• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojna Dwóch Róż

    Przeczytaj także...
    I bitwa pod St Albans – pierwsze starcie wojny Dwóch Róż, stoczone 22 maja 1455 roku na terenie miasta St Albans, 35 km na północ od Londynu. Ryszard, książę Yorku i jego sojusznik, Ryszard Neville, hrabia Warwick, pokonali Lancasterów dowodzonych przez Edmunda, księcia Somerset, który w tej bitwie poległ. York wziął również do niewoli króla Henryka VI i mianował sam siebie konetablem Anglii.Wojna domowa – konflikt zbrojny, w którym stronami są obywatele jednego państwa, plemienia lub grupy etnicznej. Wojna domowa jest częstą przyczyną osłabienia państwa czy plemienia. Jest rodzajem wojny.
    Richard Neville KG (ur. 22 listopada 1428 w Middleham, zm. 14 kwietnia 1471 pod Barnet), iure uxoris 16. hrabia Warwick, suo iure 6. hrabia Salisbury, zwany "Twórcą królów" (The Kingmaker), jeden z najbogatszych i najbardziej wpływowych ludzi w Anglii niebędących członkami rodziny królewskiej. Jedna z najważniejszych postaci Wojny Dwóch Róż.
    Róża Yorków
    Róża Lancasterów
    Róża Tudorów

    Wojna Dwóch Różwojna domowa, tocząca się w Anglii w latach 1455-1485. Uważana jest za swoiste przedłużenie wojny stuletniej.

    Była to walka o władzę pomiędzy dwoma rodami: Lancasterów (mających w herbie różę czerwoną) oraz Yorków (różę białą). Wojna ta zaczęła się w roku 1455, kiedy to Ryszard z rodu Yorków zebrał swoje wojska w okolicach Londynu i 22 maja doprowadził do bitwy pod St Albans.

    Bitwa pod Bosworth (także: bitwa pod Bosworth Field) – decydująca bitwa wojny Dwóch Róż. Rozegrała się 22 sierpnia 1485 roku pomiędzy królem Ryszardem III z rodu Yorków, ostatnim władcą Anglii z dynastii Plantagenetów a Henrykiem Tudorem spokrewnionym z rodem Lancasterów, późniejszym Henrykiem VII. W bitwie, na skutek błędów taktycznych i opowiedzenia się części początkowo neutralnych chorągwi po stronie Henryka, poległ król Ryszard – trzeci i ostatni po podboju normańskim król Anglii, który zginął na polu walki.Bitwa pod Towton – decydująca bitwa pierwszego etapu Wojny Dwóch Róż (rywalizacji Henryka VI i Yorków), a jednocześnie jedno z najkrwawszych i najokrutniejszych starć średniowiecza.

    Król Henryk VI po swoim francuskim dziadku odziedziczył chorobę umysłową, dlatego też ród Yorków oczekiwał na pewne przejęcie tronu. Niespodziewanie królowa – Małgorzata Andegaweńska – urodziła syna, przy czym było niemal oczywiste, że nie jest to dziecko Henryka VI (głośne były plotki o romansie królowej). Yorkowie wszczęli bunt, co zapoczątkowało wojnę domową.

    12 października jest 285. (w latach przestępnych 286.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 80 dni.Małgorzata Andegaweńska fr. Marguerite d’Anjou (ur. 23 marca 1430, zm. 25 sierpnia 1482) – córka René I Andegaweńskiego, księcia Andegawenii, de Bar, hrabiego Prowansji i tytularnego króla Neapolu oraz Izabeli Lotaryńskiej. Królowa Anglii jako żona Henryka VI w latach 1445-1471.

    Doradcą Yorków był Richard Neville, hrabia Warwick nazywany "twórcą królów", który doprowadził w roku 1460 do obalenia Henryka VI. Na jego miejsce osadzono na tronie przedstawiciela rodu Yorków Edwarda IV. Warwick uznał jednak, że Yorkowie nie odwdzięczyli mu się tak, jak należy za usługi, więc przeszedł na stronę Lancasterów, co spowodowało obalenie Edwarda IV i powrót na tron Henryka VI po bitwie pod Wakefield. W roku 1461 Henryk został ponownie obalony, a tron przywrócono Edwardowi IV, zwycięzcy w bitwie pod Towton 29 marca 1461 r. Bitwa ta – jedna z najkrwawszych w historii Anglii – kosztowała życie 20-30 tysięcy ludzi. Zakończyła ona pierwszą fazę Wojny Róż, umacniając władzę rodu Yorków.

