• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojna domowa w Somalii

    Przeczytaj także...
    Rewolucja w Tunezji w 2010/2011 (zwana też jaśminową rewolucją) – protesty mieszkańców Tunezji o charakterze społeczno-politycznym przeciwko złej sytuacji materialnej, bezrobociu, brakowi swobód obywatelskich i długoletniej władzy prezydenta Zina Al-Abidina Ben Alego. W ich rezultacie 14 stycznia 2011 prezydent zrzekł się władzy i opuścił kraj, udając się do Arabii Saudyjskiej.UNOSOM I (United Nations Operation in Somalia I) - misja pokojowa ONZ - misja tzw. „czynienia pokoju” (peacemaking). UNSOM I został powołany na podstawie rezolucji S/RES/751 w dniu 24 kwietnia 1992 przez Radę Bezpieczeństwa ONZ.
    Bitwa o Kismaju – szturm sprzymierzonych sił somalijskich i AMISOM na miasto Kismaju kontrolowane przez rebeliantów z ugrupowania Al-Shabaab rozpoczęty 28 września 2012. Bitwę poprzedził kilkutygodniowy ostrzał miasta.

    Wojna domowa w Somalii – konflikt zbrojny, zapoczątkowany obaleniem somalijskiego dyktatora Siada Barre w 1991 i do dzisiaj nierozwiązany, pomimo wysiłków kolejnych prezydentów i rządów przejściowych mających na celu stworzenie efektywnego systemu władzy centralnej.

    Półwysep Somalijski, zwany także Rogiem Afryki − półwysep o powierzchni wynoszącej ok. 750 000 km² (piąty pod względem powierzchni półwysep na świecie), położony we wschodniej Afryce, między Zatoką Adeńską a Oceanem Indyjskim. Na półwyspie położone jest terytorium Somalii oraz częściowo Etiopii.Harakat asz-Szabab al-Mudżahidin (HSM) (arab: حركة الشباب المجاهدين; Ḥarakat ash-Shabāb al-Mujāhidīn, som: Xarakada Mujaahidiinta Alshabaab; en: "Mujahideen Youth Movement" lub "Movement of Striving Youth" lub znana powszechniej Asz-Szabab (z arabskiego الشباب, znaczy tyle co "Młodzi") – somalijska radykalna islamistyczna organizacja militarna. Od 2012 formalnie komórka Al-Kaidy w Rogu Afryki. Ugrupowanie liczy ponad 14 tys. bojowników, którzy walczą w somalijskiej wojnie domowej o przejęcie władzy, wprowadzenie prawa szariatu i ustanowienie kalifatu islamskiego. Obecnym dowódcą formacji jest Szajch Ibrahim al-Afghani.

    W wojnę domową angażowały się siły ONZ, Etiopii, a także Unii Afrykańskiej. Obecnie toczy się piąta faza konfliktu, mająca charakter wojny między klanami somalijskimi.

    Przez wielu ekspertów w tej dziedzinie Somalia jest zaliczana do tzw. państw upadłych, ponieważ władza centralna nie kontroluje terytorium państwa, a jej wpływy są znikome.

    Historia konfliktu[ | edytuj kod]

    Przyczyny wybuchu konfliktu[ | edytuj kod]

    Przyczyn wybuchu konfliktu jest wiele, zaczynając od podstawowej: Somalijczycy jako lud wojowniczy nie akceptują władzy zwierzchniej, co w konsekwencji prowadzi do konfliktów. Kolejnym przejawem braku stabilności państwa są walki rodów (Dir, Darod, Issak, Hawija, Digil i Rahawejn).

    Południowo-zachodnia Somalia - ogólne określenie terytorium w południowo-zachodnim regionie Somalii, pozostającego w latach 2002-2006 poza kontrolą rządu.Somali Brytyjskie (także pod nazwą Somaliland) – dawny brytyjski protektorat, położony w północnej części Półwyspu Somalijskiego, w Afryce.

    Somalia nie uznała nienaruszalności granic, które zostały ustalone na konferencji w Berlinie w 1885 roku. Powodem tego stanu rzeczy jest duża liczba Somalijczyków zamieszkałych poza granicami kraju. Dla przykładu Somalijczycy stanowią 62% mieszkańców sąsiedniego Dżibuti. Kolejnymi spornymi terytoriami są Ogaden (Etiopia) oraz północne rejony Kenii. Żywa jest też koncepcja „Wielkiej Somalii”, czyli stworzenia państwa obejmującego wszystkie terytoria sporne. Prowadzi to do częstych wojen z sąsiadami, szczególnie z Etiopią. Z drugiej strony, sytuacji nie polepsza imperialistyczna polityka Etiopii, która aspiruje do podporządkowania sobie państw sąsiednich. Częste ataki ze strony Etiopii i jej uczestnictwo w misjach ONZ powodowały konsolidację podzielonego społeczeństwa somalijskiego, jako że Etiopia jest państwem chrześcijańskim. Każdy atak etiopski był traktowany jako „wojna z niewiernymi”, co prowadziło do napływu żołnierzy-ochotników z całego świata. Przykładowo, podczas etiopskiej inwazji w 2006 roku przybyło wielu ochotników z USA oraz Wielkiej Brytanii, aby wspomóc partyzanckie siły somalijskie. Zimna wojna nie ominęła także i tego zakątka świata. Charakteryzowała się tym, że najpierw ZSRR wziął pod opiekę Somalię, później jednak została ona „porzucona” na rzecz większej Etiopii i w rezultacie znalazła się pod skrzydłami USA. Somalia zezwoliła na budowę amerykańskich obiektów wojskowych na swoim terytorium, otrzymując w zamian pomoc finansową w wysokości 884 mln w latach 1977-88.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Baydhabo (som. Baydhabo; arab. Bajdabu, Bayḑābū; ang. Baidoa) – miasto w południowo-centralnej Somalii, 256 kilometrów od stolicy Mogadiszu; stolica regionu Bay; 135 tys. mieszkańców (2006). Przemysł spożywczy.

