• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojna domowa w Grecji



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Organizacja Narodowego Oporu Wewnętrznego X (gr. Οργάνωσις Εθνικής Αντιστάσεως Εσωτερικού Χ), Organizacja Chi - greckie rojalistyczne, ugrupowanie konspiracyjne skrajnej prawicy założone podczas II wojny światowej, z nieujawnionym programem działań. W greckich monografiach mowa jest o nim także jako o Nieznanej Dywizji Chi (gr. ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΜΕΡΑΡΧΙΑ Χ), posługującej się równolegle jeszcze wieloma innymi nazwami, np. ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΛΑΒΔΑ .Terror (łac., dosł. strach, groza), stosowanie przemocy, gwałtu, ucisku, okrucieństwa w celu zastraszenia, zniszczenia przeciwnika; okrutne, krwawe rządy.

    Wojna domowa w Grecji (ο Eλληνικός Eμφύλιος Πόλεμος trb. o Elinikos Emfilios Polemos trl. o Ellīnikós Emfýlios Pólemos) – walki prowadzone od grudnia 1944 roku do stycznia 1945 roku (pierwsza faza) oraz w latach 1946–1949 (druga faza) na terenie Grecji pomiędzy rządowymi siłami zbrojnymi, wspierającymi monarchę i prawicę, wspomaganymi militarnie i logistycznie przez Wielką Brytanię oraz Stany Zjednoczone, a komunistycznymi siłami DSE (gr. ΔΣΕ, Dimokratikos Stratos Ellados – Demokratyczne Wojsko Grecji), wywodzącymi się spośród części kombatantów lewicowego ruchu oporu EAM-ELAS (gr. ΕΑΜ – ΕΛΑΣ), jednak znacznie mniej od nich licznymi. Komunistów z DSE popierali lewicowi macedońscy partyzanci z Frontu Wyzwolenia, z greckiej prowincji Macedonia. Po stronie rządowej, jeszcze przed wybuchem wojny domowej, drogą nadzwyczajnego poboru, zmobilizowano do wojska, Gwardii Narodowej i więziennictwa byłych członków greckich formacji hitlerowskich.
    Partyzanci domagali się opuszczenia Grecji przez wojska brytyjskie i wypełnienia wcześniejszych umów międzynarodowych w sprawie Grecji i porozumienia z Warkizy. Starcie zbrojne poprzedziły masowe represje wobec kombatantów ruchu oporu.

    Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.

    Geneza konfliktu[ | edytuj kod]

    Konflikt zwolenników republiki ze zwolennikami monarchii sięgał korzeniami 1915 r., kiedy to państwo podzieliło się nawet na dwie części (schizma narodowa). W okresie międzywojennym parlament także ogłaszał republikę. Z kolei w 1936, demokratycznie przywrócony do tronu, król Jerzy II poparł wojskowy zamach stanu, rozwiązując parlament. W efekcie, nastąpił okres prześladowań lewicy i mniejszości etnicznych, a państwo przyjęło liczne idee i zewnętrzną postać faszyzmu.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Pindos – góry w południowo-wschodniej Europie na terenie Grecji i południowej Albanii, stanowiące oś południowej części Półwyspu Bałkańskiego. Długość ok. 200 km, szerokość do 50 km. Najwyższym szczytem jest Smolikas (2637 m n.p.m.). Jest to drugi co do wysokości masyw Grecji, ustępuje tylko masywowi Olimpu.
     Osobny artykuł: Joanis Metaksas.

    W trakcie II wojny światowej sporną kwestią obu frakcji politycznych stało się podejście do okupacji niemieckiej od 1941 roku. Działał wtedy rząd kolaboracyjny, a śmierć głodowa dotknęła od 100 do 300 tysięcy obywateli Grecji. Do sytuacji tej przyczyniła się walnie także brytyjska blokada morska, uniemożliwiająca tradycyjny i niezbędny Grekom duży import żywności. W efekcie głodu i hiperinflacji nastąpił szybki rozwój partyzantki, zwłaszcza lewicowej formacji ELAS, politycznie podległej Frontowi Wyzwolenia Narodowego (EAM), pozostającym pod silnym wpływem Komunistycznej Partii Grecji. Celem ELAS nie była jednak budowa komunizmu, ale wyzwolenie kraju spod okupacji oraz zapewnienie ojczyźnie suwerenności, w ustrojowej formie republiki, z przywróceniem jej obywatelom ogólnego poczucia bezpieczeństwa i sprawiedliwości społecznej.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Josip Broz Tito (serb. Јосип Броз Тито; ur. 7 maja 1892 w Kumrovcu, Austro-Węgry – 25 maja według oficjalnego aktu urodzenia, zm. 4 maja 1980 w Lublanie) – przywódca Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii od 1945 aż do swojej śmierci. Podczas II wojny światowej Tito zorganizował antyfaszystowski - ruch oporu znany jako Partyzanci Jugosławii. Później był założycielskim członkiem Kominformu, ale opierając się radzieckim wpływom stał się jednym z założycieli i promotorów Ruchu Państw Niezaangażowanych. Zmarł 4 maja 1980 roku w Lublanie, pochowany został w Belgradzie.

    Po opuszczeniu Grecji przez okupacyjną armię niemiecką, zgodnie z podziałem stref wpływów pomiędzy ZSRR a Wielką Brytanię i w myśl uzgodnień, przyjętych w trakcie konferencji w Libanie i we Włoszech, odbywanych z udziałem głównych ugrupowań partyzanckich, 12 października 1944 do Grecji wkroczyły oddziały brytyjskie pod dowództwem generała Ronalda Scobiego (operacja „Manna”). Powołany rząd koalicyjny pod przewodnictwem Jeorjosa Papandreu nie utrzymał się, ministrowie związani z EAM wystąpili z niego, po żądaniach generała Scobiego dotyczących rozbrojenia oddziałów ELAS. Lewica sprzeciwiała się rozbrojeniu swoich oddziałów bez jednoczesnego rozbrojenia sił militarnych rojalistów (EDES) oraz formacji kolaboracyjnych.

    Damaskin, imię świeckie Dimitrios Papandreu (ur. 3 marca 1891 w Dorvitsy, zm. 20 maja 1949 w Atenach) – grecki biskup prawosławny, w latach 1941-1949 zwierzchnik Greckiego Kościoła Prawosławnego. Regent Grecji w latach 1944-1946 i premier tego kraju w 1945.Emeis oi Ellines (oryg. gr. ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ. Πολεμική Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας, pol. My Grecy - Historia wojen współczesnej Grecji) – trzytomowa praca z zakresu najnowszej historii Grecji, obejmująca okres historyczny od wojny grecko-tureckiej 1897 roku, do inwazji wojsk tureckich na Cypr i upadku junty pułkowników, w roku 1974. Książkom towarzyszy 6 płyt DVD.