    Wojna stuletnia – nazwa nadana przez XIX-wiecznych historyków serii konfliktów zbrojnych, które z przerwami toczyły się przez 116 lat w XIV i XV wieku pomiędzy Anglią i Francją.Róża francuska (Rosa gallica L.) – gatunek krzewu należący do rodziny różowatych (Rosaceae Juss.). Występuje w południowej, wschodniej i centralnej Europie oraz w Turcji i na Kaukazie. Kiedyś pospolity na terenie Polski, obecnie w środowisku naturalnym rzadki. Występuje w południowej Polsce, głównie na Nizinie Śląskiej, w pasie wyżyn, w górach w piętrze pogórza. Uprawiany był w Europie już przed rokiem 1500.

    W roku 1470 Edward zmuszony został do opuszczenia kraju i zbiegł do Niderlandów. Po zebraniu nowych wojsk w tym samym roku doszło do bitwy pod Barnet, podczas której śmierć poniósł Richard Neville. Kolejna bitwa pod Tewkesbury również nie przyniosła rozstrzygnięcia w trwającym konflikcie.

    II bitwa pod St Albans – starcie zbrojne, które miało miejsce w trakcie Wojny Dwóch Róż w St Albans 12 lutego 1461.Lambert Simnel (ur. ok. 1477, zm. ok. 1525) − oszust podający się za królewicza Ryszarda, księcia Yorku i Edwarda, earla Warwick, pretendent do tronu Anglii.

    W 1471 roku Henryk VI zmarł. Dwanaście lat później umarł Edward IV. Na tronie zasiadł jego kilkunastoletni syn Edward V, który został obalony (Edvard IV w chwili ślubu z jego matką był już żonaty, co czyniło jego dzieci z Elżbietą Woodville bękartami), a następnie razem ze swoim młodszym bratem zniknął bez śladu (prawdopodobnie zostali oni zamordowani przez swojego stryja Ryszarda III, według historyków zostali zamordowani przez Henryka II po bitwie pod Bosworth). Zbrodnie Ryszarda III spowodowały kolejny bunt przeciwko niemu. Na jego czele stanął spokrewniony przez swoją matkę z Lancasterami Henryk Tudor. W 1485 roku doszło do bitwy pod Bosworth. Ryszard III zginął w tej bitwie (słynne: "Konia! Konia! Królestwo za konia!" u Szekspira), a Henryk Tudor został nowym władcą Anglii (jako Henryk VII). Rozpoczęło się panowanie dynastii Tudorów. Kolejne dwa lata władca Anglii poświęcił na walkę z pretendentami do tronu, m.in. pokonując w bitwie pod Stoke Lamberta Simnela. Ostatecznie wojna zakończyła się po śmierci ostatniego pretendenta do tronu Perkina Warbecka.

    Bitwa pod Ludlow (bitwa koło mostu pod Ludford) – starcie zbrojne, które miało miejsce 12 października 1459 r. Była to największa porażką Yorków w pierwszej odsłonie Wojny Dwóch Róż.Oktawa - strofa złożona z ośmiu wersów (jedenastozgłoskowych) o układzie rymów abababcc, gdzie ababab to sytuacja dramatyczna, natomiast cc to często sentencja. Tradycyjna strofa epiki renesansowej i barokowej. Oktawa jest jakby przedłużeniem sekstyny.

    Bitwa pod Bosworth zakończyła historię średniowiecznej Anglii.

