• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojna Szczecina ze Stargardem o handel morski - 1454-1464



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Gryfino, (niem. Greifenhagen) – miasto w zachodniej części województwa zachodniopomorskiego, siedziba władz powiatu gryfińskiego i gminy miejsko-wiejskiej Gryfino. Leży nad Odrą Wschodnią na Równinie Wełtyńskiej. Pomiędzy rzeką a granicą z Niemcami (Odrą Zachodnią) znajduje się Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry.Cło – opłata pobierana przez państwo w związku z przemieszczaniem towarów przez granicę celną (powszechnie stosuje się cła importowe, niemniej w niektórych państwach ocleniu podlega również eksport i tranzyt).

    Wojna Szczecina ze Stargardem o handel morski (zwana wojną pszenną) – konflikt zbrojny między Szczecinem a Stargardem o prymat w handlu morskim, trwający od 1454 do 1464 roku, o podłożu sięgającym połowy XIV wieku.

    Wojna została spowodowana przez wzajemne nierespektowanie de facto sprzecznych z sobą przywilejów. Szczecin miał prawo składu (wszystkie statki wypływające z księstwa winny zawinąć do szczecińskiego portu), natomiast Stargard posiadał prawo wolnej i bezcłowej żeglugi aż do Bałtyku. W czasie konfliktu dochodziło do licznych potyczek przeciwników, z czego najtragiczniejszy był atak stargardzian na Szczecin 22 lutego 1460 roku, kiedy to śmierć poniosło 6 strażników Mostu Cłowego, a kilkadziesiąt osób wzięto do niewoli. Wojna zakończyła się w wyniku mediacji miast hanzeatyckich w listopadzie 1464 roku.

    Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).Barnim III Wielki (ur. przed 1300, bądź w okr. 1303–1304, zm. 24 sierpnia 1368) – książę szczeciński z dynastii Gryfitów panujący w latach 1344–1368 (współregent od 1320, bądź 1319) – syn Ottona I, księcia szczecińskiego i Elżbiety.

    Geneza[ | edytuj kod]

    Konflikt między obu miastami został zapoczątkowany w 1295 roku, kiedy to w wyniku podziału Pomorza Stargard znalazł się w księstwie wołogoskim, a Szczecin oraz morski port Stargardu w księstwie szczecińskim. Mimo, że w 1311 roku książę wołogoski Warcisław IV konfirmował wszystkie przywileje, nadane Stargardowi wraz z prawem miejskim w 1243 roku, potwierdzone później przez księcia Barnima I w 1253 roku, w tym prawo wolnego handlu na całej rzece Inie i możliwość korzystania z ujścia Iny, Szczecin nadal utrudniał wymianę handlową Stargardu.

    Łaszt – dawna jednostka miary objętości dla towarów sypkich, głównie zboża, stosowana od XIV do XIX wieku w portach nadbałtyckich. Liczyła 3000-3840 litrów (dm). Łaszt dzielił się na 30 korców lub 60 szefli.Most Cłowy – most w Szczecinie na Regalicy łączący lewobrzeżną część miasta z Prawobrzeżem. Znajduje się na przedłużeniu ul. Gdańskiej przed skrzyżowaniem z ul. Przestrzenną i ul. Eskadrową.

    W 1344 roku domenę szczecińską przejął Barnim III, który zaprzestał honorowania wcześniejszych przywilejów Stargardu. Zmusiło to stargardzian do płacenia podwójnego cła. Pierwszego – na tzw. kłodzie goleniowskiej, drugiego – w porcie w Inoujściu. Stargard, nie chcąc płacić podatków, w 1355 roku wywalczył u księcia wołogoskiego kolejne potwierdzenie praw do bezcłowej żeglugi po wodach księstwa. Nie spowodowało to znaczącej zmiany u książąt szczecińskich. W związku z tym, w 1374 roku stargardzianie za kwotę 7 tysięcy grzywien srebra wykupili się u księcia Świętobora I od pobierania myta w tych dwóch miejscach. W wyniku zwycięstwa Hanzy nad Danią i pokoju strzałowskiego, zawartego w 1370 roku, wszystkie miasta należące do związku, miały prawo do wolnego przepływu przez Cieśniny Duńskie. Kupcy stargardzcy woleli jednak zmonopolizować obszar Pomorza, przy czym zajmowali się prawie wyłącznie obrotem pszenicą – większość pomorskiej pszenicy przewożona była przez Stargard (np. w 1363 wywieziono stąd do Lubeki 260 łasztów pszenicy). Spór nie przygasł na długo. Rozgorzał na nowo już w latach 80. XIV wieku, kiedy to kupcy szczecińscy za wiedzą i przyzwoleniem ks. Bogusława VII napadli na stargardzkie statki, znajdujące się w porcie w Inoujściu. Oprócz tego typu działań, Szczecin bezskutecznie próbował także podburzyć Goleniów przeciwko Stargardowi.

