• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Województwo wołyńskie - I Rzeczpospolita

    Przeczytaj także...
    Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.Józef Jan Kanty Ossoliński herbu Topór z Tęczyna, z Balic, (ur. 1707 – zm. 18 listopada 1780 w Rymanowie) – wojewoda wołyński od 1757, chorąży nadworny koronny (1738), starosta sandomierski i chmielnicki, konfederat barski.
    Wojewoda (łac. comes palatinus) – organ administracji państwowej w Polsce, a w przeszłości także w innych krajach słowiańskich i bałkańskich: w Czechach, Rosji, Bułgarii, Mołdawii i Siedmiogrodzie.
    Prowincja małopolska Korony Polskiej (na czerwono) z zaznaczonym terenem województwa wołyńskiego, 1635

    Województwo wołyńskiewojewództwo Wielkiego Księstwa Litewskiego, później Korony I Rzeczypospolitej, część prowincji małopolskiej. Utworzone w 1566, na sejmie w Lublinie w roku 1569 przyłączone do Korony. Istniało do III Rozbioru Polski w 1795 r. Herbem województwa był biały krzyż w czerwonym polu z tarczą sercową z białym orłem. Senatorów większych było w województwie wołyńskim trzech: biskup łucki, wojewoda i kasztelan wołyńscy. Województwo dzieliło się na trzy powiaty: łucki, włodzimierski i krzemieniecki. Każdy z tych powiatów miał swoje starostwo grodowe w mieście powiatowym. Sejmikowało zaś województwo w Łucku, obierając z każdego powiatu po dwóch posłów sejmowych i jednym deputacie.

    Województwo wołyńskie zostało utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r. z powiatu łuckiego i krzemienieckiego. Nie zostało w pełni zorganizowane w związku z rozpoczęciem insurekcji kościuszkowskiej. Województwo miało mieć w Sejmie dwóch senatorów (wojewodę i kasztelana) i sześciu posłów wybieranych na cztery lata (po dwóch z każdej ziemi). Miało wybierać 12 sędziów ziemskich, 12 komorników ziemskich, 2 pisarzy sądowych ziemskich, 18 komisarzy porządkowych, 2 regentów aktowych. Sejmiki poselskie miały odbywać się w kościele katedralnym w Łucku, zaś sejmiki: elekcyjne deputackie, sędziów ziemskich i komisarzy porządkowych na przemian w Łucku i Krzemieńcu (w kościele pojezuickim).Mikołaj Hieronim Sieniawski herbu Leliwa (ur. 1645, zm. 15 grudnia 1683) – hetman polny koronny. Hrabia na Szkłowie i Myszy.

    Wojewodowie[edytuj kod]

     Osobny artykuł: Wojewodowie wołyńscy.
  • Janusz Ostrogski (od 1558)
  • Aleksander Czartoryski (od 1566)
  • Aleksander Ostrogski (od 1593)
  • Adam Aleksander Sanguszko (1630-1653)
  • Mikołaj Jerzy Czartoryski (od 1657)
  • Michał Jerzy Czartoryski (od 1661)
  • Mikołaj Hieronim Sieniawski (od 1679)
  • Jan Stanisław Jabłonowski (1693-1697)
  • Jan Stadnicki (do 1713)
  • Atanazy Miączyński (25 sierpnia 1713-1723)
  • Stanisław Ledóchowski (26 marca 1724-1726)
  • Michał Potocki (od 1726)
  • Seweryn Józef Rzewuski (do 1754)
  • Franciszek Salezy Potocki (1755)
  • Józef Kanty Ossoliński (1757-1775)
  • Zobacz też[edytuj kod]

  • Województwo wołyńskie (1793)
  • Województwo włodzimierskie
  • Wołyń
  • Linki zewnętrzne[edytuj kod]

  • Województwo wołyńskie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.
  • Bibliografia[edytuj kod]

    Z. Zychyliński "Złota księga szlachty polskiej" T. XIII, s. 210 Miączyńscy herbu Suchekomnaty

    Jan Stanisław Jabłonowski herbu Prus III (ur. 1669, zm. 28 kwietnia 1731 we Lwowie) – chorąży wielki koronny od 1687, wojewoda wołyński od 1693, wojewoda ruski od 1697, kanclerz wielki koronny w latach 1706-1709. Pisarz polityczny i poeta, kawaler (hiszpańskiego) orderu Złotego Runa.Jan Stadnicki herbu Szreniawa (zm. 1739) – kasztelan kamieniecki, kasztelan lubaczowski w latach 1737-1738, podstoli bełski w latach 1713-1737, marszałek województwa podolskiego w konfederacji dzikowskiej w 1734 roku, dyplomata.