    Obalenie Siada Barre (1991)[ | edytuj kod]

    Od 1969 dyktatorem Somalii był Mohammed Siad Barre. Władze szczególnie brutalnie rozprawiały się z opozycją po przegranej wojnie z Etiopią (toczona od 1977, po nieudanej próbie anektowania Ogadenu przez Somalię). Morale wojska była bardzo niskie, toczona wojna spowodowała zubożenie społeczeństwa, przybrały na sile walki z antyrządowymi bojówkami oraz odrodziły się walki międzyklanowe. Brutalność obchodzenia się z przeciwnikami doprowadziła do wycofania poparcia ze strony USA. Skutkiem tego było obalenie dyktatora 26 stycznia 1991 roku i wybuch wojny domowej, co w konsekwencji doprowadziło do interwencji ONZ.

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.Puntland – autonomiczny region w północno-wschodniej Somalii, ze stolicą w Garoowe. W 1998 ogłosił niepodległość. Obecnie jednak władze Puntlandu nie zabiegają o uznanie międzynarodowe i uważają się za autonomiczną część Somalii.

    Po puczu władzę objął Ali Mahdi Mohamed, jednak nie udało mu się ustabilizować sytuacji w kraju, wkrótce też sam stracił władzę. 18 maja 1991 Somaliland (byłe Somali Brytyjskie) ogłosił secesję, która nie została uznana na arenie międzynarodowej. Mimo to, w przeciwieństwie do Somalii, Somaliland zdołał zbudować funkcjonujący organizm państwowy z demokratycznie wybieranym prezydentem i parlamentem.

    Unia Trybunałów Islamskich (som.: Midowga Maxkamadaha Islaamiga, arab.: اتحاد المحاكم الإسلامية Ittihād al-mahākim al-islāmīja, ang. Islamic Courts Union) – formacja milicyjno-polityczna w Somalii, sprzeciwiająca się Tymczasowemu Parlamentowi oraz prezydentowi Abdullahi Yusufowi na uchodźstwie w Kenii, złożona z członków fundamentalistycznych ugrupowań muzułmańskich.Protesty w Somalii – antyrządowe protesty o charakterze społeczno-politycznym w Somalii przeciwko rządowi prezydenta Sheikha Sharifa Ahmeda i islamskim rebeliantom, toczącym wojnę domową. Rozpoczęły się 13 lutego 2011 roku pod wpływem udanych rewolucji w Tunezji i Egipcie.

    Interwencja ONZ (1992-1995)[ | edytuj kod]

    Międzynarodowe wojska w Somalii, 1993
     Osobne artykuły: UNOSOM IUNOSOM II.

    Rada Bezpieczeństwa ONZ na mocy rezolucji nr 751 z 24 kwietnia 1992 roku doprowadziła do powstania misji UNOSOM I. Z końcem listopada 1992 roku Boutros Boutros-Ghali zaproponował rozwiązanie patowej sytuacji poprzez wysłanie do Somali sił pokojowych pod przywództwem USA. 3 grudnia 1992 roku uchwalono kolejną rezolucję (nr 794) o powstaniu sił UNITAF. Całkowity koszt operacji wyniósł 42,9 milionów dolarów.

    Hizbul Islam (znana również jako Hizbul Islaami, Hisbi Islam, albo Hezb-ul Islam) - jest to somalijska islamistyczna organizacja militarna. Została założona przez szwedzkiego muzułmańskiego lidera Ali Yassin Mohameda. Hizbul Islam powstała po połączeniu czterech islamistycznych grup, mających na celu zwalczania nowego somalijskiego rządu Sharif Sheikh Ahmeda. Grupy te wcześniej brały udział w islamistycznej rebelii przeciwko Etiopii i Tymczasowemu Rządowi Federalnemu.Ofensywa rebeliantów w centralnej Somalii (2009) - walki rozpoczęte przez islamskich radykałów 11 maja 2009 w centralnej części Somalii (w Mogadiszu od 7 maja 2009) mające na celu zająć kolejne terytoria kraju, kontrolowane przez bojówki prezydenta Ahmeda. Rebelianci skupieni głównie wokół Asz-Szabab i Hizbul Islam przed rozpoczęciem walk kontrolowali południową część kraju. Po majowej ofensywie zdobyli znaczną część centralnej Somalii, jednak w w wyniku walk, które toczyły się latem 2009 wojsk etiopsko-somalijskie i bojówki lojalne prezydentowi Ahmedowi odbiły cześć regionów. W ostatecznym rozrachunku w porównaniu z sytuacją w centralnej Somalii sprzed maja 2009 rebelianci objęli kontrolę o zachodnie krańce regionów Hiraan i Shabellaha Dhexe.