    Utrzymanie rządu koalicyjnego oraz uniknięcie wojny domowej od początku nie leżało w planach obozu królewskiego i Brytyjczyków. Jeszcze 12 grudnia 1945 można było zapobiec dalszym starciom w Atenach. W trakcie tajnych negocjacji, partyzanci ELAS zaakceptowali wtedy wszystkie brytyjskie warunki, w zamian za wycofanie z miasta skrajnie antykomunistycznej 3 Brygady Górskiej. Brytyjczycy odmówili. Eskalację walk ułatwiała Brytyjczykom i rojalistom także Grecka Partia Komunistyczna, uprawiając – zgodnie z koncepcją sekretarza generalnego organizacji Nikosa Zachariadisa – konfrontacyjną propagandę.

    Jeorjos Papandreu, gr. Georgios Papandreou lub Γεώργιος Παπανδρέου (ur. 18 lutego 1888, zm. 1 listopada 1968) – grecki polityk, trzykrotny premier Grecji (1944-1945, 1963 i 1964-1965).Doktryna Trumana – program polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych, sformułowany przez prezydenta Harry’ego S. Trumana i przedstawiony 12 marca 1947 roku w orędziu do Kongresu. Doktryna głosiła, że USA powinny pomagać narodom, które przeciwstawiają się presji zewnętrznej lub próbom przejęcia siłą władzy nad nimi przez uzbrojone mniejszości. Choć nie było to powiedziane wprost, doktryna odnosiła się do ZSRR i jego polityki ekspansji.

    Wydarzenia „Dekemvriana” w Atenach[ | edytuj kod]

    Próba rozbrojenia ELAS przy równoczesnym umożliwieniu pozostania pod bronią siłom prawicy i formacjom kolaboracyjnym i oddziałom byłych greckich hitlerowców, powszechnie wyrażane w wielkich demonstracjach żądania kar dla zdrajców, ale także skrajnie napastliwa propaganda, prowadzona przez KPG, stały się przyczyną zamieszek w Atenach. W ich trakcie, 3 i 4 grudnia 1944, w następstwie kilkakrotnego zmasakrowania cywilnych demonstracji przez siły porządkowe , złożone wyłącznie z byłych kolaborantów i byłych greckich oddziałów hitlerowskich, doszło też do pierwszych starć sił zbrojnych stron. Z chaotycznych, ale nie sprzecznych relacji stron wynika, że następnie duże zgrupowanie partyzantów ELAS starło się z Batalionami Bezpieczeństwa, stanowiącymi byłą, ochotniczą formację hitlerowską, protegowaną teraz przez Brytyjczyków, nawet przemundurowaną w brytyjskie mundury. Oddziały kolaborantów i byłych hitlerowców zostały niezwłocznie wsparte przez (nieliczne wtedy) wojsko królewskie i armię brytyjską. W dniach 4 i 5 grudnia wielokrotnie rozgłoszono w Atenach rozkaz brytyjskiego naczelnego dowództwa, rozbrojenia lub rozbicia wszystkich sił ELAS w Attyce. W telegramie do generała Scobiego W. Churchill zalecił: Proszę nie wahać się traktować Aten jak zbuntowane miasto wroga. 7 grudnia ateńskie zgrupowanie ELAS uzyskało zgodę EAM i niezwłocznie podjęło próbę opanowania całej stolicy. Tym niemniej pierwsze poważniejsze starcie z Brytyjczykami miało miejsce dopiero 12 grudnia. Toczyły się jeszcze wtedy tajne negocjacje między brytyjskim dowódcą w Grecji a ELAS. Ściągając wojska z Włoch, około 18 grudnia Brytyjczycy opanowali sytuację, dysponując już wtedy w całej Grecji łącznie 75 tysiącami swych żołnierzy. Dopiero po 35 dniach walk, toczonych z udziałem brygady brytyjskich komandosów, pułku czołgów, marynarki wojennej i lotnictwa bombowego Wielkiej Brytanii, ale także po negocjacjach toczonych z udziałem premiera Grecji, premiera Wielkiej Brytanii, arcybiskupa Aten, zwierzchnika Greckiego Kościoła Prawosławnego Damaskina oraz dowódców partyzanckich, bojownicy ELAS, jako strona pokonana, opuścili stolicę.

    Skrajna prawica (radykalna prawica, ultraprawica, reakcyjna prawica, ekstremizm prawicowy) – terminy używane na określenie osób i ugrupowań o poglądach prawicowych, charakteryzujących się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania. W sprawach gospodarczych skrajna prawica zazwyczaj opowiada się za neoliberalnym kapitalizmem lub korporacjonizmem. Osoby o skrajnie prawicowych poglądach najczęściej dążą do wyróżnienia swojego narodu na tle innych. Uznają, iż naród danego kraju powinien przyjmować imigrantów na swoich warunkach.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    W trakcie wydarzeń „dekemvriana” Obie strony dokonywały egzekucji. W szczególności, w dzielnicach kontrolowanych przez partyzantów, przeprowadzono wiele „sądów ludowych” oraz rozstrzelano nawet bez takiego sądu liczne osoby, oskarżane, czasem niesłusznie, o kolaborację z okupantem.

    W ostatniej fazie walk, partyzanci osłaniający odwrót oddziałów, a także partyzanci w innych miejscach Grecji, pobrali licznych, prominentnych zakładników. Według niektórych źródeł, chronili w ten sposób życie swych towarzyszy, wziętych do brytyjskiej niewoli, w trakcie walk. Kilku autorów przedstawia opinię, że część tych zakładników została następnie stracona, co podawane jest w wątpliwość. W trakcie walk ateńskich, Stany Zjednoczone zachowały postawę neutralną, przekazując stronie brytyjskiej swą dezaprobatę. Całkowite milczenie zachował ZSRR.

    Markos Wafiadis (gr. Μάρκος Βαφειάδης; ur. 1906 w Theodosiopolis, dziś Erzurum w Azji Mniejszej, zm. 23 lutego 1992 w Atenach) – działacz polityczny Komunistycznej Partii Grecji (KKE), dowódca macedońskiego zgrupowania partyzantów ELAS - centrolewicowej organizacji partyzanckiej, stanowiącej główną siłę greckiego ruchu oporu w okresie okupacji włosko-niemieckiej, pierwszy Naczelny Dowódca DSE podczas greckiej wojny domowej toczonej w latach 1946-1949, od 1989 dwukrotnie poseł do parlamentu Republiki Grecji.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Porozumienie z Warkizy[ | edytuj kod]

    W letnisku Warkiza k. Aten 12 lutego 1945 podpisano porozumienie rozwiązujące wszystkie oddziały partyzanckie i paramilitarne stron konfliktu. Przewidziano abolicję dla obu stron. Uzgodniono też przeprowadzenie referendum o losach monarchii, a dopiero następnie powszechnych wyborów parlamentarnych pod kontrolą międzynarodową. Państwo gwarantować miało wolności obywatelskie i związkowe, znosząc prawa, które dotychczas ograniczały je. Nastąpiła wymiana jeńców i zwolnienie zakładników. Ustalono, że państwo greckie, w drodze normalnego poboru, od podstaw utworzy siły zbrojne i policję, w szczególności przyjmując licznych oficerów, wskazanych przez ugrupowania ruchu oporu (w tym głównie ELAS i EDES). Zgodzono się co do potrzeby ukarania wybitnych kolaborantów i zbrodniarzy hitlerowskich oraz wyłączono z abolicji zwykłe przestępstwa kryminalne.

