• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wojciech Roj - starszy

    Przeczytaj także...
    Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. Gerlachovský štít, Gerlachovka, niem. Gerlsdorfer Spitze, Gerlach, węg. Gerlachfalvi-csúcs, 2655 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat, położony na Słowacji, w bocznej grani Tatr Wysokich.Choroby reumatyczne (potocznie reumatyzm) – grupa chorób charakteryzujących się przewlekłymi zmianami zapalnymi w obrębie tkanki łącznej, spowodowanymi najczęściej reakcją autoimmunologiczną. Grupa chorób reumatycznych objawia się często zmianami chorobowymi w stawach i kościach, dając objawy bólowe i w skrajnych przypadkach ograniczenie ruchomości stawów, aż do całkowitego ich usztywnienia. Słowem „reumatyzm” lub też „gościec” najczęściej określa się w mowie potocznej reumatoidalne zapalenie stawów.
    Adam Wrzosek (ur. 6 maja 1875 w Zagórzu, zm. 26 lutego 1965 w Poznaniu) – polski lekarz patolog, antropolog oraz historyk medycyny.

    Wojciech Roj, właśc. Wojciech Raj-Gąsienica (ur. 3 stycznia 1839 w Zakopanem, zm. 21 stycznia 1924 tamże) – polski gazda, kowal i cieśla, przewodnik tatrzański.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Był najstarszym dzieckiem gospodarza góralskiego Andrzeja Gąsienicy i Katarzyny z domu Budz. Rola Gąsieniców była nazywana „Rajem” i od niej, zgodnie z tradycją, przybrał przydomek Wojciech (w formie gwarowej „Roj”). Przydomku tego używał jako nazwiska. Pracował w różnorodnych dziedzinach. Od dzieciństwa pomagał w gospodarstwie rodziców, wyuczył się kowalstwa i ciesielstwa, sezonowo wyjeżdżał do pracy w kopalni węgla na Węgry. Miał kuźnię w Zakopanem.

    Styl zakopiański, styl witkiewiczowski – styl architektoniczny wprowadzony przez Stanisława Witkiewicza w latach 90. XIX wieku. Witkiewicz dążył do stworzenia podstawy dla nowoczesnej polskiej architektury narodowej na podłożu sztuki Podhala.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Od 1873 uczestniczył (początkowo jako tragarz) w wyprawach w góry zakopiańskiego proboszcza Józefa Stolarczyka oraz Tytusa Chałubińskiego; w wyprawach tych – często pionierskich – brali udział także inni górale – znany gawędziarz Sabała i skrzypek Bartłomiej Obrochta. Po kilku latach jego rola w wyprawach Chałubińskiego znacznie wzrosła, stał się ich głównym organizatorem; Wojciech Kossak nazywał go „ministrem wszelkich spraw”. W trakcie górskich wypraw wykazywał się talentami organizatorskimi i kulinarnymi oraz życzliwością i troską o towarzyszy.

    Jan Gwalbert Pawlikowski (ur. 18 marca 1860 r. w Medyce, zm. 5 marca 1939 r. we Lwowie) – polski ekonomista, publicysta i polityk, historyk literatury, taternik, jeden z pionierów ochrony przyrody.Jędrzej Wala młodszy (ur. 25 lipca 1841 w Zakopanem, zm. po 1900 w okolicach Preszowa) – przewodnik tatrzański, syn Jędrzeja Wali starszego.
    Przewodnicy tatrzańscy ok. 1877 r., – od lewej Wojciech Roj, Jędrzej Wala młodszy, Jędrzej Wala starszy, Szymon Tatar i Maciej Sieczka

    W środowisko przewodnickie został wprowadzony przez starszych Macieja Sieczkę i Szymona Tatara starszego, a jego umiejętności w tej dziedzinie rozwinęły się na wyprawach z Tytusem Chałubińskim. W 1874 wspólnie z Tatarem wspiął się nową drogą na Gerlach i wprowadził na szczyt ks. Stolarczyka. Trzy lata później (28 czerwca 1877 r.) razem z Sieczką i Chałubińskim jako pierwsi zdobyli Mięguszowiecki Szczyt, co było jednym z większych osiągnięć taternickich drugiej połowy XIX wieku. W okresie tym Roj z Obrochtą próbowali pierwszego wejścia na Ganek, próba jednak zakończyła się na Galerii Gankowej. W roku 1884 dokonał drugiego wejścia na Baranie Rogi wraz z Karolem Potkańskim i Ludwikiem Chałubińskim, synem Tytusa.

