• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Willa Pod Jedlami

    Przeczytaj także...
    Weranda (fr. véranda) – dobudówka, najczęściej drewniane lub murowane pomieszczenie, otwarte lub oszklone, przykryte dachem, umieszczone przed wejściem do budynku albo przy innej elewacji.Przyłap (kaszb. Przëlôp) – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Sztutowo na obszarze Żuław Wiślanych nad Wisłą Królewiecką.
    Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) – narodowa instytucja kultury podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją NID jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego Polski dla przyszłych pokoleń. Instytut wydaje kwartalnik „Ochrona Zabytków”.

    Willa „Pod Jedlami”, in. dom „Pod Jedlami” – willa w stylu zakopiańskim w Zakopanem (ul. Koziniec 1) według projektu Stanisława Witkiewicza. Rok budowy 1897, inwestor Jan Gwalbert Pawlikowski, budorze: Zapotoczny i Obrochta.

    Makieta willi "Pod Jedlami"
    Willa pod Jedlami w lutym 2009
    Willa pod Jedlami, strona północna
    Willa pod Jedlami, strona południowa

    Nazwa Pod Jedlami pochodzi od jodeł rosnących kiedyś w ogrodzie.

    Willa zbudowana została dla rodziny Pawlikowskich i nadal pozostaje w rękach tejże rodziny. Powstała w 1897 roku na wzgórzu Koziniec niedaleko dzielnicy Bystre. Miejsce pod budowę wybrał sam architekt. Budynek uchodzi za najpełniejszą realizację stylu Witkiewicza. Uwagę zwracają: solidna kamienna podmurówka sięgająca w najwyższym miejscu 4 metrów, rzeźbione elementy konstrukcji (np. rysie, balustrady), skrywająca schody (północna strona) weranda czy przyłap od strony południowej. W środku zachowane zabytkowe wnętrza ozdobione góralską ornamentyką, oryginalne meble w stylu zakopiańskim, malowidła i dzieła sztuki.

    Styl zakopiański, styl witkiewiczowski – styl architektoniczny wprowadzony przez Stanisława Witkiewicza w latach 90. XIX wieku. Witkiewicz dążył do stworzenia podstawy dla nowoczesnej polskiej architektury narodowej na podłożu sztuki Podhala.Magdalena Samozwaniec, z domu Kossak, primo voto Starzewska, secundo voto Niewidowska (ur. 26 lipca 1894, Kraków, zm. 20 października 1972, Warszawa) – polska pisarka satyryczna.

    W Willi mieszkała i tworzyła poetka Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (wówczas żona Jana Gwalberta Henryka Pawlikowskiego). Bywała tu także jej siostra – Magdalena Samozwaniec.

    Willa otoczona wiekowymi limbami, cisami, modrzewiami. Rośnie tu także okazała lipa. W zachodniej części ogrodu stoi zabytkowa studnia, także projektu Witkiewicza. Znajduje się tu również dawny budynek gospodarczy zwany Domkiem pod Jasieniami. Od 1972 roku mieszkali w nim Zofia i Witold Paryscy, wybitni znawcy Tatr. Tu też mieściła się ich słynna biblioteka i archiwum (po śmierci przekazane TPN).

    Jan Gwalbert Pawlikowski (ur. 18 marca 1860 r. w Medyce, zm. 5 marca 1939 r. we Lwowie) – polski ekonomista, publicysta i polityk, historyk literatury, taternik, jeden z pionierów ochrony przyrody.Stanisław Witkiewicz herbu Nieczuja (ur. 8 maja 1851 w Poszawszu, zm. 5 września 1915 w Lovranie) – polski malarz, architekt, pisarz i teoretyk sztuki, twórca i popularyzator stylu zakopiańskiego, ojciec Stanisława Ignacego Witkiewicza.

    Zwiedzanie możliwe jest tylko z zewnątrz.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2020-09-30. [dostęp 2020-12-06].
    2. Stanisława Witkiewicza styl zakopiański Teresa Jabłońska, wydawnictwo BOSZ, 2008, ​ISBN 978-83-7576-029-3​.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Maciej Pinkwart, Lidia Długołęcka-Pinkwart: ZAKOPANE Przewodnik Historyczny. Pascal, 2003.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Izabela Bek, Willa Pod Jedlami – tu czas stanął w miejscu, Infogram | Twój przewodnik po Zakopanem i Podhalu (pol.).
  • Balustrada – ażurowe lub pełne zabezpieczenie (ogrodzenie) schodów, tarasów, balkonów, dachów, wiaduktów, mostów itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i pełniące jednocześnie funkcję ozdobną. Balustrada może być również ażurową przegrodą pomiędzy pomieszczeniami (np. w kościołach oddziela prezbiterium od nawy).Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Rysie – część bali lub belek stropowych wystające poza zewnętrzne lico ściany budynku. Pełnią funkcje wsporników stropu przyokapowej części dachu, często profilowane i zdobione.
    Jan Gwalbert Henryk Pawlikowski (ur. 13 lipca 1891 r. w Medyce, zm. 26 stycznia 1962 r. w Zakopanem) – polski pisarz i poeta, działacz kulturalny, społeczny i sportowy, taternik.
    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Maria Janina, z domu Kossak, primo voto Bzowska, secundo Pawlikowska, tertio Jasnorzewska (ur. 24 listopada 1891 w Krakowie, zm. 9 lipca 1945 w Manchesterze) – polska poetka i dramatopisarka dwudziestolecia międzywojennego. Laureatka Złotego Wawrzynu Akademickiego Polskiej Akademii Literatury. Luźno związana ze Skamandrem.
    Zakopane – miasto i gmina w województwie małopolskim, siedziba powiatu tatrzańskiego. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 26 737 mieszkańców i było drugim co do wielkości po Nowym Targu miastem Podhala.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.064 sek.