    9 grudnia 1992 roku rozpoczęła się w Somalii operacja „Przywrócić Nadzieję”. W stolicy kraju, Mogadiszu, wylądowało 38 tys. żołnierzy. Po kilku dniach od rozpoczęcia operacji udało się zaprowadzić porządek na ulicach miasta. Kłopotliwa pozostawała nadal sytuacja na prowincji, dokąd nie docierała pomoc humanitarna. Kolejna faza operacji miała na celu przywrócenie sprawnego funkcjonowania państwa somalijskiego. Dzięki temu możliwe było utworzenie rządu tymczasowego, wycofanie większości jednostek amerykańskich i zastąpienie ich jednostkami międzynarodowymi UNOSOM I.

    Maakhir - nieuznawane państwo, proklamowane w Somalii 1 lipca 2007 roku, połączone z Puntlandem 11 stycznia 2009 roku. Maakhir obejmował północną część terytoriów spornych pomiędzy Puntlandem a Somalilandem, zamieszkaną przez klan Warsangali. Stolicą kraju był Badhan, a jego prezydentem Jibrell Ali Salad.Wojna w Somalii (od 2009) – piąta faza somalijskiej wojny domowej, która rozpoczęła się na początku lutego 2009, gdy ugrupowanie Hizbul Islam wypowiedziało wojnę nowo zaprzysiężonemu prezydentowi Sharifowi Ahmedowi.

    Misja ta trwała od listopada 1992 do marca 1993 roku. Wraz z wygaśnięciem mandatu misja została zastąpiona przez misję UNOSOM II. W jej toku doszło do walk między somalijskimi gangami a wojskami ONZ, w czasie których ginęli zarówno wojskowi po obu stronach, jak i cywile. Celem wojsk amerykańskich było w szczególności ujęcie łamiącego warunki zawieszenia broni generała Mohameda Aidida. Próba aresztowania go doprowadziła do regularnej bitwy na ulicach Mogadiszu, stoczonej 3 października 1993 i zakończonej porażką sił amerykańskich. Pod osłoną wojsk amerykańskich i włoskich ostatnie siły ONZ opuściły Somalię 2 marca 1995 roku. Po wyjeździe sił pokojowych kraj pogrążył się w kolejnej fazie wojny domowej. Całkowity koszt operacji wyniósł 1,6 miliarda dolarów.

    Wojna w Ogadenie – konwencjonalny konflikt zbrojny stoczony pomiędzy wojskami Somalii i Etiopii w latach 1977-1978 o etiopską prowincję Ogaden. Walki wybuchły, gdy Somalia – pragnąc wykorzystać chwilowe zachwianie równowagi sił w regionie – postanowiła zająć Ogaden, twierdząc, że jest to część historycznej Wielkiej Somalii. Wojna ta stanowi doskonałą ilustrację kruchych sojuszów okresu zimnej wojny: Związek Radziecki przestał dostarczać pomoc Somalii i poparł Etiopię, która poprzednio była bliskim sojusznikiem Stanów Zjednoczonych, co spowodowało, że USA zaczęły wspierać Somalię. Wojna dobiegła kresu wraz z wycofaniem się wojsk somalijskich z Ogadenu i zawarciem zawieszenia broni.Sojusz na rzecz Wyzwolenia Somalii ( Alliance for the Re-liberation of Somalia ARS) - jest to organizacja utworzona we wrześniu 2007 r., podczas spotkania somalijskich islamistów z opozycją somalijską w Asmarze, stolicy Erytrei. Organizacja miała na celu połączenie sił obu ugrupowań w walce przeciwko Tymczasowemu Rządowi Federalnemu oraz okupacji Somalii przez siły Etiopii.

    Anarchia i prowizoryczna władza centralna (1996-2006)[ | edytuj kod]

    Mohamed Farrah Aidid, dowódca somalijskich bojówek podczas bitwy z Amerykanami, zginął w ulicznej strzelaninie 2 sierpnia 1996 roku. Jego następcą został syn, Hussein Mohamed Farrah. Obaj nie byli jednak uznawani na arenie międzynarodowej za legalnych przywódców kraju, uznaniem nadal cieszył się prezydent Ali Mahdi Mohamed. Powszechnym zjawiskiem w Somalii były nieustanne wojny między miejscowymi klanami.

    African Union Mission to Somalia (AMISOM) – operacja pokojowa Unii Afrykańskiej prowadzona w Somalii od marca 2007 i mająca za zadanie przywrócenie pokoju w tym trawionym od wielu lat wojną domową państwie. Misja została autoryzowana przez Radę Bezpieczeństwa ONZ w trybie rozdziału VIII Karty Narodów Zjednoczonych na mocy rezolucji nr 1744.Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

    Podczas trwającej w kraju anarchii kolejne regiony Somalii proklamowały niepodległość. W 1998 niezależność ogłosił Puntland, jednak obecnie władze Puntlandu nie zabiegają o uznanie międzynarodowe i uważają się za autonomiczną część Somalii. W tym samym roku niezależność ogłosił region Jubaland leżący na południu Somalii, którego władze jednak trzy lata później podpisały porozumienie, na mocy którego Jubaland powrócił pod władzę rządu w Mogadiszu.

