• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielkopolska



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Złota Kaplica albo Kaplica Królów Polskich – znajdująca się dokładnie w osi poznańskiej katedry kaplica wzniesiona na miejscu średniowiecznej kaplicy Najświętszej Marii Panny powstałej w 1405. Ta pierwotna kaplica została zniszczona przez pożary i powodzie. W 1815 narodził się pomysł wzniesienia na tym miejscu nagrobka pierwszych władców polski (zrealizowano go w latach 1836–1837).Województwo gnieźnieńskie, (łac. Palatinatus Gnesnensis) zostało utworzone w 1768 r. poprzez wydzielenie z województwa kaliskiego trzech powiatów. Istniało do II rozbioru Polski w 1793 r.
    Wielkopolska w czasach piastowskich według Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski

    Wielkopolska (łac. Polonia Maior) – kraina historyczna w środkowej i zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej i dolnej Warty; dzielnica historyczna Polski.

    Wielkopolska graniczy z Pomorzem Zachodnim, Pomorzem Gdańskim, Kujawami, ziemią łęczycką, ziemią sieradzką, Górnym Śląskiem, Dolnym Śląskiem i ziemią lubuską.

    Szlak bursztynowy – szlak handlowy między europejskimi krajami basenu Morza Śródziemnego a ziemiami leżącymi na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego. W znaczeniu węższym jest to przebieg tras zorganizowanych wypraw po bursztyn, nasilonych od I wieku n.e.Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).

    Historycznymi stolicami Wielkopolski są Poznań i Kalisz.

    Wielkopolska nie posiada herbu. Pierwotny herb Wielkopolski, nadany przez Kazimierza III Wielkiego, jest współcześnie herbem województwa kaliskiego.

    Patronką Wielkopolski jest księżna kaliska bł. Jolenta Helena z dynastii Arpadów.

    Władcy Wielkopolski (książęta poznańscy i książęta kaliscy) pochowani zostali w Złotej Kaplicy i w kolegiacie św. Pawła Apostoła w Kaliszu.

    Ziemia wschowska (łac. Terra Vschovensis) – polska jednostka terytorialna nad rzeką Baryczą, przy granicy Śląska, z miastem Wschowa.Skarb ze Słuszkowa – skarb zdeponowany ok. 1100 w Słuszkowie, odnaleziony w 1935, zawiera najliczniejszy skarb monet w Polsce i najliczniejszy skarb denarów krzyżowych na świecie; od 1958 znajduje się w zbiorach Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu.

    Wielkopolskę zamieszkują cztery duże grupy etnograficzne: Kaliszacy, Krajniacy, Poznaniacy, Wielkopolanie północni i kilkadziesiąt mniejszych grup.

    Warunki naturalne[ | edytuj kod]

    Główna rzeka Warta odprowadza wody wielkopolskich jezior na zachód do Odry. Jest to kraina rozległych pól i łąk, które w dolinach przedzielone są wielkimi obszarami lasów. Ziemia urodzajna w czarnoziemy na wschodnich połaciach. Rolnictwo w Wielkopolsce stanowiło podstawową gałąź gospodarki już od wczesnego średniowiecza. Głównymi i najstarszymi miastami Wielkopolski są Poznań, Kalisz i Gniezno.

    Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

    Położenie[ | edytuj kod]

    Obszar Wielkopolski do XVIII wieku na tle współczesnego podziału administracyjnego Polski

    Wielkopolska położona jest na Pojezierzu Wielkopolskim oraz Nizinie Południowowielkopolskiej. Granice regionu zmieniały się na przestrzeni wieków, w związku z czym obecne rozumienie zasięgu terytorialnego Wielkopolski nie jest jednoznaczne. Dość powszechnie uznaje się natomiast obszar tzw. Wielkopolski właściwej, której głównymi miastami są: Poznań, Kalisz, Konin, Piła, Ostrów Wielkopolski, Gniezno, Leszno. Z kolei w rozszerzającym rozumieniu Wielkopolska dzieli się na:

    Piła (niem. Schneidemühl) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu pilskiego. Położone na pograniczu Pojezierza Wałeckiego i Pojezierza Krajeńskiego, nad Gwdą, około 11 km powyżej jej ujścia do Noteci. Liczy 74 763 mieszkańców, co daje jej 51. pozycję w kraju i 4. w województwie.Ivor Norman Richard Davies (ur. 8 czerwca 1939 w Bolton) – brytyjski historyk walijskiego pochodzenia, profesor Uniwersytetu Londyńskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Akademii Brytyjskiej, autor prac dotyczących historii Europy, Polski i Wysp Brytyjskich. Kawaler Orderu Orła Białego.
  • Wielkopolska właściwa
  • ziemia kaliska
  • Pałuki
  • Krajna (związana od czasów średniowiecza, niekiedy zaliczana do Pomorza Wschodniego)
  • ziemia poznańska
  • ziemia wschowska
  • ziemia lubuska
  • ziemia sieradzka
  • ziemia wieluńska
  • Bagnista pradolina rzeki Baryczy stanowiła pierwotnie granicę między Śląskiem a Wielkopolską.

