• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wilner Tog

    Przeczytaj także...
    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.
    Bund (w jęz. jidysz בונד - Związek); pełna nazwa - אַלגעמיינער ייִדישער אַרבעטערסבונד אין ליטע, פּוילן און רוסלאַנד (Allgemejner Jidisher Arbeiterbund in Lite, Poilen un Rusland) - Powszechny Żydowski Związek Robotniczy na Litwie, w Polsce i Rosji; ros. Всеобщий еврейский рабочий союз в Литве, Польше и России) – istniejąca w latach 1897-1948 lewicowa, antysyjonistyczna partia żydowska działająca w kilku państwach europejskich w okresie od lat 90. XIX wieku do drugiej połowy lat 40. XX wieku. Bund stanowił autonomiczną część Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji w latach 1898-1903 i 1906-1912.

    Wilner Tog (pol. Dzień Wilna, od 1937 r., wydawany pod tytułem Undzer Tog) – wileński dziennik w języku jidysz ukazujący się od 1919 do 1939 r.

    Dyrektorem gazety i jej głównym ideologiem w okresie jej istnienia był znany propagator języka jidysz Zalman Rajzen. Finansowo wspierał ją filantrop Borys Kleckin. Redakcja mieściła się przy ul. Trockiej 2. Gazeta stanowiła forum dla różnych opcji politycznych, jak pisał Henri Minczeles – dziennik :

    Daniel Kac (jid. דוד קץ; ur. 14 czerwca 1908, zm. 30 października 2005 w Warszawie) – polski pisarz narodowości żydowskiej, tworzący w języku jidysz. Był jednym z ostatnich poetów tworzących w tym języku w powojennej Polsce.Fołkiści, również ludowcy lub Żydowskie Stronnictwo Ludowe (jidysz ייִדישע פֿאָלקספּאַרטײַ, Jidisze folkspartaj; popularnie: פֿאָלקיסטן, Folkistn) – żydowski ruch polityczny, działający na początku XX wieku w rosyjskiej strefie osiedlenia, a później na terenach Królestwa Polskiego i (po I wojnie światowej) w II RP oraz krajach bałtyckich.
    .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    wspierały wszystkiego organizacje jidyszowe, a także Bund, Poalej Syjon-Lewicy, fołkiści skupieni wokół Cemecha Szabadai, sporadycznie, komuniści

    Abraham Suckewer lub Awrom Suckewer; jid. אַבֿרהם סוצקעווער (ur. 15 lipca 1913 w Smorgoniach, zm. 19 stycznia 2010 w Tel Awiwie) – poeta i pisarz żydowski i polski, tworzący w języku jidysz. Znawca literatury i sztuki, popularyzator języka jidysz w Izraelu. Jego wiersze tłumaczone były między innymi na angielski, francuski, japoński i polski.Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.

    .

    Gazeta borykała się z cenzurą, gdyż władze polskie postrzegało je jako lewicowe, na co wpływ miała osoba Zalmana Rajzera, który otwarcie przeciwstawiał się przejawom polskiego antysemityzmu, jak i publikowane w niej artykuły polityczne i lewicowy charakter, czego efektem były konfiskaty nakładów lub zawieszanie dziennika przez władze.

    Sejny – miasto i gmina w północno-wschodniej części województwa podlaskiego, w powiecie sejneńskim. Położone na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, nad Marychą (lewy dopływ Czarnej Hańczy).Antysemityzm – postawa wyrażająca uprzedzenie, niechęć, wrogość i dyskryminację Żydów oraz osób pochodzenia żydowskiego, postrzeganych jako grupa religijna, etniczna lub rasowa, argumentowana powodami religijnymi, gospodarczymi lub politycznymi. Jest przeciwieństwem filosemityzmu. Ekstremalny antysemityzm głosiła ideologia niemieckiego nazizmu, doprowadzając do próby wyniszczenia narodu żydowskiego w okupowanej Europie.

    Na łamach gazety swoje wiersze publikowali poeci Abraham Suckewer i Michael Astur.

    W styczniu 1937 roku, w czasie serii zamachów bombowych w Wilnie, głównie na obiekty żydowskie, pod redakcję został podłożony tak zwany ładunek petardowy.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Daniel Kac: Wilno Jerozolimą było. Rzecz o Abrahamie Sutkeverze. Sejny: Wydawnictwo Pogranicza, 2003. ISBN 83-86872-51-9.
  • Joanna Lisek, Jung Wilne – żydowska grupa artystyczna, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005, s. 26, ISBN 83-229-2670-7, OCLC 69295826.
  • Książka i prasa na Ziemi Wileńskiej. Drukarnie, wydawnictwa, księgarnie, biblioteki, czasopisma XVI w. - 1945 r., opracował Mieczysław Jackiewicz, Bydgoszcz 2008
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Zalman Rajzen (ur. 1887, zm. 1941) – żydowski działacz społeczny, dziennikarz, badacz literatury żydowskiej i języka jidysz..Żydowska Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza "Poalej Syjon" (z hebr. פועלי ציון Robotnicy Syjonu; jid. Jidisze Socjalistisz-Demokratisze Arbeter Partaj "Poalej Cion") – żydowska partia socjalistyczno-syjonistyczna działająca w Polsce w latach 1906-1950.




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.009 sek.