    UNOSOM II (United Nations Operation in Somalia II) – operacja ONZ na terenie Somali odbywająca się od 28 marca 1993 do 2 marca 1995. UNOSOM II został powołany na podstawie rezolucji ONZ S/RES/814 w dniu 26 marca 1993 przez Radę Bezpieczeństwa ONZ. Ta operacja została wprowadzona na miejsce operacji UNOSOM I.BBC World News (dawniej BBC World) – telewizyjny kanał informacyjny, dostępny tylko w przekazie cyfrowym, należący do BBC Worldwide, komercyjnego skrzydła BBC, brytyjskiego publicznego nadawcy radiowo-telewizyjnego i zarazem największego tego typu nadawcy na świecie. W przeciwieństwie do większości kanałów BBC, BBC World News nie jest w żaden sposób dotowane przez brytyjski rząd i utrzymuje się wyłącznie z reklam i opłat abonamentowych z zagranicznych platform cyfrowych i sieci kablowych. Kanał adresowany jest do publiczności poza Wielką Brytanią. Jego wewnątrz brytyjskim odpowiednikiem jest BBC News. Oba kanały nadawane są z BBC Television Centre w zachodnim Londynie. Planowane jest ich przeniesienie do przechodzącego właśnie generalny remont Broadcasting House, historycznej siedziby BBC.
    Dzieci w czasie wojny domowej

    W latach 2002-2006 południowo-zachodnia Somalia pozostawała poza władzą rządu centralnego. Tamtejszy dowódca Hassan Muhammad Nur odrzucił władzę rządu w Mogadiszu i samozwańczo przejął władzę w kontrolowanym przez siebie regionie. Na mocy porozumienia region ten wrócił pod władzę rządu somalijskiego. W 2006 roku niepodległość ogłosił Galmudug, leżący na południe od Puntlandu, co spowodowało wojnę graniczną między samozwańczymi republikami. Po układzie pokojowym zawartym między republikami obie wsparły wojska etiopskie interweniujące w Somalii przeciwko Unii Trybunałów Islamskich.

    Szarif Szajh Ahmed (arab. الشيخ شريف شيخ أحمد, ur. 25 lipca 1964 w Chabila) – somalijski bojownik i polityk, przywódca Unii Trybunałów Islamskich od 2005 oraz przewodniczący Sojuszu na rzecz Wyzwolenia Somalii od 2007. Prezydent Somalii od 31 stycznia 2009 do 20 sierpnia 2012.Etiopia (Federalna Demokratyczna Republika Etiopii – w języku amharskim ኢትዮጵያ, ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk), dawniej Abisynia – państwo położone we wschodniej Afryce. Od południa graniczy z Kenią, na zachodzie z Sudanem i Sudanem Południowym, na wschodzie z Dżibuti i Somalią, a na północnym wschodzie z Erytreą.

    W 2005 roku szejk Hassan Dahir Aweis wraz z grupą mułłów założył Unię Trybunałów Islamskich, ruch analogiczny do afgańskich talibów. Islamiści zyskali poparcie miejscowej ludności, mającej dosyć przemocy i bezprawia. Wiosną 2006 roku somalijscy talibowie zdobyli Mogadiszu, przejęli władzę w stolicy i kontrolę nad połową kraju. Rozbroili prywatne milicje, położyli też kres przestępczości. Po raz pierwszy w kraju zapanował pokój, choć ceną za niego były drakońskie prawa talibów.

    Hussein Mohamed Farrah (som. Xuseen Maxamed Faarax, arab. حسين محمد فرح, ur. 16 sierpnia 1962 w Beledweyne) - somalijski polityk, prezydent Somalii w latach 1996-1998, syn prezydenta Mohameda Farraha Aidida.Somalia (som. Soomaaliya; arab. الصومال, As-Sumal, Aş-Şūmāl), Federalna Republika Somalii – państwo w północno-wschodniej części Afryki położone na Półwyspie Somalijskim (zwanym „Rogiem Afryki”). Przylega do Oceanu Indyjskiego i Zatoki Adeńskiej. Na północnym zachodzie graniczy z Dżibuti, na zachodzie z Etiopią, zaś na południowym zachodzie z Kenią.

    Interwencja etiopska (2006–2009)[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Wojna w Somalii (2006–2009).

    Kolejna faza wojny domowej rozpoczęła się 21 grudnia 2006 roku, kiedy to lider Unii Trybunałów Islamskich, fundamentalistycznego islamskiego rządu, sprawującego faktyczną władzę w Somalii, ogłosił, że „Somalia znajduje się w stanie wojny i wszyscy Somalijczycy powinni wziąć udział w walkach przeciwko Etiopii”. Powodem tego stanu rzeczy był fakt, że Etiopia, będąca państwem chrześcijańskim, przez lata prowadziła wojny z islamską Somalią, co doprowadziło do wypowiedzenia tzw. świętej wojny. Spowodowało to napływ ochotników, chętnych do walki po stronie somalijskiej (także z USA i Wielkiej Brytanii).

    Wojna domowa w Burundi – konflikt zbrojny w latach 1993-2005 toczący się w Burundi między siłami rządowymi a opozycyjnymi ugrupowaniami UPRONA, NCDD-FDD i FNL oraz walczącymi ze sobą bojówkami plemion Hutu i Tutsi. Liczba ofiar wojny szacowana jest na 300 tys. osób.Głód w Rogu Afryki – trwająca latem 2011 roku klęska głodu na półwyspie Somalijskim była konsekwencją suszy występującej we wschodniej Afryce. Wielu uchodźców z południowej Somalii uciekło do sąsiadujących Kenii i Etiopii, gdzie z powodu przeludnienia, niedożywienia i niehigienicznych warunków umarło wielu ludzi. Według mediów w wyniku głodu zmarły już dziesiątki tysięcy ludzi, z czego większość to dzieci. Do Etiopii przedostało się ponad 135 000 uchodźców, a z Somalii uciekło ich w sumie ponad 860 000.