    Barka – rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków w żegludze śródlądowej. Barki są najczęściej pozbawione własnego napędu.Brama Młyńska (niem. Mühlentor, inne nazwy to: Wodna, Portowa, Herbowa, i Rzeczna) - jedna z czterech średniowiecznych bram miasta. Należy do unikatowych zabytków tego typu w Europie, zarówno przez funkcję jaką pełniła w średniowieczu, ale także ze względu na wyjątkową architekturę. Brama Młyńska, kolegiata Mariacka i pozostałe mury obronne rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 17 września 2010 została uznana za pomnik historii.

    Na przełomie XIV i XV wieku Szczecin w zupełności uzależnił od siebie większość miast dolnej Odry (m.in. Gryfino, Dąbie i Police). W dorzeczu tego odcinka Odry samodzielność utrzymywał jeszcze tylko Stargard i, w pewnym stopniu, Goleniów. Szczecinianie dobrze zdawali sobie sprawę z potęgi handlowej Stargardu, a swoje działania ukierunkowali na spowolnienie rozwoju handlowego miasta. W 1408 roku kupcy szczecińscy zwrócili się do księcia szczecińskiego Świętobora I, aby uniemożliwił wywóz zboża z księstwa. Jako argument podawali identyczne działanie mieszkańców Słupska wymierzone przeciwko Szczecinowi, czynione jakoby za namową Stargardu. Walka między obu miastami miała także szerszą perspektywę. W przypadku klęski Szczecina zdominowane przez niego miasta mogłyby uzyskać samodzielność handlową. W 1409 roku Stargard uzyskał kolejną konfirmację swoich praw. W związku z niemożnością działania na innych polach, Szczecin rozpoczął ofensywę dyplomatyczną przeciwko sąsiadowi. Jej skutkiem było potwierdzenie dotychczasowych przywilejów oraz zwolnienie z ceł na wodach i drogach Pomorza, wydane przez księcia Zygmunta Luksemburczyka. Dodatkowo Rada Miasta Szczecina i gildie kupców wydały zakaz skupu zboża osobom spoza granic księstwa. Za złamanie tego prawa groziła konfiskata przewożonych towarów. Ostatecznym sposobem na Stargard miało być ponowne potwierdzenie praw wydane w 1447 roku, które zmuszało go do składu miejskich dóbr w Szczecinie. Otwarty konflikt Stargardu ze Szczecinem był już kwestią czasu, ponieważ stargardzianie nie mieli zamiaru podporządkować się Szczecinowi.

    Zalew Szczeciński (niem. Stettiner Haff, Oderhaff, Pommersches Haff) – zalew, laguna przybrzeżna, zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowej części. Akwen obejmuje powierzchnię od 666,5 do 687 km², na terytorium Polski i Niemiec. Uchodzi do niego rzeka Odra, dzięki czemu akwen jest częścią jej rozbudowanego systemu ujściowego.Rostock – miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech. Miasto to położone jest nad rzeką Warnow, w odległości ok. 12 km od jej ujścia do Zatoki Meklemburskiej na Morzu Bałtyckim. Jest największym miastem zarówno pod względem powierzchni jak i liczby mieszkańców w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. W czasach NRD Rostock był stolicą okręgu.

    Przebieg konfliktu[ | edytuj kod]

    Ujście Iny w XV wieku

    Konflikt rozpoczął się wiosną 1454 roku, kiedy to szczecinianie zniszczyli inoujski port oraz zapalowali południowe ujście rzeki Iny. W odpowiedzi stargardzianie rozpoczęli akcję dyplomatyczną, kontestującą działania Szczecina, i częściowo odblokowali koryto rzeki. Swoje skargi złożyli u księcia słupskiego Eryka II, księcia wołogoskiego Warcisława IX oraz u biskupa kamieńskiego Henninga. W swoim piśmie informowali adresatów o zniszczeniach dokonanych przez wroga, o represjach w sferze handlu oraz oskarżali Szczecin o bezprawny pobór ceł na kłodzie goleniowskiej. Ponadto Stargard w odpowiedzi na atak Szczecina rozpoczął pobór cła od towarów szczecińskich przewożonych przez miasto w głąb Pomorza Tylnego i Wielkopolski.

    Barth – miasto w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Vorpommern-Rügen, siedziba urzędu Barth, nad Morzem Bałtyckim, po drugiej stronie półwyspu Darß.Dąbie (niem. Vadam, Altdamm) – część Szczecina, do 1948 r. stanowiąca osobne miasto. Obecnie stanowi osiedle administracyjne, będące jednostką pomocniczą miasta.

