• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Województwo warmińsko-mazurskie



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Nowica (niem. Neumark) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, w gminie Wilczęta.Żukowo (kaszb. Żukòwò, niem. Zuckau, łac. Sucovia) – miasto nad Radunią w powiecie kartuskim w województwie pomorskim. Zaliczane do aglomeracji gdańskiej.
    Geografia[]
    Mapa fizyczna

    Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 24 173,47 km², co stanowi 7,7% powierzchni Polski. Jest czwarte pod względem powierzchni spośród województw.

    Położenie administracyjne[]

    Województwo jest położone w północno-wschodniej Polsce i graniczy z:

  • Rosja Rosją (z obwodem kaliningradzkim) na długości 208,3 km na północy
  • oraz z województwami:

    Powiśle (rzadziej Powiśle Gdańskie) – współczesny region geograficzny obejmujący obszary nad dolną Wisłą, na jej wschodnim brzegu. Obszar ten znajduje się na terenie historycznej Pomezanii (sięgającej od Wisły po Pasłękę).Warmiacy – grupa etniczna mieszkańców Warmii. W Polsce odnosi się przede wszystkim do polskojęzycznych mieszkańców południowej Warmii, którzy od XIV w. zasiedlili ten teren, a od pokrewnej grupy etnicznej Mazurów odróżniali się odrębną gwarą warmińską oraz wyznawanym katolicyzmem (wśród Mazurów dominuje luteranizm). Różnice między Warmiakami i Mazurami pogłębiły także podziały polityczne: Warmiacy od 1466 do 1772 r. mieszkali w należących do Polski Prusach Królewskich.
  • województwo kujawsko-pomorskie kujawsko-pomorskim na długości 125,8 km na południowym-zachodzie
  • województwo mazowieckie mazowieckim na długości 210,9 km na południu
  • województwo podlaskie podlaskim na długości 220,4 km na wschodzie
  • województwo pomorskie pomorskim na długości 191,4 km na zachodzie
  • Natomiast o północnego-zachodu styka się z Zalewem Wiślanym. Województwo graniczy w jednym punkcie z Litwą jest to trójstyk Polski, Rosji i Litwy, a jednocześnie czwórstyk województw: województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego z Rosją i Litwą.

    Droga wojewódzka nr 519 (DW519) - droga wojewódzka w północnej Polsce w województwach: pomorskim i warmińsko-mazurskim, przebiegająca przez teren powiatów: sztumskiego (gmina Stary Dzierzgoń), iławskiego (gmina Zalewo) i ostródzkiego (gminy: Małdyty i Morąg). Droga ma długość 41 km. Łączy miejscowość Stary Dzierzgoń z Morągiem.Przejście graniczne Gołdap-Gusiew to polsko-rosyjskie drogowe przejście graniczne położone w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, w gminie Gołdap.

    Położenie historyczne[]

    Województwo obejmuje należącą do Polski południową część krainy historycznej Prusy, więc wchodzące w jej skład krainy: Warmia, Mazury, Prusy Górne, ziemia lubawska, Prusy Dolne (południowe części Natangii i Barcji), części Powiśla i Żuław Wiślanych oraz niewielki skrawki niezwiązanej historycznie z Prusami Suwalszczyzny.

    Kadzidło (arab.: لبٌان, lubbān, hebr. ketoret, gr. libanos, thymiana, łac. tus, incensum) – substancje zapachowe uwalniane podczas spalania, pochodzenia naturalnego stosowane w rytuałach religijnych, medytacji, w kosmetyce, kuchni i medycynie.Kałęczyn (dawniej Kallenczin) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty, na północ od Jeziora Rańskiego i na zachód od jeziora Babięty Wielkie. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

    Południowa i wschodnia granica województwa warmińsko-mazurskiego pokrywa się, w niemal większości miejsc, z dawnymi granicami Prus, a zatem Prus Wschodnich, Prus Książęcych i Prus Królewskich.

    Topografia[]

    W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 146 km, to jest 1°18′44″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 240 km, co w mierze kątowej daje 3°39′28″.

    Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

    Droga wojewódzka nr 591 (DW591) - droga wojewódzka w województwie warmińsko-mazurskim o długości ok. 64 km łącząca Mrągowo z Kętrzynem i granicą państwa z Rosją.Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie (UWM) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Olsztynie. Główny kampus, miasteczko akademickie znajduje się w dzielnicy Kortowo. Powstał 1 września 1999 roku w wyniku połączenia Akademii Rolniczo-Technicznej, Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Warmińskiego Instytutu Teologicznego, na mocy Ustawy z dnia 9 lipca 1999 r. o utworzeniu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (Dz. U. Nr 69, poz. 762). Kształci 33 tys. studentów (na wszystkich rodzajach studiów).
  • północny: 54°27′11″ szer. geogr. N – przecięcie granicy państwowej z pn. brzegiem Zalewu Wiślanego na Mierzei Wiślanej na wsch. od słupka granicznego nr 2436 (powiat braniewski),
  • południowy: 53°08′27″ szer. geogr. N – pd.-wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 3197 (powiat działdowski),
  • zachodni: 19°07′39″ dług. geogr. E – zach. narożnik działki ewidencyjnej nr 81 (powiat iławski),
  • wschodni: 22°47′07″ dług. geogr. E – wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 44 (powiat ełcki).
  • Ukształtowanie powierzchni ma charakter wybitnie nizinny.
    Najwyższym punktem jest wierzchołek Dylewskiej Góry – 312 m n.p.m.
    Najniższym punktem jest depresja w Raczkach Elbląskich– 1,8 m p.p.m.

    Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) – jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy półprostą poprowadzoną ze środka kuli ziemskiej i przechodzącą przez dany punkt na jej powierzchni a płaszczyzną równika.Malbork (łac. Mariaeburgum, Mariae castrum, Marianopolis, niem. Marienburg) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim nad Nogatem. Siedziba powiatu malborskiego.

    Stosunki wodne[]

    Znaczna część województwa znajduje się na Pojezierzu Mazurskim. W jego skład wchodzą pojezierza: Olsztyńskie, Mrągowskie, Ełckie, Kraina Wielkich Jezior Mazurskich i Równina Mazurska. Województwo warmińsko-mazurskie nazywane jest "Krainą Tysiąca Jezior", choć to niezbyt trafne określenie. Jezior tych znajduje się tam bowiem ponad 3000, w tym 2000 o powierzchni przekraczającej 1 ha. Największe z nich to: Śniardwy (109,7 km²) i Mamry (102,3 km²). Najdłuższe jezioro to Jeziorak (27 km długości, 32 km²) na Pojezierzu Iławskim. Najgłębsze jeziora to: Hańcza (108,5 m), Wigry (73 m) i Wuksniki (68 m). Większość zbiorników wodnych w regionie połączona jest systemem kanałów zbudowanych głównie w XIX w. Przykład stanowi Kanał Elbląski łączący jezioro Druzno z jeziorem Szeląg. Jego długość wynosi 83,3 km. Województwo leży w dorzeczu Wisły i rzek pobrzeża Bałtyku. Główne rzeki to: Pasłęka. Łyna i Drwęca. Województwo leży nad Zalewem Wiślanym (na północnym zachodzie).

    Miłakowo (dawniej Libsztat, niem. Liebstadt) to miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Miłakowo. W latach 1975-1998 administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego. W roku 1973 jako wieś należało do powiatu morąskiego. Prawa miejskie odzyskało 1 stycznia 1998 roku. W okresie 1945-1998 wieś gminna.Korsze (niem. Korschen, prus. Karsi) to miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Korsze. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

    Lasy[]

    Według danych z 31 grudnia 2012 w woj. warmińsko-mazurskim lasy obejmowały powierzchnię 745,9 tys. ha, co stanowiło 30,9% jego powierzchni. Największym kompleksem leśnym jest Puszcza Piska zajmująca prawie 1000 km². Inne duże zespoły leśne to: Puszcza Borecka, Puszcza Nidzicka i część Rominckiej oraz lasy: Łańskie i Taborskie. Dominuje drzewostan iglasty, przeważnie sosna.

    Popielno (niem. 1694-1928 Popiellnen, 1928-1945 Spirding) – niewielka osada w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane-Nida, położona w Puszczy Piskiej na brzegu jeziora Śniardwy.Port Lotniczy Olsztyn-Mazury (kod IATA: SZY, kod ICAO: EPSY) – port lotniczy położony w miejscowości Szymany, ponad 10 km od centrum Szczytna i ok. 56 km na południowy wschód od centrum Olsztyna. Port ten obsługiwał region Warmii i Mazur w latach 1996 - 2003 oraz po rozbudowie od 2016. Jest jedynym portem lotniczym w województwie warmińsko-mazurskim.

    Podział administracyjny[]

    Województwa warmińsko-mazurskie podzielone jest na 19 powiatów i 2 miasta na prawach powiatu (Elbląg i Olsztyn). W skład powiatów wchodzi 116 gmin: 16 miejskich, 33 miejsko-wiejskich i 67 wiejskich.