    W związku z rozszerzeniem się wpływów islamistów do Somalii wkroczyły wojska etiopskie w obronie somalijskiego rządu. Do wojny włączyło się także lotnictwo USA, które zaczęło bombardować domniemane obozy Al-Ka’idy. Jak się później okazało, USA wysłały do Somalii także specjalne oddziały do poszukiwań terrorystów. Doprowadziło to do wybuchu kolejnej wojny. Natychmiastowego wstrzymania działań ofensywnych zażądały: Kenia, Dżibuti, Francja, Niemcy, Liga Państw Arabskich, Organizacja Konferencji Muzułmańskiej. USA poparły Etiopię na forum ONZ.

    Piraci somalijscy – zbrojne grupy rozbójnicze działające na wodach okalających tzw. "Róg Afryki" od momentu rozpoczęcia wojny domowej w Somalii na początku lat 90-tych.Unia Afrykańska (UA) – organizacja międzynarodowa o charakterze politycznym, wojskowym i gospodarczym, obejmująca swym zasięgiem wszystkie państwa afrykańskie (oprócz Maroka) powołana w miejsce Organizacji Jedności Afrykańskiej 9 lipca 2002 roku na szczycie w Durbanie. Jej siedzibą jest Addis Abeba (Etiopia).

    Interwencja wojsk etiopskich była w dużej mierze spowodowana poczuciem zagrożenia Etiopii ze strony zyskujących na znaczeniu i sile islamistów, tym bardziej, że Unia Trybunałów Islamskich otwarcie głosiła ideę „Wielkiej Somalii”, przewidującej m.in. przyłączenie do Somalii Ogadenu. Dodatkowym bodźcem było domniemanie, że Erytrea wspiera materialnie islamistów, choć fakt ten nigdy nie został do końca udowodniony. Etiopia i Erytrea w latach 1998-2000 prowadziły wojnę graniczną. USA wytoczyły oskarżenia o stosowanie terroru przez władze fundamentalistów.

    Somaliland (Republika Somalilandu, som. Soomaaliland, arab.Ard as-Sūmāl, ang. Somaliland) – islamska republika, nieuznawana przez społeczność międzynarodową, leżąca we wschodniej Afryce nad Zatoką Adeńską. Somaliland ogłosił secesję od Somalii w 1991 roku i od tamtej pory zdołał zbudować funkcjonujący organizm państwowy z demokratycznie wybieranym prezydentem i parlamentem. Graniczy z Dżibuti, Etiopią i Puntlandem - inną częścią Somalii.Operacja Linda Nchi rozpoczęła się 16 października 2011 roku, gdy kenijskie wojska wkroczyły na jej teren celem wsparcia wojska centralnego z Mogadiszu w walce z terrorystycznym ugrupowaniem Asz-Szabab, które kontrolowało południe kraju. Operacji wojsk kenijskich nadano kryptonim Linda Nchi (ochrona kraju) i trwała ona do 2 czerwca 2012, kiedy wojska kenijskie wcielone zostały w skład międzynarodowych sił pokojowych AMISOM pod egidą Unii Afrykańskiej.

    Został przeprowadzony zamach na prezydenta Somalii. Atak ten spowodował zwiększenie liczebności wojsk etiopskich w Somalii, co doprowadziło do otwartej wojny. W wyniku walk na przełomie grudnia 2006 i stycznia 2007 roku ekstremiści z Unii Trybunałów Islamskich stracili faktyczną władzę w państwie, a wyzwolone spod ich władzy ziemie znalazły się pod kontrolą rządu centralnego. W kolejnych miesiącach obecność sił etiopskich miała charakter okupacji. Nadal toczyły się walki Etiopczyków z islamskimi bojówkami: Unią Trybunałów Islamskich i Asz-Szabab, skupionymi w Sojuszu na rzecz Wyzwolenia Somalii. 20 kwietnia 2007 roku wysoki komisarz ONZ ds. uchodźców stwierdził, że w przeciągu 2 miesięcy ze stolicy (Mogadiszu) zbiegło ponad 321 tys. osób czyli ok. 1/3 mieszkańców. 3 miesiące później grupa monitorująca ONZ ds. Somalii stwierdziła, że w państwie znajduje się największa liczba broni od czasu wybuchu konfliktu, za sprawą ogromnych dostaw, głównie z Erytrei, dla islamskich rebeliantów (mimo embarga na dostarczanie broni). Pod koniec roku liczba uchodźców osiągnęła ponad milion osób (w późniejszych latach osiągnęła ok. 1,5 mln). Faktem tym zainteresowały się organizacje pozarządowe np. Oxfam, Save the Child, Care oraz wiele innych. Oskarżyły one społeczność międzynarodową o ignorowanie losu cywilów w Somalii. Amnesty International zarzuciło wszystkim stronom łamanie praw człowieka.