    Łańcuchy na wieżach bramy Młyńskiej w Stargardzie[ | edytuj kod]

    Brama Młyńska w Stargardzie

    W 1454 roku szczecinianie – aby uniemożliwić transport rzeką – oprócz zapalowania koryta, rozciągnęli pomiędzy brzegami łańcuchy, chcąc w ten sposób zatrzymać barki ze Stargardu. W następstwie takich działań, stargardzianie odwołali się do księcia z prośbą o rozstrzygnięcie sporu. Orzekł on, że rację posiadają kupcy ze Stargardu. Ci na znak zwycięstwa i pogardy dla szczecinian zerwali łańcuchy tarasujące koryto i powiesili je na Bramie Młyńskiej, gdzie znajdują się do dziś.

    Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, Święty Cesarz Rzymski od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).Kobylanka (niem. Kublank) – wieś w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Kobylanka, na Równinie Pyrzycko-Stargardzkiej.

    Zjazd stanów księstwa wołogoskiego[ | edytuj kod]

    Efektem skargi do Warcisława XI było zwołanie zjazdu stanów księstwa wołogoskiego. 14 lipca 1454 roku zjazd wydał decyzję, w której wzięto w obronę Stargard i potwierdzono ponownie prawa żeglugowe. Zaznaczono także, że dopóki szczecinianie nie zaprzestaną niszczyć floty Stargardu, dopóty żaden ze szczecińskich kupców nie przepłynie Piany czy Świny, które znajdowały się pod władaniem książąt wołogoskich. Książę wołogoski, akceptujący postanowienia zjazdu stanów, uznał, że, jeśli Szczecin nie zmieni stanowiska wobec Stargardu, zmuszony będzie zaostrzyć represje wobec jego floty handlowej. I tak też się stało jeszcze w 1454 roku, gdy w Wołogoszczy zatrzymano kilka szczecińskich statków wraz z towarami. W 1455 roku waśnie najwyraźniej wstrzymano, gdyż Stargard i Szczecin wspólnie uczestniczyły w łagodzeniu sporu między Kołobrzegiem a Lubeką.

    Łeba (kasz. Łeba, niem. Leba) – miasto i gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim, położona na Wybrzeżu Słowińskim, nad rzekami Łebą i Chełstem, miejscowość wypoczynkowa z portem morskim i kąpieliskami.Dziwnów (hist. Dyuennow, Diuenow, Dievenau, niem. Dievenow) – miasto w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dziwnów przy drodze nr 102. Miejscowość wypoczynkowa, letnie kąpielisko morskie, port morski.

    Rok 1457[ | edytuj kod]

    Konflikt rozgorzał na nowo w 1457 roku, gdy kupcy stargardzcy zaczęli używać jako portu północnej odnogi ujścia Iny, ponieważ nie udało się im całkowicie oczyścić południowego koryta, zapalowanego wiosną 1454 roku. Szczecinianie zareagowali tym ostrzej, gdyż zgodnie z przywilejami tegoż miasta stargardzianie ujścia tego używać nie mogli, dodatkowo przypomnieli założenia przywileju w 1301 roku, który przyznawał cały obszar wodny pomiędzy Krępą a północnym ramieniem Iny właśnie Szczecinowi. Ks. Otton III pod wpływem szczecinian posłał swoich wysłanników do Stargardu, aby ostrzec mieszczan przed konsekwencjami naruszania przywileju z 1301 roku. Jako rozjemców wysłano najpierw kanclerza Jaspera von Guntersberga, potem zaś Joahuma von Mellentina, który to szczególnie usiłował doprowadzić do zażegnania sporu.

    Konflikt o spław Regą – jeden z zatargów handlowych na Pomorzu między Gryficami a białobockim klasztorem i Trzebiatowem, trwający w latach 1317–1686. Hamburg (łac. Hammonia; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔːχ]), właściwie Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg (niem. Freie und Hansestadt Hamburg) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem związkowy kraj niemiecki (pow. 755 km², ludność 1,74 mln – drugie po Berlinie). Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości.