    Monarcha – osoba będąca głową państwa w monarchii. Tytuł monarchy zazwyczaj jest dziedziczny (z wyjątkiem niektórych państw, np. Państwo Kościelne, Polska z XVI-XVIII w.) i dożywotni.Republika Grecka (tzw. Druga Republika Grecka, gr. Ἑλληνικὴ Δημοκρατία) - historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1924-1935.

    Porozumienie nie mogło wejść w życie, gdyż nie wszystkie oddziały partyzanckie zostały rozwiązane. Ze strony ELAS zbuntował się, nie wierząc w dobre intencje Brytyjczyków z niewielkim oddziałem, założyciel i jeden z trzech głównych dowódców formacji, Aris Weluchiotis. Został za to potępiony przez KPG, a następnie, w czerwcu 1945 także wydalony z partii. Ze strony monarchistycznego ruchu partyzanckiego EDES w dalszym ciągu pozostawały uzbrojone i współpracowały z policją doborowe oddziały, w tym oddział, który dokonał osaczenia Weluchiotisa. Podjęły działalność bojówki, które skrytobójczo mordowały zwolenników EAM/ELAS. Znaczna część broni rozchodzących się do domów partyzantów ELAS została przez nich ukryta, a nie zdana policji. Wobec partyzantów lewicy nie wprowadzono w życie obiecanej abolicji. Akcje zbrojne partyzantów ELAS z okresu okupacji, jeśli nie zostały każdorazowo zlecone przez zjednoczone dowództwo aliantów, zdominowane przez monarchistów sądy kwalifikowały jako „pospolite przestępstwa kryminalne” i jako takie nieobjęte układem z Warkizy. Za zwykłe działanie kryminalne sądy uznawały też udział walkach „Dekemvriana” (dowódcą owego zgrupowania ELAS był Aris Weluchiotis). Poborem do nowego wojska i policji objęto w pierwszej kolejności byłych greckich hitlerowców. Podczas gdy wszystkich tych oficerów, których w myśl umowy wytypował ELAS, pozostawiono bez przydziału do jednostek, większość z nich następnie także internowano lub więziono. Wybory powszechne przeprowadzono dopiero 31 marca 1946, czyli już po długotrwałej fali represji. Referendum ustrojowe przeprowadzono jeszcze po kolejnych 5 miesiącach represji. Działalność kolejnych rządów Grecji była w tym okresie ściśle nadzorowana przez Wielką Brytanię, dążącą do restauracji monarchii. Toteż już 10 kwietnia odwołano nawet greckiego premiera Nikolaosa Plastirasa, zwolennika pojednania narodowego, zaraz po jego sprzeciwie wobec masowej promocji byłych hitlerowców. Jesienią 1946, w trakcie sprawowania władzy przez skrajnie prawicowy rząd Konstandinosa Tsaldarisa, służbę w byłych, hitlerowskich Batalionach Bezpieczeństwa, określono jako właściwą rekomendację do służby w armii królewskiej.

    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

    Represje wobec byłych uczestników ruchu oporu ELAS[ | edytuj kod]

    Według źródeł lewicy, pomiędzy 12 lutego 1945 (umowa z Warkizy) a 31 marca 1946 (data pierwszych wyborów powszechnych) w kraju działało już także 166 grup antykomunistycznych, o charakterze bojówkarskim. Tylko w tym okresie przeciw domniemanym komunistom doszło do 1289 mordów, 6671 zranień, 31 632 przypadków tortur, 84 931 aresztowań, 165 gwałtów i 18 767 rabunków oraz skazano na wyroki więzienia ponad 30 tysięcy osób, podejrzanych o sprzyjanie EAM. Zniszczono 767 biur i punktów informacji wyborczej EAM.
    Swe oficjalne dane, obejmujące krótszy okres, przytoczył też minister sprawiedliwości E. Rentis. Gdy 10 grudnia 1945 ogłoszono rozporządzenie „O rozluźnieniu więzień”, minister poinformował, że dotychczas przeprowadzono postępowania karne przeciw 48.956 członkom EAM lub ELAS, zaś suma osób objętych śledztwem i z aresztowaniami (υπό δίωξη, μαζί με τους προφυλακισμένους) sięgnęła około 80 000 osób. W związku z przetłoczeniem więzień i aresztów 3/4 z nich zostało już zwolnionych. Historyk, cytujący te dane oficjalne, nie podziela ich, przychylając się do wyższych szacunków

    Aris Weluchiotis (gr. Άρης Βελουχιώτης), wł. Atanasios Klaras (ur. 1905, zm. 1945) – grecki uczestnik antyhitlerowskiego ruchu oporu, jeden z twórców ELAS, działacz komunistyczny.Abolicja (z łac. zniesienie) – decyzja z dziedziny polityki prawa karnego, polegająca na odstąpieniu od ścigania określonej kategorii przestępstw. Może odnosić się do przestępstw o charakterze politycznym. Obejmuje nakaz niewszczynania postępowania karnego lub umorzenia postępowania już wszczętego. Jest to więc darowanie i puszczenie w niepamięć zarówno tych przestępstw, których sprawcy zostali ujawnieni, lecz jeszcze nie osądzeni, jak i tych, których sprawcy są nieznani (lub nie ujęci). Abolicja uchwalana jest przez parlament w formie zwykłej ustawy, zgodnie z procedurą obowiązującą w postępowaniu ustawodawczym.

    Urzędnicy Ministerstwa Obrony Narodowej bywali jednocześnie organizatorami oddziałów terrorystycznych. Od wyzwolenia, do 31 marca 1946 r. wyznaczane przez Brytyjczyków rządy zmieniały się przeciętnie co 2-3 miesiące, co nie sprzyjało stabilizacji. Wojsko i policja zostały opanowane przez niejawną, skrajnie prawicową „ Organizację X”. Najgorzej wyglądała sytuacja w południowej części półwyspu Peloponez. Terroryści, wywodzący się ze skrajnej, antydemokratycznej prawicy, a nie organy państwowe, sprawowali tam rzeczywistą władzę wykonawczą, na obszarach całych prefektur, bezkarnie mordując nawet urzędników państwowych. Bandyci-terroryści, oficjalnie poszukiwani listami gończymi, jeśli zostali ujęci przez lokalne siły porządkowe lub przez Brytyjczyków, przekazywani byli do Aten, tam jednak szybko odzyskiwali wolność.

