• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wientian



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim litera a w wyrazie about jest wymawiana przez szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje w ogóle. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych.
    Historia[ | edytuj kod]

    Najstarsze znaleziska archeologiczne z terenu Wientianu pochodzą z IX wieku. Są to wizerunki Buddy i inskrypcje związane z kulturą Monów, których państwo (Dvaravati) istniało w tym czasie na terenie środkowej Tajlandii. Ówcześni mieszkańcy obszaru dzisiejszego Wientianu nie byli prawdopodobnie Monami, ale należeli do innego ludu posługującego się językiem z grupy austroazjatyckiej. Wpływ Monów na miejscową kulturę trwał do co najmniej XI wieku, o czym świadczą pochodzące z 1006 inskrypcje na wyrzeźbionych w skale wizerunkach Buddy w Vang Sang, ok. 70 km na północ od Wientianu.

    Azja Południowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia regionu Azji obejmującego Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Obejmuje on zatem następujące państwa: Mjanma, Tajlandia, Kambodża, Laos, Wietnam, Malezja, Singapur, Indonezja, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny. Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).Spółgłoska nosowa miękkopodniebienna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczanej symbolem: [ŋ].

    Pod koniec XII w. region dzisiejszego Wientianu stał się częścią Imperium Khmerów. Zlokalizowane w jego pobliżu garnizonowe miasto Xai Fong stanowiło khmerskie centrum administracyjne dla terenów położonych w środkowej części zlewiska Mekongu. W tym okresie na omawiany tu obszar zaczęła napływać ludność posługująca się językami tajskimi – przodkowie dzisiejszych Laotańczyków, Tajów i Szanów. W połowie XIII w. Khmerowie utracili władzę nad tym regionem, a ich miejsce zajęło laotańskie księstwo (laot. meuang) Vieng Chan Vieng Kham, które w 1354 stało się częścią pierwszego laotańskiego królestwa – Lan Xang. Księstwo miało dwie stolice – Vieng Chan i Vieng Kham. Pierwsza z nich to dzisiejszy Wientian.

    Mon, Monowie (język birmański: mùn lù mjóʊ; język tajski:มอญ) – grupa etniczna zamieszkująca obecnie zwłaszcza birmański stan Szan oraz wzdłuż południowego odcinka granicy birmańsko-tajlandzkiej. Posługują się językiem mon z rodziny austroazjatyckiej. Odegrali w przeszłości ważną rolę kulturową, przyczyniając się do rozprzestrzenienia cejlońskiego buddyzmu therawada w Azji Południowo-Wschodniej. Stworzyli konfederację państw-miast na terenie dzisiejszej Tajlandii, określaną zbiorczo mianem królestwa Dwarawati. Po upadku księstw mońskich w Tajlandii wschodnie grupy Monów uległy asymilacji, utraciły swój język na rzecz języka tajskiego. Monowie zachodni (dzisiejsza Mjanma) zaadoptowali południowo-indyjskie pismo pallawa i zmodyfikowali je przystosowując do własnego języka. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne pismo birmańskie, powstałe po upadku mońskiego królestwa Thaton w XI wieku.Szmaragdowy Budda język tajski: พระแก้วมรกต - Phra Kaew Morakot, oficjalna nazwa: พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร - Phra Phuttha Maha Mani Ratana Patimakhon – narodowy skarb Tajlandii, figurka o wysokości 45 cm, przedstawiająca siedzącego Buddę przechowywana w świątyni Wat Phra Kaew w Bangkoku. Wbrew potocznej nazwie, nie jest zrobiona ze szmaragdów, tylko z zielonego jadeitu, w złotych szatach.

    Wraz z przesuwaniem się zasięgu laotańskiego osadnictwa na południe położenie Wientianu przyjmowało coraz bardziej centralny charakter wśród pozostałych ziem. Fakt ten, wraz z lepszymi warunkami obronnymi w porównaniu z dotychczasową stolicą państwa – położonym bardziej na północy Luang Prabang – zdecydował o jej przeniesieniu w 1560 przez króla Setthathiratha do Vieng Chan. Przeniesieniu stolicy towarzyszyła rozbudowa miasta – wybudowano między innymi pałac królewski oraz szereg ważnych obiektów sakralnych, w tym pagodę Wat That Luang (zlokalizowaną w owym czasie ok. 1,5 km poza obrębem miasta) oraz Wat Phra Keo (świątynię, w której umieszczono przeniesiony z Luang Prabang posąg Szmaragdowego Buddy). W XVII w. miasto przeżywało rozkwit – według relacji docierających tam europejskich podróżników było jednym z najwspanialszych i najbogatszych miast Azji Południowo-Wschodniej.