    Rok 1458[ | edytuj kod]

    Kolejne zaostrzenie sporu miało miejsce na początku 1458 roku, kiedy to kupcy szczecińscy ponownie napadli na kupców ze Stargardu oraz zniszczyli zabudowania portowe. Wywołało to otwartą wojnę handlową między obu miastami. Wysłały one na Zalew Szczeciński, jak też Morze Bałtyckie, floty z zadaniem atakowania statków przeciwnika. Mimo wyraźnej przewagi Szczecina, stargardzianom udało się wiosną 1458 roku uprowadzić statek szczeciński pod wodzą Hansa Jessego, a następnie jeszcze kilka mniejszych jednostek. Z powodu działań zbrojnych obroty kupców stargardzkich latem 1458 roku silnie spadły. W skardze, złożonej przez Stargard 4 listopada 1458 roku do sądu rozjemczego miast hanzeatyckich, kupcy wymienili materialne straty, poniesione przez poszczególnych mieszczan. I tak Jakub Grosere utracił towary warte 1000 guldenów, Clawess Vipher w drodze do Wołogoszczy został okradziony z towarów o wartości 600 guldenów, Bleken Sultze swoje straty szacował na 3000 guldenów. Największe straty (10 tysięcy guldenów) handel stargardzki poniósł latem 1458 roku, gdy szczecinianie napadli na ich konwój na Świnie. Oprócz towarów skradli wówczas także statki i barki. Ponieważ zablokowanie południowego ujścia Iny oraz zniszczenie zabudowań portu nie zahamowało całkowicie handlu stargardzkiego, w czerwcu 1458 roku zapalowali oni koryto Domiąży między Mnisim Ostrowem a ujściem Iny.

    Wolgast – wysunięte najdalej na północny wschód miasto Niemiec; leży w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w powiecie Vorpommern-Greifswald nad cieśniną Piana, siedziba Związku Gmin Am Peenestrom (Amt Am Peenestrom). Zwane jest "bramą na wyspę Uznam" – dwa miejskie mosty łączą Uznam ze stałym lądem; na wyspie leży również dzielnica Mahlzow. Na koniec grudnia 2009 roku miasto liczyło 12 394 mieszkańców.Trzebiatów (niem. Treptow an der Rega) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Trzebiatów. Leży na Pobrzeżu Szczecińskim, nad rzeką Regą, w odległości ok. 8 km od Morza Bałtyckiego.

    Sojusznicy i mediatorzy[ | edytuj kod]

    Oba miasta rozpoczęły poszukiwania sojuszników. W lutym 1454 roku szczecinianie rozesłali do miast hanzeatyckich informację o tym, że Stargard narusza stare przywileje miasta. Głównym sprzymierzeńcem Szczecina stał się książę szczeciński Otto III. Nakazał on wszystkim kupcom, przejeżdżającym przez jego księstwo, udanie się do stolicy celem sprzedaży posiadanego towaru. Kolejnym mediatorem w sporze był książę Anhaltu – Adolf. W 1458 roku, mając pełnomocnictwo cesarza Rzeszy Fryderyka III Habsburga, wystosował do rad obu miast listy z prośbą o analizę argumentów przeciwnika. Wezwał w nim do podpisania pokoju. Do tego czasu zwaśnione miasta miały zawiesić działania zbrojne. Misja księcia Adolfa zakończyła się niepowodzeniem, gdyż Szczecin uznał, że ustępstwa na rzecz Stargardu są za daleko idące, zaś stargardzianie uważali, że książę nie był dość przychylny ich miastu.

    Demmin, Hansestadt Demmin – miasto w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Mecklenburgische Seenplatte, siedziba Związku Gmin Demmin-Land. Do 3 września 2011 siedziba powiatu Demmin. Leży nad rzekami Peene, Tollense i Trebel.Darłowo (kaszub. Darłowò, niem. Rügenwalde) – nadmorskie miasto i gmina miejska w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, największe miasto powiatu sławieńskiego. Położone nad Morzem Bałtyckim, w dolinie rzek Wieprzy i Grabowej, na Pobrzeżu Koszalińskim, na Pomorzu Zachodnim.

    W październiku 1458 roku sąd biskupa kamieńskiego wydał wyrok, który stwierdzał, że wszystkie drogi lądowe i wodne są publiczne, przez co należą do wszystkich mieszkańców. Takie orzeczenie nie było na rękę Szczecinowi. W końcu 1458 roku łagodzenia sporu podjęła się Lubeka, główne miasto Hanzy, któremu zależało na zakończeniu konfliktu z uwagi na prowadzone walki z Polską. Kupcy lubeccy zaproponowali, aby rozstrzygnięcie sporu powierzyć polubownemu sądowi miast hanzeatyckich. Oba miasta przystały na tę propozycję, jednak nie przerwały działań zbrojnych. W związku z wyraźną sympatią Lubeki do Stargardu, Szczecin – przez księcia Ottona III – zwołał zebranie stanów księstwa szczecińskiego, które znów konfirmowało przywileje miasta, z naciskiem na prawo składu.