    Mięguszowiecki Szczyt Wielki (słow. Veľký Mengusovský štít, niem. Große Mengsdorfer Spitze, węg. Nagy-Menguszfalvi-csúcs, 2438 m n.p.m.) – szczyt Tatr Wysokich, znajdujący się w grani głównej Tatr na granicy polsko-słowackiej, pomiędzy Cubryną (oddziela je Hińczowa Przełęcz) a Mięguszowieckim Szczytem Pośrednim (oddziela je Mięguszowiecka Przełęcz Wyżnia 2340 m n.p.m.). Jest to drugi co do wysokości szczyt w Polsce (20. w Tatrach) i najwyższy z Mięguszowieckich Szczytów. Jego ściany opadają pionowo na ok. 900 m (szczyt położony jest 1043 m nad lustrem wody Morskiego Oka). Alfred Martin w 1908 r. pisał o nim: „Jeden z najpotężniejszych i najpiękniejszych szczytów, jakie mają Tatry Wysokie”.Stanisław Witkiewicz herbu Nieczuja (ur. 8 maja 1851 w Poszawszu, zm. 5 września 1915 w Lovranie) – polski malarz, architekt, pisarz i teoretyk sztuki, twórca i popularyzator stylu zakopiańskiego, ojciec Stanisława Ignacego Witkiewicza.

    Na zaproszenie Chałubińskiego kilkakrotnie przebywał w Warszawie, gdzie dodatkowo wyuczył się ślusarstwa. Jako pierwszy, także za poradą Chałubińskiego, uprawiał w Tatrach rośliny pastewne. W latach 1881–1882 wybudował zakopiański dom Chałubińskiego. Znalazł się w gronie obdarowanych legatem testamentowym Chałubińskiego (1889).

    Galeria Gankowa (słow. Gáleria Ganku, niem. Galerie, węg. Karzat) – lekko pochylona galeria pochodzenia tektonicznego na północno-zachodniej ścianie Małego Ganku, jednego z trzech wierzchołków szczytu Ganek, leżącego w głównej grani Tatr Wysokich. Galeria Gankowa położona jest ok. 180 m poniżej wierzchołka. Opada z niej wysoka (ok. 300 m) ściana w kierunku górnego piętra Doliny Ciężkiej (Ťažká dolina, odgałęzienie Doliny Białej Wody).Nowy Cmentarz w Zakopanem Na Palenicy – cmentarz pod Gubałówką poświęcony został przez ks. Kazimierza Kaszlewskiego w 1908; natomiast decyzja o jego lokalizacji zapadła w lutym 1904 na zebraniu rady gminy.

    Był czołowym wykonawcą domów w stylu zakopiańskim, realizatorem projektów zaprzyjaźnionego Stanisława Witkiewicza. Oprócz domu Chałubińskiego zbudował m.in. willę „Pod Jedlami” na Kozińcu dla Jana Gwalberta i Wandy Pawlikowskich. Był częstym gościem rodziny Pawlikowskich w Krakowie, Lwowie i Medyce, wysoko ceniono go za ciekawą osobowość, umiejętności gawędziarskie i inteligencję; podejmował u siebie i był przewodnikiem wielu wybitnych osobistości, m.in. Władysława Ludwika Anczyca, Henryka Sienkiewicza, Bronisława Dembińskiego, Jana Kasprowicza. Wspomnienia Roja o Chałubińskim spisał Adam Wrzosek, pozostała również korespondencja Roja z Chałubińskim z lat 1879–1884.

    Jędrzej Wala starszy (ur. 15 lipca 1820 w Zakopanem, zm. 29 stycznia 1896 tamże) – przewodnik tatrzański, ojciec Jędrzeja Wali młodszego.Maciej Sieczka, właśc. Maciej Gąsienica Sieczka (ur. 3 kwietnia 1824 w Zakopanem, zm. 25 września 1897 tamże) – jeden z najsłynniejszych przewodników tatrzańskich w II połowie XIX wieku.

    Działał społecznie w organizacjach góralskich w Zakopanem, m.in. w Towarzystwie Zaliczkowym. Przemawiał podczas położenia kamienia węgielnego pod pomnik Chałubińskiego w Zakopanem (1901).

