• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wierch pod Fajki

    Przeczytaj także...
    Żółta Turnia (2087 m n.p.m.) – ostatni szczyt w bocznej grani Tatr Wysokich odchodzącej od zwornika – Skrajnego Granata w kierunku północnym. Grzbiet ten oddziela Dolinę Gąsienicową od doliny Pańszczyca. Znajdują się w nim kolejno na północ od Skrajnego Granata:Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.
    Pańszczycka Przełęcz (słow. Panščické sedlo, niem. Pańszczyca-Scharte, węg. Pańszczyca-csorba, ok. 2115 m n.p.m.) – najniżej położona i najszersza przełęcz pomiędzy Granatami a Wierchem pod Fajki. W kierunku Czarnego Stawu Gąsienicowego schodzi z niej piarżysty żleb, do doliny Pańszczycy opada urwiskiem.

    Wierch pod Fajki (słow. Vrch pod Fajki, niem. Orgelpfeifen, węg. Orgonasípok, ok. 2135 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowy szczyt w północnej grani Skrajnego Granatu biegnącej od Skrajnego Granatu w kierunku Żółtej Turni (na północ od wschodniej grani Świnicy, przez którą prowadzi szlak Orlej Perci). Znajduje się w tej grani między Pańszczycką Przełęczą (ok. 2115 m) i Przełączką pod Fajki (ok. 2095 m). Wschodnie ściany opadają do Pańszczycy, zachodnie do Kotła Czarnego Stawu Gąsienicowego. Mają wysokość około 200 m. Ściana zachodnia ograniczona jest żlebami spadającymi z Żółtej i Pańszczyckiej Przełęczy. Na samej jej górze tkwi lita skała o wysokości 30 m, opadająca na płytowy zachód, poza tym ściana jest skalisto-trawiasta. W dolnej części ma 2 żebra; lewe to Filar Fajek (ponad nim jest turniczka), w prawym, bardzo kruchym, znajdują się dwie urwiste turnie. Żebra oddziela głęboko wcięty i kruchy żleb, u góry przechodzący w pionowy komin.

    Józef Gąsienica Tomków (ur. w 1887 r. w Zakopanem, zm. ok. 1942 r. w Zakopanem lub Poroninie) – góral, przewodnik tatrzański i ratownik górski.Władysław Cywiński (ur. 12 sierpnia 1939 w Wilnie, zm. 12 października 2013 w Dolinie Złomisk) – polski taternik, przewodnik tatrzański, alpinista, inżynier elektronik.

    Z Wierchu pod Fajki wyrastają liczne skalne formacje. Najwyższy południowo-wschodni wierzchołek znajduje się w środkowej części grani. Jest trudno dostępny (II stopień trudności w skali tatrzańskiej). Łatwiej dostępny jest niższy, północno-zachodni wierzchołek znajdujący się bliżej Żółtej Przełęczy, z tego też powodu przez W.H. Paryskiego uznawany był za główny.

    Dolina Pańszczyca – dolina w Tatrach Wysokich o powierzchni ok. 5,8 km², długości ok. 6,5 km, boczne odgałęzienie Doliny Suchej Wody Gąsienicowej (dolina odgałęzia się poniżej polany Psia Trawka).Przełączka pod Fajki – niewielkie siodełko (ok. 2085 m n.p.m.) w grani pomiędzy Wierchem pod Fajki a Pańszczycką Turnią. Przez przełęcz poprowadzone są drogi taternickie z doliny Pańszczycy i Doliny Gąsienicowej na Wierch pod Fajki.

    Od wierzchołka północno-zachodniego na północny zachód odchodzi grzęda, w której kulminuje Pańszczycka Turnia (2105 m n.p.m.), oddzielona Przełączką pod Fajki. Na północny wschód odchodzi druga, krótka grzęda, tworząca obramowanie dla żlebu spadającego z Przełączki pod Fajki. Wierch pod Fajki jest więc szczytem zwornikowym.

