajcarscy żołnierze na służbie francuskiej otrzymywali 54 złote guldeny rocznie. Jesienią roku 1474 Berno oraz Fryburg wspierane przez alzackie miasta wypowiedziały Burgundii wojnę.

Wojna stuletnia – nazwa nadana przez XIX-wiecznych historyków serii konfliktów zbrojnych, które z przerwami toczyły się przez 116 lat w XIV i XV wieku pomiędzy Anglią i Francją.Sélestat – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Alzacja-Szampania-Ardeny-Lotaryngia, w departamencie Dolny Ren.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Pikardia (fr. Picardie) – kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północnej części kraju nad kanałem La Manche. Ważny region rolniczy.
Neuss (lim. Nüss; do 1968 Neuß) - miasto w zachodnich Niemczech w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Düsseldorf, w powiecie Rhein-Kreis Neuss, leżące na lewym brzegu Renu, niedaleko Düsseldorfu. Neuss jest największym miastem powiatu, znane przede wszystkim ze swojej rzymskiej przeszłości, portu nad Renem i obywatelskiego festynu strzeleckiego. W 1983 roku liczba mieszkańców przekroczyła 100 tys. i Neuss stało się tzw. wielkim miastem (Großstadt). Obecnie liczy 151 388 mieszkańców (2010). W 1984 roku miasto świętowało 2 000. rocznicę powstania.
Burgundia (fr. Bourgogne) – kraina historyczna w centralnej Francji. W przeszłości prowincja i region administracyjny.
Vaud (fr.: Vaud, niem. Waadt, rom. Vad, wł.: Vaud) – kanton w zachodniej Szwajcarii. Vaud dołączył do Konfederacji Szwajcarskiej w 1803 roku. Nazwa pochodzi od łac. Pagus Valdensis. Stolicą jest Lozanna.
Fryderyk III (ur. 21 września 1415 w Innsbrucku, zm. 19 sierpnia 1493 w Linz) – król Niemiec od 1440, Święty Cesarz Rzymski od 1452, arcyksiążę austriacki od 1457 (jako Fryderyk V), z dynastii Habsburgów. Syn księcia Styrii Ernesta Żelaznego i Cymbarki, córki Siemowita IV, księcia mazowieckiego.
Turgowia (niem. Thurgau, fr. Thurgovie, wł. Turgovia) – kanton w północno-wschodniej Szwajcarii. Jego stolicą jest Frauenfeld.
Colmar – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Alzacja, w departamencie Górny Ren (departament 68), którego jest stolicą. Tradycyjny ośrodek przemysłu włókienniczego. Colmar jest również dużym ośrodkiem produkcji wina, znajduje się tu centrum kontroli apelacji gatunków produkowanych w Alzacji. Miasto znajduje się obniżeniu między masywem Wogezów a Renem.

Reklama