    Port lotniczy Wientian-Wattay (IATA: VTE, ICAO: VLVT) – międzynarodowy port lotniczy położony 3 km od Wientian. Jest największym portem lotniczym w Laosie.Pathet Lao (lao. ປະເທດລາວ, Kraj Laotańczyków) – komunistyczny i nacjonalistyczny laotański ruch polityczny. Został ukształtowany w połowie XX wieku i ostatecznie w 1975 roku przejął pełnię władzy w Laosie po wojnie domowej (1953–1975), proklamując w kraju Laotańską Republikę Ludowo–Demokratyczną. Od początku swojej działalności związany był z komunistami wietnamskimi, a także zaopatrywany i zorganizowany przez Demokratyczną Republikę Wietnamu. Po zdobyciu przez komunistów władzy w Laosie nazwa Pathet Lao została zarzucona.

    Po rozpadzie Lan Xang w 1707 Wientian został niezależnym królestwem. W 1778, miasto zdobyte przez wojska Syjamu, zostało lennem tego kraju. Syjamczycy wywieźli wtedy z Wientianu dwa święte wizerunki Buddy: Szmaragdowego Buddę oraz posąg Buddy Phrabang. Po nieudanym powstaniu pod wodzą króla Anouvonga, miasto zostało całkowicie zniszczone – ocalały jedynie pagody Wat That Luang i Wat Sisaket – przez armię syjamską w 1827 i wraz z całym państwem popadło w zależność od Syjamu, do którego deportowano też całą ludność Wientianu. Miejsce, gdzie niegdyś było miasto zaczęła porastać dżungla. W 1873 r. chińscy maruderzy zniszczyli Wat That Luang w nadziei znalezienia skarbów ukrytych wewnątrz stupy. W 1893 Wientian został zajęty przez Francuzów, a od 1899 stał się stolicą francuskiego protektoratu Laosu. Francuzi nadali mu nazwę Vientiane. Wientian został przez nowe władze odbudowany we francuskim stylu kolonialnym – wytyczono przecinające się pod kątem prostym ulice obsadzone drzewami, wybudowano budynki administracji i koszary oraz wille dla starszych rangą urzędników. Odbudowano też ważne obiekty religijne, w tym Wat That Luang i Wat Phra Keo. Francuzi zachęcali Chińczyków do osiedlania się w dzielnicy handlowej. Napłynęła też wraz z nimi do miasta duża liczba Wietnamczyków zajmujących niższe stanowiska urzędnicze – nadało to Wientianowi charakter wietnamski w o wiele większym stopniu niż laotański czy francuski.

    Szanowie, (język szan Tai, ang. Shan) - grupa etniczna posługująca się językiem szan należącym do rodziny języków dajskich, blisko spokrewnionym z językiem tajskim. Zamieszkują głównie stan Shan w Mjanmie oraz przyległe tereny innych stanów birmańskich i przygraniczne obszary Tajlandii i Chin.Język laotański (ພາສາລາວ phaasaa laao) - język z grupy języków tajskich z rodziny taj-kadajskiej, używany przez ok. 5 mln Laotańczyków, blisko spokrewniony z językiem tajskim. Posiada status języka urzędowego w Laosie.

    Miasto nie ucierpiało podczas japońskiej okupacji ani na skutek walk pomiędzy nacjonalistami a rojalistami, jakie wybuchły po wycofaniu się Japończyków w 1945. W 1946 Wientian został ponownie zajęty przez Francuzów. Po uzyskaniu przez Laos niepodległości w październiku 1953 Wientian został administracyjną stolicą Królestwa Laosu. W mieście wybudowano pałac królewski na potrzeby oficjalnych uroczystości, budynek Zgromadzenia Narodowego oraz inne budynki rządowe. Siedzibą głowy państwa, czyli formalną stolicą pozostawało Luang Prabang, gdzie rezydował król. Po obaleniu monarchii przez Pathet Lao, w grudniu 1975, Wientian stał się stolicą Laotańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej.

    Wientian (lao. ວຽງຈັນ) – prefektura w Laosie, znajdująca się w północno-zachodniej części kraju. Graniczy z Tajlandią.Miasto (od prasłow. „местьце", „mě́sto"–„miejsce”) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

    Zabytki[ | edytuj kod]

  • Brama Patuxai
  • Wat That Luang
  • Wat Phra Keo
  • Wat Sisaket
  • Transport[ | edytuj kod]

    Przez Wientian przebiega droga krajowa nr 13 przebiegająca z północy na południe przez cały kraj i łącząca granicę z Chinami z granicą z Kambodżą.