    Butrus Butrus Ghali, Boutros Boutros-Ghali (ur. 14 listopada 1922 w Kairze) – polityk egipski, sekretarz generalny ONZ od 1 stycznia 1992 do 31 grudnia 1996.Bitwa w Mogadiszu (marzec 2006 - 6 czerwca 2006) – bitwa między islamistycznymi bojownikami Unii Trybunałów Islamskich, a rządowym Sojuszem na rzecz Przywrócenia Pokoju i Walki z Terroryzmem o kontrolę nad stolicą Somalii. Bitwa zakończyła się wyparciem watażków z Mogadiszu i przejęciem władzy przez Unię Trybunałów Islamskich.

    W marcu 2007 roku w Somalii rozpoczęła działalność misja pokojowa Unii Afrykańskiej AMISOM, w liczbie 8 tysięcy żołnierzy, powołana na mocy uchwały rezolucji ONZ nr 1744.

    1 lipca 2007 roku przywódcy klanowi ogłosili niepodległość Maakhiru. Ze względu na groźbę inwazji ze strony Somalilandu, problemy wewnętrzne administracji i panującą suszę, 6 kwietnia 2008 roku parlament Maakhiru został rozwiązany. 11 stycznia 2009 roku Maakhir został włączony do Puntlandu.

    Rada Bezpieczeństwa – jeden z sześciu organów głównych Organizacji Narodów Zjednoczonych powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych (jej istnieniu i kompetencjom poświęcono rozdział V, VI i VII KNZ).Abdullahi Jusuf Ahmed (ur. 15 grudnia 1934 w Gaalkacyo, zm. 23 marca 2012 w Dubaju), polityk somalijski, prezydent Somalii w latach 2004-2008.

    Słabe wpływy rządu centralnego na terytorium Somalii przyczyniły się do rozpowszechnienia się zjawiska piractwa na wodach okalających Róg Afryki.

    Wzmacniające się siły islamskich rebeliantów powoli przejmowały inicjatywę w kraju. Radykałowie zdominowali dawny Jubaland, czyli południową część kraju. Sytuacja polityczna w kraju coraz bardziej sprzyjała rebeliantom, których okrzyknięto „somalijskimi talibami”. W 2008 roku Human Rights Watch zarzuciło USA i UE oraz rządom północnej Afryki pogłębianie kryzysu w Somalii poprzez przyzwalanie na pogwałcenia praw człowieka w związku z bezkrytycznym popieraniem przejściowego rządu Somalii i wojsk etiopskich. 15 sierpnia 2008 roku wojska rządowe somalijskie oraz etiopskie w reakcji na ataki islamskich rebeliantów otworzyły ogień do cywilów zabijając co najmniej 42 osoby. Później podobne ataki powtarzały się.

    Bitwa w Mogadiszu – jedna z najważniejszych i najbardziej znanych operacji miejskich podczas wojny domowej w Somalii oraz misji UNOSOM II. Rewolucja w Egipcie – antyrządowe protesty o charakterze społeczno-politycznym w Egipcie przeciwko złej sytuacji materialnej, bezrobociu, korupcji, ograniczaniu swobód obywatelskich i długoletnim rządom prezydenta Husniego Mubaraka. Rozpoczęły się na masową skalę 25 stycznia 2011. Poprzedziły je pojedyncze akty protestacyjne, przyjmujące formę samospaleń. Są największymi protestami społecznymi w czasie dotychczasowych rządów prezydenta Mubaraka.

    29 grudnia 2008 roku do dymisji podał się prezydent Abdullahi Jusuf. W tym samym czasie Somalię opuszczały wojska Etiopii, która uznała, że koszty misji wojskowej są zbyt wysokie. Ostatnie oddziały wyjechały 26 stycznia 2009 roku.

    Wojna domowa (od 2009)[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Wojna w Somalii (od 2009).

    Po dymisji prezydenta Abdullahi Jusufa i wycofaniu się wojsk etiopskich, Sharif Sheikh Ahmed z ugrupowania Unii Trybunałów Islamskich wchodzących w skład Sojuszu na rzecz Wyzwolenia Somalii (ASR) został zaprzysiężony na prezydenta Somalii. Ahmed reprezentował umiarkowane skrzydło islamistów, co spowodowało, że radykalne organizacje przeciwstawiły się mu, dążąc do jego obalenia.

    Generał Mohamed Farrah Hassan Aidid (som. Maxamed Faarax Xasan Caydiid, Język arabski|arab. محمد فرح حسن عيديد), ur. 15 grudnia 1934 w Beledweyne, zm. 1 sierpnia 1996 w Mogadiszu) kontrowersyjny somalijski dowódca wojskowy, często opisywany jako wódz generał i dyplomata oraz przewodniczący Kongresu Zjednoczonej Somalii (USC), później przewodniczył w Somalijskim Sojuszu Narodowym (SNA). Wraz z innymi uzbrojonymi grupami opozycji, podczas wojny domowej, która wybuchła w Somalii na początku lat 1990, wyprowadził reżim prezydenta Mohameda Siad Barre ze stolicy Somalii, w Mogadiszu.Ali Mahdi Mohamed (som. Cali Mahdi Maxamed, arab. علي مهدي محمد, ur. 1938) - somalijski polityk, prezydent Somalii w latach 1991-1993.