  • Powiaty:
  • POL powiat bartoszycki COA.svg Powiat bartoszycki
  • POL powiat braniewski COA.svg Powiat braniewski
  • POL powiat działdowski COA.svg Powiat działdowski
  • POL powiat elbląski COA.svg Powiat elbląski
  • POL powiat ełcki COA.svg Powiat ełcki
  • POL powiat giżycki COA.svg Powiat giżycki
  • POL powiat gołdapski COA.svg Powiat gołdapski
  • POL powiat iławski COA.svg Powiat iławski
  • POL powiat kętrzyński COA.svg Powiat kętrzyński
  • POL powiat lidzbarski COA.svg Powiat lidzbarski
  • POL powiat mrągowski COA.svg Powiat mrągowski
  • POL powiat nidzicki COA.svg Powiat nidzicki
  • POL powiat nowomiejski COA.svg Powiat nowomiejski
  • POL powiat olecki COA.svg Powiat olecki
  • POL powiat olsztyński COA.svg Powiat olsztyński
  • POL powiat ostródzki COA.svg Powiat ostródzki
  • POL powiat piski COA.svg Powiat piski
  • POL powiat szczycieński COA.svg Powiat szczycieński
  • Coats of arms of None.svg Powiat węgorzewski
  • Miasta na prawach powiatu:
  • POL Elbląg COA.svg Elbląg
  • POL Olsztyn COA.svg Olsztyn
  • Nazewnictwo miejscowości i regionów[]

    W latach 1945–1950 Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych ponownie nazwała niektóre miejscowości i obiekty fizjograficzne (rzeki, jeziora) na terenie przyznanej Polsce południowej części byłych Prus Wschodnich. Istniejące wcześniej w polskim piśmiennictwie lub lokalnej mowie nazwy, przemianowano na nowe, wcześniej nieużywane, związane m.in. z zasłużonymi dla regionu postaciami:

    Dylewska Góra – najwyższe wzniesienie Wzgórz Dylewskich i jednocześnie całej północno-wschodniej Polski, na Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, na południe od miasta Ostróda.Mazurska Szkoła Wyższa w Ełku rozpoczęła swoją działalność na mocy Decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 grudnia 2011 roku. Powstała ona w wyniku przekształcenia Wszechnicy Warmińskiej z siedzibą w Lidzbarku Warmińskim, która prowadziła swoją działalność od 2004 roku. Założycielem Mazurskiej Szkoły Wyższej w Ełku jest mgr Anna Mrozek.
  • Ządzbork – Mrągowo
  • Lec lub Łuczany – Giżycko
  • Rastembork – Kętrzyn
  • Węgobork – Węgorzewo
  • Dryfort – Srokowo
  • Nibork – Nidzica
  • Rudczane – Ruciane
  • Jańsbork – Pisz
  • Wartembork – Barczewo
  • Zybork – Jeziorany
  • Melzak – Pieniężno
  • Braunsberga – Braniewo
  • Pruski Holąd – Pasłęk
  • Zełwałd – Zalewo
  • Margrabowa – Olecko
  • Barsztyn – Bartoszyce
  • Barty – Barciany
  • Lecbark – Lidzbark Warmiński
  • Ostród – Ostróda
  • Potocznie (lecz niewłaściwie ze względów etnograficznych, kulturowych, historycznych i geograficznych) wyróżnia się „Mazury właściwe” i „Mazury Zachodnie” (właściwa nazwa: Prusy Górne; czasami stosowana jest nazwa niemiecka: Oberland), które rozdziela Warmia. „Mazury właściwe” (dawna Galindia i Ziemia Sasinów) utożsamiane są z Krainą Wielkich Jezior Mazurskich, a „Mazury Zachodnie” (Prusy Górne) z Pojezierzem Iławskim. Jest to jednak podział błędny, gdyż Mazury obejmują teren, który przed 1945 rokiem zamieszkiwała ludność polska wyznania ewangelickiego. Do Mazur zaliczamy więc: Giżycko, Mrągowo, Olecko, Ełk, Pisz, Ryn, Szczytno, Białą Piską, Ruciane, Nidzica, Mikołajki, Wielbark, Działdowo Pasym,Morąg , Orzysz i Olsztynek. Do Mazur nie zalicza się: Iławy, Susza, Ostródy, Pasłęka, Bartoszyc, Kętrzyna (Barcja), Węgorzewa, Gołdapi (część Litwy Mniejszej) oraz Górowa Iławeckiego (część Natangii).