    Chronologia militarna wojny

  • I bitwa pod St Albans22 maja 1455
  • bitwa pod Blore Heath – 23 września 1459
  • bitwa pod Ludlow12 października 1459
  • bitwa pod Northampton – 10 lipca 1460
  • bitwa pod Wakefield – 30 grudnia 1460
  • bitwa pod Mortimer's Cross2 lutego 1461
  • II bitwa pod St Albans22 lutego 1461
  • bitwa pod Ferrybridge – 28 marca 1461
  • bitwa pod Towton29 marca 1461
  • bitwa pod Hedgeley Moor – 25 kwietnia 1464
  • bitwa pod Hexham15 maja 1464
  • bitwa pod Edgecote Moor – 26 lipca 1469
  • bitwa Losecote Field – 12 marca 1470
  • bitwa pod Barnet – 14 kwietnia 1471
  • bitwa pod Tewkesbury – 4 maja 1471
  • bitwa pod Bosworth Field22 sierpnia 1485
  • bitwa pod Stoke Field – 16 czerwca 1487
  • Drzewo genealogiczne

    Ryszard III, ang. Richard III (ur. 2 października 1452, zm. 22 sierpnia 1485) – król Anglii od 1483 r. (koronowany 6 lipca), najmłodszy syn Ryszarda Plantageneta, 3. księcia Yorku, i Cecylii Neville, córki 1. hrabiego Westmorlandu. Młodszy brat króla Edwarda IV. Przez krótki czas w 1483 r. Lord Protektor i regent Królestwa w imieniu małoletniego bratanka Edwarda V.William Szekspir (ang. William Shakespeare; ur. prawdopodobnie 23 kwietnia 1564, data chrztu: 26 kwietnia 1564, w Stratford-upon-Avon, zm. 23 kwietnia/3 maja 1616, tamże) – angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru.

    Poniższy schemat przedstawia rodzinę królewską XIV i XV w. Anglii z zaznaczoną przynależnością do stron konfliktu. Niebieska ramka oznacza Yorków, natomiast czerwona Lancasterów (hrabia Warwick jest oznaczony kolorem purpurowym, ponieważ zmienił stronę, po której się opowiadał).

    Bitwa pod Hexham – starcie zbrojne, które miało miejsce 15 maja 1464 roku. Bitwa oznaczała kres znaczącego oporu Domu Lancastrów w północnej Anglii we wczesnym okresie panowania Edwarda IV.Henryk VI Lancaster (ur. 6 grudnia 1421, zm. 21 maja 1471) – był królem Anglii od 1422 r. do 1461 r., a potem ponownie od 1470 r. do 1471 r. oraz królem Francji od 1422, de facto do 1453 (później król tytularny). Syn Henryka V i Katarzyny de Valois, księżniczki francuskiej.

    Literatura obcojęzyczna

  • Charles Ross: The Wars Of The Roses, New York 1994
  • Jurgen Sarnowsky: England im Mittelalter, Darmstadt 2002
  • Alison Weir: Wars Of The Roses, New York 1995
  • W literaturze pięknej Wojna Dwóch Róż była ukazana między innymi w dramatach Williama Szekspira (Henryk VI, Ryszard III) i w napisanym oktawą poemacie Civil wars Samuela Daniela.

    Perkin Warbeck (ur. ok. 1474, zm. 23 listopada 1499) – pretendent do tronu Anglii w czasie rządów Henryka VII, podający się za księcia Ryszarda, syna Edwarda IV, w rzeczywistości Flamandczyk z Tournai.Henryk VII, ang. Henry VII (ur. 28 stycznia 1457, zm. 21 kwietnia 1509) – król Anglii i lord Irlandii od 22 sierpnia 1485 do końca życia. Pierwszy król z dynastii Tudorów, uważany za jednego z najlepszych angielskich władców.

    Przypisy

    1. Przemysław Mroczkowski, Historia literatury angielskiej. Zarys, Wrocław 1981, s.124.





    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ryszard Plantagenet KG (ur. 21 września 1411, zm. 30 grudnia 1460 pod Wakefield) – członek angielskiej rodziny królewskiej i jedna z najbardziej prominentnych postaci w Anglii w czasie rządów Henryka VI, ojciec królów Edwarda IV i Ryszarda III.
    Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.
    Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i kanał La Manche. Stolicą Anglii jest Londyn.
    Lancasterowie - boczna linia Plantagenetów, panująca w latach 1399–1461 (a także krótko w 1470–1471), jej herbem była czerwona róża.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.