    4 lutego 2009 roku cztery grupy islamistów, w tym grupa Hassana Dahira Aweisa, niegdyś należąca do Sojuszu na rzecz Wyzwolenia Somalii, połączyły się i sformowały organizację o nazwie Partia Islamu (Hizbul Islam). 8 lutego 2009 roku Hizbul Islam wypowiedziała wojnę rządowi oraz siłom pokojowym Unii Afrykańskiej (AMISOM). Ahmedowi przeciwstawiła się też Asz-Szabab, która weszła w sojusz z Hizbul Islam. 18 kwietnia 2009 roku parlament Somalii uchwalił wprowadzenie w całym kraju szariatu, czyli prawa muzułmańskiego. Mimo iż ugrupowanie Asz-Szabab tego się domagało, to ogłosiło jednak, że będzie kontynuować wojnę nawet po wycofaniu się sił Unii Afrykańskiej.

    Al-Ka’ida (arab. القاعدة  [ælqɑːʕɪdɐ] dosłownie baza) – sunnicka organizacja posługująca się metodami terrorystycznymi, stworzona w 1988 roku przez Abdallaha Azzama. Początkowo Al-Ka’ida miała na celu przeciwstawiać się radzieckiej napaści na Afganistan, przekształciła się w pansunnickie ugrupowanie, którego głównym celem stało się zwalczanie wpływów Izraela, USA i szeroko pojętego Zachodu w krajach muzułmańskich. Najprawdopodobniej działa jako sieć ugrupowań terrorystycznych na całym świecie.Mogadiszu (som. Muqdisho; arab. مقديشيو) – stolica i największe miasto w Somalii, nad Oceanem Indyjskim, także port morski i centrum handlowe. W 2000 r. miasto liczyło 1 219 000 ludności.

    W maju 2009 roku ruszyła wielka ofensywa rebeliantów w centralnej Somalii, kontrolowanej przez rząd. Równolegle trwały walki w stolicy, których celem było obalenie prezydenta Ahmeda. W wyniku dwumiesięcznych walk rebelianci zdobyli kontrolę nad regionami Hiraan, Shabellaha Dhexe, Mareeg oraz Galgudud. Latem 2009 roku do walk przystąpiła po stronie rządu milicja złożona z członków muzułmańskich bractw religijnych (Al-Sunna Wal Jamaah). Milicjanci zatrzymali ofensywę radykałów, odbijając kilka regionów z rąk rebeliantów.

    Arabska Wiosna (określana także jako Arabska Wiosna Ludów, Zima Ludów, Arabska Zima Ludów lub Arabskie przebudzenie) – protesty społeczne i konflikty zbrojne w krajach arabskich trwające od 17 grudnia 2010 roku. Przyczyną ich wybuchu było niezadowolenie obywateli z warunków życiowych, bezrobocie, rosnące ceny żywności, a także korupcja i nepotyzm władz oraz ograniczanie swobód obywatelskich przez autokratyczne reżimy.Hassan Sheikh Mohamud (ur. 29 listopada 1955 w Dżalaksi) – somalijski nauczyciel, wykładowca akademicki, urzędnik i polityk, prezydent Somalii od 16 września 2012.

    W październiku 2009 roku, z powodu braku porozumienia co do sposobu kontrolowania zdobytych terenów, doszło do zakończenia sojuszu między organizacjami Asz-Szabab i Hizbul Islam. Odtąd w wojnie domowej brały udział trzy strony. W wyniku waśni wśród rebeliantów, strona rządowa odbijała niektóre utracone poprzednio regiony.

    Wojna erytrejsko-etiopska trwała w latach 1998-2000 i toczyła się między krajami, które należą do najbiedniejszych w Rogu Afryki. Na zmagania militarne państwa te wydały setki milionów dolarów. Działania wojenne kosztowały życie kilkudziesięciu tysięcy ludzi. Wynikiem wojny były jedynie drobne zmiany graniczne.Mohammed Siad Barre (som. Maxamed Siyaad Barre; arab.محمّد زياد بري) (ur. 6 października 1919 w Shilavo w Ogadenie, zm. 2 stycznia 1995 w Lagos) – somalijski polityk i wojskowy.

    W 2010 roku walki toczyły się na południu kraju między Hizbul Islam i Asz-Szabab. W centralnej Somalii (głównie wokół Beledweyne) walki między frakcjami rebelianckimi a milicją Al-Sunna Wal Jamaah, lojalną wobec prezydenta Ahmeda, zakończyły się sukcesem rebeliantów. Rebelianci także w stolicy przeprowadzali pojedyncze ataki na siły AMISOM oraz patrole wojsk rządowych. 23 sierpnia 2010 roku Asz-Szabab ogłosiła ostateczną wojnę przeciwko „najeźdźcom”, jak nazwano sześciotysięczny kontyngent żołnierzy Unii Afrykańskiej - AMISOM -stacjonujący w Mogadiszu. Wybuchły wówczas ciężkie walki w stolicy.

    Jubaland (wł. Oltre Giuba, dawniej także Azania) – region w południowo-zachodniej Somalii, ze stolicą w Kismaju. W latach 1998-2001 samozwańcza republika separatystyczna, obecnie posiada częściową autonomię; od 2013 roku uznawany przez władze Somalii.Szariat, szari’at (arab. ‏شريعة‎, šarīʿa „droga prowadząca do wodopoju”) – prawo normujące życie wyznawców islamu, zarówno w jego odmianie sunnickiej, jak i szyickiej. Islam nie uznaje rozdziału życia świeckiego od religijnego i dlatego reguluje zarówno zwyczaje religijne, organizację władzy religijnej oraz codzienne życie wszystkich obywateli państwa, który wprowadził prawo szariatu.