    Był żonaty z Katarzyną z Ustupskich (ur. 1843, zm. 1919), z którą miał syna Józefa (ur. 1863, zm. 1892), nazywanego „adiutantem Chałubińskiego” – młody Roj pomagał Chałubińskiemu w badaniach minerałów i mchów tatrzańskich. Bratanek Wojciecha, również Wojciech, był posłem na Sejm, działaczem PSL Piast.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Tytus Chałubiński (ur. 29 grudnia 1820 w Radomiu, zm. 4 listopada 1889 w Zakopanem, syn Szymona i Teodozji z Wnorowskich) – polski lekarz, profesor patologii, miłośnik przyrody. Był współtwórcą Towarzystwa Tatrzańskiego i jednym z pierwszych badaczy przyrody tatrzańskiej. Na jego cześć nazwano Wrotami Chałubińskiego jedną z przełęczy w głównej grani Tatr. Popularyzator Zakopanego, w dużym stopniu przyczynił się do rozwoju tej miejscowości. Jeden z prekursorów polskiego klimatolecznictwa; jego staraniem Zakopane zyskało pod koniec XIX wieku status stacji klimatycznej jako kurort wspomagający leczenie chorób płucnych.

    Po śmierci Tytusa Chałubińskiego chorował na reumatyzm i zaprzestał przewodnictwa górskiego. Problemy rodzinne – śmierć syna, córki i zięcia oraz strata żony – pogłębiły jego dolegliwości zdrowotne, a przy tym wzmocniły religijność. Roj zmarł w wieku 85 lat i został pochowany na Nowym Cmentarzu w Zakopanem.

    Ganek (słow. Ganek, Gánok) – trójwierzchołkowy szczyt w słowackiej części Tatr Wysokich. Położony jest w głównej grani Tatr Wysokich w miejscu, w którym zmienia ona kierunek na południowo-wschodni. Najwyższy wierzchołek Wielki Ganek (Veľký Ganek) ma wysokość 2462 m n.p.m. Dwa niższe to Pośredni Ganek (Prostredný Ganek) i Mały Ganek (Malý Ganek, 2425 m n.p.m.). Mały i Pośredni Ganek oddzielone są Małą Gankową Przełączką, natomiast Pośredni i Wielki Ganek – Pośrednią Gankową Przełączką.Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Krzysztof Pisera, Jak dawniej po Tatrach chadzano, 2013, ss. 287-293, ISBN 978-83-61788-63-8.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Wiesław Bieńkowski, Wojciech Roj, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXXI, 1989.
    2. Krzysztof Pisera: Jak dawniej po Tatrach chadzano. Zakopane: TPN, 2007. ISBN 978-83-60556-00-9.
    3. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    Władysław Ludwik Anczyc, pseudonim literacki Kazimierz Góralczyk, W.A. Lassota (ur. 12 grudnia 1823 Wilno, zm. 28 lipca 1883 Kraków) – polski poeta, dramatopisarz, wydawca, tłumacz, działacz ludowy. Syn Zygmunta i Barbary z Hrehorowiczów, ojciec Stanisława i Wacława Zygmunta, dziad Władysława Anczyców.Wojciech Horacy Kossak, herbu Kos (ur. 31 grudnia 1856 w Paryżu, zm. 29 lipca 1942 w Krakowie) – polski malarz, przedstawiciel nurtu malarstwa o tematyce historycznej i batalistycznej. Autor wielu obrazów przedstawiających wydarzenia z okresu wojen napoleońskich i powstania listopadowego, scenki rodzajowe, portrety i konie. Wraz z Janem Styką współautor Panoramy Racławickiej.




    Warto wiedzieć że... beta

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Willa Pod Jedlami (lub też Dom Pod Jedlami) - budynek w stylu zakopiańskim w Zakopanem według projektu Stanisława Witkiewicza. Rok budowy 1897, inwestor Jan Gwalbert Pawlikowski, budorze: Zapotoczny i Obrochta.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Ludwik Chałubiński (ur. 2 sierpnia 1860 w Warszawie, zm. 17 kwietnia 1933 w Zakopanem) – polski taternik, inżynier-chemik, syn Tytusa i Anny z Leszczyńskich.
    Przewodnik tatrzański – współcześnie przewodnik turystyczny górski mający uprawnienie do prowadzenia wycieczek na terenie Tatr.
    Gazda – właściciel gospodarstwa wiejskiego na Podhalu. Bogaty gospodarz to hruby gazda, żona gazdy to gaździna, jego gospodarstwo gazdostwo lub gazdówka, a gospodarzyć to gazdować.
    Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (Sejm RP), Sejm – izba niższa dwuizbowego parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej; Izba Poselska wyłoniła się z Sejmu walnego w 1493; od uchwalenia konstytucji Nihil novi (1505) Sejm jest najwyższym organem władzy ustawodawczej w Polsce.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.829 sek.