    Przypisy

    1. Stefan Krzysztof Kuczyński, Polskie herby ziemskie. Geneza, treści, funkcje, Warszawa 1993, s. 215.
    2. Antoni Sozański, Wykład politycznej geografii, rządu i administracyi dawnej Polski przy końcu istnienia całego państwa (1648-1772), Kraków 1889, s. 5.
    3. Tabela: Summaryusz Generalny wszelkich dochodów Rzeczypospolitey tak w Koronie iako i w Litwie z kalkulacyą mil kwadratowych, tak со do dymów, podatków, iako i ludzi, w: Dziennik rządowo-ekonomiczno handlowy. Zaymuiący różne Wiadomości, Rządowe, Handlowe, Ekonomiczne, Fabryczne, Kontraktowe na Dobra, Summy, i Produkta. Zajmujący 3 miesiące kwiecień may czerwiec 1790. R.5. T. II. Warszawa 1790.
    4. Volumina Legum T. II s.
    5. Aleksander Jabłonowski: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. VIII: Ziemie ruskie. Wołyń i Podole. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1889, s. 12.
    6. Rzewuscy (01)
    Seweryn Józef Rzewuski herbu Krzywda (zm. 1754) – wojewoda wołyński 1750-1754, referendarz wielki koronny 1738-1750, podczaszy wielki koronny 1726-1738, starosta chełmski i lubomyski, rotmistrz pancernych.Województwo włodzimierskie zostało utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r. z powiatu włodzimierskiego województwa wołyńskiego i części województwa bełskiego. Nie zostało w pełni zorganizowane w związku z rozpoczęciem insurekcji kościuszkowskiej. Województwo miało mieć w Sejmie dwóch senatorów (wojewodę i kasztelana) i sześciu posłów wybieranych na cztery lata (po dwóch z każdej ziemi). Sejmiki miały odbywać się w kościele katedralnym ruskim we Włodzimierzu Wołyńskim.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Franciszek Salezy Potocki herbu Pilawa (ur. 1700 w Krystynopolu, zm. 22 października 1772 w Krystynopolu), magnat polski, wojewoda kijowski w 1756 roku, wojewoda wołyński w 1755 roku, krajczy wielki koronny w latach 1736-1755, marszałek Trybunału Koronnego w 1726 roku, starosta bełski w latach 1720-1767, mecenas sztuki.
    Michał Potocki herbu Pilawa (ur. ok. 1660 roku – zm. 2 grudnia 1749 roku) – najstarszy syn Feliksa Kazimierza Potockiego i Krystyny Lubomirskiej; pisarz polny koronny od 1686 roku, marszałek Trybunału Koronnego w roku 1696 i 1722, wojewoda wołyński od 1726 roku, starosta krasnostawski.
    Unia lubelska – umowa międzynarodowa Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim zawarta 1 lipca 1569 na Sejmie w Lublinie. Określana jako unia realna, w odróżnieniu od poprzednich, wiążących oba państwa tylko osobą władcy (unia personalna). Została przyjęta 28 czerwca, a podpisana 1 lipca 1569, ostatecznie ratyfikowana przez króla 4 lipca 1569. W jej wyniku powstało państwo znane w historiografii jako Rzeczpospolita Obojga Narodów – ze wspólnym monarchą, herbem, sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną – zachowano odrębny skarb, urzędy, wojsko i sądownictwo.
    Mikołaj Jerzy Czartoryski (ur. w 1603 – zm. w 1662) – wojewoda wołyński od 1657, wojewoda podolski od 1655, kasztelan wołyński od 1633, książę na Klewniu i Żukowie. Przez małżeństwo z księżną Izabelą Korecką pomnożył majątek (m.in. o dobra Korzec) i zyskał cenne koneksje.
    Prowincja małopolska Korony Polskiej to, w okresie I Rzeczypospolitej, prawno-administracyjna część składowa państwa polsko-litewskiego, do roku 1795. Stolicą prowincji był Kraków. Wszystkie prowincje polsko-litewskie mają swe źródło w nadaniu w 1347 przez Kazimierza Wielkiego osobnych statutów występujących w historiografii pod wspólną nazwą "statuty wiślicko-piotrkowskie" dla Wielkopolski i Małopolski, a jeszcze głębsze - w rozbiciu dzielnicowym. Po unii lubelskiej, obok prowincji małopolskiej Rzeczpospolita Obojga Narodów dzieliła się jeszcze na prowincję wielkopolską oraz Wielkie Księstwo Litewskie.
    Kasztelan (łac. comes castellanus, komes grodowy, żupan; nazwa kasztelan pojawia się w XII w.) – urzędnik lokalny w średniowiecznej Polsce. Zajmował się administracją gospodarczą (ściąganiem danin na rzecz panującego), obroną i sądownictwem na terenie kasztelanii. Podlegali mu chorąży, wojski, sędzia grodowy i włodarz.
    Korona Królestwa Polskiego (łac. Corona Regni Poloniae) – zwyczajowa nazwa państwa polskiego w czasach średniowiecza, formalna nazwa jako odrębnego państwa w latach 1386-1569 i później, w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jako jeden z dwóch równoprawnych członów obok Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1569-1795.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.