• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Województwo kaliskie - I Rzeczpospolita

    Przeczytaj także...
    Województwo gnieźnieńskie, (łac. Palatinatus Gnesnensis) zostało utworzone w 1768 r. poprzez wydzielenie z województwa kaliskiego trzech powiatów. Istniało do II rozbioru Polski w 1793 r.Kcynia (niem. Exin) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kcynia. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.
    Kolegiata NMP Wniebowziętej w Środzie Wielkopolskiej – kościół gotycki z początku XV wieku. Rozbudowany na przełomie XV/XVI wieku przez dobudowanie naw bocznych i podwyższenie wieży. W połowie XVI wieku zwieńczenie wieży attyką renesansową. 1598-1602 dobudowano od południa renesansową kaplicę grobową Gostomskich. W nawach sklepienia gwiaździste, w prezbiterium krzyżowo-żebrowe.

    Województwo kaliskie (łac. Palatinatus Calisiensis) – województwo Korony Królestwa Polskiego istniejące w latach 1314–1793 ze stolicą w Kaliszu; do 1768 największe województwo prowincji wielkopolskiej.

    Województwo kaliskie dzieliło się na 6 powiatów. Siedzibą wojewody był Kalisz, a sejmiki ziemskie odbywały się w Środzie (obecnie Środa Wielkopolska). Województwo kaliskie wspólnie z woj. poznańskim obierały starostę generalnego Wielkopolski.

    Herbem województwa była głowa tura w koronie z pierścieniem w nozdrzach na tle biało-czerwonej szachownicy.

    Prowincja wielkopolska – prawno-administracyjna jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, część składowa państwa polsko-litewskiego, do 1795 roku. Prowincja obejmowała 13 województw, a od 1768 roku 14 województw. Siedzibą władz prowincji był Poznań.Trzemeszno – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzemeszno. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. Położone jest nad jeziorami Klasztornym i Popielewskim na Pojezierzu Gnieźnieńskim.

    Terytorium[]

    Powierzchnia województwa wynosiła ok. 15 320 km², po wyłączeniu województwa gnieźnieńskiego w 1768 ok. 7810 km².

    Miasta grodowe w województwie kaliskim to: Kalisz, Gniezno, Konin, Kcynia, Nakło, Pyzdry, Złotów.

    Znaczniejsze miasta[]

     Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
  • Kalisz – miasto stołeczne,
  • Gniezno,
  • Mogilno – opactwo benedyktyńskie,
  • Trzemeszno – opactwo kanoników regularnych św. Augustyna,
  • Ląd i Wągrowiec – opactwo cysterskie.
  • Urzędy[]

    Sejmiki województwa kaliskiego zbierały się w Środzie, w kolegiacie Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej (razem z województwem poznańskim). W województwie kaliskim zbierał się również wielkopolski sejmik generalny w Kole, w klasztorze bernardynów przy kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.

    Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe "dziedzictwo") – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.Kalisz (gr. Καλισία, łac. Calisia, jid. קאַליש) – miasto na prawach powiatu w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, u ujścia Swędrni; historyczna stolica Wielkopolski, stolica Kaliskiego, drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, siedziba powiatu kaliskiego, główny ośrodek aglomeracji kalisko-ostrowskiej i Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego; stolica diecezji kaliskiej.

    Posiadało 8 senatorów w tym 4 większych tzw. krzesłowych i 4 mniejszych (drążkowych). Senatorami krzesłowymi byli arcybiskup gnieźnieński, wojewoda kaliski, kasztelan kaliski i kasztelan gnieźnieński. Senatorowie drążkowi to kasztelanowie: lądzki, nakielski, biechowski oraz kamieński.

    Powiat pyzdrski – były powiat na terenie Polski w obecnym województwie wielkopolskim, istniejący od średniowiecza (ziemia pyzdrska) do 1818.Kanonicy regularni, kanonicy regularni laterańscy, CRL – najstarszy zakon klerycki zorganizowany według reguły św. Augustyna. Genezy zakonu należy upatrywać w przykładzie życia pierwszej wspólnoty chrześcijan, o której czytamy w Dziejach Apostolskich.
     Zobacz też kategorię: Senatorowie I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie).