    Samos (gr. Σάμος) – grecka wyspa na Morzu Egejskim u wybrzeży Azji Mniejszej oraz prefektura w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Prefektura obejmuje samą wyspę Samos i kilka pomniejszych wysp w tym rejonie. Stolicą prefektury i głównym ośrodkiem miejskim wyspy jest miasto Samos.Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu.

    Oficjalne, sądowne represje wobec lewicy przygasły w grudniu 1945 roku, gdy decyzją Brytyjczyków władzę objął centrowy rząd Sofoulisa. Ograniczono wtedy ściganie i zmieniono definicje przestępstw, popełnionych w trakcie II wojny światowej, przeciw formacjom wojskowym okupantów oraz personelowi kolaboracyjnej administracji.

    ELAS (gr. ΕΛΑΣ – Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός – Ellinikos Laikos Apeleftherotikos Stratos, wierny przekład: Greckie Ludowe Wyzwoleńcze Wojsko) – masowa formacja partyzancka, związana z Narodowym Frontem Wyzwoleńczym (EAM), czyli lewicową, republikańską siłą polityczną, powołaną w 1941 przez Komunistyczną Partię Grecji (KKE) i trzy inne, małe partie. Była to najsilniejsza i najbardziej aktywna formacja greckiego ruchu oporu, jedyna zdolna do samodzielnego działania niezależnie od pomocy aliantów.Grecki Kościół Prawosławny oficjalnie Kościół Grecji – jeden z kanonicznych autokefalicznych Kościołów prawosławnych tradycji greckiej. Jego obecnym (od 2008) zwierzchnikiem jest arcybiskup Aten i całej Grecji Hieronim II.

    Powrót króla i represje w wojsku[ | edytuj kod]

    27 września 1946 powrócił do Grecji Jerzy II. Następnego dnia ogłoszono królewski akt łaski wobec kilku skazanych na śmierć uczestników ruchu oporu. Jednak natychmiastowo rozpoczęto represje w wojsku. Już 30 września, w mieście Larisa, 5 żołnierzy skazano na śmierć, a 14 na dożywocie za niewłaściwą postawę (για στάση). 2 października, w miejscowości Giannitsa, 2 oficerów i 11 żołnierzy skazano za zdradę stanu. 3 Października sąd wojskowy w Salonikach skazał na śmierć 2 chorążych i 11 żołnierzy. 7 października sąd w Giannitsa skazał 21 żołnierzy i oficera, tym razem za spisek przeciw państwu, trzech spośród nich na śmierć. 10 października w Larisie skazano za postawę 94 żołnierzy. 24 października rozstrzelano w Larisie trzech sierżantów i 6 żołnierzy. 25 listopada, w Larisie, skazano na śmierć kolejnych 3 żołnierzy, a 4 grudnia kolejnego oficera i 13 żołnierzy, także śmierć, kolejnych 22 na dożywocie. Represje objęły następnie kolejne garnizony.

    Sprawiedliwość – "uczciwe, prawe postępowanie". Jedno z podstawowych pojęć etycznych i prawnych, oznaczające cechę przypisywaną jednostkom (osoba sprawiedliwa), działaniom (sprawiedliwe postępowanie) czy instytucjom społecznym (sprawiedliwe prawa, sprawiedliwy ustrój, sprawiedliwy wyrok), wiązaną najczęściej z odpowiednim rozdziałem dóbr lub bezstronnością.Commando − brytyjskie formacje komandosów. Pierwsze oddziały tego typu powołano z inicjatywy Winstona Churchilla w 1940 roku z szeregów British Army. Od 1942 roku zaczęto tworzyć również jednostki komandosów Royal Marines i Royal Navy.

    Wojna domowa[ | edytuj kod]

    Wybuch[ | edytuj kod]

    Patrz: polski opis tej fotografii

    KKE zbojkotowała przeprowadzone w atmosferze terroru wybory parlamentarne i nie uznała wyłonionego w nich prawicowego, monarchistycznego rządu, popieranego przez Wielką Brytanię. Krok ten uznawany jest dziś za największy błąd KC KPG. Niektórzy historycy greccy wskazują, że gdyby nie bojkot, wiosną 1946 roku zapewne doszłoby do sformowania koalicyjnego rządu centro-lewicy. Analiza spisów wyborczych sugeruje, że 31 marca 1946 r. nie udało się do urn aż 45% wyborców. Liczbę tę zakwestionowała i pomniejszyła do 9,3% anglo-amerykańska komisja obserwatorów, niemniej bez szczegółowego sprawdzenia spisów. Miało to znaczenie wyłącznie propagandowe i tylko na użytek zagranicy. ZSRR i Francja odmówiły udziału w pracy komisji. Następnie KKE zbojkotowała też referendum rozstrzygające kwestię przyszłej formy ustrojowej państwa (monarchia lub republika).

    Demokratyczna Armia Grecji (DSE) (Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, ΔΣΕ – Dimokratikos Stratos Elladas – wierny przekład: Demokratyczne Wojsko Grecji) była największą organizacją zbrojną, związaną z Komunistyczną Partią Grecji (KKE) w trakcie wojny domowej w Grecji (1946–1949). Nazwę własną DSE równie wiernie i trafnie przetłumaczyć można też jako "Republikańskie Wojsko Grecji". Partyzanci byli przeciwnikami monarchii. Występowali przeciw dyskryminacjom, a na zajmowanych terenach organizowali własną administrację, bezpłatną służbę zdrowia, oświatę i życie kulturalne, uwzględniające też potrzeby słowiańskiej mniejszości językowej. Deklarowali walkę o usunięcie z życia publicznego praktyk faszyzmu, obecnych w Grecji od 1936, tj. od okresów dyktatur generała Metaksasa i Państwa Greckiego, przy czym brytyjski protektorat uznali za kolejną okupację. Dalekosiężnym celem DSE miało być suwerenne państwo, oparte na rzeczywistej demokracji ludowej. Przy rosnącym uzależnieniu od pomocy zagranicznej, od połowy 1948 r. zadeklarowano cel budowy państwa komunistycznego. Po okresie sukcesów, niedostatecznie uzbrojone powstanie zakończyło się klęską, wobec wsparcia udzielonego siłom królewskim przez Stany Zjednoczone. Decydujące dla zakończenia walk okazało się użycie dostarczonych z USA bomb napalmowych. Komunistyczna Partia Grecji (nwgr. Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας ΚΚΕ / Kommounistikό Kόmma Elládas, ΚΚΕ) – grecka partia polityczna, założona w 1918 (do 1924 pod nazwą Socjalistyczna Partia Robotnicza Grecji) jako sekcja Międzynarodówki Komunistycznej. Zdelegalizowana w 1936, wskutek zamachu stanu, przeprowadzonego, z poparciem monarchy, przez propagującego faszyzm generała Ioannisa Metaksasa. Bezpośrednią przyczyną zamachu stała się możliwość wejścia posłów KPG w koalicję, tworzącą przyszły rząd. Rozwiązano parlament, w praktyce uniemożliwiona została też działalność związkowa, strajki tłumiono przy użyciu dużych oddziałów wojska, czasem też ostrej amunicji. Członkowie KPG podlegali pobiciom i więzieniu, jednak proponowano im zwolnienie, w zamian za publiczne wyrażenie skruchy i zobowiązanie się do zaprzestania krytyki władz. Antykomunistyczne represje nie przybrały ówcześnie skrajnych form, znanych z Niemiec czy Hiszpanii, mimo identycznej, typowo faszystowskiej zewnętrznej szaty władzy oraz faszystowskiej propagandy.