    Jan Bachleda Tajber (daty urodzin i śmierci nieznane) – góral z Zakopanego, jeden z najlepszych przewodników tatrzańskich w końcu XIX i początku XX wieku.Żebro – wypukła forma ukształtowania terenu. Jest to wypukłość zbocza lub ściany stosunkowo wąska, skalista i stroma, o długości do kilkuset metrów, a w Himalajach nawet do kilku kilometrów. Żebro jest podobne do grzędy, ale znacznie od niej węższe i bardziej strome.

    Polska nazwa nawiązuje do „fajek”, czyli turni występujących w grani. Niemiecką i węgierską nazwę wprowadził Gyula Komarnicki w 1918 r. – jego motywy nie są znane, obie oznaczają bowiem „piszczałki organowe”. Pierwsze wejścia

  • Na północno-zachodni wierzchołek (niższy): Janusz Chmielowski i Jan Bachleda Tajber, 17 lipca 1895 r.,
  • Na południowo-wschodni wierzchołek: Janusz Chmielowski i Józef Gąsienica Tomków, 2 sierpnia 1908 r.,
  • Zimą (obydwa wierzchołki): Jerzy Cybulski, Józef Lesiecki, Stanisław Zdyb, 22 lutego 1910 r.
  • Taternictwo;

    Nie prowadzi przez niego żaden szlak turystyczny, ale dopuszczalna jest wspinaczka skalna (ale tylko od strony Doliny Gąsienicowej). Wierch pod Fajki jest popularnym miejscem wspinaczek taterników w tej dolinie. Jego zaletą jest brak kruszyzny, uroda szczytowej grani i dość spora ekspozycja.

    Żleb (kuluar) – wklęsła forma rynnowa ukształtowania terenu górskiego. Jest to szerokie i korytowate wcięcie o różnej głębokości w stoku czy ścianie. Powstaje wskutek wietrzenia mechanicznego oraz erozyjnego działania gruzu skalnego, wód opadowych, roztopowych i lawin. Żleby mają niewyrównane dno o profilu zbliżonym do litery V.Kruszyzna – w gwarze wspinaczkowej, zjawisko polegające na kruszeniu się skały, a także zaleganie luźnych odłamków skalnych na drodze wspinaczkowej lub powyżej niej. Kruszenie może następować wskutek dodatkowego obciążenia (wspinający się człowiek), bądź samoistnie. Kruszyzna stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla wspinaczy ponieważ spadające kamienie są śmiertelnie niebezpieczne. Do częściowego zabezpieczenia się przed skutkami uderzenia kamieniem służy specjalny kask.

    Drogi wspinaczkowe:

  • Granią z Pańszczyckiej Przełęczy: II, czas przejścia 30 min,
  • Prawy Święcicki lub Pojutrze na Fajkach; V, 3 godz., klasycznie IX,
  • Lewy Święcicki lub Jutro na Fajkach; IV, klasycznie VII, 2 godz.,
  • Prawym żebrem; 0+, w jednym miejscu II, 30 min,
  • Lewym żebrem zachodniej ściany, Filar Fajek; II, jedno miejsce III, jedno miejsce IV, 1 godz.,
  • Grań Fajek (z Żółtej Przełęczy na Pańszczycką Przełęcz); II, 1 godz.,
  • Wschodnią ścianą; III, 1 godz.
  • W środku Wierch pod Fajki

    Wschodnia grań Świnicy – boczna grań odchodząca w południowo-wschodnim, głównym wierzchołku Świnicy od grani głównej Tatr Wysokich na wschód.Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.
  • Wierch pod Fajki zimą