    Kilkanaście kilometrów od Wientianu w dół Mekongu wybudowano w 1994 Most przyjaźni tajsko-laotańskiej. Jest on obecnie głównym drogowym przejściem granicznym między tymi dwoma krajami. 5 marca 2009 r. otwarto pierwszą w Laosie linię kolejową łączącą położone ok. 10 km od Wientianu Thanaleng z położonym po tajlandzkiej stronie Mostu Przyjaźni miastem Nong Khai. Z Nong Khai odjeżdżają pociągi do Bangkoku.

    Angkor – współczesna nazwa stosowana do państwa Khmerów istniejącego w okresie od 802 do 1432 roku, nazywanego również Imperium Angkoru lub Khmerskim. Nazwa Angkor pochodzi od sanskryckiego słowa nagara - miasto (nagara>nokor>angkor).Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Łączność ze światem i ważniejszymi miastami kraju zapewnia Wientianowi port lotniczy Wattay.

    W obrębie miasta działa publiczna komunikacja autobusowa. Duża rolę odgrywa nadal transport prywatny – taksówki i pojazdy pasażerskie napędzane przez silniki motocyklowe (tuk-tuki).

    Laos (Lao, Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna – Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim. Stolica Wientian (180 tys. mieszkańców), główna rzeka Mekong. Na północy Laos graniczy z Mjanmą i Chinami, na wschodzie z Wietnamem, na południu z Kambodżą, a na zachodzie z Tajlandią.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Języki austroazjatyckie – duża rodzina językowa, skupiająca języki, używane w południowo-wschodniej Azji oraz na małych obszarach, rozrzuconych po Indiach i Bangladeszu. Termin austroazjatyckie pochodzi od łacińskiego słowa auster, oznaczającego południe i nazwy kontynentu - Azja. Należą do niej między innymi języki: mundajskie (munda), staromalakijskie, khasyjskie, nikobarskie oraz mon-khmerskie z językiem khmerskim. Wymienić tu jeszcze można grupę mieszaną z językami czam, radai i sedang które powstały z nawarstwienia się dialektów austroazjatyckich na substrat austronezyjski. Z rzeczonych języków, tylko wietnamski, khmerski i mon mają długą tradycję piśmienniczą, a tylko wietnamski i khmerski oficjalny status (odpowiednio w Wietnamie i Kambodży). Reszta języków jest używana przez mniejszości etniczne. Powszechne sądzi się, że pierwotny ich zasięg obejmował południowo-wschodnią Azję i wschodnią część subkontynentu indyjskiego, a dominacja na tych ziemiach innych języków – w tym indoeuropejskich, dajskich, drawidyjskich i sino-tybetańskich jest rezultatem późniejszych migracji ludności (na dowód podaje się m.in. zapożyczenia austroazjatyckie w tybeto-birmańskich językach wschodniego Nepalu). Podejmowano próby udowodnienia pokrewieństwa między nimi a językami austronezyjskimi, tworząc tym samym nadrodzinę języków austrycznych czy austryjskich.
    Mekong (chiń.: 瀾滄江, Láncāng Jiāng; taj.: แม่น้ำโขง; Me Nam Khong, tybet.: རྫ་ཆུ་, Wylie: rDza chu, ZWPY: Za qu; wiet.: Mê Kông; laot.: ແມ່ນ້ຳຂອງ) – najdłuższa rzeka na Półwyspie Indochińskim (4. w Azji, 9. na świecie).
    Tajowie (nazwa własna: ไทยสยาม trb. Thai Sayaam dosł "Tajowie syjamscy"), dawniej Syjamczycy – naród azjatycki należący do grupy ludów tajskich, posługujący się językiem tajskim. Ten 63-milionowy naród, poza Tajlandią, zamieszkuje głównie USA (110 tys.) oraz Tajwan (100 tys.). Dominującą wśród nich religią jest buddyzm therawada. Tajowie zamieszkujący Tajlandię pod względem lingwistycznym nie są jednorodni, oprócz centralnego i funkcjonującego jako oficjalny języka środkowo-tajskiego, opartego na dialekcie Bangkoku w powszechnym użyciu jest także język południowotajski, język isan uważany za dialekt laotański, oraz język północnotajski.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Protektorat (z łac. protectio – osłona) – jedna z form zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora). Protektorat zachowuje jako kraj niektóre swoje instytucje, rząd i administrację, ale znajduje się pod kontrolą obcego państwa, które prowadzi jego sprawy zewnętrzne np. politykę zagraniczną i gospodarczą.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Wientian (Viangchan, lao. ວຽງຈັນ) – prowincja Laosu, znajdująca się w północno-zachodniej części kraju. Graniczy z Tajlandią. Stolicą prowincji jest miasto Muang Phôn-Hông.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.045 sek.