    Jak pisze Clogg .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Wybory z marca 1946 stanowiły krytyczny punkt zwrotny, ponieważ stwarzały ostatnią szansę na pokojową ewolucję sytuacji w kraju po koszmarze okupacji i kłótni wewnętrznych. Kierujący się żądzą zemsty prawicowy rząd jeszcze zaostrzył istniejące podziały polityczne. Już przed wyborami represje prawicy zmusiły byłych partyzantów ELAS do powrotu w góry. Po wyborach proces gwałtownie przyspieszył, chociaż w kierownictwie partii komunistycznej nadal spierano się, czy zmierzać do władzy drogą konstytucyjną, czy też zbrojną

    Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.Ikaria (grec. Ικαρία) – grecka wyspa na Morzu Egejskim. W roku 2001 wyspę zamieszkiwało 8314 mieszkańców na powierzchni 255km.

    W tych okolicznościach wewnętrznych konflikt w Grecji osiągnął ostateczną fazę, określaną jako właściwa wojna domowa (1946-1949).

    W październiku 1946 Komunistyczna Partia Grecji ogłosiła sformowanie komunistycznej formacji partyzanckiej – DSE (gr. Dimokratikos Stratos Ellados – Demokratyczna Armia Grecji). Jednak mobilizujące się do samoobrony i kontrakcji oddziały komunistyczne dokonywały pomniejszych ataków na posterunki policji od wiosny tego samego roku. W lipcu 1946 w ataku na kompanię wojska w Pondokerasii zginęło 16 żołnierzy, zaś 30 innych zdezerterowało, by przyłączyć się do komunistów. W sierpniu rząd Tsaldarisa oskarżył partyzantów o uzyskiwanie pomocy z Bułgarii i Jugosławii. Łączenie się lokalnych oddziałów w DSE trwało od września. W końcu roku formacja ta liczyła 20 tys. ludzi uzbrojonych w 30 tys. sztuk broni. W tym okresie DSE podejmowała przede wszystkim ataki na posterunki policyjne i mniejsze jednostki wojska. 28 października 1946 powołano Naczelne Dowództwo Partyzantów (gr. Γενικό Αρχηγείο Ανταρτών), kierowane przez Markosa Wafiadisa oraz członka centralnych władz KKE. Wafiadisowi podlegało 7 komendantów okręgowych.

    Jeorjos Papadopulos (gr. Γεώργιος Παπαδόπουλος, ur. 5 maja 1919 – zm. 27 czerwca 1999) – wojskowy grecki i hitlerowski, przywódca zamachu stanu 1967, szef rządu i państwa.Prawica – zwyczajowe określenie sił politycznych, które charakteryzuje szacunek dla tradycji, autorytetów, religii, istniejącej hierarchii społecznej oraz wstrzemięźliwość przy dokonywaniu zmian w systemie społeczno-gospodarczym i politycznym. Poglądy prawicowe są przeciwstawiane lewicowym.

    1946-1947[ | edytuj kod]

    Z czasem DSE ogłosiła jako swój główny cel przekształcenie Grecji w państwo komunistyczne oraz przyłączenie jej do strefy wpływów ZSRR. Organy Komunistycznej Partii Grecji (KKE) uzyskały, pod takimi warunkami, logistyczne wsparcie krajów pozostających po 1945 roku pod wpływem ZSRR (Albanii, Jugosławii, Bułgarii). Strona rządowa dysponowała 100 tys. (w połowie 1947 już 115 tys.) słabo wyszkolonych i gorzej zdyscyplinowanych żołnierzy.

    Konstandinos Tsaldaris (ur. 1884, zm. 1970) – grecki polityk, premier Grecji od kwietnia 1946 do stycznia 1947 i ponownie między sierpniem a wrześniem 1947.Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów.

    Do lutego 1947 DSE, stosując taktykę partyzancką, opanowała ponad 100 wsi na zachodzie i północy Grecji oraz górzyste regiony północy kraju. Na ziemiach pozostających pod kontrolą DSE organizowano alternatywną administrację, prowadzono pobór podatków i pobór do wojska. Wobec sukcesów komunistów dotychczas neutralne Stany Zjednoczone, realizując wytyczne doktryny Trumana, od roku 1947 udzieliły rządowi Grecji pomocy ekonomicznej (z czego wycofała się Wielka Brytania). Pomoc tę nadzorowała Amerykańska Misja Pomocy dla Grecji (AMAG). Amerykanie dostarczali również siłom rządowym sprzęt wojskowy oraz kierowali do Grecji swoich doradców militarnych. Od listopada 1947 funkcjonował wspólny sztab grecko-amerykański, zaś od lutego 1948 działała misja United States Army Group in Greece. Złożona z 286 osób AMAG w rzeczywistości kreowała politykę rządu greckiego w zakresie gospodarki i decydowała o strategii zwalczania partyzantki komunistycznej.

    Bataliony Bezpieczeństwa (gr. Τάγματα Ασφαλείας, Tágmata Asfalías) – kolaboracyjna formacja zbrojna złożona z Greków w służbie Niemiec podczas II wojny światowej.Peloponez (Półwysep Peloponeski, nwgr. Πελοπόννησος, Peloponnisos, w średniowieczu znany pod nazwą Morea, gr. Μωρέας lub Μωριάς) – półwysep i kraina historyczna w Grecji. Stanowi najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego i kontynentalnej Grecji. Znajduje się między Morzem Jońskim a Egejskim. Połączony jest z lądem Przesmykiem Korynckim przeciętym Kanałem Korynckim. Od północy Peloponez ograniczony jest Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńska, Kiparysyjską. Powierzchnia Peloponezu wynosi 21,4 tys. km².

    24 grudnia 1947 nadająca z Albanii rozgłośnia Wolna Grecja ogłosiła powstanie Tymczasowego Demokratycznego Rządu Greckiego („rządu z gór”). W skład rządu weszło 7 osób, z Wafiadisem na czele. ZSRR i pozostałe państwa komunistyczne nigdy nie uznały formalnie tego rządu, chociaż w tajemnicy nadal wspierały działalność KKE. Od grudnia 1948 r. wykorzystywano także statki Polskiej Marynarki Handlowej, a dostarczane tą drogą materiały wojenne musiały nosić cechy produkcji niemieckiej (III Rzeszy) lub byłych aliantów zachodnich.