    Polskie Radio Olsztyn – regionalna rozgłośnia Polskiego Radia nadająca z Olsztyna. Swym zasięgiem obejmuje całe województwo warmińsko-mazurskiego oraz część pomorskiego, mazowieckiego i kujawsko-pomorskiego .Lamkówko – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Barczewo.

    Demografia[]

    Dane z 31 grudnia 2015 r.:

    Według danych z 31 grudnia 2015 r. województwo miało 1 439 675 mieszkańców, co stanowiło 3,76% ludności Polski. Średnia gęstość zaludnienia jest jedną z najniższych w kraju i wynosi 60 osób na km² (śr. gęstość zaludnienia w Polsce – 123 os./km²), a na obszarach wiejskich wynosi około 25 osób na km².

    Województwo jest jednym z bardziej zróżnicowanych etnicznie regionem współczesnej Polski. Wśród mniejszości narodowych i etnicznych wyróżnić można: Ukraińców (11 881 osób, według spisu z 2002 r.), Niemców (4 311 osób, według spisu z 2002 r.), Mazurów (ok. 15 000), Warmiaków (ok. 4 000), Białorusinów (5 000 – 3 000), Romów (1 000), Litwinów (300 – 400), Tatarów, Rosjan i in.

    Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.Lidzbark Warmiński (niem. Heilsberg, prus. Lēcbargs) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie lidzbarskim. Siedziba władz powiatu oraz wiejskiej gminy Lidzbark Warmiński.
  • Piramida wieku mieszkańców woj. warmińsko-mazurskiego w 2014 roku.
  • Miasta[]

    Największymi miastami województwa są Olsztyn, Elbląg i Ełk. Olsztyn jest głównym ośrodkiem przemysłu spożywczego, oponiarskiego i drzewnego oraz turystyki. Podkreślone zostały siedziby powiatów a wytłuszczone miasta na prawach powiatu. Liczba ludności według danych z dnia 31 grudnia 2015. Wszystkie miasta województwa przynależą do krainy historycznej Prusy, lecz w ich obrębie wyodrębnia się kilka mniejszych krain. Przy niektórych miastach podano więcej niż jedną taką krainę historyczną, gdyż w niektórych przypadkach nie ma ściśle określonych granic lub (ze względu na rozbieżne kryteria) różne krainy obejmują te same tereny.

    Plęsy (niem. Plensen)– wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bartoszyce. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.Zespół przyrodniczo-krajobrazowy – forma ochrony przyrody w Polsce. Bieżąca ustawa o ochronie przyrody definiuje je jako "fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe i estetyczne".
     Zapoznaj się również z: Miasta w Polsce (statystyki).


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Chyżne (węg. Chizsne, słow. Chyžné) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Jabłonka. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Miejscowość położona jest w regionie geograficznym Kotlina Orawska i historyczno-etnograficznym Orawa.
    Obwód kaliningradzki (ros. Калининградская область, Kaliningradskaja obłast’) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, rosyjska eksklawa w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim.
    Województwo istniejące w latach 1975-1998, ze stolicą w Toruniu. Położone było w centralnej Polsce, sąsiadowało z województwami: bydgoskim, elbrąskim, włocławskim, ciechanowskim i olsztyńskim
    Droga wojewódzka nr 538 - droga wojewódzka łącząca Radzyń Chełmiński z Rozdrożem. W Nowym Mieście Lubawskim łączy się z DK15, która zapewnia dojazd w stronę Torunia i Ostródy.
    Spychowo (niem. Puppen) – wieś w północnej Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Świętajno, na Mazurach, 13 km na wschód od Świętajna i ok. 29 km od Szczytna.
    Puszcza Piska – największy kompleks leśny na Mazurach. Przylega do Mazurskiego Parku Krajobrazowego, oraz do Niziny Mazurskiej. Dawna nazwa to Puszcza Jańsborska (niem. Johannisburger Heide).
    Drwęca (niem. Drewenz) – rzeka w północnej Polsce na Pojezierzu Mazurskim i Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, prawy dopływ dolnej Wisły. Długość rzeki wynosi 253 km, a powierzchnia dorzecza 5536 km². Wypływa ze wschodnich stoków Góry Dylewskiej (Czarci Jar) na wysokości 191 m n.p.m., płynie na południowy zachód i uchodzi do Wisły na wysokości 36,6 m n.p.m., a jej końcowy odcinek stanowi południowo-wschodnią granicę Torunia. Wyznacza południową granicę ziemi chełmińskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.166 sek.