    23 grudnia 2010 roku rebelianci z Hizbul Islam zdecydowali się na fuzję z ekstremistami z Asz-Szabab, wspieranymi przez Al-Kaidę. Wznowienie sojuszu miało ma celu obalenie prezydenta Ahmeda i ustanowienie islamskiego kalifatu w Somalii. Tym samym zakończył się rozłam wśród somalijskich fundamentalistów islamskich.

    14 lutego 2011 roku w Mogadiszu rozpoczęły się protesty cywilów zainspirowane rewolucjami w Tunezji i Egipcie oraz protestami antyrządowymi w innych krajach arabskich, przeciwko fatalnej sytuacji bytowej i ciągnącej się nieustannie wojnie domowej.

    Obecny podział wpływów w Somalii

    Po zakończeniu protestów w Mogadiszu rozpoczęła się ofensywa międzynarodowych sił AMISOM, w której zginęło kilkaset osób. Na przykład 23 lutego 2011 roku zginęło 86 somalijskich żołnierzy, 8 żołnierzy AMISOM, 70 rebeliantów z Asz-Szabab oraz 45 cywilów, łącznie ponad 200 osób. Były to najbardziej mordercze walki w historii Mogadiszu od interwencji ONZ z 1993 roku. Nadzwyczajnie duże straty były po stronie sił AMISOM. Burundi zanotowało największe straty swoich żołnierzy od czasu burundyjskiej wojny domowej. 12 marca 2011 roku władze Burundi zarządziły wysłanie dodatkowych 1000 żołnierzy. Ich kontyngent po tym wynosił 4400 żołnierzy.

    Wyniszczające walki frakcji klanowych i politycznych nie ominęły prowincji. Walki w 2011 roku zarówno na prowincji jak i w stolicy charakteryzowały się niespotykaną dotąd brutalizacją i były najbardziej krwawe w historii somalijskiego konfliktu. W marcu milicja Raskamboni podniosła bunt przeciwko Asz-Szabab. Siły Al-Sunna Wal Jamaah rozpoczęły marsz na południe kraju, by wesprzeć siły prorządowe w walce z islamskimi radykałami.

    Ciężkie kampanie wojenne zostały powstrzymane latem przez katastrofalną suszę, która nawiedziła Somalię. W jej wyniku miliony Somalijczyków cierpiały głód. 6 sierpnia 2011 roku siły Asz-Szabab opuściły stolicę, przechodząc do działań partyzanckich i terrorystycznych. W najbardziej krwawym zamachu terrorystycznym z 4 października 2011 roku w Mogadiszu zginęło 139 osób. 16 października 2011 roku doszło do inwazji wojsk kenijskich, w wyniku której spacyfikowano południową część Somalii. W listopadzie 2011 roku ponowną interwencję w Somalii podjęła Etiopia.

    W lutym 2012 roku Al-Kaida oficjalnie potwierdziła ścisłą współpracę z Asz-Szabab. Tymczasem armie Etiopii i Kenii nadal działały w południowej Somalii, odbijając z rąk rebeliantów kolejne miasta. W czerwcu 2012 roku wojska kenijskie zostały włączone w skład kontyngentu AMISOM, który liczył wówczas ponad 17 tys. żołnierzy. W 2012 roku przeprowadzono transformację polityczną. 23 czerwca 2012 roku przyjęto projekt nowej konstytucji. Zgodnie z przyjętym harmonogramem 20 sierpnia 2012 roku prezydent Ahmed ustąpił ze stanowiska, a 10 września 2012 roku na nowego prezydenta Somalii wybrano Hassana Sheikha Mahamuda.

    W trakcie transformacji politycznej siły somalijskie i sprzymierzone wojska AMISOM prowadziły ofensywę przeciwko rebeliantom. W lutym i marcu 2012 roku wojska etiopskie zajęły zachodnie obszary kraju z miastem Baydhabo. W czerwcu 2012 roku wojska kenijskie dołączyły do sił AMISOM i na przełomie sierpnia i września 2012 roku podjęły nową ofensywę na południu kraju. Wypierały islamistów z zajętych przez nich regionów, a pod koniec września 2012 roku doszło do zwycięskiej bitwy o Kismaju, ostatnie duże miasto kontrolowane przez Asz-Szabab.

    17 stycznia 2013 roku Stany Zjednoczone uznały rząd Somalii jako reprezentatywne władze kraju po raz pierwszy od roku 1991. Uznanie ogłosiła sekretarz stanu USA Hillary Clinton podczas spotkania z prezydentem Hassanem Sheikhem Mahamudem. Clinton powiedziała, że „pierwszy raz od ponad 20 lat” Somalia posiada „reprezentatywny rząd” oraz instytucje polityczne. Dodała, że przemiany w Somalii otworzyły nowy etap w stosunkach amerykańsko-somalijskich.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Somalia Civil War. GlobalSecurity. [dostęp 25 sierpnia 2010].
  • Q&A: Somalia's conflict. BBC News. [dostęp 25 sierpnia 2010].
  • Somalia-problemy/konflikty. [dostęp 13 grudnia 2011].
  • Somalia-skutki upadku. [dostęp 13 grudnia 2011].
  • Nowy front wojny z terroryzmem – Somalia. [dostęp 13 grudnia 2011].
  • Indeks państw upadłych. [dostęp 13 grudnia 2011].
  • Utworzenie sił UNOSOM. [dostęp 13 grudnia 2011].



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.