    Felix Boehmer (ur. 5 września 1851 w Szczecinie, zm. 16 listopada 1920 w Stargardzie Szczecińskim) - niemiecki prawnik, członek Pruskiej Izby Deputowanych oraz historiograf Pomorza.Hanza, Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki (z st.-wys.-niem. hansa - grupa) – związek miast handlowych Europy Północnej z czasów Średniowiecza i początku ery nowożytnej. Miasta należące do związku popierały się na polu ekonomicznym, utrudniając pracę kupcom z miast nienależących do związku, jednocześnie zaś stwarzały realną siłę polityczną i niekiedy wojskową.

    Sąd Polubowny Miast Hanzeatyckich[ | edytuj kod]

    W skład polubownego sądu miast hanzeatyckich weszli przedstawiciele Stralsundu (pol. hist. Strzałów), Greifswaldu (pol. hist. Gryfia), Anklam (pol. hist. Nakło) i Demmina (pol. hist. Dymin). Przed obliczem sądu oba miasta przedstawiły swoje racje. Szczecinianie w memoriale z 8 maja 1459 roku zgodzili się na rozstrzygnięcie sporu przez sąd, który według nich powinien zbadać moc prawną przywilejów obu miast. Uznali, że ich przywileje mają większa rangę od tych stargardzkich i to usprawiedliwiało m.in. zniszczenie portu w Inoujściu. Szczecin nie kwestionował praw Stargardu jako takich, lecz ich ważność na terenie księstwa szczecińskiego. Szczecinianie pewni, że sąd przyzna im rację, memoriał kończyli sformułowaniem, że należy teraz czekać na sprawiedliwe rozstrzygnięcie sporu.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Otton III (ur. 29 maja 1444, zm. 7 lub 8 września 1464 we Wkryujściu) – książę szczeciński w latach 1451-1464. Syn Joachima zwanego Młodszym, księcia szczecińskiego i Elżbiety, córki Jana „Alchemika”, margrabiego brandenburskiego i Barbary saskiej.
    Książę słupski Eryk II, sprzymierzeniec stargardzian

    W tym czasie także stargardzianie wystosowali do sądu odpowiednie pismo. Przypominali w nim, że szczecinianie gwałcą wszystkie przywileje miasta i uniemożliwiają morskich kontaktów z miastami hanzeatyckimi. Ponadto uważali, że posiadane przez Szczecin przywileje nie usprawiedliwiają ich do działań zbrojnych i rabunków, których dopuścił się na flocie i towarach stargardzkich. Stargard w liście szacował swoje straty na kwotę 300 tysięcy guldenów, podczas, gdy straty Szczecina z racji nieopłacania ceł wyniosły 20 tysięcy guldenów. Ponadto popierający Stargard książę słupski Eryk II szacował straty poniesione w konflikcie na 150 tysięcy guldenów. Rozwiązanie sporu miało nadejść 28 marca 1459 roku na zjeździe książąt i stanów w Kołbaczu. Orzeczenia nie wydano, gdyż Szczecin w ostatniej chwili oskarżył Stargard o zatrzymanie ich kupców w Gdańsku i na Gotlandii.

    Czarna Łąka (niem. Wilhelmsfelde) - wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa szczecińskiego. W roku 2009 miejscowość liczyła 230 mieszkańców.Fryderyk III (ur. 21 września 1415 w Innsbrucku, zm. 19 sierpnia 1493 w Linz) – król Niemiec od 1440, Święty Cesarz Rzymski od 1452, arcyksiążę austriacki od 1457 (jako Fryderyk V), z dynastii Habsburgów. Syn księcia Styrii Ernesta Żelaznego i Cymbarki, córki Siemowita IV, księcia mazowieckiego.

    W związku z dalszym nasileniem działań grabieżczych Szczecina, Stargard 1 kwietnia 1459 roku wystąpił ponownie ze skargą – tym razem do Lubeki. W tym czasie stargardzianie zaprzestawali z korzystania z Inoujścia i coraz częściej posługiwali się drogą wodną przez Dziwnę do portu w Dziwnowie. Zmniejszyło to prawdopodobieństwo kradzieży towarów przez Szczecin. W piśmie do Lubeki, Stargard prosił także o konwój transportów do Dziwnowa.

    Police (do 1945 niem. Pölitz) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, siedziba powiatu polickiego i gminy miejsko-wiejskiej Police, miasto satelickie Szczecina, położone nad Łarpią i Odrą-Domiążą na Równinie Wkrzańskiej. Port morski na lewym brzegu ujściowego odcinka Odry. Police otacza Puszcza Wkrzańska.Warcisław IV (ur. w okr. 11–27 maja 1291, zm. 31 lipca/1 sierpnia 1326 w Strzałowie) – książę wołogoski, słupsko-sławieński i rugijski, syn Bogusława IV i Małgorzaty, córki księcia Rugii Wisława II.

