• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojna domowa w Ugandzie

    Przeczytaj także...
    Yoweri Museveni, właśc. Yoweri Kaguta Museweni (ur. 15 sierpnia 1944 w Ntungamo) – ugandyjski ekonomista i polityk, od 29 stycznia 1986 sprawuje urząd prezydenta kraju.Tito Lutwa Okello (ur. 1914 w dystrykcie Kitgum, zm. 3 czerwca 1996 w Kampali) – ugandyjski generał i polityk, prezydent kraju w latach 1985-1986.
    Wojna ugandyjsko-tanzańska (znana w Ugandzie pod nazwą „Wojny wyzwoleńczej”) – konflikt pomiędzy Ugandą a Tanzanią, toczący się w latach 1978-1979. Konsekwencją przegranej przez Ugandę wojny było obalenie reżimu Idi Amina.

    Wojna domowa w Ugandzie (znana także pod nazwą „Wojny w buszu” lub „Wojny Luwero”) – kampania partyzancka prowadzona w latach 1981-1986 w Ugandzie przez Narodową Armię Oporu (NRA) przeciwko rządowi Miltona Obote, w późniejszym czasie przeciwko reżimowi Tito Okello.

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Idi Amin Dada Oumee (ur. 17 maja 1925 w Koboko jako Idi Awo-Ongo Angoo, zm. 16 sierpnia 2003 w Dżuddzie) – polityk i feldmarszałek ugandyjski. Prezydent Ugandy w latach 1971-1979.

    Geneza konfliktu[ | edytuj kod]

    Po wojnie ugandyjsko-tanzańskiej i obaleniu Idi Amina w 1979 roku, nastał okres intensywnej konkurencji i walki o władzę pomiędzy różnymi grupami, które pomagały tanzańskiej armii podczas wojny. Grupy które zjednoczyły się w militarnej Ugandyjskiej Armii Wyzwolenia Nagrodowego (UNLA) i jej politycznym odpowiedniku – Ugandyjski Front Wyzwolenia Nagrodowego (UNLF), utworzyły quasi-parlamentarny organ – Krajową Komisją Konsultacyjną (NCC).

    Uganda – państwo we wschodniej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 236 tys. km². Graniczy z Sudanem Południowym, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą, kraj słabo rozwinięty.FRELIMO (Front Wyzwolenia Mozambiku, port. Frente de Libertação de Moçambique) – ruch antykolonialny, a następnie partia polityczna, rządząca w Mozambiku od czasu uzyskania przez ten kraj niepodległości w 1975 roku. Jego zaplecze zbrojne opierało się na zamieszkującej południe kraju grupie etnicznej Tsonga.

    NCC doprowadziła do upadku rządu tymczasowego Yusufa Lule i zastąpienia go przez nowego prezydenta, Godfrey Binaisa. Binaisa został obalony 12 maja 1980 przez Wojskową Komisję, wpływową grupę UNLF kierowaną przez Paulo Muwanga, którego zastępcą został Yoweri Museveni (wówczas lidera Ruchu Patriotycznego Ugandy). Kraj dostał się pod kierownictwo Prezydenckiej Komisji Ugandy, składającej się m.in. z Paulo Muwanga, Yoweri Museveniego, Oyite Ojok i Tito Okello. Prezydencka komisja rządziła Ugandą do wyborów w grudniu 1980 roku, które wygrała partia Miltona Obote – Ugandyjski Kongres Ludowy (UPC). Yoweri Museveni nie uznał wyników wyborów i ogłosił zbrojny bunt przeciwko nowemu rządowi.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Korea Północna (kor. 조선민주주의인민공화국, hancha 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna, w skrócie KRLD) – państwo totalitarne w Azji Wschodniej, powstałe w północnej części Półwyspu Koreańskiego po II wojnie światowej, na terenach zajętych przez Armię Czerwoną. Oficjalnie, według konstytucji, Korea Północna jest republiką socjalistyczną. Przynajmniej formalnie Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna nie jest państwem komunistycznym. Od 2009 roku władze Korei Północnej rozpoczęły wykreślać odniesienia sugerujące komunistyczny ustrój i charakter państwa z konstytucji oraz z innych oficjalnych dokumentów.