    Lesbos (gr. Λέσβος) – jedna z największych wysp na Morzu Egejskim. Należy do Grecji i wchodzi w skład prefektury Lesbos w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Wyspa położona jest w Azji (na azjatyckim szelfie kontynentalnym) u wybrzeży Turcji, od Azji Mniejszej oddzielają ją cieśniny Muslim na północy i Lesbijska na wschodzie. W południowo-zachodnie wybrzeże wcina się zatoka Kalonis. Stolicą i największym miastem wyspy i prefektury Lesbos jest Mitylena. W starożytności mieszkała tam Safona.Makronisos – grecka wyspa na Morzu Egejskim położona niedaleko wybrzeży Attyki. W starożytności wyspa nazywała się Helene. Makronisos należy do archipelagu Cykladów natomiast administracyjnie przynależy do gminy Keos. Obecnie wyspa jest niezamieszkana, choć w okresie pomiędzy grecką wojna domową aż do upadku junty czarnych pułkowników, na wyspie istniało więzienie dla byłych partyzantów ELAS, partyzantów DSE i osób niewygodnych władzy, uznanych za greckich komunistów. W 1916 roku roku w cieśninie pomiędzy Makronisos a sąsiednią wyspą Keos zatonął brytyjski statek szpitalny HMHS Britannic, bliźniaczy okręt RMS Titanic.

    Jesienią 1947 rząd Grecji ogłosił zaciąg do wojska, w wyniku którego pod bronią znalazło się 200 tys. osób. Miał być to krok poprzedzający ostateczną rozprawę z DSE.

    W grudniu 1947 DSE podjęła próbę zdobycia miasta Konitsa, położonego przy jedynej drodze z gór Grammos do Grecji centralnej. Komuniści zakładali, że morale przeciwnika jest na tyle niskie, że frontalny atak na miasto, stanowiący odstępstwo od zwykłej taktyki partyzanckiej, ma szanse powodzenia. Oddziały rządowe liczące 900 żołnierzy obroniły miasto, następnie przybycie odsieczy ostatecznie odrzuciło od niego 2500 atakujących partyzantów.

    Stefanos Sarafis, gr. Στέφανος Σαράφης (ur. 26 października 1890 Trikala, zm. 31 maja 1957 Ateny) – grecki wojskowy, generał, zwolennik ustroju republikańskiego, w okresie II wojny światowej naczelny dowódca Greckiego Ludowego Wojska Wyzwoleńczego (ELAS), wielokrotnie więziony za przekonania. Od 1951 r., do dnia tragicznej śmierci, poseł do parlamentu Królestwa Grecji, z ramienia demokratycznej lewicy.Kombatant − dosłownie towarzysz broni. Słowo pochodzi z języka francuskiego i oznacza członka regularnych formacji wojskowych, ew. ruchu oporu. W znaczeniu potocznym jest to były żołnierz, partyzant lub uczestnik ruchu oporu.

    1948. Zmiana taktyki walki i klęski DSE[ | edytuj kod]

    W lutym 1948 DSE podjęła atak na Florinę. Podobnie jak w przypadku szturmu Konitsy, cztery tysiące partyzantów zostało odpartych od miasta, połowa zginęła.

    Na początku 1948 komunistyczna partyzantka osiągnęła szczytową liczebność – 26 tys. ludzi. Partyzanci byli aktywni wzdłuż całej północnej granicy państwa, pojawili się na wyspach Lesbos, Kefalini, Krecie, Samos i Ikarii, na Peloponezie i w górach Pindos. W maju 1946 nieznani sprawcy zamordowali w Salonikach George'a Polka, dziennikarza amerykańskiej sieci CBS, badającego oskarżenia o defraudację amerykańskich funduszy pomocowych i zapowiadającego publikację wywiadu z Markosem Wafiadisem.

    Macedończycy − naród południowosłowiański, zamieszkujący Republikę Macedonii (ponad 1,3 mln osób, ok. 67% ludności republiki) , leżącą w Grecji Macedonię Egejską (według szacunków Greckiego Komitetu Helsińskiego od 10 do maksymalnie 30 tysięcy), bułgarską Macedonię Pirińską (1946 rok − 190 tys., 1956 — 180 tys., nowszych danych o Macedończykach brak), a także południową Albanię (brak wiarygodnych danych). Liczniejsze skupiska na emigracji w Kanadzie (Toronto), Australii (Perth, Sydney, Melbourne), USA.Jerzy II (ur. 20 lipca 1890, zm. 1 kwietnia 1947) – król Grecji w latach 1922-1924 i 1935-1947 z dynastii Glücksburgów, bocznej linii Oldenburgów. Syn Konstantyna I Greckiego i Zofii Pruskiej.

    W roku 1948 w sporze między Tito a Stalinem sekretarz generalny KKE Nikos Zachariadis opowiedział się po stronie dyktatora ZSRR. Krok ten skłonił Tito do ograniczenia pomocy udzielanej DSE. Tymczasem Stalin od początku nie wierzył w szanse powodzenia komunistów greckich i uznał, że wynik wojny domowej jest przesądzony na korzyść rządu. Markos Wafiadis zaczął wówczas skłaniać się ku zawieszeniu broni i podjęciu rozmów z władzami Grecji. Ze stanowiskiem tym nie zgadzał się Zachariadis, zdeterminowany dalej prowadzić wojnę. Wskutek konfliktu między nimi Wafiadis stracił wszystkie stanowiska, jakie pełnił w DSE. Oddziały DSE zostały przeorganizowane; formacja z partyzantki miała upodobnić się do armii regularnej i przystosować się do prowadzenia wielkich operacji, w tym uderzeń na miasta.

    Nikos Zachariadis, wł. Nikolaos Zachariadis (gr. Νίκος Ζαχαριάδης; ur. 27 kwietnia 1903 w Edirne, zm. 8 sierpnia 1973 w Surgucie) – grecki polityk, działacz Komunistycznej Partii Grecji (KKE) i jej sekretarz generalny w latach 1931-1941 oraz 1945-1956.Florina (gr. Φλώρινα, mac. Лерин, Lerin, bizant. Χλέρινον, Chlérinon) – miasto w północno-zachodniej Grecji w regionie Macedonia Zachodnia, u podnóża gór Baba, w pobliżu granicy z Republiką Macedonii; stolica prefektury Florina. Około 16 771 mieszkańców (2001). Ośrodek handlowy regionu uprawy winorośli; muzeum archeologiczne. Florinę i jej okolice, oprócz Greków, zamieszkuje najliczniejsza w Grecji mniejszość słowiańskojęzycznych Macedończyków.