    W kwietniu 1459 roku szczecinianie skonfiskowali statek Andreasa Goritza i Mertana Vicke'go z 6 łasztami smoły i innymi towarami. Także w kwietniu swoje prace wznowił sąd polubowny. 8 maja 1459 roku sąd wydał nakaz, aby do czerwca tegoż roku zawrzeć rozejm. Ponadto oba miasta miały zwrócić zagrabione towary, a w przypadku ich sprzedania – wypłacić odszkodowanie oraz zwolnić wszystkich jeńców. Reces ten wprowadzał także wolność żeglugi na wodach według stanu sprzed konfliktu. Dodatkowo oba miasta miały naciskać na swoich władców (Szczecin na Ottona III, a Stargard na Eryka II), by ci zawarli ze sobą odpowiednie porozumienie. Nadto oba miasta miały wejść w związek z sąsiednimi miastami hanzeatyckimi, aby w przypadku ponownego pojawienia się sporu rozwiązać go w sposób pokojowy. Gdyby którykolwiek z tych punktów nie został spełniony, lub gdyby sam spór nadal istniał, ostatecznie miałby zakończyć go zjazd miast Hanzy w Lubece. W skład sądu miałyby wejść delegacje: Lubeki, Hamburga, Strzałowa, Wismaru (pol. hist. Wyszomierz) i Rostocku.

    Kołbacz (niem. Kolbatz) – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Stare Czarnowo, nad Płonią, 3,5 km na zachód od Miedwia, 2 km na wschód od Wzgórz Bukowych. Według danych z 2006 zamieszkana przez 1400 osób.Goleniów (tuż po wojnie Gołonóg, niem. Gollnow) – miasto w zachodniej części woj. zachodniopomorskiego, w powiecie goleniowskim, położone nad rzeką Iną, na Pobrzeżu Szczecińskim, 35 km na północny wschód od Szczecina. Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Goleniów i dziesiątym ośrodkiem miejskim województwa (pod względem liczby ludności). Nieopodal biegną drogi krajowe nr 3 i nr 6, a w pobliskich Glewicach znajduje się port lotniczy Szczecin-Goleniów.

    Jesienią 1457 roku na rynku w Barth (pol. hist. Bardo) doszło do ograbienia kupców strzałowskich przez dworzan Eryka II, księcia słupskiego, sprzyjającego Stargardowi. Jako że książę nie ukarał winnych tego czynu, stosunki Stargardu ze Strzałowem (przychylnym Szczecinowi) uległy znacznemu pogorszeniu. 25 maja 1459 roku stargardzianie i książę Eryk II zablokowali Świnę oraz rozpoczęli pobór zwiększonego myta. Takie działanie wywołało spór księcia z większością miast hanzeatyckich. Szczecin, wykorzystując okazję, pod koniec maja wyruszył, aby zbrojnie odblokować rzekę. Dodatkowo szczecinianie zniszczyli zamek księcia słupskiego w Przytorze. Ponadto 16 czerwca 1459 roku zjazd stanów Księstwa Pomorskiego w Darłowie nie uznał Eryka II za swojego władcę, lecz jedynie za zarządcę. Także książę szczeciński i wołogoski sprzysięgli się przeciwko księciu słupskiemu, uzyskawszy przychylność elektora brandenburskiego. Złe stosunki Słupska z sąsiadami pogorszyły także pozycję Stargardu. Zapowiadany na czerwiec 1459 roku zjazd miast hanzeatyckich nie doszedł do skutku, a sam konflikt latem tegoż roku przybrał na sile. 21 września 1459 roku stargardzianie ponownie wystosowali skargę do Lubeki, zwracając w niej uwagę, że Szczecin ponowne dokonuje pogwałcenia stargardzkich przywilejów. Jesienią 1459 roku na stronę Szczecina i księstwa wołogoskiego przeszedł Strzałów, zatrzymując w swoim mieście towary stargardzkie. W odpowiedzi Rada Miejska w Stargardzie zakazała swoim mieszkańcom zawijania do portu w Strzałowie i wystawiania towarów na tamtejszym rynku.

    Eryk II, zwany Lienzerem (ur. w okr. 1418–1425 lub późn., zm. 5 lipca 1474 w Wołogoszczy) – syn Warcisława IX, księcia wołogoskiego i zjednoczonego księstwa (ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska) oraz Zofii. Barnim I Dobry (ur. zap. ok. 1210, zm. 13 lub 14 listopada 1278 w Dąbiu) – książę szczeciński i pomorski, z dynastii Gryfitów. Syn Bogusława II i Mirosławy, córki księcia/namiestnika gdańskiego Mściwoja I i Swinisławy.

    Rok 1460[ | edytuj kod]

    Współczesny Most Cłowy w Szczecinie w 2009 r.