    Wojna[ | edytuj kod]

    Yoweri Museveni oraz jego zwolennicy schronili się w południowo-zachodniej części kraju, tworząc Powszechną Armię Oporu (PRA). PRA później połączyła się z grupą byłego prezydenta Lule, Ugandyjskich Bojowników o Wolność (UFF), w celu stworzenia Narodowej Armii Oporu (NRA) i jej politycznego skrzydła – Narodowego Ruchu Oporu (NRM). Jednocześnie dwie inne grupy rebeliantów, Ugandyjski Front Ocalenia Narodowego (UNRF) i Była Ugandyjska Armia Narodowa (FUNA), powstałe z resztek zwolenników Amina rozpoczęły walkę z UNLA

    Aczoli (także: Acholi, Akoli, Gang) − grupa etniczna w północnej Ugandzie i przygranicznych rejonach Sudanu Południowego, odłam nilotyckich ludów Luo, blisko spokrewnieni z sąsiednim ludem Lango. W 1999 roku ich liczebność wynosiła 775 tysięcy. Posługują się językiem aczoli z rodziny nilo-saharyjskiej.Kampala – stolica i największe miasto Ugandy położone w południowej części kraju, w pobliżu Jeziora Wiktorii. W 2002 roku liczyło ok. 1,2 mln mieszkańców. Kampala jest głównym ośrodkiem gospodarczym i kulturalnym kraju. Miejscowość jest centrum handlu produktami rolnymi (kawą, bawełną, herbatą, tytoniem, cukrem); funkcjonują tu również zakłady przemysłu włókienniczego, metalowego, drzewnego, maszynowego i spożywczego. W mieście działają: Ugandyjskie Towarzystwo Naukowe (zał. 1933), Uniwersytet Makerere (zał. 1922) i wyższa szkoła techniczna oraz liczne instytucje kulturalne, m.in.: muzeum narodowe i teatr narodowy. 35 km na południowy zachód od Kampali znajduje się międzynarodowy port lotniczy Entebbe, a w samym mieście znajduje się port lotniczy Kampala obsługujący połączenia krajowe.

    Wojna rozpoczęła się 6 lutego 1981 roku, od ataku NRA na wojskową instalacje w regionie Mubende. Museveni, który miał doświadczenia w wojnie partyzanckiej z Frontu Wyzwolenia Mozambiku (FRELIMO) oraz Frontu Ocalenia Narodowego (FRONASA), utworzonych w Tanzanii do walki z Idi Aminem. NRA rozpoczęła kampanię na obszarach wiejskich, wrogo nastawionych do rządu Obote, zwłaszcza w środkowej i zachodniej Bugandzie oraz w Ankole i Bunyoro w zachodniej Ugandzie.

    Apollo Milton Opeto Obote (ur. 28 grudnia 1924 w Akokoro, zm. 10 października 2005 w Johannesburgu) – premier Ugandy od 1962 do 1966 oraz prezydent kraju w latach 1966-1971 i 1980-1985, doprowadził do niepodległości Ugandy w 1962.Godfrey Binaisa (Godfrey Lukongwa Binaisa, ur. 30 maja 1920, zm. 5 sierpnia 2010) – ugandyjski prawnik i polityk. W latach 1979–1980 prezydent Ugandy.

    Większość bitew prowadzona była przez małe mobilne jednostki, które zostały oznaczone jako grupa „A” – dowodzona przez Stevena Kashaka, grupa „B” dowodzona przez Joram Mugume i grupa „C” pod dowództwem Pecos Kuteesa. Naczelnym dowódcą tych sił był Fred Rwigyema, wspierany przez Salim Saleh, brata Museveni’ego. Dodatkowo istniały jeszcze trzy małe strefowe oddziały – Lutta o okolicy Kapeeka, Kabalega na obszarach położonych blisko Kiwoko i Nkrumah działająca niedaleko Ssingo.

    Buganda - największe z tradycyjnych królestw tworzących Ugandę, zamieszkane przez 52 klany. Utworzone na przełomie XIV i XV wieku przez lud Gandów (Baganda). W latach ok. 1344-1650 była pod zwierzchnością królestwa Kitary (Bunyoro). 19 czerwca 1894 r. Brytyjczycy narzucili jej protektorat, który trwał do 9 października 1962 r. Buganda stała się wtedy częscią niepodległego afykańskiego państwa Uganda. 9 października 1963 r. pierwszym prezydentem republiki Ugandy został król bugandyjski Sir Edward Frederick Mutesa II. W 1966 r. premier Milton Apollo Obote kazał dowódcy armii, gen. Aminowi Dadzie, by zaatakował pałac króla Mutesy II. Król uciekł z kraju do Londynu 23 czerwca 1966 r. Obalono wówczas monarchie Bugandy, Toro, Bunyoro i Ankole w dniu 8 września 1967 r. W kraju zapanował terror. 24 lipca 1993 r. nowy prezydent Ugandy Yoweri Museveni podjął decyzję aby odrestaurować królestwo Bugandy. Zezwolił także na przywrócenie tradycyjnych królestw Toro, Bunyoro i Ankole. Królowie bugandyjscy noszą tytuł kabaka. Stolicą Ugandy i jednocześnie królestwa Bugandy jest Kampala. W tym państwie mieszkańcy używają języka suahili.Nairobi – miasto i prowincja w Afryce, stolica Kenii, położone w centrum kraju na wysokości 1700 m n.p.m. u podnóża gór Aberdare i źródeł rzeki Athi. Jedno z największych miast Afryki Wschodniej. Główne gałęzie przemysłu to spożywczy, włókienniczy, chemiczny, drzewny i papierniczy. Ważny węzeł drogowy, ma połączenie kolejowe z Mombasą i Kampalą w Ugandzie.