    Po ukształtowaniu się województw za Wielkopolskę uważany był obszar 2 województw: woj. poznańskiego i woj. kaliskiego (z którego w 1768 wydzielono jeszcze województwo gnieźnieńskie). Oba województwa podlegały władzy starosty generalnego Wielkopolski (łac. capitaneus Maioris Polonie generalis). Ponadto oba województwa odbywały wspólnie sejmiki ziemskie w Środzie Wielkopolskiej.

    Kraj Warty (niem. Wartheland), Okręg Rzeszy Kraj Warty (niem. Reichsgau Wartheland lub Warthegau) – nazwa regionu administracyjnego utworzonego podczas II wojny światowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej anektowanym przez III Rzeszę.Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

    Pojęcia „Poznańskie” obecnie używa się przeważnie na określenie tych terenów Wielkopolski, które w okresie 1815–1918 były pod zaborem pruskim. Ziemie te, z Poznaniem, stanowią tylko część całego regionu, leżącą w jego centrum.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Krajna – kraina historyczna w Polsce, zamieszkana przez plemiona słowiańskie, wcześniej będąca w kręgu germańskich kultur wielbarskiej i przeworskiej, a jeszcze wcześniej w kręgu najprawdopodobniej kultury łużyckiej, początkowo część Pomorza, w II poł. X wieku przyłączona do państwa Polan, następnie utracona i odzyskana w I poł. XII wieku, później przyłączona do państwa zakonu krzyżackiego, od 1314 przynależąca do województwa kaliskiego i stąd jest często uznawana za część Wielkopolski; w okresie zaboru pruskiego część ówczesnej pruskiej prowincji Prusy Zachodnie; w okresie międzywojennym wschodni obszar Krajny, który wszedł w skład państwa polskiego, wchodził w skład województwa pomorskiego - część północna (od 1938 całość) i województwa poznańskiego - część południowa; zachodni obszar Krajny, który pozostał w granicach Niemiec przynależał administracyjnie do Marchii Granicznej Poznańsko-Zachodniopruskiej, a od 1938 do prowincji pomorskiej; obecnie należąca do województw: kujawsko-pomorskiego (Kamień Krajeński, Sępólno Krajeńskie, Więcbork, Mrocza, Nakło nad Notecią), pomorskiego i wielkopolskiego (Złotów, Krajenka, Wysoka, Wyrzysk, Łobżenica). Nazwa Krajna pochodzi od historycznego położenia tego regionu na rubieży, na krańcu państwa Polan.
    Niemcy bałtyccy (niem. Deutsch-Balten lub Baltendeutsche) – mniejszość narodowa zamieszkała w Inflantach, głównie w Estonii i na Łotwie, niemal w całości wysiedlona do Niemiec w połowie XX wieku.
    Poznaniacy (Poznaniaki, gwarowo Poznanioki, Pyry, niem. Posener) – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca środkową część Wielkopolski, określany niekiedy jako region Poznańskie.
    Jan II żagański (Szalony, Zły, Dziki, Okrutny) (ur. 16 czerwca 1435, zm. 22 września 1504, Wołów) – od 1449 z bratem Wacławem, książę na Przewozie (faktyczne rządy), od 1461 w Nowogrodzie Bobrzańskim, 1461-1467 i 1472 w Żaganiu, abdykował, 1476-1488 książę na Głogowie, Kożuchowie i Szprotawie, usunięty, ok.1497-1504 w Wołowie,
    Najazd Brzetysława – zbrojne wtargnięcie wojsk czeskich dowodzonych przez księcia Brzetysława I na ziemie polskie. Następstwem najazdu było przyłączenie do Czech Śląska i Małopolski oraz doszczętne spustoszenie Wielkopolski. Najazd miał miejsce w 1038 roku (według niektórych źródeł w 1039).
    Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi.
    Kultura przeworska – kultura archeologiczna epoki żelaza rozwijająca się między III w. p.n.e. a V w. n.e. na terenach obecnej Polski oraz Zakarpacia. Dawniej zwana kulturą wenedzką lub grupą przeworską kultury grobów jamowych. Kultura przeworska zastąpiła na znacznej części swojego terytorium wcześniejszą kulturę pomorską.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.065 sek.