    Na przełomie 1459 i 1460 roku książę Eryk II postanowił siłą przeciwstawić się części miast hanzeatyckich. Działania o niesprecyzowanym charakterze dotknęły mieszczan z Wołogoszczy, Lesian i Uznamu, a także niektórych szlachciców z księstwa wołogoskiego. Stargard, czując poparcie i przyzwolenie Eryka II, 22 lutego 1460 roku zbrojnie napadł na przedmieścia Szczecina. Doszczętnie spalony został wtedy Most Cłowy na Regalicy. Podczas działań ofensywnych śmierć poniosło 6 strażników mostu, a dalszych kilkudziesięciu wzięto do niewoli. Dodatkowo złupił większość uzbrojenia przedmieść (m.in. strzelby, kusze, strzały i proch). A w czasie odwrotu okradł i zniszczył należącą do Szczecina wieś Czarna Łąka, podpalając nawet kościół. W tym samym czasie Rada Miejska Stargardu poprosiła Lubekę o osłonę swoimi jednostkami statków ze Stargardu. 19 kwietnia 1460 roku Lubeka przysłała do Inoujścia trzy swoje statki: „Katarzynę”, „Gabriela” i „Piotra”. Konwojem dowodził Gert Kortsacke, który kupił w Stargardzie 200 łasztów zboża. Następnie przewiózł je bezpiecznie na swoich jednostkach do Lubeki. Dodatkowo stargardzianie złożyli skargę na szczecinian do Gdańska, prosząc by ich statki zapewniły stałe kontakty handlowe między obu miastami. W maju 1460 roku książę wołogoski Warcisław X wysłał na Bałtyk przeciwko Stargardowi kilka statków pod wodzą Gerda von Schwerin, jako posiłki dla jednostek szczecińskich. Wyprawie udało się schwytać dwa stargardzkie statki w drodze do Lubeki.

    Przytór (do 1945 niem. Pritter) – część miasta Świnoujścia, stanowiące część Osiedla Przytór-Łunowo; dawna wieś rybacko-letniskowa, od 1960 w granicach miasta. Położona we wschodniej części miasta na wyspie Wolin (Półwysep Przytorski), około 7 km na południowy wschód od centrum miasta, przy drodze krajowej nr 93, nad kanałem Wielka Struga, rozlewisk Świny Wolińskiego Parku Narodowego. Przytór zamieszkuje około 800 mieszkańców. Dziwna – cieśnina o długości 32,4 km łącząca wody Zalewu Szczecińskiego z Morzem Bałtyckim. Oddziela wyspę Wolin od stałego lądu po jej wschodniej stronie. Dziwna odbiera wody z cieśniny zwanej Głębokim Nurtem. Względem pozostałych dwóch cieśnin Zalewu Szczecińskiego (Piany i Świny) znajduje się najdalej na wschód.

    Ostatecznym pognębieniem Stargardu miał być atak na miasto w czerwcu 1460 roku. Na ofensywę przygotowali się szczecińscy mieszczanie oraz oddziały Ottona III i Warcisława X. Wyprawą dowodził Ulryk – książę meklemburski. Szturm na Stargard przypuszczono 25 czerwca 1460 roku, w czasie gdy mieszkańcy wypędzali bydło na pastwiska na przedmieściach. Doskonale obwarowany Stargard posiadał także czujne straże, które w porę zamknęły bramy do miasta. Atak na wysokie mury obronne nie powiódł się, zamiast tego szczecinianie spalili przedmieścia oraz skradli bydło, znajdujące się na pastwiskach. Wbrew oczekiwaniom Eryka, koalicja Ottona i Warcisława przeciwko Stargardowi i Słupskowi nie rozpadła się, a wprost przeciwnie, została wzmocniona przez Strzałów, który latem 1460 roku wysłał na Bałtyk swoich kaprów przeciwko Stargardowi. Następnie poważnych strat doznały Słupsk, Darłowo i Trzebiatów. Ratunku dla zrujnowanej sytuacji gospodarczej Stargardu szukano także na dworze polskim. Kupcy liczyli na szeroką współpracę handlową. Mimo przychylnego przyjęcia Stargardu w Polsce, nie zdołało to zmienić trudnej sytuacji miasta.

    Mnisi Ostrów – wyspa odrzańska w Dolinie Dolnej Odry w granicach administracyjnych miasta Police. Powierzchnia wyspy jest równa około 0,3 km². Wyspa otoczona jest odnogami Odry: Domiążą i Wietliną. W rejonie południowego krańca wyspy rozpoczyna się odcinek Odry - Domiąża.Wismar – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, siedziba powiatu Nordwestmecklenburg; port nad Morzem Bałtyckim. Liczba mieszkańców: 44 tys. (2008).