    Błędem komunistów okazało się zamknięcie szeregów DSE przed większością niekomunistycznych oficerów zawodowych, uprzednio licznie wspierających Greckie Ludowe Wojsko Wyzwoleńcze (ELAS). Wskutek przymusowego przesiedlenia około 800 tysięcy ludnościprowincji do większych miast komuniści mieli też problem z pozyskiwaniem rekrutów. Podobnie jak strona rządowa, partyzanci stosowali już wtedy pobór przymusowy. Badacze różnią się w ocenie jego skali, w poszczególnych latach, gdyż niemal każdy pobór do DSE upozorowany był na przymus, dla bezpieczeństwa rodzin.

    Ruch oporu - to oddział lub formacja oddziałów stworzonych w celu walki przeciwko okupantowi własnego kraju lub rządowi własnego kraju nieposiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy.Nomos (gr. νομός), inaczej prefektura albo departament – dawna jednostka podziału terytorialnego Grecji, okręg geograficzno-kulturowy. Do 2010 w Grecji było 51 nomosów. Jednostki te zostały zlikwidowane z dniem 1 stycznia 2011 roku, w wyniku reformy administracyjnej.

    W trzyletniej wojnie domowej największymi starciami okazały się boje o masyw górski Grammos. W pierwszej z tych bitew wojska rządowe użyły 80 000 żołnierzy, 136 dział, 50 samolotów którym DSE przeciwstawiło, w początkowej fazie operacji tylko 5.500 partyzantów, a w końcowej fazie 11 000 (mężczyzn oraz kobiet, łącznie). Walki toczyły się od 16 czerwca do 21 sierpnia 1948. Tego dnia siły DSE brawurowo przełamały pierścień wojsk rządowych, przebijając się w kierunku wschodnim, do także uprzednio umocnionego masywu góry Witsi. Wyczerpane oddziały rządowe nie były już zdolne do pościgu. Bitwa ta uważana jest za jedną z najciekawszych taktycznie operacji DSE. O sukcesie partyzantów przesądziło znakomite wykorzystanie atutów bardzo trudnego, górskiego terenu.

    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.Transkrypcja – w językoznawstwie system zapisu głosek danego języka za pomocą symboli graficznych (inaczej pisownia fonetyczna) lub system fonetycznej konwersji innego pisma. W szczególności może służyć do zapisu wyrazów jednego języka w formie pozwalającej łatwo odtworzyć brzmienie osobie go nie znającej – głoski jednego języka oddaje się wtedy znakami pisma innego języka, przy czym danej głosce nie zawsze musi odpowiadać tylko jeden znak, a niektóre znaki mogą być używane na oznaczanie kilku różnych głosek w języku wyjściowym. Transkrypcja taka zorientowana jest na odbiorcę posługującego się jednym, określonym językiem.

    W 1948 siły wojskowe odnosiły coraz większe sukcesy w walce z partyzantami. Decydowało o tym wykorzystanie lotnictwa, w tym używanie bomb napalmowych produkcji amerykańskiej. Siły rządowe wyparły komunistów z gór Witsi, zmuszając ocalałe oddziały do wycofania się na terytorium Albanii. W listopadzie 1948 w całej Grecji wprowadzony został stan wojenny.

    Efimerida tis Kiwerniseos (nwgr. oficjalna forma: Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, w języku potocznym "Εφημερίδα της Κυβερνήσης ; kath. Εφημερίς της Κυβερνήσεως ; dosł. Dziennik Rządu, odpowiednik polskiego Dziennka Ustaw ; akr. ΦΕΚ od Φύλλο Εφημερίδας Κυβερνήσεως - zeszyt, wydanie Dziennika Ustaw) – jest jedynym oficjalnym wydawnictwem do publikacji aktów prawnych wydawanych przez organy państwowe w Republice Greckiej, ustanowionym przez Konstytucję Grecji. Założone zostało dekretem królewskim Ottona I Wittelsbacha nr 2 z 1(13) lutego 1833 r., co było jedną z pierwszych inicjatyw legislacyjnych regencji. Dekret królewski został opublikowany w pierwszym numerze "ΦΕΚ" pod datą 16(28) lutego 1833 r.Thrasiwulos Tsakalotos gr.:Θρασύβουλος Τσακαλώτος (ur. 3 kwietnia 1897, Preweza, ówcześnie w imperium osmańskim, obecnie jest to zachodnia Grecja – zm. 15 września 1989, Ateny, Grecja) – Generał greckiej armii walczący w I i II wojnie światowej oraz w greckiej wojnie domowej po stronie sił rojalistycznych. Wyróżnił się talentem dowódczym, w trakcie wojny grecko-włoskiej, w Albanii. Komendant akademii wojskowej na wychodźstwie, Organizator rojalistycznej czystki na wychodźstwie – ok. 8 tysięcy żołnierzy (połowę składu królewskich jednostek bojowych) uwięził w brytyjskich obozach jenieckich w Afryce, do końca wojny. Dowódca 3 Górskiej Brygady – największej rojalistycznej jednostki bojowej, walczącej z hitlerowcami tylko pod Rimini, we Włoszech, następnie używanej do walk z grecką lewicą. Popierany w tej sprawie przez Brytyjczyków, był zwolennikiem jak najszerszego wykorzystania w armii, policji i więziennictwie byłych greckich hitlerowców.

    1949. Ostatnie starcia[ | edytuj kod]

    DSE podjęło walkę na nowo na początku roku 1949, według nowej taktyki. Akcje zbrojne komunistów nie przynosiły im jednak spodziewanych sukcesów. W styczniu tego samego roku dowódcą naczelnym sił rządowych został bohater wojny z Włochami gen. Aleksandros Papagos. Ofensywa wojsk rządowych zmusiła DSE do wycofania się w góry w północno-zachodniej Grecji.

    Nikolaos Plastiras (gr. Νικόλαος Πλαστήρας; ur. 4 listopada 1883, zm. 26 lipca 1953) – grecki wojskowy i polityk.Schizma narodowa (gr. Εθνικός Διχασμός, Ethnikos Dichasmos) - określenie konfliktu między królem Konstantynem I a Elefteriosem Wenizelosem i jego zwolennikami, jaki rozgrywał się między 1915 a latem 1917. Przyczyną konfliktu były rozbieżne wizje polityki zagranicznej kraju - Wenizelos opowiadał się za ścisłym sojuszem z krajami Ententy, podczas gdy król reprezentował stanowisko proniemieckie.

    Od lutego do kwietnia 1949 r. 3 Dywizja DSE, odcięta od źródeł zaopatrzenia, została całkowicie unicestwiona w walkach na Peloponezie. W lipcu 1949 Jugosławia ostatecznie zamknęła granicę z Grecją. Następnie w sierpniu 1949, wojska rządowe pokonały DSE w drugiej bitwie o góry Witsi (10-16 sierpnia) i Grammos (toczonej od 25 sierpnia). Armia rządowa użyła w tej bitwie 180 tysięcy żołnierzy, 150 dział, 200 transporterów opancerzonych oraz czołgów, 80 samolotów. W wyniku walki DSE została ostatecznie rozbita, zaś ostatni jej bojownicy przekroczyli granicę albańską. 16 września 1949 Komunistyczna Partia Grecji ogłosiła „czasowe” zawieszenie broni.

    Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów oznacza "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.Junta czarnych pułkowników – dyktatura wojskowa w Grecji, w latach 1967-1974. Została zapoczątkowana 21 kwietnia 1967 przez wojskowy zamach stanu. W 1973 krwawo stłumiono strajk studentów. W 1974 nieudana próba przyłączenia Cypru do Grecji skompromitowała juntę - rządy objął wezwany z emigracji Konstandinos Karamanlis.

    Obozy koncentracyjne[ | edytuj kod]

    Osobom niewygodnym – od 1944 r. żołnierzom wojsk królewskich, od wiosny 1945 r. weteranom ruchu oporu, a po rozpoczęciu wojny domowej także dziesiątkom tysięcy cywili, przedstawiano zarzut pozostawania pod wpływem komunizmu, przy czym wobec żołnierzy wystarczał zarzut „niewłaściwej postawy”, po czym umieszczano ich w obozach, z początku jenieckich, następnie w specjalnie w tym celu utworzonych obozach koncentracyjnych. Wystarczały po temu decyzje administracyjne. W obozach programowo popełniano zbrodnie. W samych tylko obozach wyspy Makronisos więziono tak 1100 oficerów, 27 tys. żołnierzy i 30 tysięcy osób cywilnych, wśród nich kobiety i dzieci.

    Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (OTP, ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO, fr. Organisation du Traité de l’Atlantique Nord, OTAN) – organizacja polityczno-wojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego. Początkowym celem istnienia NATO była obrona militarna przed atakiem ze strony Związku Radzieckiego i jego satelitów, z czasem jednak organizacja stała się elementem utrzymania równowagi strategicznej między Wschodem i Zachodem. Po rozpadzie Układu Warszawskiego pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych.Albania (alb. Shqipëria), Republika Albanii (alb. Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach. Albania na zachodzie ma dostęp do Morza Adriatyckiego, a na południowym zachodzie do Morza Jońskiego. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km. Graniczy z:
     Osobny artykuł: Makronisos.

    Bilans ofiar[ | edytuj kod]

    Według danych rządowych, prawdopodobnie przesadzonych, łączna liczba ofiar wojny domowej w Grecji sięgnęła 150 tys. osób. Według szacunków zachodnich zginęło 13 tys. żołnierzy wojsk rządowych, zaś 26 tys. zostało rannych. Po stronie komunistów paść miało 38 tys. zabitych i 76 tys. rannych. Zginęło również 5 tys. cywilów niezwiązanych z żadną ze stron, zostało zniszczonych 12 tys. domów. 30 tys. dzieci zostało ewakuowanych przez DSE do krajów Bloku Wschodniego. 4 tys. żołnierzy wojsk rządowych miało paść ofiarą egzekucji przeprowadzonych przez komunistów. Tysiące osób podejrzanych o walkę w szeregach DSE lub jej wspieranie zostało uwięzionych, 1200 komunistów skazano na śmierć i stracono. Historycy greccy przyjmują 70 tysięcy, jako aktualnie najbardziej prawdopodobną liczbę ofiar śmiertelnych, dotychczas systematycznie podnoszoną, w miarę dalszych badań.

    Monarchia (gr. μοναρχία, monarchia – jedynowładztwo) – ustrój polityczny lub forma rządów, gdzie niewybieraną w sposób republikański głową państwa jest jedna osoba, nazywana monarchą. Obecnie monarcha sprawuje władzę zazwyczaj dożywotnio (z wyjątkiem Andory, Malezji oraz Zjednoczonych Emiratów Arabskich). Jego funkcja jest często dziedziczna (z wyjątkiem monarchii elekcyjnych) i zwykle jego stanowisko jest nieusuwalne. Obecnie w wielu państwach z takowym ustrojem politycznym, monarcha pełni jedynie funkcje reprezentacyjne. Kierowanie przez niego polityką jest znikome lub żadne.Sir Ronald MacKenzie Scobie (ur. 8 czerwca 1893 w Mandalaj, zm. 23 lutego 1969 w Aldershot) – brytyjski generał porucznik, uczestnik obu wojen światowych.
  • Emigracja polityczna rodzin partyzantów oraz późniejsza normalizacja tej sytuacji przedstawione są w odrębnym haśle o DSE


  • Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wojna zastępcza – rodzaj wojny, w której dwa lub więcej znajdujących się w konflikcie państw rozstrzyga spór nie za pomocą starć militarnych prowadzonych bezpośrednio na własnym terytorium, ale zastępczo za pomocą działań na terenie państwa trzeciego, a więc na terenie zewnętrznym, zastępczym.
    Kefalinia (gr. Κεφαλονιά - dawniej Kefalonia, Cefalonia, staroż. Kefallenia), wyspa grecka na Morzu Jońskim, największa spośród Wysp Jońskich. Powierzchnia ok. 780 km² (w zależności od źródeł waha się od 730 km² do 800 km²). Krajobraz górzysty (wys. do 1627 m n.p.m. - góra Ainos). Uprawa winorośli, figowców, oliwek, rybołówstwo.
    Operacja Manna – brytyjska operacja wojskowa przeprowadzona podczas II wojny światowej, między październikiem 1944 a styczniem 1945 roku. Jej celem było zapobieżenie przejęciu władzy w Grecji przez lewicowy Narodowy Front Wyzwoleńczy (EAM) w obliczu wycofywania się z tego kraju okupujących go wojsk niemieckich.
    Państwo Greckie (gr. Ελληνική Πολιτεία) - historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1941-1944.
    Republika (łac. res publica – dosł. rzecz pospolita, rzecz publiczna, rzecz stworzona pospołu) – zgodnie ze współczesną definicją ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas.
    Narodowy Front Wyzwolenia, Front de Libération Nationale (FLN), Dżabhat at-Tahrīr al-Waṭanī (arab. جبهة التحرير الوطني) organizacja narodowo-niepodległościowa powstała w Algierii tuż po wybuchu powstania 1 listopada 1954 w wyniku przekształcenia się Rewolucyjnej Rady Jedności i Działania (CRUA) założonej w marcu 1954. FLN jest organizacją o orientacji lewicowo-narodowowyzwoleńczej powołującą się na doktrynę socjalizmu. Z jej inicjatywy powstała algierska Narodowa Armia Wyzwoleńcza (Armée de Libération Nationale, ALN), która doprowadziła do uzyskania przez Algierię niepodległości. W okresie 1963-90 jako jedyna legalnie działająca partia polityczna sprawowała niepodzielną władzę w kraju. W 1965 jeden z jej polityków, Huari Bumedien, w wyniku przewrotu wojskowego, przejął władzę w kraju.
    Ateny (nowogr. Αθήνα = Athina, st.gr. Ἀθῆναι = Athenai, łac. Athenae) – stolica i największe miasto Grecji. Jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych Europy z zabytkami kultury antycznej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.086 sek.