  • Widok z Pańszczycy

  • Przejście granią

  • Wierch pod Fajki

  • Przejście granią

  • Przejście granią

  • Wierch pod Fajki i Żółta Turnia

  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ​ISBN 83-71-04-009-1
    2. Władysław Cywiński, Granaty. Tatry. Przewodnik szczegółowy, tom 18, Poronin: Wyd. Górskie, 2013, ​ISBN 978-83-7104-046-7
    3. Witold Henryk Paryski, Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część II. Zawrat – Żółta Turnia, Warszawa: Sport i Turystyka, 1951
    4. Orla Perć. Mapa 1:5000. Wyd. III, Warszawa -Zielona Góra- Zakopane, Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/2006, ​ISBN 83-87873-42-X
    5. Dozwolone rejony wspinaczkowe w TPN. [dostęp 2019-01-04].
    6. Tatry według Hemli [dostęp 2020-01-04].
    Wielka encyklopedia tatrzańska – encyklopedia wiedzy o Tatrach (tatrologii). Jest to fundamentalne dzieło znawców Tatr – Zofii Radwańskiej-Paryskiej i Witolda Henryka Paryskiego, którzy przez 60 lat chodzili po Tatrach i zajmowali się ich badaniem. Encyklopedia obejmuje całość problematyki tatrzańskiej. Zawiera wiadomości z topografii Tatr, historii, geografii, przyrody, turystyki, etnografii, geologii, taternictwa, a także zdjęcia, rysunki i mapy. Pierwsze książkowe wydanie pojawiło się w 1995, potem było jeszcze wznawiane w 2004. Obydwa wydania pojawiły się z 3 wersjami okładki: płótno, skóra i półskórek. Wydanie z 2004 ma 1553 strony. Encyklopedia wydana została w Poroninie przez Wydawnictwo Górskie. Ponadto wyszła wersja multimedialna na płycie CD-ROM. Zawierała ona łącznie ok. 6000 haseł, 1200 grafik (w tym panoramy), a także nagrania gwary i muzyki górali polskich i słowackich oraz 60 interaktywnych map graniowych.Północna grań Skrajnego Granatu – grań odbiegająca na północ od Skrajnego Granatu w polskich Tatrach Wysokich i stanowiąca boczne odgałęzienie wschodniej grani Świnicy. Oddziela Dolinę Czarną Gąsienicową (po zachodniej stronie) od doliny Pańszczycy (po wschodniej stronie). W kolejności od południa na północ znajdują się w niej:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Komin – pionowa formacja skalna posiadająca formę zagłębienia ograniczonego z trzech stron ścianami skalnymi (dwie ściany po bokach i jedna w głębi). Komin jest formacją na tyle dużą (szeroką), aby do jej wnętrza mógł wejść wspinacz. Podstawową techniką wspinaczki w kominie jest zapieraczka.
    Skala trudności dróg skalnych – skala oceny trudności dróg wspinaczkowych ustalana i stosowana przez osoby uprawiające wspinaczkę skalną.
    Janusz Chmielowski (ur. 9 stycznia 1878 r. w Warszawie – zm. 26 kwietnia 1968 r. w Katowicach) – polski inżynier budowy maszyn, matematyk. Pracownik instytucji technicznych (hutniczych) i ubezpieczeniowych, redaktor naukowy wydawnictw technicznych. Jeden z prekursorów wspinaczki tatrzańskiej. Główny inicjator i współzałożyciel pierwszej polskiej organizacji taternickiej – Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego.
    Zwornik, punkt zwornikowy – miejsce zbiegu przynajmniej trzech wypukłych form ukształtowania terenu jak: grzbiet, grań, żebro czy też filar. Najczęściej jest to wierzchołek, choć może to być też przełęcz.
    Skrajny Granat (2225 m n.p.m.) – najniższy z trzech wierzchołków masywu Granatów w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich, położony na trasie Orlej Perci.
    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Turnia – rodzaj skalistego, ostrego szczytu lub skałki o stromych lub nawet pionowych ścianach. Charakterystyczna jest dla gór o rzeźbie alpejskiej, przekształconych w wyniku działania lodowca, albo powstała w skałach wapiennych w wyniku działania procesów krasowienia. Niewielką turnię nazywa się zdrobniale turniczką (w gwarze podhalańskiej turnicka). W dawniejszej literaturze tatrzańskiej słowo turnia używano też dla określenia po prostu skalistego terenu. Np "wspinać się po turniach" oznaczało tyle, co chodzić po skałach.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.