    Zakończenie sporu[ | edytuj kod]

    Lipa „Wieniec Zgody” w Kobylance

    W 1461 roku w wyniku wyczerpania obu stron zapanowało chwilowe uspokojenie konfliktu. Stargard i Słupsk oraz Szczecin i Strzałów szukały możliwości pokojowego zakończenia sporu. W kwietniu Rada Miejska Gryfii próbowała pogodzić strony na drodze mediacji, jednak bez większego skutku. Następnie 17 maja 1461 roku na zjeździe połączonych stanów księstw szczecińskiego, wołogoskiego i słupskiego w Kołbaczu ponownie próbowano doprowadzić do podpisania układu pokojowego – także bez rezultatu. Pod koniec 1461 roku Szczecin i Stargard prawdopodobnie podpisali zawieszenie broni, gdyż brak jest informacji o wrogich działaniach któregokolwiek z miast. Stargardowi szczególnie zależało na zakończeniu walk, ponieważ w 1462 roku stracił największego sojusznika – Eryka II. W lipcu 1462 roku książę szczeciński, wołogoski oraz król Danii w połączonych siłach wyparli księcia ze Słupska. Eryk został zepchnięty na północny wschód, gdzie kontrolował okolice Łeby. W związku z tym został zmuszony do zawarcia pokoju oraz potwierdzenia przywilejów Szczecina, co spowodowało także częściowe ustępstwa Stargardu.

    Świętobor I (ur. ok. 1351, zm. 21 czerwca 1413) – książę szczeciński w latach 1372–1413, syn Barnima III Wielkiego i Agnieszki.Bogusław VII, zwany Starym bądź Starszym (ur. 1355, zm. między 19 listopada a 18 grudnia 1404 lub 19 listopada 1404 a 4 stycznia 1405) – książę szczeciński, syn Barnima III Wielkiego i Agnieszki.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Stargard (tuż po wojnie Starogród, w latach 1950-2015 Stargard Szczeciński, niem. Stargard in Pommern, Stargard an der Ihna, łac. Stargardia) – miasto będące gminą o statusie miasta w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, na Równinie Pyrzycko-Stargardzkiej, nad Iną. Początki istnienia stałych osad ludzkich sięgają VI wieku, jest jednym z najstarszych miast Polski. Najstarsze (obok Szczecina) miasto na Pomorzu – prawa miejskie uzyskało w 1243 r. Rozwojowi osady sprzyjało położenie przy krzyżujących się szlakach handlowych, prowadzących z Santoka do Wolina i ze Szczecina do Kołobrzegu. Ważny węzeł komunikacyjny oraz ośrodek przemysłowy, usługowy i kulturalny. Miasto jest siedzibą powiatu stargardzkiego i gminy. Wraz ze Szczecinem, Świnoujściem, Policami, Goleniowem i Gryfinem tworzy aglomerację szczecińską. Jest trzecim miastem pod względem liczby ludności w województwie i 56. w Polsce.
    Gildia (niem. Gilde – związek); także konfraternia (z łac. współbractwo) — w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim.
    Pomorze Tylne (niem. Hinterpommern) - historyczna część Pomorza, obecnie w granicach Polski - województwa zachodniopomorskiego, częściowo także województwa pomorskiego oraz województwa wielkopolskiego. Na zachodzie granicę jego wyznacza rzeka Odra, od wschodu historyczną granicę Pomorza Tylnego stanowiły Prusy Królewskie.
    Warcisław X (ur. ok. 1435, zm. 17 grudnia 1478 w Bardo) – książę bardowski, rugijski i wołogoski. Młodszy syn Warcisława IX i Zofii.
    Mury obronne w Stargardzie Szczecińskim – zespół fortyfikacji otaczających najstarsze części Stargardu Szczecińskiego. Ich budowę rozpoczęto po otrzymaniu praw miejskich, zachowana do dziś długość obwarowań wynosi ponad kilometr. Należą do najpotężniejszych i najciekawszych zespołów obwarowań w Polsce.
    Świna (niem. Swine) – cieśnina Morza Bałtyckiego, między wyspą Wolin a wyspami: Uznam i Karsibór; łączy Zalew Szczeciński z Zatoką Pomorską. Ma długość ok. 16 km i szerokość od 100 do 1000 m. Przy północnej części cieśniny usytuowane jest centrum miasta Świnoujście.
    Ina (niem. Ihna) – rzeka, prawy dopływ Odry o długości 126 km w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim. Powierzchnia dorzecza obejmuje obszar 2151 km². Ina płynie przez Pobrzeże Szczecińskie, Pojezierze Zachodniopomorskie i na krótkim odcinku źródłowym Pojezierze Południowopomorskie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.901 sek.