    Prawa człowieka[ | edytuj kod]

    Siły UNLA starając się zniszczyć NRA, powodowały znaczne straty wśród ludności cywilnej w regionach dotkniętych rebelią. Żołnierze UNLA składający się z ludów Aczoli i Lango, prowadzili działania podobne do tych jakie stosował dyktator, choć same przeżyły czystki Amina w północnej Ugandzie. Na początku 1983 roku, w celu wyeliminowania na obszarach wiejskich wsparcia dla partyzantów Museveni’ego, zmuszono prawie 750 000 osób do masowej deportacji z regionu Luwero. Obozy dla uchodźców były objęte kontrolą wojskową, a wielu przypadkach dochodziło w nich do łamania praw człowieka.

    NRA popełniał podobne zbrodnie, w tym stosował miny przeciwpiechotne przeciwko ludności cywilnej. Wykorzystywał także dzieci-żołnierzy jako szybkie wzmocnienie dla sił partyzanckich, nie zaprzestał tego procederu także później, gdy stał się już regularną armią.

    Konflikty w UNLA[ | edytuj kod]

    W pogarszającej się sytuacji militarnej, jak i gospodarczej, Obote podporządkował wszystkie inne sprawy jednemu celowi – zwycięstwu militarnemu nad NRA. Doradcy wojskowi z Korei Północnej zostali zaproszeni do wzięcia udziału w walce z rebeliantami. Sama armia była zmęczona wojną, dodatkowo po śmierci szefa sztabu armii gen. Oyite Ojoka w katastrofie śmigłowca na koniec 1983 roku, UNLA zaczęło się dzielić etnicznie. Żołnierze Aczoli skarżyli się, że byli wykorzystani do działań frontowych, nie otrzymując nic w zamian za swoje poświęcenie. Obote rozpoczął oczyszczać korpus oficerski z Aczoli, wyznaczając na ich miejsce ludzi z plemienia Lango. Lango zdominowali także jednostki specjalne.

    W dniu 27 lipca 1985 roku, część armii UNLA (składająca się głównie z Aczoli), dowodzona przez gen. Olara-Okello przeprowadziła zamachu stanu, przejmując władzę. Obote ratował się ucieczką.

    Zwycięstwo NRA[ | edytuj kod]

    Przed śmiercią Olara-Okello, NRA było prawie pokonane, sam Museveni żył na emigracji w Szwecji. W obliczu konfliktów w UNLA i zamachu stanu, wojna partyzancka nabrała rozmachu. W grudniu 1985 roku, rząd Tito Okello podpisał porozumienie pokojowe z NRA w Nairobi. Zawieszenie broni zostało załamane niemal natychmiast. W styczniu 1986 roku, Salim Saleh nakazał przeprowadzenie ataku na Kampalę, obalając Tito Okello. Yoweri Museveni został nowym prezydentem i jest nim do tej pory. NRA stała się armią narodową; później zmieniała nazwę na Siły Obrony Ludności Ugandy (UPDF).

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. A Country Study: The Ten-Point Program (ang.). Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych, 1990-12. [dostęp 2009-08-24].
    2. Ogenga Otunnu: Causes and consequences of the war in Acholiland (ang.). Lucima et al, 2002. [dostęp 2009-08-24].
    3. A Country Study: The Second Obote Regime: 1981-85 (ang.). Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych, 1990-12. [dostęp 2009-08-24].
    4. Dr. Kizza Besigye: We fought for what was right (ang.). The Monitor, 2004-06-01. [dostęp 2009-08-24].
    5. Uganda (ang.). Landmine Monitor Report. [dostęp 2009-08-24].




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.