    Wojewoda kaliski urzędował na Zamku Królewskim w Kaliszu.

    Powiaty (do 1768):

  • kaliski, Kalisz
  • koniński, Konin
  • pyzdrski, Pyzdry
  • gnieźnieński, Gniezno
  • kcyński, Kcynia
  • nakielski, Nakło
  • Powiaty (po 1768):

  • kaliski, Kalisz
  • koniński, Konin
  • pyzdrski, Pyzdry
  • Zobacz też[]

  • Kaliskie
  • Przypisy

    1. Stefan Krzysztof Kuczyński, Polskie herby ziemskie. Geneza, treści, funkcje, Warszawa 1993, s. 214.
    2. Andrzej Kamieński, Podziały administracyjne Wielkopolski i związki powiatu z ustrojem kasztelańskim na przestrzeni XVI–XVIII w., w: Studia Administracyjne nr 4, Szczecin 2012, s. 70.
    3. Tabela: Summaryusz Generalny wszelkich dochodów Rzeczypospolitey tak w Koronie iako i w Litwie z kalkulacyą mil kwadratowych, tak со do dymów, podatków, iako i ludzi, w: Dziennik rządowo-ekonomiczno handlowy. Zaymuiący różne Wiadomości, Rządowe, Handlowe, Ekonomiczne, Fabryczne, Kontraktowe na Dobra, Summy, i Produkta. Zajmujący 3 miesiące kwiecień may czerwiec 1790. R.5. T. II. Warszawa 1790.
    4. Adolf Pawiński: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 1: Wielkopolska. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1883, s. 50.
    Wojewodowie kaliscy – wojewodowie księstwa kaliskiego, wojewodowie województwa kaliskiego I Rzeczypospolitej, prefekci departamentu kaliskiego Królestwa Prus, prefekci departamentu kaliskiego Księstwa Warszawskiego, prezesi komisji wojewódzkiej województwa kaliskiego Królestwa Polskiego, gubernatorzy guberni kaliskiej, wojewodowie województwa kaliskiego w latach 1975–1998.Kasztelania biechowska – kasztelania istniejąca w grodzie biechowskim od drugiej połowy XIII w., a później jako senatorski urząd kasztelana do upadku I Rzeczypospolitej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Powiat nakielski – powiat w Polsce (w zachodniej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Nakło nad Notecią.
    Sejmiki ziemskie (łac. comitia minora) w dawnej Polsce (od końca XIV wieku), były to zjazdy całej szlachty z terenu danej ziemi bądź województwa. Wywodziły się ze zjazdu urzędników ziemi, na który zaczęła przybywać szlachta.
    Województwo poznańskie – jednostka terytorialna Rzeczypospolitej Obojga Narodów, tworząca prowincję wielkopolską, obejmująca powierzchnię 15 015 km², posiadająca 4 powiaty. Siedzibą wojewody był Poznań, a sejmiki ziemskie odbywały się w Środzie Wielkopolskiej. Województwo poznańskie wspólnie z woj. kaliskim obierały starostę generalnego Wielkopolski.
    Nakło nad Notecią (niem. Nakel) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba powiatu nakielskiego, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nakło nad Notecią.
    Środa Wielkopolska (do 1968 Środa; niem. Schroda, Neumarkt) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Środa Wielkopolska, lokalny węzeł komunikacyjny i ośrodek usługowo-przemysłowy.
    Aureliusz Augustyn z Hippony (łac. Aurelius Augustinus; ur. 13 listopada 354 w Tagaście, zm. 28 sierpnia 430 w Hipponie) – filozof, teolog, organizator życia kościelnego, święty Kościoła katolickiego, jeden z ojców i doktorów Kościoła, znany jako doctor gratiae (doktor łaski), pisarz i błogosławiony prawosławny o berberyjskich korzeniach. Wielu protestantów uważa go również za duchowego przodka protestantyzmu, jako że jego pisma miały duży wpływ na nauki Lutra i Kalwina.
    Kaliskie – region historyczny i region etnograficzny w środkowej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu górnej i środkowej Warty, ze stolicą w Kaliszu; wschodnia część Wielkopolski.

    Reklama